നൈവം പരേ നാപരേ വാ കരിഷ്യന്തി കൃതാനി വാ। യാനി കര്മാണി ദേവ ത്വം ബാല ഏവ മഹാബലഃ
ദേവാ, മറ്റാരും, പിന്നെയും ആരും, നീ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ചെയ്ത അത്ര വലിയ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടില്ല, ചെയ്യുകയും ചെയ്യില്ല, മഹാബലശാലിയായവനേ.
കൃതവാന്പുണ്ഡരീകാക്ഷ ബലദേവസഹായവാന്। വൈരാജഭവനേ ചാപി ബ്രഹ്മണാ ന്യവസഃ സഹ
പുണ്ടരീകാക്ഷാ, ബാലദേവന്റെ സഹായത്തോടെ നീ വിരാജയുടെ ഭവനത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാത്മാനമാത്മാ കൃഷ്ണസ്യ പാണ്ഡവഃ। തൂഷ്ണീമാസീത്തതഃ പാര്ഥമിത്യുവാച ജനാര്ദനഃ
ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണനെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞ ശേഷം പാണ്ഡവൻ മൗനമായി; പിന്നെ ജനാർദ്ദനൻ പാർത്ഥനോട് പറഞ്ഞു.
മമൈവ ത്വം തവൈവാഹം യേ മദീയാസ്തവൈവ തേ। യസ്ത്വാം ദ്വേഷ്ടി സ മാം ദ്വേഷ്ടി യസ്ത്വാമനു സ മാമനു
നീ എന്റെവനും ഞാൻ നിന്റെവനുമാണ്; എനിക്ക് ഉള്ളവർ നിനക്കും ഉള്ളവരാണ്; നിന്നെ വെറുക്കുന്നവൻ എന്നെയും വെറുക്കുന്നു; നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നവൻ എന്നെയും അനുഗമിക്കുന്നു.
നരസ്ത്വമസി ദുര്ധര്ഷ ഹരിര്നാരായണോ ഹ്യഹമ്। കാലേ ലോകമിമം പ്രാപ്തൌ നരനാരായണാവൃഷീ
നീ മനുഷ്യരിൽ നരനാണ്, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവൻ; ഞാൻ ഹരിയും നാരായണനുമാണ്; നരനും നാരായണനും ആയ ഋഷിമാർ ഈ ലോകത്ത് ശരിയായ സമയത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
അനന്യഃ പാര്ഥ മത്തസ്ത്വം ത്വത്തശ്ചാഹം തഥൈവ ച। നാവയോരന്തരം ശക്യം വേദിതും ഭരതര്ഷഭ
പാർഥാ, നീ എന്നിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല, ഞാനും നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല; ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും അറിയാൻ കഴിയില്ല, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ.
ഇത്യുക്ത്വാ പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ പാണ്ഡവം സുപ്രിയം വചഃ। പ്രീയമാണോ ഹൃഷീകേശസ്തൂഷ്ണീം തത്ര ബഭൂവ സഃ
പുണ്ടരീകാക്ഷനായ ഹൃഷീകേശൻ പാണ്ഡവനോട് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ മൗനം പാലിച്ചു.
ഏവമുക്തേ തു വചനേ കേശേവേന മഹാത്മനാ। തസ്മിന്വീരസമാവായേ സംരബ്ധേഷ്വഥ രാജസു
മഹാത്മാവായ കേശവൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവിടെ വീരന്മാരുടെയും രാജാക്കന്മാരുടെയും കൂട്ടം ഉല്ലാസത്തോടെ ചലിച്ചു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നമുഖൈര്വീരൈര്ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതാ। പാഞ്ചാലീ പുണ്ഡരീകാക്ഷമാസീനം യാദവൈഃ സഹ। അഭിഗമ്യാബ്രവീത്കൃഷ്ണാ ശരണ്യം ശരണൈഷിണീ
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും സഹോദരന്മാരും ചുറ്റി നിന്നപ്പോൾ, പാഞ്ചാലി യാദവന്മാരോടൊപ്പം ഇരുന്ന പുണ്ടരീകാക്ഷനായ കൃഷ്ണനെ സമീപിച്ചു, അഭയം തേടി അവനോട് പറഞ്ഞു.
വാസുദേവ ഹൃഷീകേശ വാസവാവരജാച്യുത। ദേവദേവോസി ദേവാനാമിതി ദ്വൈപായനോഽബ്രവീത്
വാസുദേവാ, ഹൃഷീകേശാ, വാസവന്റെ അനിയനായ അച്യുതാ, നീ ദേവന്മാരിൽ ദേവന്മാരുടെ ദേവനാണ്—ഇതാണു ദ്വൈപായനൻ പറഞ്ഞത്.
പൂര്വേ പ്രജാഭിസര്ഗേ ത്വാമാഹുരേകം പ്രജാപതിമ്। സ്രഷ്ടാരം സര്വലോകാനാമസിതോ ദേവലോഽബ്രവീത്
ആദികാലത്ത് സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടപ്പോള് അസിത ദേവലന് നിന്നെ ഏക പ്രജാപതി, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവ് എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
വിഷ്ണുസ്ത്വമസി ദുര്ധര്ഷ ത്വം യജ്ഞോ മധുസൂദന। യഷ്ടാത്വമസി ത്വമസി യഷ്ടവ്യോ ജാമദഗ്ന്യോ യഥാഽബ്രവീത്
നീ ദുർജയനായ വിഷ്ണുവാണ്, മധുസൂദനാ, നീ യജ്ഞവും, യജ്ഞം നടത്തുന്നവനും, യജ്ഞം സ്വീകരിക്കുന്നവനും ആണെന്ന് ജാമദഗ്ന്യന് പറഞ്ഞു.
ഋഷയസ്ത്വാം ക്ഷമാമാഹുഃ സത്യം ച പരുഷോത്തമ। സത്യാദ്യജ്ഞോസി സംഭൂതഃ കശ്യപസ്ത്വാം യഥാഽബ്രവീത്
മഹാനുഭാവനായ പുരുഷോത്തമാ, ഋഷിമാര് നിന്നെ ഭൂമിയും സത്യവും എന്നു വിളിക്കുന്നു. സത്യത്തിലും യജ്ഞത്തിലുമാണ് നിന്നുടെ ഉത്ഭവം എന്ന് കശ്യപന് പറഞ്ഞു.
സാധ്യാനാമപി ദേവാനാം ശിവാനാമീശ്വരേശ്വര। ലോകഭാവന ലോകേശ യഥാ ത്വാം നാരദോഽബ്രവീത്
സാധ്യന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ശിവന്മാരിലും നീയാണ് ഈശ്വരന്മാരുടെ ഈശ്വരന്, ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും അധിപതിയും എന്ന് നാരദന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ബ്രഹ്മശംകരശക്രാദ്യൈര്ദേവവൃന്ദൈഃ പുനഃ പുനഃ। ക്രീഡസേ ത്വം നരവ്യാഘ്ര ബാലഃ ക്രീഡനകൈരിവ
ബ്രഹ്മാവും ശങ്കരനും ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും കൂടെ, നീ വീണ്ടും വീണ്ടും അവരോടൊപ്പം കളിക്കുന്നതെന്തെന്നാല് ഒരു ബാലന് കളിപ്പാട്ടങ്ങളുമായി കളിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, മനുഷ്യസിംഹാ.
ദ്യൌശ്ച തേ ശിരസാ വ്യാപ്താ പദ്ഭ്യാം ച പൃഥിവീപ്രഭോ। ജഠരേ ഖമിമേ ലോകാഃ പുരുഷോസി സനാതനഃ
ഭൂമിയുടെ പ്രഭുവേ, ആകാശം നിന്റെ തലകൊണ്ടു നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ഭൂമി നിന്റെ കാലുകളാല്; ലോകങ്ങള് നിന്റെ വയറ്റിലുണ്ട്, നീ ശാശ്വതപുരുഷനാണ്.
വിദ്യാതപോഭിതപ്താനാം തപസാ ഭാവിതാത്മനാമ്। ആത്മദര്ശനതൃപ്താനാമൃഷീണാമസി സത്തമഃ
വിദ്യയിലും തപസ്സിലും ദഹിച്ച, തപസ്സിലൂടെ ആത്മാവ് ശുദ്ധീകരിച്ച, ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തില് തൃപ്തരായ ഋഷിമാരില് നീയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമന്.
രാജര്ഷീണാം പുണ്യകൃതാമാഹവേഷ്വനിവര്തിനാമ്। സര്വധര്മോപപന്നാനാം ത്വം ഗതിഃ പുരുഷര്ഷഭ। ത്വം പ്രഭുസ്ത്വം വിഭുശ്ച ത്വം ഭൂതാത്മാ ത്വം വിചേഷ്ടസേ
പുണ്യമുള്ള, യുദ്ധത്തില് പിൻവാങ്ങാത്ത, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും പാലിക്കുന്ന രാജർഷിമാർക്ക് നീയാണ് ആശ്രയം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ. നീയാണ് പ്രഭു, നീ സർവവ്യാപി, നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവാണ്, നീ അവരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ലോകപാലാശ്ച ലോകാശ്ച നക്ഷത്രാണി ദിശേ ദശ। നഭശ്ചന്ദ്രശ്ച സൂര്യശ്ച ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ലോകപാലന്മാർ, ലോകങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, പത്ത് ദിക്കുകൾ, ആകാശം, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ—ഇവയൊക്കെയും നിന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
മംര്ത്യതാ ചൈവ ഭൂതാനാമമരത്വം ദിവൌകസാമ്। ത്വയി സര്വം മഹാബാഹോ ലോകകാര്യം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
മഹാബാഹുവേ, സകല ജീവികൾക്കുള്ള മരണമോ, ദേവന്മാർക്കുള്ള അമരത്വമോ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിന്നിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.
സാ തേഽഹം ദുഃഖമാഖ്യാസ്യേ പ്രണയാന്മധുസൂദന। ഈശസ്ത്വം സര്വഭൂതാനാം യേ ദിവ്യാ യേ ച മാനുഷാഃ
അതിനാൽ, മധുസൂദനാ, സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ എന്റെ ദുഃഖം നിന്നോട് പറയും. ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും നാഥൻ നീയാണല്ലോ.
കഥം നു ഭാര്യാ പാര്ഥാനാം തവ കൃഷ്ണ സഖീ വിഭോ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്യ ഭഗിനീ സഭാം കൃഷ്യേത മാദൃശീ
കൃഷ്ണാ, മഹാശക്തനേ, ഞാൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ സഹോദരിയും, പാണ്ഡവരുടെ ഭാര്യയും, നിന്റെ സുഹൃത്തും ആകുമ്പോള് എങ്ങനെ എന്നെ സഭയില് വലിച്ചിഴുക്കാൻ കഴിഞ്ഞു?
സ്ത്രീധര്മിണീ വേപമാനാ ശോണിതേന സമുക്ഷിതാ। ഏകവസ്ത്രാ വികൃഷ്ടാഽസ്മി ദുഃഖിതാ കുരുസംസദി
സ്ത്രീധർമ്മം പാലിക്കുന്ന, വിറയുന്ന, രക്തത്തിൽ തുളുമ്പിയ, ഒറ്റവസ്ത്രം ധരിച്ച ദുഃഖിതയായ എന്നെ കുരുസഭയിൽ വലിച്ചിഴുക്കപ്പെട്ടു.
രാജ്ഞാം മധ്യേ സഭായാം തു രജസാഽതിപരിപ്ലുതാ। ദൃഷ്ട്വാ ച മാം ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ പ്രാഹസന്പാപചേതസഃ
രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിൽ, സഭയിൽ, അത്യന്തം ലജ്ജയിൽ മുങ്ങിയ എന്നെ ദുഷ്ടഹൃദയരായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ കണ്ടു പരിഹസിച്ചു.
ദാസീഭാവേന മാം ഭോക്തുമീഷ്സുതേ മധുസൂദന। ജീവത്സു പാണ്ഡുപുത്രേഷു പാഞ്ചാലേഷു ച വൃഷ്ണിഷു
പാണ്ഡുപുതന്മാരും, പാഞ്ചാലന്മാരും, വൃഷ്ണികളും ജീവനോടെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, മധുസൂദനാ, അവർ എന്നെ ദാസിയായി ഉപയോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
നന്വഹം കൃഷ്ണ ഭീഷ്മസ്യ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ചോഭയോഃ। സ്നുഷാ ഭവാമി ധര്മേണ സാഽഹം ദാസീകൃതാ ബലാത്
കൃഷ്ണാ, ഞാൻ ഭീഷ്മന്റെയും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെയും നിയമാനുസൃതമായ മരുമകളാണ്; എന്നിട്ടും എന്നെ ബലമായി ദാസിയാക്കി.
ഗര്ഹയേപാണ്ഡവാംസ്ത്വേവ യുധി ശ്രേഷ്ഠാന്മഹാബലാന്। യത്ക്ലിശ്യമാനാം പ്രേക്ഷന്തേ ധര്മപത്നീം യശസ്വിനീമ്
ധർമ്മപത്നിയായ, പ്രശസ്തയായ എന്നെ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നോക്കി നിൽക്കുന്ന യുദ്ധശ്രേഷ്ഠരായ മഹാബലശാലികളായ പാണ്ഡവന്മാരെ ഞാൻ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടി വരുന്നു.
ധിഗ്ബലം ഭീമസേനസ്യ ധിക്പാര്ഥസ് ച ഗാണ്ഡിവമ്। യൌ മാം വിപ്രകൃതാം ക്ഷുദ്രൈര്മര്ഷയേതാം ജനാര്ദന
ഭീമസേനന്റെ ശക്തിക്കും, അർജുനന്റെ ഗാണ്ഡീവത്തിനും ലജ്ജ! ഈ ദുഷ്ടന്മാർ എന്നെ അപമാനിക്കുമ്പോൾ അവർ സഹിച്ചിരിക്കുന്നു, ജനാർദ്ദനാ.
ശാശ്വതോഽയം ധര്മപഥഃ സദ്ഭിരാചരിതഃ സദാ। യദ്ഭാര്യാം പരിരക്ഷന്തി ഭര്താരോഽല്പബലാ അപി
നിത്യമായ ഈ ധർമ്മമാർഗം സദാ സത്പുരുഷന്മാർ അനുസരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭർത്താക്കന്മാർക്ക് അധിക ശക്തിയില്ലെങ്കിലും അവർ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ഈ മാർഗത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ഭാര്യായാം രക്ഷ്യമാണായാം പ്രജാ ഭവതി രക്ഷിതാ। പ്രജായാം രക്ഷ്യമാണായാമാത്മാ ഭവതി രക്ഷിതഃ
ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ കുടുംബം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; കുടുംബം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സ്വയം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.