തസ്മിന്ഹതേ തോയദതുല്യരൂപേ കൃഷ്ണാം പുരസ്കൃത്യ നരേന്ദ്രപുത്രാഃ। ഭീമം പ്രശസ്യാഥ ഗുണൈരനേകൈ- ര്ഹൃഷ്ടാസ്തതോ ദ്വൈതവനായ ജഗ്മുഃ
മേഘംപോലുള്ള ആ രാക്ഷസൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണയെ മുന്നിലാക്കി രാജകുമാരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ഭീമനെ പല ഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞ് പ്രശംസിച്ചു, പിന്നെ ദ്വൈതവനത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
ഏവം വിനിഹതഃ സങ്ഖ്യേ കിര്മോരോ മനുജാധിപ। ഭീമേന വചനാത്തസ് ധര്മരാജസ്യ കൌരവ
ഇങ്ങനെ ധർമ്മരാജന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ കിർമിരനെ കൊല്ലുകയുണ്ടായി, മനുഷ്യരാജാവേ, കൌരവനേ.
തതോ നിഷ്കഷ്ടകം കൃത്വാ വനം തദയരാജിതഃ। ദ്രൌപദ്യാ സഹ ധര്മജ്ഞോ വസതിം താമുവാസ ഹ
അപ്പോൾ ആ വനം ഭീഷണികളില്ലാത്തതാക്കി, ധർമ്മജ്ഞനായവൻ ദ്രൗപദിയോടൊപ്പം ഭയമില്ലാതെ അവിടെ താമസിച്ചു.
സമാശ്വാസ്യ ച തേ സര്വേ ദ്രൌപദീം ഭരതര്ഷഭാഃ। പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ പ്രീത്യാ പ്രസശംസുര്വൃകോദരമ്
ഭരതശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും ദ്രൗപദിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, സന്തോഷപൂർവ്വം വൃക്കോദരനെ സ്നേഹത്തോടെ പ്രശംസിച്ചു.
ഭീമബാഹുബലോത്പിഷ്ടേ വിനഷ്ടേ രാക്ഷസേ തതഃ। വിവിശുസ്തേ വനം വീരാഃ ക്ഷേമം നിഹതകണ്ടകമ്
ഭീമന്റെ ശക്തമായ കൈകളാൽ രാക്ഷസൻ നശിച്ച ശേഷം, വീരന്മാർ ആ വനത്തിൽ കയറി, ഇപ്പോൾ അതു സുരക്ഷിതവും ഭീഷണികളില്ലാത്തതുമായിരുന്നു.
സ മയാ ഗച്ഛതാ മാര്ഗേ വിനികീര്ണോ ഭയാവഹഃ। വനേ മഹതി ദുഷ്ടാത്മാ ദൃഷ്ടോ ഭീമബലാദ്ധതഃ
ഞാൻ വഴിയിലൂടെ പോകുമ്പോൾ, ആ മഹാവനത്തിൽ ഭീമന്റെ ശക്തിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ആ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ദുഷ്ടാത്മാവിനെ പടർന്നു കിടക്കുന്ന നിലയിൽ ഞാൻ കണ്ടു.
തത്രാശ്രൌഷമഹം ചൈതത്കര്മ ഭീമസ് ഭാരത। ബ്രാഹ്മണാനാം കഥയതാം യേ തത്രാസന്സമാഗതാഃ
അവിടെ സമാഗമിച്ചിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭീമൻ ചെയ്ത ഈ കാര്യം പറയുമ്പോൾ, ഞാൻ അതു കേട്ടു, ഭാരത.
ഏവം വിനിഹതം സങ്ഖ്യേ കിര്മീരം രക്ഷസാം വരമ്। ശ്രുത്വാ ധ്യാനപരോ രാജാ നിശശ്വാസാര്തവത്തദാ
രക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കിർമിരൻ ഇങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് രാജാവു കേട്ടപ്പോൾ, ദു:ഖത്തിൽ ആഴമായി ചിന്തയിൽ മുങ്ങി, ആഴമായി ഉശിരെടുത്തു.
ഭോജാഃ പ്രവ്രജിതാഞ്ശ്രുത്വാ വൃഷ്ണയശ്ചാന്ധകൈഃ സഹ। പാണ്ഡവാന്ദുഃഖസംതപ്താന്സമാജഗ്മുര്മഹാവനേ
പാണ്ഡവന്മാർ വനവാസത്തിലായതും ദു:ഖത്തിൽ കിടക്കുന്നതും ബോജന്മാരും വൃഷ്ണികളും അന്ധകരുമായും കേട്ടപ്പോൾ, അവർ എല്ലാവരും വലിയ വനത്തിലേക്ക് ചേർന്ന് വന്നു.
പാഞ്ചാലസ്യ ച ദായാദോ ധൃഷ്ടകേതുശ്ച ചേദിപഃ। കേകയാശ്ച മഹാവീര്യാ ഭ്രാതരോ ലോകവിശ്രുതാഃ
പാഞ്ചാലരുടെ അവകാശിയും, ചേദിരാജാവായ ധൃഷ്ടകേതുവും, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായ വീര്യശാലികളായ കേകയ രാജകുമാരന്മാരും
വനേ ദ്രഷ്ടും യയുഃ പാര്ഥാന്ക്രോധാമര്ഷസമന്വിതാഃ। ഗര്ഹയന്തോ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്കിം കുര്മ ഇതി ചാബ്രുവന്
കോപത്തിലും ക്രോധത്തിലും നിറഞ്ഞ്, പൃതയുടെ മക്കളെ കാണാൻ അവർ വനത്തിലേക്ക് പോയി. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ കുറ്റപ്പെടുത്തി, 'ഇനി നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് പറഞ്ഞു.
വാസുദേവം പുരസ്കൃത്യ സര്വേ തേ ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ। പരിവാര്യോപവിവിശുര്ധര്മരാജം യുധിഷ്ഠിരമ്। അഭിവാദ്യ കുരുശ്രേഷ്ഠം വിഷണ്ണഃ കേശവോഽബ്രവീത്
വാസുദേവനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, ആ ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ ചുറ്റി ഇരുന്നു. കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനെ ആദരിച്ച്, വിഷാദഭരിതനായ കേശവൻ സംസാരിച്ചു.
ദുര്യോധനസ്യ കര്ണസ് ശകുനേശ്ച ദുരാത്മനഃ। ദുഃശാസനചതുര്ഥാനാം ഭൂമിഃ പാസ്യതി ശോണിതമ്
ദുര്യോധനനും കർണ്ണനും ദുഷ്ടനായ ശകുനിയും നാലാമനായ ദുഃശാസനനും, ഇവരുടെ രക്തം ഭൂമി കുടിക്കും.
ഏതാന്നിഹത്യ സമരേ യേ ച തേഷാം പദാനുഗാഃ। താംശ്ച സര്വാന്വിനിര്ജിത്യ സഹിതാന്സ നരാധിപാന്
ഇവരെയും അവരുടെ അനുയായികളെയും യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ച്, കൂട്ടായിരിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ചശേഷം,
തതഃ സര്വേഽഭിഷിഞ്ചാമോ ധര്മരാജം യുധിഷ്ഠിരമ്। നികൃത്യാഽഭിചരന്വധ്യ ഏഷ ധര്മഃ സനാതനഃ
അതിനുശേഷം നാം ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യും. വഞ്ചനയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെ ക്ഷമിക്കരുത് — ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം.
പാര്താനാമഭിഷങ്ഗേണ തഥാ ക്രുദ്ധം ജനാര്ദനമ്। അര്ജുനഃ ശമയാമാസ ദിധക്ഷന്തമിവ പ്രജാഃ
പാർത്തന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ ഇങ്ങനെ ക്രുദ്ധനായ ജനാർദ്ദനനെ അർജുനൻ ശമിപ്പിച്ചു, ജനങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കാൻ പോകുന്ന അഗ്നിയെപ്പോലെ അവനെ അടക്കി.
സംക്രുദ്ധം കേശവം ദൃഷ്ട്വാ പൂര്വദേവേഷു ഫല്ഗുനഃ। കീര്തയാമാസ കര്മാണി സത്യകീര്തേര്മഹാത്മനഃ
പണ്ടത്തെ ദേവന്മാരിൽ കേശവൻ ഇങ്ങനെ കോപിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ട ഫൽഗുനൻ, മഹാത്മാവായ സത്യകീർത്തിയുടെ കർമ്മങ്ങൾ വണങ്ങി പറഞ്ഞു.
പുരുഷസ്യാപ്രമേയസ്യ സത്യസ്യാമിതതേജസഃ। പ്രജാപതിപതേര്വിഷ്ണോര്ലോകനാഥസ്യ ധീമതഃ
അളവുകിട്ടാത്ത, സത്യസന്ധനും അനന്തതേജസ്സും ഉള്ള, പ്രജാപതികളുടെ അധിപനായ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥനും ധീരനും ആയ വിഷ്ണുവിന്റെ
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി യത്രസായംഗൃഹോ മുനിഃ। വ്യചരസ്ത്വം പുരാ കൃഷ്ണ പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ
പതിനായിരം വർഷം നീ സായംസന്ധ്യ പാലിക്കുന്ന ഒരു മുനിയായി, ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ അലയണഞ്ഞു, കൃഷ്ണാ.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ദശവര്ഷശതാനി ച। പുഷ്കരേഷ്വവസഃ കൃഷ്ണം ത്വമപോ ഭക്ഷയന്പുരാ
പതിനായിരം വർഷവും, പത്തു നൂറ്റാണ്ടുകളും നീ പുഷ്കരത്തിൽ താമസിച്ചു, കൃഷ്ണാ, അപ്പോൾ നീ വെള്ളം മാത്രം കഴിച്ചു.
ഊര്ധ്വബാഹുര്വിശാലായാം ബദര്യാം മധുസൂദന। അതിഷ്ഠ ഏകപാദേന വായുഭക്ഷഃ ശതം സമാഃ
ദീർഘമായ ബദരിയിൽ, കൃഷ്ണാ, നീ ഒരു കാലിൽ നിൽക്കയും, വായു മാത്രം കഴിച്ചു നൂറു വർഷം കഴിയുകയും ചെയ്തു.
കൃഷ്ണാജിനോത്തരാസങ്ഗഃ കൃശോ ധമനിസംതതഃ। ആസീഃ കൃഷ്ണ സരസ്വത്യാം സത്രേദ്വാദശവാര്ഷികേ
കൃഷ്ണാജിനം ധരിച്ച്, ക്ഷീണിച്ച്, ശിരകളെ കാണിച്ചുകൊണ്ട്, നീ കൃഷ്ണാ, ദ്വാദശവർഷം നീണ്ട യാഗത്തിൽ സരസ്വതീതീരത്ത് വസിച്ചു.
പ്രഭാസമപ്യഥാസാദ്യ തീര്ഥം പുണ്യജനാര്ചിതമ്। തത്ര കൃഷ്ണ മഹാതേജാ ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രകമ്
പിന്നീട്, പുണ്യജനങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്ന പ്രഭാസതീർഥം എത്തി, മഹാതേജസ്സുള്ള കൃഷ്ണാ, അവിടെ ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷം നീ ചെലവിട്ടു.
ആതിഷ്ഠസ്ത്വമഥൈകേന പാദേന നിയമസ്ഥിതഃ। ലോകപ്രവൃത്തിഹേതോസ്ത്വമിതി വ്യാസോ മമാബ്രവീത്
അവിടെ, ലോകത്തിന്റെ ഭാവിക്കായി, ഒരു കാലിൽ നിൽക്കയും, കഠിനനിയമത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തു — ഇതാണ് വ്യാസൻ എന്നോട് പറഞ്ഞത്.
ക്ഷേത്രജ്ഞഃ സര്വഭൂതാനാമാദിരന്തശ്ച കേശവം। നിധാനം തപസാം കൃഷ്ണ യജ്ഞസ്ത്വം ച സനാതനഃ
സകല ജീവികളുടെയും ഉള്ളിലെ അറിവ് നീയാണു്, കേശവാ, ആദിയും അന്തവും നീയാണു്. തപസ്സിന്റെ അടിസ്ഥാനവും, കൃഷ്ണാ, ശാശ്വതമായ യജ്ഞവും നീയാണു്.
യോഗകര്താ ഹൃഷീകേശഃ സാംഖ്യകര്താ സനാതനഃ। ശീലസ്ത്വം സര്വയോഗാനാം കരണം നിയമസ്യ ച
യോഗം സൃഷ്ടിച്ചവനും, ഹൃഷീകേശാ, ശാശ്വതമായ സാംഖ്യത്തിന്റെ സ്ഥാപകനും നീയാണു്. എല്ലാ യോഗങ്ങളുടെയും സാരവും, നിയന്ത്രണത്തിന്റെ കാരണവും നീയാണു്.
നിഹത്യ നരകം ഭൌമമാഹൃത്യ മണികുണ്ഡലേ। പ്രഥമോത്പാദിതം കൃഷ്ണ മേധ്യമശ്വമവാസൃജഃ
ഭൂമിയിൽ നരകാസുരനെ സംഹരിച്ചു, മാണിക്യകുണ്ഡലങ്ങൾ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന്, ആദ്യമായി യാഗശ്വത്തെ മോചിപ്പിച്ചവനാണ് നീ, കൃഷ്ണാ.
കൃത്വാതത്കര്മ ലോകാനാമൃഷഭഃ സര്വലോകജിത്। അവധീസ്ത്വം രണേ സര്വാന്സമേതാന്ദൈത്യദാനവാന്
ലോകങ്ങളുടെ ഭാവിയിൽ ആ മഹത്തായ കര്മ്മം ചെയ്തതിനു ശേഷം, ലോകവിജയിയായ മഹാപുരുഷാ, നീ യുദ്ധത്തിൽ ഒന്നിച്ചെത്തിയ എല്ലാ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
തതഃ സര്വേശ്വരത്വം ച സംപ്രദായ ശചീപതേഃ। മാനുഷേഷു മഹാബാഹോ പ്രാദുര്ഭൂതോഽസി കേശവ
ശചീഭർത്താവിന് സർവ്വലോകനാഥത്വം നൽകി, മഹാബാഹുവായ കേശവാ, മനുഷ്യരിൽ നീ പ്രത്യക്ഷമായ് ജനിച്ചു.
സ ത്വം നാരായണോ ഭൂത്വാ ഹരിരാസീഃ പരംതപ। ബ്രഹ്മാ സോമശ്ച സൂര്യശ്ച ധര്മോ ധാതാ യമോഽനലഃ
അങ്ങനെ, നാരായണനായി, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയങ്കരനായ ഹരിയായി, നീ ബ്രഹ്മാവും, സോമനും, സൂര്യനും, ധർമ്മനും, ധാതാവും, യമനും, അഗ്നിയും ആയിരുന്നു.