പൂര്വേ പ്രജാഭിസര്ഗേ ത്വാമാഹുരേകം പ്രജാപതിമ്। സ്രഷ്ടാരം സര്വലോകാനാമസിതോ ദേവലോഽബ്രവീത്
ആദികാലത്ത് സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടപ്പോള് അസിത ദേവലന് നിന്നെ ഏക പ്രജാപതി, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവ് എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
വിഷ്ണുസ്ത്വമസി ദുര്ധര്ഷ ത്വം യജ്ഞോ മധുസൂദന। യഷ്ടാത്വമസി ത്വമസി യഷ്ടവ്യോ ജാമദഗ്ന്യോ യഥാഽബ്രവീത്
നീ ദുർജയനായ വിഷ്ണുവാണ്, മധുസൂദനാ, നീ യജ്ഞവും, യജ്ഞം നടത്തുന്നവനും, യജ്ഞം സ്വീകരിക്കുന്നവനും ആണെന്ന് ജാമദഗ്ന്യന് പറഞ്ഞു.
ഋഷയസ്ത്വാം ക്ഷമാമാഹുഃ സത്യം ച പരുഷോത്തമ। സത്യാദ്യജ്ഞോസി സംഭൂതഃ കശ്യപസ്ത്വാം യഥാഽബ്രവീത്
മഹാനുഭാവനായ പുരുഷോത്തമാ, ഋഷിമാര് നിന്നെ ഭൂമിയും സത്യവും എന്നു വിളിക്കുന്നു. സത്യത്തിലും യജ്ഞത്തിലുമാണ് നിന്നുടെ ഉത്ഭവം എന്ന് കശ്യപന് പറഞ്ഞു.
സാധ്യാനാമപി ദേവാനാം ശിവാനാമീശ്വരേശ്വര। ലോകഭാവന ലോകേശ യഥാ ത്വാം നാരദോഽബ്രവീത്
സാധ്യന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ശിവന്മാരിലും നീയാണ് ഈശ്വരന്മാരുടെ ഈശ്വരന്, ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും അധിപതിയും എന്ന് നാരദന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ബ്രഹ്മശംകരശക്രാദ്യൈര്ദേവവൃന്ദൈഃ പുനഃ പുനഃ। ക്രീഡസേ ത്വം നരവ്യാഘ്ര ബാലഃ ക്രീഡനകൈരിവ
ബ്രഹ്മാവും ശങ്കരനും ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും കൂടെ, നീ വീണ്ടും വീണ്ടും അവരോടൊപ്പം കളിക്കുന്നതെന്തെന്നാല് ഒരു ബാലന് കളിപ്പാട്ടങ്ങളുമായി കളിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, മനുഷ്യസിംഹാ.
ദ്യൌശ്ച തേ ശിരസാ വ്യാപ്താ പദ്ഭ്യാം ച പൃഥിവീപ്രഭോ। ജഠരേ ഖമിമേ ലോകാഃ പുരുഷോസി സനാതനഃ
ഭൂമിയുടെ പ്രഭുവേ, ആകാശം നിന്റെ തലകൊണ്ടു നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ഭൂമി നിന്റെ കാലുകളാല്; ലോകങ്ങള് നിന്റെ വയറ്റിലുണ്ട്, നീ ശാശ്വതപുരുഷനാണ്.
വിദ്യാതപോഭിതപ്താനാം തപസാ ഭാവിതാത്മനാമ്। ആത്മദര്ശനതൃപ്താനാമൃഷീണാമസി സത്തമഃ
വിദ്യയിലും തപസ്സിലും ദഹിച്ച, തപസ്സിലൂടെ ആത്മാവ് ശുദ്ധീകരിച്ച, ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തില് തൃപ്തരായ ഋഷിമാരില് നീയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമന്.
രാജര്ഷീണാം പുണ്യകൃതാമാഹവേഷ്വനിവര്തിനാമ്। സര്വധര്മോപപന്നാനാം ത്വം ഗതിഃ പുരുഷര്ഷഭ। ത്വം പ്രഭുസ്ത്വം വിഭുശ്ച ത്വം ഭൂതാത്മാ ത്വം വിചേഷ്ടസേ
പുണ്യമുള്ള, യുദ്ധത്തില് പിൻവാങ്ങാത്ത, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും പാലിക്കുന്ന രാജർഷിമാർക്ക് നീയാണ് ആശ്രയം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ. നീയാണ് പ്രഭു, നീ സർവവ്യാപി, നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവാണ്, നീ അവരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ലോകപാലാശ്ച ലോകാശ്ച നക്ഷത്രാണി ദിശേ ദശ। നഭശ്ചന്ദ്രശ്ച സൂര്യശ്ച ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ലോകപാലന്മാർ, ലോകങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, പത്ത് ദിക്കുകൾ, ആകാശം, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ—ഇവയൊക്കെയും നിന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
മംര്ത്യതാ ചൈവ ഭൂതാനാമമരത്വം ദിവൌകസാമ്। ത്വയി സര്വം മഹാബാഹോ ലോകകാര്യം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
മഹാബാഹുവേ, സകല ജീവികൾക്കുള്ള മരണമോ, ദേവന്മാർക്കുള്ള അമരത്വമോ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിന്നിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.
സാ തേഽഹം ദുഃഖമാഖ്യാസ്യേ പ്രണയാന്മധുസൂദന। ഈശസ്ത്വം സര്വഭൂതാനാം യേ ദിവ്യാ യേ ച മാനുഷാഃ
അതിനാൽ, മധുസൂദനാ, സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ എന്റെ ദുഃഖം നിന്നോട് പറയും. ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും നാഥൻ നീയാണല്ലോ.
കഥം നു ഭാര്യാ പാര്ഥാനാം തവ കൃഷ്ണ സഖീ വിഭോ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്യ ഭഗിനീ സഭാം കൃഷ്യേത മാദൃശീ
കൃഷ്ണാ, മഹാശക്തനേ, ഞാൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ സഹോദരിയും, പാണ്ഡവരുടെ ഭാര്യയും, നിന്റെ സുഹൃത്തും ആകുമ്പോള് എങ്ങനെ എന്നെ സഭയില് വലിച്ചിഴുക്കാൻ കഴിഞ്ഞു?
സ്ത്രീധര്മിണീ വേപമാനാ ശോണിതേന സമുക്ഷിതാ। ഏകവസ്ത്രാ വികൃഷ്ടാഽസ്മി ദുഃഖിതാ കുരുസംസദി
സ്ത്രീധർമ്മം പാലിക്കുന്ന, വിറയുന്ന, രക്തത്തിൽ തുളുമ്പിയ, ഒറ്റവസ്ത്രം ധരിച്ച ദുഃഖിതയായ എന്നെ കുരുസഭയിൽ വലിച്ചിഴുക്കപ്പെട്ടു.
രാജ്ഞാം മധ്യേ സഭായാം തു രജസാഽതിപരിപ്ലുതാ। ദൃഷ്ട്വാ ച മാം ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ പ്രാഹസന്പാപചേതസഃ
രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിൽ, സഭയിൽ, അത്യന്തം ലജ്ജയിൽ മുങ്ങിയ എന്നെ ദുഷ്ടഹൃദയരായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ കണ്ടു പരിഹസിച്ചു.
ദാസീഭാവേന മാം ഭോക്തുമീഷ്സുതേ മധുസൂദന। ജീവത്സു പാണ്ഡുപുത്രേഷു പാഞ്ചാലേഷു ച വൃഷ്ണിഷു
പാണ്ഡുപുതന്മാരും, പാഞ്ചാലന്മാരും, വൃഷ്ണികളും ജീവനോടെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, മധുസൂദനാ, അവർ എന്നെ ദാസിയായി ഉപയോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
നന്വഹം കൃഷ്ണ ഭീഷ്മസ്യ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ചോഭയോഃ। സ്നുഷാ ഭവാമി ധര്മേണ സാഽഹം ദാസീകൃതാ ബലാത്
കൃഷ്ണാ, ഞാൻ ഭീഷ്മന്റെയും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെയും നിയമാനുസൃതമായ മരുമകളാണ്; എന്നിട്ടും എന്നെ ബലമായി ദാസിയാക്കി.
ഗര്ഹയേപാണ്ഡവാംസ്ത്വേവ യുധി ശ്രേഷ്ഠാന്മഹാബലാന്। യത്ക്ലിശ്യമാനാം പ്രേക്ഷന്തേ ധര്മപത്നീം യശസ്വിനീമ്
ധർമ്മപത്നിയായ, പ്രശസ്തയായ എന്നെ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നോക്കി നിൽക്കുന്ന യുദ്ധശ്രേഷ്ഠരായ മഹാബലശാലികളായ പാണ്ഡവന്മാരെ ഞാൻ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടി വരുന്നു.
ധിഗ്ബലം ഭീമസേനസ്യ ധിക്പാര്ഥസ് ച ഗാണ്ഡിവമ്। യൌ മാം വിപ്രകൃതാം ക്ഷുദ്രൈര്മര്ഷയേതാം ജനാര്ദന
ഭീമസേനന്റെ ശക്തിക്കും, അർജുനന്റെ ഗാണ്ഡീവത്തിനും ലജ്ജ! ഈ ദുഷ്ടന്മാർ എന്നെ അപമാനിക്കുമ്പോൾ അവർ സഹിച്ചിരിക്കുന്നു, ജനാർദ്ദനാ.
ശാശ്വതോഽയം ധര്മപഥഃ സദ്ഭിരാചരിതഃ സദാ। യദ്ഭാര്യാം പരിരക്ഷന്തി ഭര്താരോഽല്പബലാ അപി
നിത്യമായ ഈ ധർമ്മമാർഗം സദാ സത്പുരുഷന്മാർ അനുസരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭർത്താക്കന്മാർക്ക് അധിക ശക്തിയില്ലെങ്കിലും അവർ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ഈ മാർഗത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ഭാര്യായാം രക്ഷ്യമാണായാം പ്രജാ ഭവതി രക്ഷിതാ। പ്രജായാം രക്ഷ്യമാണായാമാത്മാ ഭവതി രക്ഷിതഃ
ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ കുടുംബം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; കുടുംബം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സ്വയം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ആത്മാ ഹി ജായേത തസ്യാം തസ്മജ്ജായാ ഭവത്യുത। ഭര്താ ച ഭാര്യയാ രക്ഷ്യഃ കഥം ജായാന്മമോദരേ
സ്വയം ഭാര്യയിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭാര്യയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഭർത്താവിനെയും ഭാര്യ സംരക്ഷിക്കണം; ഇല്ലെങ്കിൽ എന്റെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് മകൻ എങ്ങനെ ജനിക്കും?
നന്വിമേ ശരണം പ്രാപ്തം ന ത്യജന്തി കദാചന। തേ മാം ശരണമാപന്നാം നാന്വപദ്യന്ത പാണ്ഡവാഃ
ശരണമേറ്റവരെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാറില്ലല്ലോ. ഞാൻ ശരണം തേടിയപ്പോൾ പാണ്ഡവന്മാർ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.
പഞ്ചഭിഃ പതിഭിര്ജാതാഃ കുമാസരാ മേ മഹൌജസഃ। ഏതേഷാമപ്യവേക്ഷാര്ഥം ത്രാതവ്യാഽസ്മി ജനാര്ദന
എന്റെ മക്കൾ അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാരിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; അവർക്ക് വലിയ വീര്യവും ശക്തിയുമുണ്ട്. ഇവർക്കുവേണ്ടിയും ജനാർദ്ദന, എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം.
പ്രതിവിന്ധ്യോ യുധിഷ്ഠിരാത്സുതസോമോ വൃകോദരാത്। അര്ജുനാച്ഛ്രുതകീര്തിശ്ച ശതാനീകസ്തു നാകുലിഃ
യുധിഷ്ഠിരനിൽ നിന്നാണ് പ്രതിവിന്ദ്യൻ, വൃക്കോദരനിൽ നിന്നാണ് സുതസോമൻ, അർജുനനിൽ നിന്നാണ് ശ്രുതകീർത്തി, നകുലനിൽ നിന്നാണ് ശതാനീകൻ.
കനിഷ്ഠാച്ഛ്രുതകര്മാ ച സര്വേ സത്യപരാക്രമാ। പ്രദ്യുമ്നോ യാദൃശഃ കൃഷ്ണ താദൃശാസ്തേ മഹാരഥാഃ
ചെറുപ്പക്കാരനിൽ നിന്നാണ് ശ്രുതകർമ്മൻ. ഇവർ എല്ലാവരും സത്യസന്ധരും ധൈര്യശാലികളുമാണ്. കൃഷ്ണ, പ്രദ്യുമ്നനുപോലെയുള്ള മഹാരഥന്മാരാണ് ഇവർ.
നന്വിമേ ധനുഷി ശ്രേഷ്ഠാ അജേയാ യുധി ശാത്രവൈഃ। കിമര്ഥം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം സഹന്തേ ദുര്ബലീയസാമ്
ഇവരൊക്കെയും വില്ലിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരുമാണ്. പിന്നെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്ക് ഇവർ എങ്ങനെ സഹിക്കുന്നു, അവർ ദുർബലരാണ്.
അധര്മേണ ഹൃതം രാജ്യം സര്വേ ദാസാഃ കൃതാസ്തഥാ। സഭായാം പരികൃഷ്ടാഽഹമേകവസ്ത്രാ രജസ്വലാ
അധർമ്മത്തോടെ രാജ്യം കവർന്നെടുത്തു, എല്ലാവരെയും അടിമകളാക്കി. ഞാൻ ഒരു വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ച്, രജസ്വലയായിരിക്കെ സഭയിൽ വലിച്ചിഴച്ചു.
നാധിജ്യമപി യച്ഛക്യം കര്തുമന്യേന ഗാണ്ഡിവമ്। അന്യത്രാര്ജുനഭീമാഭ്യാം ത്വയാ വാ മധുസൂദന
അർജുനനും ഭീമനും അല്ലെങ്കിൽ നീയോ, മധുസൂദന, അല്ലാതെ ആരും ഗാണ്ഡീവം പോലും വലിക്കാനാവില്ല.
ധിഗ്ബലം ഭീമസേനസ്യ ധിക്പാര്ഥസ്യ ച പൌരുഷമ്। യത്ര ദുര്യോധനഃ കൃഷ്ണ മുഹൂര്തമപി ജീവതി
ഭീമസേനന്റെ ശക്തിക്കും അർജുനന്റെ വീര്യത്തിനും ലജ്ജ. കൃഷ്ണ, ദുര്യോധനൻ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ.
യ ഏതാനാക്ഷിപദ്രാഷ്ടാത്സഹ മാത്രാഽവിഹിംസകാന്। അധീയാനാന്പുരാ ബാലാന്വ്രതസ്ഥാന്മധുസൂദന
മാതാവിനോടൊപ്പം അന്യായം ചെയ്യാതെയും വ്രതം പാലിച്ചും ബാല്യത്തിൽ പഠിച്ചും ഇരുന്ന ഇവരെ അപമാനിച്ചവനാണ്, മധുസൂദന.