സാ തേഽഹം ദുഃഖമാഖ്യാസ്യേ പ്രണയാന്മധുസൂദന। ഈശസ്ത്വം സര്വഭൂതാനാം യേ ദിവ്യാ യേ ച മാനുഷാഃ
അതിനാൽ, മധുസൂദനാ, സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ എന്റെ ദുഃഖം നിന്നോട് പറയും. ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും നാഥൻ നീയാണല്ലോ.
കഥം നു ഭാര്യാ പാര്ഥാനാം തവ കൃഷ്ണ സഖീ വിഭോ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്യ ഭഗിനീ സഭാം കൃഷ്യേത മാദൃശീ
കൃഷ്ണാ, മഹാശക്തനേ, ഞാൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ സഹോദരിയും, പാണ്ഡവരുടെ ഭാര്യയും, നിന്റെ സുഹൃത്തും ആകുമ്പോള് എങ്ങനെ എന്നെ സഭയില് വലിച്ചിഴുക്കാൻ കഴിഞ്ഞു?
സ്ത്രീധര്മിണീ വേപമാനാ ശോണിതേന സമുക്ഷിതാ। ഏകവസ്ത്രാ വികൃഷ്ടാഽസ്മി ദുഃഖിതാ കുരുസംസദി
സ്ത്രീധർമ്മം പാലിക്കുന്ന, വിറയുന്ന, രക്തത്തിൽ തുളുമ്പിയ, ഒറ്റവസ്ത്രം ധരിച്ച ദുഃഖിതയായ എന്നെ കുരുസഭയിൽ വലിച്ചിഴുക്കപ്പെട്ടു.
രാജ്ഞാം മധ്യേ സഭായാം തു രജസാഽതിപരിപ്ലുതാ। ദൃഷ്ട്വാ ച മാം ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ പ്രാഹസന്പാപചേതസഃ
രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിൽ, സഭയിൽ, അത്യന്തം ലജ്ജയിൽ മുങ്ങിയ എന്നെ ദുഷ്ടഹൃദയരായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ കണ്ടു പരിഹസിച്ചു.
ദാസീഭാവേന മാം ഭോക്തുമീഷ്സുതേ മധുസൂദന। ജീവത്സു പാണ്ഡുപുത്രേഷു പാഞ്ചാലേഷു ച വൃഷ്ണിഷു
പാണ്ഡുപുതന്മാരും, പാഞ്ചാലന്മാരും, വൃഷ്ണികളും ജീവനോടെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, മധുസൂദനാ, അവർ എന്നെ ദാസിയായി ഉപയോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
നന്വഹം കൃഷ്ണ ഭീഷ്മസ്യ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ചോഭയോഃ। സ്നുഷാ ഭവാമി ധര്മേണ സാഽഹം ദാസീകൃതാ ബലാത്
കൃഷ്ണാ, ഞാൻ ഭീഷ്മന്റെയും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെയും നിയമാനുസൃതമായ മരുമകളാണ്; എന്നിട്ടും എന്നെ ബലമായി ദാസിയാക്കി.
ഗര്ഹയേപാണ്ഡവാംസ്ത്വേവ യുധി ശ്രേഷ്ഠാന്മഹാബലാന്। യത്ക്ലിശ്യമാനാം പ്രേക്ഷന്തേ ധര്മപത്നീം യശസ്വിനീമ്
ധർമ്മപത്നിയായ, പ്രശസ്തയായ എന്നെ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നോക്കി നിൽക്കുന്ന യുദ്ധശ്രേഷ്ഠരായ മഹാബലശാലികളായ പാണ്ഡവന്മാരെ ഞാൻ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടി വരുന്നു.
ധിഗ്ബലം ഭീമസേനസ്യ ധിക്പാര്ഥസ് ച ഗാണ്ഡിവമ്। യൌ മാം വിപ്രകൃതാം ക്ഷുദ്രൈര്മര്ഷയേതാം ജനാര്ദന
ഭീമസേനന്റെ ശക്തിക്കും, അർജുനന്റെ ഗാണ്ഡീവത്തിനും ലജ്ജ! ഈ ദുഷ്ടന്മാർ എന്നെ അപമാനിക്കുമ്പോൾ അവർ സഹിച്ചിരിക്കുന്നു, ജനാർദ്ദനാ.
ശാശ്വതോഽയം ധര്മപഥഃ സദ്ഭിരാചരിതഃ സദാ। യദ്ഭാര്യാം പരിരക്ഷന്തി ഭര്താരോഽല്പബലാ അപി
നിത്യമായ ഈ ധർമ്മമാർഗം സദാ സത്പുരുഷന്മാർ അനുസരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭർത്താക്കന്മാർക്ക് അധിക ശക്തിയില്ലെങ്കിലും അവർ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ഈ മാർഗത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ഭാര്യായാം രക്ഷ്യമാണായാം പ്രജാ ഭവതി രക്ഷിതാ। പ്രജായാം രക്ഷ്യമാണായാമാത്മാ ഭവതി രക്ഷിതഃ
ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ കുടുംബം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; കുടുംബം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സ്വയം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ആത്മാ ഹി ജായേത തസ്യാം തസ്മജ്ജായാ ഭവത്യുത। ഭര്താ ച ഭാര്യയാ രക്ഷ്യഃ കഥം ജായാന്മമോദരേ
സ്വയം ഭാര്യയിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭാര്യയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഭർത്താവിനെയും ഭാര്യ സംരക്ഷിക്കണം; ഇല്ലെങ്കിൽ എന്റെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് മകൻ എങ്ങനെ ജനിക്കും?
നന്വിമേ ശരണം പ്രാപ്തം ന ത്യജന്തി കദാചന। തേ മാം ശരണമാപന്നാം നാന്വപദ്യന്ത പാണ്ഡവാഃ
ശരണമേറ്റവരെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാറില്ലല്ലോ. ഞാൻ ശരണം തേടിയപ്പോൾ പാണ്ഡവന്മാർ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.
പഞ്ചഭിഃ പതിഭിര്ജാതാഃ കുമാസരാ മേ മഹൌജസഃ। ഏതേഷാമപ്യവേക്ഷാര്ഥം ത്രാതവ്യാഽസ്മി ജനാര്ദന
എന്റെ മക്കൾ അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാരിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; അവർക്ക് വലിയ വീര്യവും ശക്തിയുമുണ്ട്. ഇവർക്കുവേണ്ടിയും ജനാർദ്ദന, എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം.
പ്രതിവിന്ധ്യോ യുധിഷ്ഠിരാത്സുതസോമോ വൃകോദരാത്। അര്ജുനാച്ഛ്രുതകീര്തിശ്ച ശതാനീകസ്തു നാകുലിഃ
യുധിഷ്ഠിരനിൽ നിന്നാണ് പ്രതിവിന്ദ്യൻ, വൃക്കോദരനിൽ നിന്നാണ് സുതസോമൻ, അർജുനനിൽ നിന്നാണ് ശ്രുതകീർത്തി, നകുലനിൽ നിന്നാണ് ശതാനീകൻ.
കനിഷ്ഠാച്ഛ്രുതകര്മാ ച സര്വേ സത്യപരാക്രമാ। പ്രദ്യുമ്നോ യാദൃശഃ കൃഷ്ണ താദൃശാസ്തേ മഹാരഥാഃ
ചെറുപ്പക്കാരനിൽ നിന്നാണ് ശ്രുതകർമ്മൻ. ഇവർ എല്ലാവരും സത്യസന്ധരും ധൈര്യശാലികളുമാണ്. കൃഷ്ണ, പ്രദ്യുമ്നനുപോലെയുള്ള മഹാരഥന്മാരാണ് ഇവർ.
നന്വിമേ ധനുഷി ശ്രേഷ്ഠാ അജേയാ യുധി ശാത്രവൈഃ। കിമര്ഥം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം സഹന്തേ ദുര്ബലീയസാമ്
ഇവരൊക്കെയും വില്ലിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരുമാണ്. പിന്നെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്ക് ഇവർ എങ്ങനെ സഹിക്കുന്നു, അവർ ദുർബലരാണ്.
അധര്മേണ ഹൃതം രാജ്യം സര്വേ ദാസാഃ കൃതാസ്തഥാ। സഭായാം പരികൃഷ്ടാഽഹമേകവസ്ത്രാ രജസ്വലാ
അധർമ്മത്തോടെ രാജ്യം കവർന്നെടുത്തു, എല്ലാവരെയും അടിമകളാക്കി. ഞാൻ ഒരു വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ച്, രജസ്വലയായിരിക്കെ സഭയിൽ വലിച്ചിഴച്ചു.
നാധിജ്യമപി യച്ഛക്യം കര്തുമന്യേന ഗാണ്ഡിവമ്। അന്യത്രാര്ജുനഭീമാഭ്യാം ത്വയാ വാ മധുസൂദന
അർജുനനും ഭീമനും അല്ലെങ്കിൽ നീയോ, മധുസൂദന, അല്ലാതെ ആരും ഗാണ്ഡീവം പോലും വലിക്കാനാവില്ല.
ധിഗ്ബലം ഭീമസേനസ്യ ധിക്പാര്ഥസ്യ ച പൌരുഷമ്। യത്ര ദുര്യോധനഃ കൃഷ്ണ മുഹൂര്തമപി ജീവതി
ഭീമസേനന്റെ ശക്തിക്കും അർജുനന്റെ വീര്യത്തിനും ലജ്ജ. കൃഷ്ണ, ദുര്യോധനൻ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ.
യ ഏതാനാക്ഷിപദ്രാഷ്ടാത്സഹ മാത്രാഽവിഹിംസകാന്। അധീയാനാന്പുരാ ബാലാന്വ്രതസ്ഥാന്മധുസൂദന
മാതാവിനോടൊപ്പം അന്യായം ചെയ്യാതെയും വ്രതം പാലിച്ചും ബാല്യത്തിൽ പഠിച്ചും ഇരുന്ന ഇവരെ അപമാനിച്ചവനാണ്, മധുസൂദന.
ഭോജനേ ഭീമസേനസ്യ പാപഃ പ്രാക്ഷിപയദ്വിഷമ്। കാലകൂടം നവം തീക്ഷ്ണം സംഭൃതം രോമഹര്ഷണമ്
ഭീമസേനന്റെ ഭക്ഷണത്തിൽ പാപി വിഷം ചേർത്തു; പുതിയതും കഠിനവുമായ, സ്പർശിച്ചാൽ തന്നെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കാലകൂട്ടം.
തജ്ജീര്ണമവികാരേണ സഹാന്നേന ജനാര്ദന। സശേഷത്വാന്മഹാബാഹോ ഭീമസ്യ പുരുഷോത്തമ
ജനാർദ്ദന, ആ വിഷം ഭക്ഷണത്തോടൊപ്പം ഭീമന്റെ ശേഷിച്ച ശക്തിയാൽ അവനൊന്നും സംഭവിക്കാതെ ദഹിച്ചുപോയി, മഹാബാഹുവേ, പുരുഷോത്തമ.
പ്രമാണകോട്യാം വിശ്വസ്തം തഥാ സുപ്തം വൃകോദരമ്। ബദ്ധ്വൈനം കൃഷ്ണ ഗങ്ഗായാം പ്രക്ഷിപ്യ പുരമാവ്രജത്
കൃഷ്ണ, ഉറക്കത്തിൽ വിശ്വസിച്ച് വൃക്കോദരനെ കെട്ടി ഗംഗയിൽ എറിഞ്ഞ് നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
യദാ വിബുദ്ധഃ കൌന്തേയസ്തദാ സംഛിദ്യ ബന്ധനമ്। ഉദതിഷ്ഠന്മഹാബാഹുര്ഭീമസേനോ മഹാബലഃ
കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ഉണർന്നപ്പോൾ, ഭീമസേനൻ തന്റെ ബന്ധനം പൊട്ടിച്ച് എഴുന്നേറ്റു; മഹാബലശാലിയായിരുന്നു അവൻ.
ആശീവിഷൈഃ കൃഷ്ണസര്പൈഃ സുപ്തംചൈനമദംശയത്। സര്വേഷ്വേവാങ്ഗദേശേഷു ന മമാര ച ശത്രുഹാ
അവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ കറുത്ത പാമ്പുകൾ വിഷം കുത്തി; ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും കടിച്ചെങ്കിലും ശത്രുഹന്താവ് മരിച്ചില്ല.
പ്രതിബുദ്ധസ്തു കൌന്തേയഃ സര്വാന്സര്പാനപോഥയത്। സാരഥിം ചാസ്യ ദയിതമപഹസ്തേന ജഘ്നിവാന്
പിന്നീട് കുന്തിയുടെ മകൻ ഉണർന്നപ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ പാമ്പുകളെയും തല്ലി, അവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട സാരഥിയെ കൈകൊണ്ട് കൊന്നു.
പുനഃ സുപ്താനുപാധാക്ഷീദ്ബാലകാന്വാരണാവതേ। ശയാനാനാര്യയാ സാര്ധം കോ നു തത്കര്തുമര്ഹതി
വനംകൂടാരത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന കുട്ടികളെ വീണ്ടും കാവൽ നിന്നു നോക്കി. അങ്ങനെയൊരുത്തി, അങ്ങനെയൊരു മഹിളയോടൊപ്പം കിടന്നവളെപ്പോലെയാരാണ് അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കഴിയുക?
യത്രാര്യാ രുദതീ ഭീതാ പാണ്ഡവാനിദമബ്രവീത്। മഹദ്വ്യസനമാപന്നാ ശിഖിനാ പരിവാരിതാ
അവിടെ, മഹിള ഭയത്താൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പാണ്ഡവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നാം വലിയ ദുരന്തത്തിൽപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ചുറ്റും തീയാൽ വളയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.'
ഹാ ഹതാസ്മി കുംതോന്വദ്യ ഭവേച്ഛാന്തിരിഹാനലാത്। അനാഥാ വിനശിഷ്യാമി ബാലകൈഃ പുത്രകൈഃ സഹ
'ഹായേ, ഞാൻ നശിച്ചുപോയി കുന്തി! ഈ തീയിൽ നിന്നു എങ്കിൽ ശാന്തി കിട്ടുമോ എന്നറിയില്ല. ആരുമില്ലാതെ, എന്റെ കുഞ്ഞുങ്ങളോടൊപ്പം ഞാൻ നശിച്ചുപോകും.'
തത്ര ഭീമോ മഹാബാഹുര്വായുവേഗപരാക്രമഃ। ആര്യാമാശ്വാസയാമാസ ഭ്രാതൄംശ്ചാപി വൃകോദരഃ
അപ്പോൾ വാതുവേഗത്തിലും ശക്തിയിലും തുല്യനായ ഭീമൻ, മഹിളയെയും സഹോദരന്മാരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു.