തമബ്രവീന്മഹാതേജാ ധൃതരാഷ്ട്രോഽമ്ബികാസുതഃ। ദിഷ്ട്യാ പ്രാപ്തോസി ധര്മജ്ഞ ദിഷ്ട്യാ സ്മരസി മേഽനഘ
അംബികയുടെ മകൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ വന്നത് ഭാഗ്യമാണ് ധർമ്മം അറിയുന്നവാ, നീ എന്നെ ഓർക്കുന്നത് ഭാഗ്യമാണ്, പാപമില്ലാത്തവാ.'
അദ്യ ചാഹം ദിവാരാത്രൌ ത്വത്കൃതേ ഭരതര്ഷഭ। പ്രജാഗരേ പ്രപശ്യാമി വിചിത്രം ദേഹമാത്മനഃ
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ പകലും രാത്രിയും ഉണർന്നിരിക്കുകയാണ്, എന്റെ ശരീരത്തിലെ അതിശയകരമായ അവസ്ഥ ഞാൻ കാണുന്നു.
സോങ്കമാനീയ വിദുരം മൂര്ധന്യാഘ്രായ ചൈവ ഹ। ക്ഷമ്യതാമിതി ചോവാചയദുക്തോസി മയാഽനഘ
വിദ്യുരനെ അടുത്തേക്ക് വിളിച്ചു തലമുടിയിൽ മണമടക്കി, 'ക്ഷമിക്കണം, പാപമില്ലാത്തവാ, ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞതെല്ലാം മറക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
ക്ഷാന്തമേവ മയാ രാജന്ഗുരുര്മേ പരമോ ഭവാന്। തഥാഽഹമാഗതഃ ശീഘ്രം ത്വദ്ദര്ശനപരായണഃ
രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ ക്ഷമിച്ചു. നീ എന്റെ പരമഗുരുവാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ വേഗത്തിൽ വന്നത്, നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.
ഭവന്തി ഹി നരവ്യാഘ്ര പുരുഷാ ധര്മചേതനാഃ। ദീനാനുകമ്പിനോ രാജന്നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
മനുഷ്യസിംഹനേ, ഈ ലോകത്ത് ധർമ്മത്തിൽ മനസു നിർത്തിയവരും ദു:ഖിതരോടു കരുണ കാണിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്, രാജാവേ. ഇതിൽ സംശയിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല.
പാണ്ഡോഃ പുത്രാ യാദൃശാസ്തേ താദൃശാ മേ സുതാസ്തവ। ദീനാ ഇതീവ മേ ബുദ്ധിരഭിപന്നാഽദ്യ താന്പ്രതി
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെപ്പോലെ തന്നെയാണ് എന്റെ മക്കളും നിന്റെ മക്കളും. അവർ ദു:ഖിതരാണെന്നു കരുതി എന്റെ മനസിൽ ഇന്ന് വലിയ കാരുണ്യമാണ് നിറയുന്നത്.
അന്യോന്യമനുനീയൈവം ഭ്രാതരൌ ദ്വൌ മഹാദ്യുതീ। വിദുരോ ധൃതരാഷ്ട്രശ്ച ലേഭാതേ പരമാം മുദമ്
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം ആശ്വസിപ്പിച്ച് ആ മഹാപ്രഭകളായ സഹോദരന്മാർ, വിദ്യുരനും ധൃതരാഷ്ട്രനും, അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ച വിദുരം പ്രാപ്തം രാജ്ഞാ ച പരിസാന്ത്വിതമ്। ധൃതാരാഷ്ട്രാത്മജോ രാജാ പര്യതപ്യത ദുര്മതിഃ
വിദുരൻ എത്തിയതും രാജാവിന്റെ മനസ്സ് സമാധാനപ്പെട്ടതും കേട്ടപ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനായ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള രാജകുമാരൻ വളരെ വിഷമിച്ചു.
സ സൌബലേയമാനായ്യ കര്ണദുഃശാസനൌ തഥാ। അബ്രവീദ്വചനം രാജാ പ്രവിശ്യാബുദ്ധിജം തമഃ
അപ്പോൾ അവൻ സൗബലനും കർണ്ണനും ദുഃശാസനനും വിളിച്ചു വരുത്തി, അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങിയ മനസ്സോടെ രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ പ്രത്യാഗതോ മന്ത്രീ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ സംമതഃ। വിദുരഃ പാണ്ഡുപുത്രാണാം സുഹൃദ്വിദ്വാന്ഹിതേ രതഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന് പ്രിയപ്പെട്ട ഉപദേശകനായ വിദ്യുരൻ തിരിച്ചെത്തിയിരിക്കുന്നു. അവൻ പാണ്ഡവരുടെ സുഹൃത്തും, ജ്ഞാനിയുമാണ്, അവരുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സിടുന്നവനുമാണ്.
യാവദസ്യ പുനര്ബുദ്ധിം വിദുരോ നാപകര്ഷതി। പാണ്ഡവാനയനേ താവന്മന്ത്രയധ്വം ഹിതം മമ
വിദുരൻ വീണ്ടും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മനസ്സ് മാറ്റുന്നതിന് മുമ്പ്, നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഉത്തമമായ രീതിയിൽ പാണ്ഡവരെ ഇവിടേക്ക് വരുത്താനുള്ള മാർഗം ഉടൻ ആലോചിക്കണം.
അഥ പശ്യാമ്യഹം പാര്ഥാന്പ്രാപ്താനിഹ കഥംചന। പുനഃ ശോഷം ഗമിഷ്യാമി നിരസുര്നിഷ്പരിഗ്രഹഃ
അല്ലെങ്കിൽ, എങ്കിൽ എങ്ങനെയോ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ ഇവിടേക്ക് വീണ്ടും വരുന്നത് ഞാൻ കണ്ടാൽ, ഞാൻ വീണ്ടും ദു:ഖത്തിലേക്കും ഏകാന്തതയിലേക്കും വീഴും.
വിഷമുദ്ബന്ധനം ചൈവ ശസ്ത്രമഗ്നിപ്രവേശനമ്। കരിഷ്യേ ന ഹി താനൃദ്ധാന്പുനര്ദ്രഷ്ടുമിഹോത്സഹേ
അപ്പോൾ ഞാൻ വിഷം, കെട്ടിവെക്കൽ, ആയുധം, അഗ്നിയിൽ ഇടൽ എന്നിവയിലൊന്നും ആശ്രയിക്കും; കാരണം, അവരുടെ ഐശ്വര്യവും സമൃദ്ധിയും ഞാൻ വീണ്ടും കാണാൻ സഹിക്കില്ല.
കിം ബാലിശമതിം രാജന്നാസ്ഥിതോസി വിശാംപതേ। ഗതാസ്തേ സമയം കൃത്വാ നൈതദേവം ഭവിഷ്യതി
രാജാവേ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ബാലിശമായ ചിന്തയിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു? അവർ ഉടമ്പടി ചെയ്ത് പോയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ ആഗ്രഹം പോലെ സംഭവിക്കില്ല.
സത്യവാക്യേഃ സ്വിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവാ ഭരതഷഭ। പിതുസ്തേ വചനം താത ന ഗ്രഹീഷ്യന്തി കര്ഹിചിതി
ഭരതശ്രേഷ്ഠനേ, പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും സത്യനിഷ്ഠരാണ്. അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ അവർ ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കില്ല, പ്രിയനേ.
അഥവാ തേ ഗ്രഹീഷ്യന്തി പുനരേഷ്യന്തി വാ പുരമ്। നിരസ്യ സമയം സര്വേ പണോഽസ്മാകം ഭവിഷ്യതി
അല്ലെങ്കിൽ അവർ സമ്മതിച്ച് വീണ്ടും നഗരത്തിലേക്ക് വരാമെങ്കിലും, ഉടമ്പടി ലംഘിച്ചാൽ നഷ്ടം ഞങ്ങളുടേതായിരിക്കും.
സര്വേ ഭവാമോ മധ്യസ്ഥാ രാജ്ഞശ്ഛന്ദാനുവര്തിനഃ। ഛിദ്രം ബഹു പ്രപശ്യന്തഃ പാണ്ഡവാനാം സുസംവൃതാഃ
നാം എല്ലാവരും രാജാവിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ച് മധ്യസ്ഥരായി ഇരിക്കാം. പാണ്ഡവർ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി കാവലുണ്ട്, അതിനാൽ അവസരങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം.
ഏവമേതന്മഹാപ്രാജ്ഞ യഥാ വദസി മാതുല। നിത്യം ഹി മേ കഥയതസ്തവ ബുദ്ധിര്വിരോചതേ
മഹാപണ്ഡിതനേ, നീ പറയുന്നതുപോലെയാണ് സത്യം, മാമാ. നീ പറയുമ്പോൾ എപ്പോഴും നിന്റെ ഉപദേശം എനിക്ക് പ്രകാശിക്കുന്നു.
കാമമീക്ഷാമഹേ സര്വേ ദുര്യോധന തവേപ്സിതമ്। ഐകമത്യം ഹി നോ രാജന്സര്വേഷാമേവ ലക്ഷയേ
ദുര്യോധന, നിന്റെ ആഗ്രഹം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. രാജാവേ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരേ മനസ്സിലാണ് എന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു.
[നാഗമിഷ്യന്തി തേ ധീരാ അകൃത്വാ കാലസംവിദമ്। ആഗമിഷ്യന്തി ചേന്മോഹാത്പുനര്ദ്യൂതേന താഞ്ജയ ।।]
നിന്റെ ധൈര്യശാലികൾ സമയമുറപ്പിക്കാതെ വരികയില്ല. അവർ മോഷം മനസ്സോടെ വരുമെങ്കിൽ, വീണ്ടും ജുവയിൽ അവരെ ജയിക്കാം.
ഏവമുക്തസ്തു കര്ണേന രാജാ ദുര്യോധനസ്തദാ। നാതിഹൃഷ്ടമനാഃ ക്ഷിപ്രമഭവത്സ പരാങ്മുഖഃ
കർണ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് ദുര്യോധനൻ അത്ര സന്തോഷത്തോടെ അല്ലാതെ ഉടൻ തന്നെ മുഖം തിരിച്ചു.
ഉപലഭ്യ തതഃ കര്ണോ വിവൃത്യ നയനേ ശുഭേ। രോഷാദ്ദുഃശാസനം ചൈവ സൌബലം ച തമേവ ച
അപ്പോൾ കർണ്ണൻ അതു മനസ്സിലാക്കി, മനോഹരമായ കണ്ണുകൾ വടിച്ച്, കോപത്തോടെ ദുഃശാസനത്തെയും സൗബലനെയും രാജാവിനെയും നോക്കി.
ഉവാച പരമക്രുദ്ധ ഉദ്യമ്യാത്മാനമാത്മനാ। അഥോ മമ മതം യത്തു തന്നിബോധത ഭൂമിപാഃ
അതി ക്രുദ്ധനായി, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, അവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാക്കന്മാരേ, ഇപ്പോൾ എന്റെ അഭിപ്രായം കേൾക്കൂ.'
പ്രിയം സര്വേ കരിഷ്യാമോ രാജ്ഞഃ കിം കരവാമഹേ। ന ചാസ്യ ശക്നുമഃ സ്ഥാതും പ്രിയേ സര്വേ ഹ്യതന്ദ്രിതാഃ
'നമുക്ക് രാജാവിന് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യാം; വേറെ എന്ത് ചെയ്യാൻ ഉണ്ട്? അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിൽ നമ്മിൽ ആരും എതിർക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം നമ്മളൊക്കെയും അതിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ആണ്.'
വയം തു ശസ്ത്രാണ്യാദായ രഥാനാസ്ഥായ ദംശിതാഃ। ഗച്ഛാമഃ സഹിതാ ഹന്തും പാണ്ഡവാന്വനഗോചരാന്
'പക്ഷേ, നമുക്ക് ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത്, രഥങ്ങളിൽ കയറി, പാണ്ഡവന്മാരെ, കാട്ടിൽ കഴിയുന്നവരെ, കൂട്ടത്തോടെ കൊല്ലാൻ പോവാം.'
തേഷു സര്വേഷു ശാന്തേഷു ഗതേഷ്വവിദിതാം ഗതിമ്। നിര്വിവാദാ ഭവിഷ്യന്തി ധാര്തരാഷ്ട്രാസ്തഥാ വയമ്
'അവരെല്ലാവരെയും കൊല്ലി, അവരറിയാത്ത വഴിയിലേക്ക് പോയാൽ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്കും നമ്മൾക്കും ഇനി വാദം ഉണ്ടാകില്ല.'
യാവദേവ പരിദ്യൂനാ യാവച്ഛോകപരായണാഃ। യാവന്മിത്രവിഹീനാശ്ച താവദ്ഗച്ഛാമ മാചിരമ്
'അവർ ഇപ്പോഴും ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി, സ്നേഹിതരില്ലാതെ, വിഷമത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ തന്നെ, നമുക്ക് വൈകാതെ പോകാം.'
തസ്യതദ്വചനം ശ്രുത്വാ പൂജയന്തഃ പുനഃ പുനഃ। പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ സര്വേ പ്രത്യൂചുഃ സൂതജം തദാ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ആദരിക്കുകയും, സന്തോഷഭാവത്തോടെ രഥികപുത്രനോടു മറുപടി പറയുകയും ചെയ്തു.
ഏവമുക്ത്വാ സുസംരബ്ധാ രഥൈഃ സര്വേ പൃഥക്പൃഥക്। നിര്യയുഃ പാണ്ഡവാന്ഹന്തും സഹിതാഃ കൃതനിശ്ചയാഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, എല്ലാവരും അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിൽ കയറി, പാണ്ഡവന്മാരെ കൊല്ലാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ പുറപ്പെട്ടു.
താന്പ്രസ്ഥിതാന്പരിജ്ഞായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനഃ പ്രഭുഃ। ആജഗാമ വിശുദ്ധാത്മാ ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ
അവരുടെ യാത്ര മനസ്സിലാക്കി, വിശുദ്ധഹൃദയനായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ അവിടെ എത്തി.