യാവദസ്യ പുനര്ബുദ്ധിം വിദുരോ നാപകര്ഷതി। പാണ്ഡവാനയനേ താവന്മന്ത്രയധ്വം ഹിതം മമ
വിദുരൻ വീണ്ടും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മനസ്സ് മാറ്റുന്നതിന് മുമ്പ്, നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഉത്തമമായ രീതിയിൽ പാണ്ഡവരെ ഇവിടേക്ക് വരുത്താനുള്ള മാർഗം ഉടൻ ആലോചിക്കണം.
അഥ പശ്യാമ്യഹം പാര്ഥാന്പ്രാപ്താനിഹ കഥംചന। പുനഃ ശോഷം ഗമിഷ്യാമി നിരസുര്നിഷ്പരിഗ്രഹഃ
അല്ലെങ്കിൽ, എങ്കിൽ എങ്ങനെയോ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ ഇവിടേക്ക് വീണ്ടും വരുന്നത് ഞാൻ കണ്ടാൽ, ഞാൻ വീണ്ടും ദു:ഖത്തിലേക്കും ഏകാന്തതയിലേക്കും വീഴും.
വിഷമുദ്ബന്ധനം ചൈവ ശസ്ത്രമഗ്നിപ്രവേശനമ്। കരിഷ്യേ ന ഹി താനൃദ്ധാന്പുനര്ദ്രഷ്ടുമിഹോത്സഹേ
അപ്പോൾ ഞാൻ വിഷം, കെട്ടിവെക്കൽ, ആയുധം, അഗ്നിയിൽ ഇടൽ എന്നിവയിലൊന്നും ആശ്രയിക്കും; കാരണം, അവരുടെ ഐശ്വര്യവും സമൃദ്ധിയും ഞാൻ വീണ്ടും കാണാൻ സഹിക്കില്ല.
കിം ബാലിശമതിം രാജന്നാസ്ഥിതോസി വിശാംപതേ। ഗതാസ്തേ സമയം കൃത്വാ നൈതദേവം ഭവിഷ്യതി
രാജാവേ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ബാലിശമായ ചിന്തയിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു? അവർ ഉടമ്പടി ചെയ്ത് പോയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ ആഗ്രഹം പോലെ സംഭവിക്കില്ല.
സത്യവാക്യേഃ സ്വിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവാ ഭരതഷഭ। പിതുസ്തേ വചനം താത ന ഗ്രഹീഷ്യന്തി കര്ഹിചിതി
ഭരതശ്രേഷ്ഠനേ, പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും സത്യനിഷ്ഠരാണ്. അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ അവർ ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കില്ല, പ്രിയനേ.
അഥവാ തേ ഗ്രഹീഷ്യന്തി പുനരേഷ്യന്തി വാ പുരമ്। നിരസ്യ സമയം സര്വേ പണോഽസ്മാകം ഭവിഷ്യതി
അല്ലെങ്കിൽ അവർ സമ്മതിച്ച് വീണ്ടും നഗരത്തിലേക്ക് വരാമെങ്കിലും, ഉടമ്പടി ലംഘിച്ചാൽ നഷ്ടം ഞങ്ങളുടേതായിരിക്കും.
സര്വേ ഭവാമോ മധ്യസ്ഥാ രാജ്ഞശ്ഛന്ദാനുവര്തിനഃ। ഛിദ്രം ബഹു പ്രപശ്യന്തഃ പാണ്ഡവാനാം സുസംവൃതാഃ
നാം എല്ലാവരും രാജാവിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ച് മധ്യസ്ഥരായി ഇരിക്കാം. പാണ്ഡവർ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി കാവലുണ്ട്, അതിനാൽ അവസരങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം.
ഏവമേതന്മഹാപ്രാജ്ഞ യഥാ വദസി മാതുല। നിത്യം ഹി മേ കഥയതസ്തവ ബുദ്ധിര്വിരോചതേ
മഹാപണ്ഡിതനേ, നീ പറയുന്നതുപോലെയാണ് സത്യം, മാമാ. നീ പറയുമ്പോൾ എപ്പോഴും നിന്റെ ഉപദേശം എനിക്ക് പ്രകാശിക്കുന്നു.
കാമമീക്ഷാമഹേ സര്വേ ദുര്യോധന തവേപ്സിതമ്। ഐകമത്യം ഹി നോ രാജന്സര്വേഷാമേവ ലക്ഷയേ
ദുര്യോധന, നിന്റെ ആഗ്രഹം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. രാജാവേ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരേ മനസ്സിലാണ് എന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു.
[നാഗമിഷ്യന്തി തേ ധീരാ അകൃത്വാ കാലസംവിദമ്। ആഗമിഷ്യന്തി ചേന്മോഹാത്പുനര്ദ്യൂതേന താഞ്ജയ ।।]
നിന്റെ ധൈര്യശാലികൾ സമയമുറപ്പിക്കാതെ വരികയില്ല. അവർ മോഷം മനസ്സോടെ വരുമെങ്കിൽ, വീണ്ടും ജുവയിൽ അവരെ ജയിക്കാം.
ഏവമുക്തസ്തു കര്ണേന രാജാ ദുര്യോധനസ്തദാ। നാതിഹൃഷ്ടമനാഃ ക്ഷിപ്രമഭവത്സ പരാങ്മുഖഃ
കർണ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് ദുര്യോധനൻ അത്ര സന്തോഷത്തോടെ അല്ലാതെ ഉടൻ തന്നെ മുഖം തിരിച്ചു.
ഉപലഭ്യ തതഃ കര്ണോ വിവൃത്യ നയനേ ശുഭേ। രോഷാദ്ദുഃശാസനം ചൈവ സൌബലം ച തമേവ ച
അപ്പോൾ കർണ്ണൻ അതു മനസ്സിലാക്കി, മനോഹരമായ കണ്ണുകൾ വടിച്ച്, കോപത്തോടെ ദുഃശാസനത്തെയും സൗബലനെയും രാജാവിനെയും നോക്കി.
ഉവാച പരമക്രുദ്ധ ഉദ്യമ്യാത്മാനമാത്മനാ। അഥോ മമ മതം യത്തു തന്നിബോധത ഭൂമിപാഃ
അതി ക്രുദ്ധനായി, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, അവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാക്കന്മാരേ, ഇപ്പോൾ എന്റെ അഭിപ്രായം കേൾക്കൂ.'
പ്രിയം സര്വേ കരിഷ്യാമോ രാജ്ഞഃ കിം കരവാമഹേ। ന ചാസ്യ ശക്നുമഃ സ്ഥാതും പ്രിയേ സര്വേ ഹ്യതന്ദ്രിതാഃ
'നമുക്ക് രാജാവിന് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യാം; വേറെ എന്ത് ചെയ്യാൻ ഉണ്ട്? അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിൽ നമ്മിൽ ആരും എതിർക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം നമ്മളൊക്കെയും അതിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ആണ്.'
വയം തു ശസ്ത്രാണ്യാദായ രഥാനാസ്ഥായ ദംശിതാഃ। ഗച്ഛാമഃ സഹിതാ ഹന്തും പാണ്ഡവാന്വനഗോചരാന്
'പക്ഷേ, നമുക്ക് ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത്, രഥങ്ങളിൽ കയറി, പാണ്ഡവന്മാരെ, കാട്ടിൽ കഴിയുന്നവരെ, കൂട്ടത്തോടെ കൊല്ലാൻ പോവാം.'
തേഷു സര്വേഷു ശാന്തേഷു ഗതേഷ്വവിദിതാം ഗതിമ്। നിര്വിവാദാ ഭവിഷ്യന്തി ധാര്തരാഷ്ട്രാസ്തഥാ വയമ്
'അവരെല്ലാവരെയും കൊല്ലി, അവരറിയാത്ത വഴിയിലേക്ക് പോയാൽ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്കും നമ്മൾക്കും ഇനി വാദം ഉണ്ടാകില്ല.'
യാവദേവ പരിദ്യൂനാ യാവച്ഛോകപരായണാഃ। യാവന്മിത്രവിഹീനാശ്ച താവദ്ഗച്ഛാമ മാചിരമ്
'അവർ ഇപ്പോഴും ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി, സ്നേഹിതരില്ലാതെ, വിഷമത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ തന്നെ, നമുക്ക് വൈകാതെ പോകാം.'
തസ്യതദ്വചനം ശ്രുത്വാ പൂജയന്തഃ പുനഃ പുനഃ। പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ സര്വേ പ്രത്യൂചുഃ സൂതജം തദാ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ആദരിക്കുകയും, സന്തോഷഭാവത്തോടെ രഥികപുത്രനോടു മറുപടി പറയുകയും ചെയ്തു.
ഏവമുക്ത്വാ സുസംരബ്ധാ രഥൈഃ സര്വേ പൃഥക്പൃഥക്। നിര്യയുഃ പാണ്ഡവാന്ഹന്തും സഹിതാഃ കൃതനിശ്ചയാഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, എല്ലാവരും അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിൽ കയറി, പാണ്ഡവന്മാരെ കൊല്ലാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ പുറപ്പെട്ടു.
താന്പ്രസ്ഥിതാന്പരിജ്ഞായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനഃ പ്രഭുഃ। ആജഗാമ വിശുദ്ധാത്മാ ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ
അവരുടെ യാത്ര മനസ്സിലാക്കി, വിശുദ്ധഹൃദയനായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ അവിടെ എത്തി.
പ്രതിഷിധ്യാഥ താന്സര്വാന്ഭഗവാഁല്ലോകപൂജിതഃ। പ്രജ്ഞാചക്ഷുഷമാസീനമുവാചാഭ്യേത്യ സത്വരമ്
ലോകം ആദരിക്കുന്ന ഭഗവാൻ അവരെ തടഞ്ഞു, വേഗത്തിൽ എത്തി അവിടെ ഇരുന്ന ബുദ്ധിമാൻ വിദുരനോട് പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്നാഹമപ്യേതദ്രോചയേ ദ്യൂതസംഭവമ്। മന്യേ തദ്വിധിനാഽഽകൃഷ്യ കാരിതോസ്മീതി വൈ മുനേ
'ഭഗവൻ, ഈ ചതം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല; വിധിയുടെ ഇഷ്ടം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇതിൽ കുടുങ്ങിയത് എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു, മഹർഷേ.'
നൈതദ്രോചയതേ ഭീഷ്മോ ന ദ്രോണോ വിദുരോ ന ച। ഗാന്ധാര്യാ നേഷ്യതേ ദ്യൂതം തത്ര മോഹാത്പ്രവര്തിതമ്
'ഇത് ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും വിദുരനും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല, ഗാന്ധാരിയും അല്ല; മോഹം കൊണ്ടാണ് ഈ ചതം നടന്നത്.'
പരിത്യക്തും ന ശക്നോമി ദുര്യോധനമചേതനമ്। പുത്രസ്നേഹേന ഭഗവഞ്ജാനന്നപി യതവ്രത
'ദുര്യോധനൻ ബുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ എന്നു അറിഞ്ഞിട്ടും, പുത്രസ്നേഹത്താൽ ഞാൻ അവനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല, ഭഗവൻ.'
വൈചിത്രവീര്യ നൃപതേ സത്യമാഹ യഥാ ഭവാന്। ദൃഢം വിഝഃ പരം പുത്രം പരം പുത്രാന്ന വിദ്യതേ
'വൈചിത്രവീര്യപുത്രനായ രാജാവേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്; അച്ഛനു പുത്രനേക്കാൾ പ്രിയം മറ്റൊന്നുമില്ല.'
ഇന്ദ്രോപ്യശ്രുനിപാതേന സുരഭ്യാ പ്രതിബോധിതഃ। അന്യൈഃ സമൃദ്ധൈരപ്യര്ഥൈര്ന സുതാനമന്യതേ പരമ്
'സുരഭിയുടെ കണ്ണുനീർ കണ്ടിട്ടും, ഇന്ദ്രൻ മറ്റെന്തു വലിയ സമ്പത്തും പുത്രന്മാരേക്കാൾ പ്രാധാന്യത്തോടെ കണ്ടില്ല.'
അത്ര തേ വര്തയിഷ്യാമി ഗഹദാഖ്യാനമുത്തമമ്। സുരഭ്യാശ്ചൈവ സംവാദമിന്ദ്രസ്യ ച വിശാംപതേ
'ഇവിടെ ഞാൻ ഒരു അതിമനോഹരമായ പഴയ കഥ പറയും; സൂരഭിയും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമാണത്, രാജാവേ.'
ത്രിവിഷ്ടപഗതാ രാജന്സുരഭീ പ്രാരുദത്കില। ഗവാം മാതാ പുരാ താത താമിന്ദ്രോഽന്വകൃപായത
'രാജാവേ, സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന പശുക്കളുടെ അമ്മയായ സൂരഭി ഒരിക്കൽ കരയുകയായിരുന്നു; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ അവളോടു കരുണ കാണിച്ചു.'
കിമിദം രോദിഷി ശുഭേ കച്ചിത്ക്ഷേമം ദിവൌകസാമ്। മനുഷ്യേഷ്വഥവാ ഗോഷു നൈതദല്പം ഭവിഷ്യതി
'സുന്ദരിയേ, നീ എന്തിനാണ് കരയുന്നത്? ദേവന്മാർക്കും, മനുഷ്യർക്കും, പശുക്കൾക്കും എല്ലാം സുഖമാണോ? ഇതൊന്നും ചെറിയ കാര്യമല്ല.'
വിനിപാതോ ന വഃ കശ്ചിദ്ദൃശ്യതേ ത്രിദശാധിപ। അഹം തു പുത്രം ശോചാമി തേന രോദിമി കൌശിക
'ദേവന്മാരിൽ ആര്ക്കും ദുർഘടം ഒന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ല, ദേവരാജാവേ; പക്ഷേ, എന്റെ മകനെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ ദു:ഖിക്കുന്നത്, അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ കരയുന്നത്, കൗശിക.'