ദുര്യോധനം ത്വഹിതം വൈ നിഗൃഹ്യ പാണ്ഡോഃ പുത്രം പ്രകുരുഷ്വാധിപത്യേ। `ധ്രുവം വിനാശസ്തവ പുത്രേണ ധീമന് സബന്ധുവര്ഗേണ സഹൈവ രാജഭിഃ
ശത്രുത്വം പുലർത്തുന്ന ദുര്യോധനനെ നിയന്ത്രിച്ച്, പാണ്ഡുവിന്റെ മകനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, രാജാവേ, നീയും നിന്റെ മക്കളും ബന്ധുക്കളും മറ്റു രാജാക്കന്മാരുമൊക്കെ നശിപ്പാൻ പോകുന്നു എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ചതുര്ദശേ ചൈവ വര്ഷേ നരേന്ദ്ര കുലക്ഷയം പ്രാപ്സ്യസി രാജസിംഹ। തസ്മാത്കുരുഷ്വാധിപത്യേ നരേന്ദ്ര യുധിഷ്ഠിരം ധര്മഭൃതാം വരിഷ്ഠമ്
പതിനാലാം വർഷം വരുമ്പോൾ, രാജാവേ, നിന്റെ വംശം നശിക്കും. അതുകൊണ്ട്, ധർമ്മത്തിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ള യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ രാജത്വത്തിൽ ഇരുത്തണം.
അജാതശത്രുര്ഹി വിമുക്തരാഗോ ധര്മോണേമാം പൃഥിവീം ശാസ്തു രാജന്। തതോ രാജന്പാര്ഥിവാഃ സര്വ ഏവ വൈശ്യാ ഇവാസ്മാനുപതിഷ്ഠന്തു സദ്യഃ
ശത്രുക്കൾ ഇല്ലാത്തവനും ആസക്തിയില്ലാത്തവനും ആയ അജാതശത്രു ഈ ഭൂമി ധർമ്മത്തോടെ ഭരിക്കണം, രാജാവേ. അപ്പോൾ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും സാധാരണ ജനങ്ങൾപോലെ നമ്മളെ സേവിക്കട്ടെ.
ദുര്യോധനഃ ശകുനിഃ സൂതപുത്രഃ പ്രീത്യാ രാജന്പാണ്ഡുപുത്രാന്ഭജന്തു। ദുഃശാസനോ യാചതു ഭീമസേനം സഭാമധ്യേ ദ്രുപദസ്യാത്മജാം ച
ദുര്യോധനനും ശകുനിയും സൂതപുത്രനും പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെ സ്നേഹത്തോടെ ആദരിക്കട്ടെ, രാജാവേ. ദുഃശാസനൻ ഭീമസേനനെയും ദ്രുപദന്റെ മകളെയും സഭയിൽ അഭ്യർത്ഥിക്കട്ടെ.
യുധിഷ്ഠിരം ത്വം പരിസാന്ത്വയസ്വ രാജ്യേ ചൈനം സ്ഥാപയസ്വാഭിപൂജ്യ। ത്വയാ പൃഷ്ടഃ കിമഹമന്യദ്വദേയ- മേതത്കൃത്വാ കൃതകൃത്യോസി രാജന്
യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിച്ച് അവനെ രാജത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് ആദരിക്കണം. രാജാവേ, നീ എന്നോട് ഇനി എന്ത് ചോദിക്കാനാണ്? ഇതു ചെയ്താൽ നീ നിന്റെ കടമ നിറവേറ്റിയതായിരിക്കും.
ഏതദ്വാക്യം വിദുര യത്തേ സഭായാ- മിഹ പ്രോക്തം പാണ്ഡവാന്പ്രാപ്യ മാം ച। ഹിതം തേഷാമഹിതം മാമകാനാ- മേതത്സര്വം മമ നാവൈദി ചേതഃ
വിദുരാ, നീ ഇവിടെ സഭയിൽ പറഞ്ഞ ഈ ഉപദേശം പാണ്ഡവർക്കും എനിക്കും ഉത്തമം, പക്ഷേ എന്റെവർക്കു ഹാനികരം. എന്റെ മനസ്സ് ഇതൊന്നും അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.
ഇദം ത്വിദാനീം ഗത ഏവ നിശ്ചിതം തേഷാമര്ഥേ പാണ്ഡവാനാം യദാത്ഥ। തേനാദ്യ മന്യേ നാസി ഹിതോ മമേതി കഥം ഹി പുത്രം പാണ്ഡവാര്ഥേ ത്യജേയമ്
ഇപ്പോൾ തീർച്ചയായി നിശ്ചയമായി, നീ പറഞ്ഞത് പാണ്ഡവരുടെ ഭാവി നോക്കിയാണ്. അതിനാൽ, ഇന്നലെ ഞാൻ നീ എനിക്കു അനുകൂലനല്ലെന്ന് കരുതുന്നു. പാണ്ഡവരുടെ കാരണത്താൽ ഞാൻ എന്റെ മകനെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കും?
അസംശയം തേഽപി മമൈവ പുത്രാ ദുര്യോധനസ്തു മമ ദേഹാത്പ്രമൂതഃ। സ്വം വൈ ദേഹം പരഹേതോസ്ത്യജേതി കോനു ബ്രൂയാത്സമതാമന്വവേക്ഷന്
അവരും എന്റെ മക്കളാണ് എന്നതിൽ സംശയമില്ല. പക്ഷേ, ദുര്യോധനൻ എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്. മറ്റൊരാളുടെ കാരണത്താൽ ആരാണ് സ്വന്തം ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്? ഇതു പരിഗണിച്ചാൽ സമത്വം പറയാൻ ആരാണ് തയ്യാറാവുക?
സ മാം ജിഹ്മം വിദുര സര്വം ബ്രവീപി മന്യും തേഽഹമധികം ധാരയാമി। യഥേച്ഛകം ഗച്ഛ വാ തിഷ്ഠ വാ ത്വം സുസാന്ത്വ്യമാനാഽപ്യസതീ സ്ത്രീ ജഹാതി
വിദുരാ, നീ എന്നെ വക്രൻ എന്ന് വിളിച്ചാലും, നീ പറയുന്നത് എല്ലാം ഞാൻ കേൾക്കുന്നു. എങ്കിലും, ഞാൻ നിന്നോട് കൂടുതൽ കോപം സൂക്ഷിക്കുന്നു. നീ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ പോകുകയോ ഇരിക്കുകയോ ചെയ്യാം. എത്ര മനസ്സിലാക്കി സംസാരിച്ചാലും വിശ്വാസം ഇല്ലാത്ത സ്ത്രീ ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിക്കും.
ഏതാവദുക്ത്വാ ധൃതരാഷ്ട്രോഽന്വപദ്യ- ദന്തര്വേശ്മ സഹസോത്ഥായ രാജന്। നേദമസ്തീത്യഥ വിദുരോ ഭാപമാപ്പഃ സംപ്രാദ്രവദ്യത്ര പാര്ഥാ ബഭൂവുഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റ് അകത്തുള്ള മുറിയിലേക്ക് പോയി. 'ഇവിടെ ഒന്നുമില്ല' എന്നു വിചാരിച്ച വിദ്യുരൻ പാണ്ഡവർ എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
പാണ്ഡവാസ്തു വനേ വാസമുദ്ദിശ്യ ഭരതര്പഭാഃ। പ്രയയുര്ജാഹ്നവീകൂലാത്കുരുക്ഷേത്രം സഹാനുഗാഃ
പാണ്ഡവർ കാടിൽ താമസിക്കാനായി തീരുമാനിച്ച്, ഗംഗയുടെ തീരത്തു നിന്ന് അനുയായികളോടൊപ്പം കുരുക്ഷേത്രത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സരസ്വതീദൃപദ്വത്യൌ യമുനാം ച നിഷേവ്യ തേ। യയുര്വനനൈവ വനം സതതം പശ്ചിമാം ദിശമ്
അവർ സരസ്വതി, ദൃശ്യദ്വതി, യമുനാ നദികൾ സന്ദർശിച്ച്, കാടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു കാടിലേക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിലായി സഞ്ചരിച്ചു.
തതഃ സരസ്വതീകൂലേ സമേഷു മരുധന്വസു। കാമ്യകം നാമ ദദൃശുര്വനം മുനിജനപ്രിയമ്
ശേഷം, സരസ്വതിയുടെ തീരത്തുള്ള സമതല മരുഭൂമിയിൽ, മുനികൾക്ക് പ്രിയമായ കാമ്യകവനം അവർ കണ്ടു.
തത്ര തേ ന്യവസന്വീരാ വനേ ബഹുമൃഗദ്വിജേ। അന്വാസ്യമാനാ മുനിഭിഃ സാന്ത്വ്യമാനാശ്ച ഭാരത
അവിടെ, ധീരന്മാരായ അവർ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞ കാടിൽ മുനികൾ ആശ്വസിപ്പിച്ച് സാന്ത്വനമണയിച്ചുകൊണ്ട് താമസിച്ചു.
വിദുരസ്ത്വഥ പാണ്ഡൂനാം സദാ ദര്ശനലാലസഃ। ജഗാമൈകരഥേനൈവ കാമ്യകം വനമൃദ്ധിമത്
പാണ്ഡവരെ കാണാൻ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന വിദ്യുരൻ ഒറ്റക്കു ഒരു രഥത്തിൽ കാമ്യകവനത്തിലേക്ക് പോയി.
തതോ ഗത്വാ വിദുരഃ കാമ്യകം ത- ച്ഛീഘ്രൈരശ്വൈര്വാഹിതഃ സ്യന്ദനേന। ദദര്ശാസീനം ധര്മാത്മാനം വിവിക്തേ സാര്ധം ദ്രൌപദ്യാ ഭ്രാതൃഭിര്ബ്രാഹ്മണൈശ്ച
ശീഘ്രമായ കുതിരകൾ ഓടിച്ച രഥത്തിൽ കാമ്യകവനം എത്തിയ വിദ്യുരൻ, ദ്രൗപദിയോടും സഹോദരന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും കൂടിയ ധർമ്മനിഷ്ഠരായ പാണ്ഡവർ ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടു.
തതോഽപശ്യദ്വിദുരം തൂര്ണമാരാ- ദഭ്യായാന്തം സത്യസന്ധഃ സ രാജാ। അഥാബ്രവീദ്ധാതരം ഭീമസേനം കിംനു ക്ഷത്താ വക്ഷ്യതിനഃ സമേത്യ
ശേഷം, സത്യവ്രതനായ രാജാവ് വിദ്യുരനെ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ചുവരുന്നത് കണ്ടു. പിന്നെ ഭീമസേനനോട് പറഞ്ഞു: 'നമ്മളെ കാണാൻ ക്ഷത്രുവിന് എന്താണ് പറയാനുണ്ടാവുക?'
കച്ചിന്നായം വചനാത്സൌബലസ്യ സമാഹ്വാതും ദേവനായോപയാതി। കച്ചിത്ക്ഷുദ്രഃ കുശലീ ചാഽയുധാനി ജേഷ്യത്യസ്മാകം പുനരേവാക്ഷവത്യാമ്
സൗബലന്റെ വാക്കുപോലെ, വീണ്ടും പാശകേളിക്ക് വിളിക്കാൻ ഇദ്ദേഹം വരുന്നതാണോ? ആ ദുഷ്ടൻ സുഖമായിട്ടുണ്ടോ? വീണ്ടും അക്ഷവതിയിൽ ഞങ്ങളെ ജയിക്കുമോ?
സമാഹൂതഃ കേനചിദാഹവായ നാഹം ശക്തോ ഭീമസേനാപയാതുമ്। ഗാണ്ഡീവേ ച സംശയിതേ കഥം നു രാജ്യപ്രാപ്തിഃ സംശയിതാ ഭവേന്നഃ
ഭീമസേനാ, ആരെങ്കിലും എന്നെ യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചാൽ ഞാൻ പിന്മാറാൻ കഴിയില്ല. ഗാണ്ഡീവം സംബന്ധിച്ച് സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ, നമുക്ക് രാജ്യം നേടാൻ ഉറപ്പില്ലല്ലോ.
തത ഉത്ഥായ വിദുരം പാണ്ഡവേയാഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണന്നൃപതേ സര്വ ഏവ। തൈഃ സത്കൃതഃ സ ച താനാജമീഢോ യഥോചിതം പാണ്ഡുപുത്രാന്സമേയാത്
അതിനുശേഷം പാണ്ഡവന്മാർ എഴുന്നേറ്റു, രാജാവേ, വിദ്യുരനെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. അവർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിക്കുകയും അജമീഢന്റെ മകനായ വിദ്യുരൻ പാണ്ഡവന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് യോജിച്ച രീതിയിൽ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തു.
സമാശ്വസ്തം വിദുരം തേ നരര്ഷഭാ- സ്തതോഽപൃച്ഛന്നാഗമനായ ഹേതുമ്। സ ചാപി തേഭ്യോ വിസ്തരതഃ ശശംസ യഥാവൃത്തം ധൃതരാഷ്ട്രേഽമ്ബികേയേ
വിദ്യുരൻ ആശ്വാസം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, ആ മഹാപുരുഷന്മാർ അദ്ദേഹത്തോടു വരവിന്റെ കാരണം ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം അംബികയുടെ മകനായ ധൃതരാഷ്ട്രനോടു സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
അവോചന്മാം ധൃതരാഷ്ട്രോഽഭിഗുപ്ത- മജാതശത്രോ പരിഗൃഹ്യാഭിപൂജ്യ। ഏവം ഗതേ സമതാമഭ്യുപേത്യ പഥ്യം തേഷാം മമ ചൈവ ബ്രവീഹി
അംബികയുടെ മകനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ എന്നെ സ്വീകരിച്ച് ആദരിച്ചതിനുശേഷം, 'ഇപ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ സമതയിലായതിനാൽ, അവർക്കും എനിക്കും ഉത്തമം പറയണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
മയാപ്യുക്തം യത്ക്ഷമം കൌരവാണാം ഹിതം പഥ്യം ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ചൈവ। തദ്വൈ പഥ്യം തന്മനോ നാഭ്യുപൈതി തതശ്ചാഹം ക്ഷമമന്യന്ന മന്യേ
ഞാനും കൌരവർക്കും ധൃതരാഷ്ട്രനു അനുയോജ്യവും ഹിതകരവും ഉത്തമവുമായത് പറഞ്ഞു. പക്ഷേ, ആ നല്ല ഉപദേശം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ഇടം പിടിച്ചില്ല. അതിനാൽ, മറ്റൊന്നും ഞാൻ ഉചിതമെന്നു കരുതുന്നില്ല.
പരം ശ്രേയഃ പാണ്ഡവേയാ മയോക്തം ന മേ തച്ച ശുതവാനാമ്ബികേയഃ। യഥാഽഽതുരസ്യേവ ഹി പഥ്യമൌപധം ന രോചനതേ സ്മാസ്യ തദുച്യമാനമ്
പാണ്ഡവന്മാരെ ഞാൻ ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ അംബികയുടെ മകൻ അതു ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. രോഗിക്ക് നല്ല ഭക്ഷണം ഇഷ്ടപ്പെടാത്തതുപോലെ, എന്റെ വാക്കുകളും അദ്ദേഹത്തിന് ആസ്വാദ്യമായില്ല.
ന ശ്രേയസേ യതതേഽജാതശത്രോ സ്ത്രീ ശ്രോത്രിയസ്യേവ ഗൃഹേ പ്രദുഷ്ടാ। ധ്രുവം ന രോചേദ്ഭരതര്ഷഭസ്യ പതിഃ കുമാര്യാ ഇവ ഷഷ്ടിവര്ഷഃ
ശത്രുക്കളുടെ ശത്രുവേ, നീ നിന്റെ ഭാവി നന്മക്കായി പരിശ്രമിക്കുന്നില്ല, ഒരു പണ്ഡിതന്റെ വീട്ടിൽ ദുഷ്ടയായ സ്ത്രീയെന്നപോലെ. ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാപുരുഷന് ആനന്ദം ലഭിക്കില്ല, ആറുവയസ്സുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ ഭർത്താവിനുപോലെ.
ധ്രുവം വിനാശോ നൃപ കൌരവാണാം ന വൈ ശ്രേയോ ധൃതരാഷ്ട്രഃ പരൈതി। യഥാ ച പര്ണേ പുഷ്കരസ്യാവസിക്തം ജലം ന തിഷ്ഠേത്പഥ്യമുക്തം തഥാഽസ്മിന്
രാജാവേ, കൌരവർക്ക് നിശ്ചയമായും നാശം വരും, കാരണം ധൃതരാഷ്ട്രൻ നല്ലതിനെ പിന്തുടരുന്നില്ല. കമലപത്രത്തിൽ തളിച്ച വെള്ളം നിലനിൽക്കാത്തതുപോലെ, നല്ല ഉപദേശം അദ്ദേഹത്തിൽ നിലനിൽക്കില്ല.
തതഃ ക്രുദ്ധോ ധൃതരാഷ്ട്രോഽബ്രവീന്മാം യസ്മിഞ്ശ്രദ്ധാ തവ തത്ര പ്രയാഹി। നാഹം ഭൂയഃ കാമയേ ത്വാം സഹായം മഹീമിമാം പാലയിതും പുരം വാ
അതിനുശേഷം, കോപത്തോടെ ധൃതരാഷ്ട്രൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് വിശ്വാസമുള്ളിടത്തേക്ക് പോവുക. ഇനി ഈ രാജ്യം ഭരിക്കാനോ നഗരത്തിൽ കൂടെയിരിക്കാനോ ഞാൻ നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.'
സോഹം ത്യക്തോ ധൃതരാഷ്ട്രേണ രാജ്ഞാ പ്രശാസിതും ത്വാമുപയാതോ നരേന്ദ്ര। തദ്വൈ സര്വം യന്മയോക്തം സഭായാം തദ്ധാര്യതാം യത്പ്രവക്ഷ്യാമി ഭൂയഃ
ഇങ്ങനെ ധൃതരാഷ്ട്രൻ എന്നെ തള്ളിയതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ ഉപദേശിക്കാൻ വന്നിരിക്കുന്നു. ഞാൻ സഭയിൽ പറഞ്ഞത് എല്ലാം ഓർക്കണം, വീണ്ടും ഞാൻ അതു പറയും.
ക്ലേശൈസ്തീര്വ്രര്യുജ്യമാനഃ സപത്നൈഃ ക്ഷമാം കുര്വന്കാലമുപാസതേ യഃ। സംവര്ധയന്സ്തോകമിവാഗ്രിമാത്മവാന് സ വൈ ഭുങ്ക്തേ പൃഥിവീമേക ഏവ
ശത്രുക്കളാൽ കടുത്ത കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിച്ചിട്ടും ക്ഷമയോടെ കാത്തിരിക്കുകയും, തന്റെ ചെറിയ സൈന്യത്തെ തീപോലെ വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, ഒരുവൻ മാത്രമാണ് ഭൂമി ഭോഗിക്കാറുള്ളത്.
യസ്യാവിഭക്തം വസു രാജന്സഹായൈ- സ്തസ്യ ദുഃഖസ്യാംശഭാജഃ സഹായാഃ। സഹായാനാമേഷ സംഗ്രഗണേഽഭ്യുപായഃ സഹായാപ്തൌ പൃഥിവീപ്രാപ്തിമാഹുഃ
രാജാവേ, ആരുടെ സമ്പത്ത് കൂട്ടുകാരുമായി വിഭജിക്കപ്പെടാതെ ഒരുമിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ കഷ്ടങ്ങൾ കൂട്ടുകാരും പങ്കിടും. കൂട്ടുകാരെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ മാർഗം ഇതാണ്; കൂട്ടുകാരെ നേടുമ്പോൾ ഭൂമി നേടാമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.