ന ഹി തേന മമ ഭ്രാത്രാ സുസൂക്ഷ്മമപി കിംചന। വ്യലീകം കൃതപൂര്വം വൈ പ്രാജ്ഞേനാമിതബുദ്ധിനാ
എന്റെ അതിപ്രജ്ഞയുള്ള സഹോദരൻ ഒരിക്കലും എനിക്ക് ഏറ്റവും ചെറുതായാലും തെറ്റ് ചെയ്തിട്ടില്ല.
സ വ്യലീകം കഥം പ്രാപ്തോ മത്തഃ പരമബുദ്ധിമാന്। ന ജഹ്മാജ്ജീവിതം പ്രാജ്ഞ തം ഗച്ഛാനയ സംജയ
അങ്ങനെ വലിയ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ എങ്ങിനെ എന്നിൽ നിന്ന് കുറ്റം ലഭിച്ചു? സംജയ, നീ പോയി അവനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരിക. പ്രജ്ഞാവാനായവൻ അന്യായമായി ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാജ്ഞസ്തമനുമാന്യ ച। സംജയോ ബാഢമിത്യുക്ത്വാ പ്രാദ്രവത്കാമ്യകം പ്രതി
രാജാവിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് സമ്മതിച്ച ശേഷം സംജയൻ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു കാമ്യകവനത്തിലേക്ക് പെട്ടെന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സോഽചിരേണ സമാസാദ്യ തദ്വനം യത്ര പാണ്ഡവാഃ। രൌരവാജിനസംവീതം ദദര്ശാഥ യുധിഷ്ഠിരമ്
അവിടെ പാണ്ഡവർ താമസിച്ചിരുന്ന വനത്തിലെത്തിയ സംജയൻ, രുരുമൃഗത്തിന്റെ ത്വക്ക് ധരിച്ച യുധിഷ്ഠിരനെ കണ്ടു.
വിദുരേണ സഹാസീനം ബ്രാഹ്മണൈശ്ച സഹസ്രശഃ। ഭ്രാതൃഭിശ്ചാഭിസംഗുപ്തം ദേവൈരിവ പുരംദരമ്
അവിടെ വിദ്യുരനോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതും ആയിരക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാരും സഹോദരന്മാരും ചുറ്റും ഇരിക്കുന്നതും, ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ, സംജയൻ യുധിഷ്ഠിരനെ കണ്ടു.
യുധിഷ്ഠിരമുപാഗമ്യ പൂജയാമാസ സംജയഃ। ഭീമാര്ജുനയമാശ്ചാപി തദ്യുക്തം പ്രതിപേദിരേ
യുധിഷ്ഠിരനോട് സമീപിച്ച സംജയൻ അവനെ ആദരിച്ചു. ഭീമനും അർജുനനും യമപുത്രനും അതിനനുസരിച്ച് മറുപടി നൽകി.
രാജ്ഞാ പൃഷ്ടഃ സ കുശലം സുഖാസീനശ്ച സംജയഃ। ശശംസാഗമനേ ഹേതുമിദം ചൈവാബ്രവീദ്വചഃ
രാജാവ് അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചപ്പോൾ, സംജയൻ സുഖമായി ഇരുന്ന് തന്റെ വരവിന്റെ കാരണം വിശദീകരിച്ചു.
രാജാ സ്മരതി തേ ക്ഷത്തര്ധൃതരാഷ്ട്രോഽമ്ബികാസുതഃ। തം പശ്യ ഗത്വാ ത്വം ക്ഷിപ്രം സംജീവയ ച പാര്ഥിവമ്
അംബികയുടെ മകൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ നിന്നെ ഓർക്കുന്നു, ക്ഷത്താ. നീ വേഗത്തിൽ പോയി അവനെ കണ്ടു രാജാവിനെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുക.
സോഽനുമാന്യ നരശ്രേഷ്ഠാന്പാണ്ഡവാന്കുരുനന്ദനാന്। നിയോഗാദ്രാജസിംഹസ്യ ഗന്തുമര്ഹസി സത്തമ്
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന്മാരായ പാണ്ഡവർ അനുമതി നൽകിയ ശേഷം, രാജസിംഹന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നീ പോകണം.
ഏവമുക്തസ്തു വിദുരോ ധീമാന്സ്വജനവത്സലഃ। യുധിഷ്ഠിരസ്യാനുമതേ പുനരായാദ്ഗജാഹ്വയമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധീരനും സ്വജനങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനുമായ വിദ്യുരൻ, യുധിഷ്ഠിരന്റെ സമ്മതത്തോടെ വീണ്ടും ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തമബ്രവീന്മഹാതേജാ ധൃതരാഷ്ട്രോഽമ്ബികാസുതഃ। ദിഷ്ട്യാ പ്രാപ്തോസി ധര്മജ്ഞ ദിഷ്ട്യാ സ്മരസി മേഽനഘ
അംബികയുടെ മകൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ വന്നത് ഭാഗ്യമാണ് ധർമ്മം അറിയുന്നവാ, നീ എന്നെ ഓർക്കുന്നത് ഭാഗ്യമാണ്, പാപമില്ലാത്തവാ.'
അദ്യ ചാഹം ദിവാരാത്രൌ ത്വത്കൃതേ ഭരതര്ഷഭ। പ്രജാഗരേ പ്രപശ്യാമി വിചിത്രം ദേഹമാത്മനഃ
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ പകലും രാത്രിയും ഉണർന്നിരിക്കുകയാണ്, എന്റെ ശരീരത്തിലെ അതിശയകരമായ അവസ്ഥ ഞാൻ കാണുന്നു.
സോങ്കമാനീയ വിദുരം മൂര്ധന്യാഘ്രായ ചൈവ ഹ। ക്ഷമ്യതാമിതി ചോവാചയദുക്തോസി മയാഽനഘ
വിദ്യുരനെ അടുത്തേക്ക് വിളിച്ചു തലമുടിയിൽ മണമടക്കി, 'ക്ഷമിക്കണം, പാപമില്ലാത്തവാ, ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞതെല്ലാം മറക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
ക്ഷാന്തമേവ മയാ രാജന്ഗുരുര്മേ പരമോ ഭവാന്। തഥാഽഹമാഗതഃ ശീഘ്രം ത്വദ്ദര്ശനപരായണഃ
രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ ക്ഷമിച്ചു. നീ എന്റെ പരമഗുരുവാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ വേഗത്തിൽ വന്നത്, നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.
ഭവന്തി ഹി നരവ്യാഘ്ര പുരുഷാ ധര്മചേതനാഃ। ദീനാനുകമ്പിനോ രാജന്നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
മനുഷ്യസിംഹനേ, ഈ ലോകത്ത് ധർമ്മത്തിൽ മനസു നിർത്തിയവരും ദു:ഖിതരോടു കരുണ കാണിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്, രാജാവേ. ഇതിൽ സംശയിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല.
പാണ്ഡോഃ പുത്രാ യാദൃശാസ്തേ താദൃശാ മേ സുതാസ്തവ। ദീനാ ഇതീവ മേ ബുദ്ധിരഭിപന്നാഽദ്യ താന്പ്രതി
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെപ്പോലെ തന്നെയാണ് എന്റെ മക്കളും നിന്റെ മക്കളും. അവർ ദു:ഖിതരാണെന്നു കരുതി എന്റെ മനസിൽ ഇന്ന് വലിയ കാരുണ്യമാണ് നിറയുന്നത്.
അന്യോന്യമനുനീയൈവം ഭ്രാതരൌ ദ്വൌ മഹാദ്യുതീ। വിദുരോ ധൃതരാഷ്ട്രശ്ച ലേഭാതേ പരമാം മുദമ്
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം ആശ്വസിപ്പിച്ച് ആ മഹാപ്രഭകളായ സഹോദരന്മാർ, വിദ്യുരനും ധൃതരാഷ്ട്രനും, അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ച വിദുരം പ്രാപ്തം രാജ്ഞാ ച പരിസാന്ത്വിതമ്। ധൃതാരാഷ്ട്രാത്മജോ രാജാ പര്യതപ്യത ദുര്മതിഃ
വിദുരൻ എത്തിയതും രാജാവിന്റെ മനസ്സ് സമാധാനപ്പെട്ടതും കേട്ടപ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനായ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള രാജകുമാരൻ വളരെ വിഷമിച്ചു.
സ സൌബലേയമാനായ്യ കര്ണദുഃശാസനൌ തഥാ। അബ്രവീദ്വചനം രാജാ പ്രവിശ്യാബുദ്ധിജം തമഃ
അപ്പോൾ അവൻ സൗബലനും കർണ്ണനും ദുഃശാസനനും വിളിച്ചു വരുത്തി, അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങിയ മനസ്സോടെ രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ പ്രത്യാഗതോ മന്ത്രീ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ സംമതഃ। വിദുരഃ പാണ്ഡുപുത്രാണാം സുഹൃദ്വിദ്വാന്ഹിതേ രതഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന് പ്രിയപ്പെട്ട ഉപദേശകനായ വിദ്യുരൻ തിരിച്ചെത്തിയിരിക്കുന്നു. അവൻ പാണ്ഡവരുടെ സുഹൃത്തും, ജ്ഞാനിയുമാണ്, അവരുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സിടുന്നവനുമാണ്.
യാവദസ്യ പുനര്ബുദ്ധിം വിദുരോ നാപകര്ഷതി। പാണ്ഡവാനയനേ താവന്മന്ത്രയധ്വം ഹിതം മമ
വിദുരൻ വീണ്ടും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മനസ്സ് മാറ്റുന്നതിന് മുമ്പ്, നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഉത്തമമായ രീതിയിൽ പാണ്ഡവരെ ഇവിടേക്ക് വരുത്താനുള്ള മാർഗം ഉടൻ ആലോചിക്കണം.
അഥ പശ്യാമ്യഹം പാര്ഥാന്പ്രാപ്താനിഹ കഥംചന। പുനഃ ശോഷം ഗമിഷ്യാമി നിരസുര്നിഷ്പരിഗ്രഹഃ
അല്ലെങ്കിൽ, എങ്കിൽ എങ്ങനെയോ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ ഇവിടേക്ക് വീണ്ടും വരുന്നത് ഞാൻ കണ്ടാൽ, ഞാൻ വീണ്ടും ദു:ഖത്തിലേക്കും ഏകാന്തതയിലേക്കും വീഴും.
വിഷമുദ്ബന്ധനം ചൈവ ശസ്ത്രമഗ്നിപ്രവേശനമ്। കരിഷ്യേ ന ഹി താനൃദ്ധാന്പുനര്ദ്രഷ്ടുമിഹോത്സഹേ
അപ്പോൾ ഞാൻ വിഷം, കെട്ടിവെക്കൽ, ആയുധം, അഗ്നിയിൽ ഇടൽ എന്നിവയിലൊന്നും ആശ്രയിക്കും; കാരണം, അവരുടെ ഐശ്വര്യവും സമൃദ്ധിയും ഞാൻ വീണ്ടും കാണാൻ സഹിക്കില്ല.
കിം ബാലിശമതിം രാജന്നാസ്ഥിതോസി വിശാംപതേ। ഗതാസ്തേ സമയം കൃത്വാ നൈതദേവം ഭവിഷ്യതി
രാജാവേ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ബാലിശമായ ചിന്തയിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു? അവർ ഉടമ്പടി ചെയ്ത് പോയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ ആഗ്രഹം പോലെ സംഭവിക്കില്ല.
സത്യവാക്യേഃ സ്വിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവാ ഭരതഷഭ। പിതുസ്തേ വചനം താത ന ഗ്രഹീഷ്യന്തി കര്ഹിചിതി
ഭരതശ്രേഷ്ഠനേ, പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും സത്യനിഷ്ഠരാണ്. അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ അവർ ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കില്ല, പ്രിയനേ.
അഥവാ തേ ഗ്രഹീഷ്യന്തി പുനരേഷ്യന്തി വാ പുരമ്। നിരസ്യ സമയം സര്വേ പണോഽസ്മാകം ഭവിഷ്യതി
അല്ലെങ്കിൽ അവർ സമ്മതിച്ച് വീണ്ടും നഗരത്തിലേക്ക് വരാമെങ്കിലും, ഉടമ്പടി ലംഘിച്ചാൽ നഷ്ടം ഞങ്ങളുടേതായിരിക്കും.
സര്വേ ഭവാമോ മധ്യസ്ഥാ രാജ്ഞശ്ഛന്ദാനുവര്തിനഃ। ഛിദ്രം ബഹു പ്രപശ്യന്തഃ പാണ്ഡവാനാം സുസംവൃതാഃ
നാം എല്ലാവരും രാജാവിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ച് മധ്യസ്ഥരായി ഇരിക്കാം. പാണ്ഡവർ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി കാവലുണ്ട്, അതിനാൽ അവസരങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം.
ഏവമേതന്മഹാപ്രാജ്ഞ യഥാ വദസി മാതുല। നിത്യം ഹി മേ കഥയതസ്തവ ബുദ്ധിര്വിരോചതേ
മഹാപണ്ഡിതനേ, നീ പറയുന്നതുപോലെയാണ് സത്യം, മാമാ. നീ പറയുമ്പോൾ എപ്പോഴും നിന്റെ ഉപദേശം എനിക്ക് പ്രകാശിക്കുന്നു.
കാമമീക്ഷാമഹേ സര്വേ ദുര്യോധന തവേപ്സിതമ്। ഐകമത്യം ഹി നോ രാജന്സര്വേഷാമേവ ലക്ഷയേ
ദുര്യോധന, നിന്റെ ആഗ്രഹം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. രാജാവേ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരേ മനസ്സിലാണ് എന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു.
[നാഗമിഷ്യന്തി തേ ധീരാ അകൃത്വാ കാലസംവിദമ്। ആഗമിഷ്യന്തി ചേന്മോഹാത്പുനര്ദ്യൂതേന താഞ്ജയ ।।]
നിന്റെ ധൈര്യശാലികൾ സമയമുറപ്പിക്കാതെ വരികയില്ല. അവർ മോഷം മനസ്സോടെ വരുമെങ്കിൽ, വീണ്ടും ജുവയിൽ അവരെ ജയിക്കാം.