ആഖ്യാതാ ഭുജഗാസ്താത വീര്യവന്തോ ദുരാസദാഃ। ശാപം തം തേഽഭിവിജ്ഞായ കൃതവന്തഃ കിമുത്തരമ്
വീര്യശാലികളും ഭയങ്കരരുമായ പന്നഗങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടു, അച്ഛാ. ആ ശാപം മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം അവർ എന്ത് ഉത്തരം പറഞ്ഞു?
തേഷാം തു ഭഗവാഞ്ഛേഷഃ കദ്രൂം ത്യക്ത്വാ മഹായശാഃ। ഉഗ്രം തപഃ സമാതസ്ഥേ വായുഭക്ഷോ യതവ്രതഃ
അവരിൽ മഹത്വമുള്ള ശേഷൻ, കദ്രുവിനെ വിട്ട്, കഠിനമായ തപസ്സ് ആചരിച്ചു. വായു മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായി.
ഗന്ധമാദനമാസാദ്യ ബദര്യാം ച തപോരതഃ। ഗോകര്ണേ പുഷ്കരാരണ്യേ തഥാ ഹിമവതസ്തടേ
ഗന്ധമാദനത്തിൽ, ബദരിയിൽ, ഗോകർണത്തിൽ, പുഷ്കരവനത്തിൽ, ഹിമവാന്റെ പാറകളിൽ—ഇവിടെയൊക്കെയും തപസ്സിൽ ലീനനായി.
തേഷു തേഷു ച പുണ്യേഷു തീര്ഥേഷ്വായതനേഷു ച। ഏകാന്തശീലോ നിയതഃ സതതം വിജിതേന്ദ്രിയഃ
അങ്ങിങ്ങുള്ള വിശുദ്ധ തീർത്ഥങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും, എപ്പോഴും ഏകാന്തവാസിയും, നിയന്ത്രിതനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനായി.
തപ്യമാനം തപോ ഘോരം തം ദദര്ശ പിതാമഹഃ। സംശുഷ്കമാംസത്വക്സ്നായും ജടാചീരധരം മുനിമ്
അവൻ ഭയങ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോൾ, പിതാമഹൻ അവനെ കണ്ടു. അതിശയമായി ക്ഷയിച്ച ശരീരവും, ജടയും വലയും ധരിച്ചിരുന്ന മുനിയായിരുന്നു അവൻ.
തമബ്രവീത്സത്യധൃതിം തപ്യമാനം പിതാമഹഃ। കിമിദം കുരുഷേ ശേഷ പ്രജാനാം സ്വസ്തി വൈ കുരു
തപസ്സിൽ മുഴുകിയ ആ സത്യനിഷ്ഠനായ ശേഷനോടു പിതാമഹൻ പറഞ്ഞു: 'ശേഷാ, നീ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? സകലജനങ്ങൾക്കും ക്ഷേമം വരുത്തണം.'
ത്വം ഹി തീവ്രേണ തപസാ പ്രജാസ്താപയസേഽനഘ। ബ്രൂഹി കാമം ച മേ ശേഷ യസ്തേ ഹൃദി വ്യവസ്ഥിതഃ
'നിന്റെ കഠിനമായ തപസ്സുകൊണ്ട്, പാപരഹിതനേ, നീ സകലജനങ്ങൾക്കും കഷ്ടം ഉണ്ടാക്കുന്നു. നിന്നെന്താണ് മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം, അതു പറയു.'
സോദര്യാ മമ സര്വേ ഹി ഭ്രാതരോ മന്ദചേതസഃ। സഹ തൈര്നോത്സഹേ വസ്തും തദ്ഭവാനനുമന്യതാമ്
'എന്റെ സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും ഒരേ അമ്മയിൽ ജനിച്ചവരാണ്, പക്ഷേ അവർക്കു മനസ്സില്ല. അവരോടൊപ്പം ഞാൻ താമസിക്കാൻ കഴിയില്ല—ദയവായി അതിന് അനുമതി തരിക.'
അഭ്യസൂയന്തി സതതം പരസ്പരമമിത്രവത്। തതോഽഹം തപ ആതിഷ്ഠേ നൈതന്പശ്യേയമിത്യുത
'അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും പരസ്പരം ശത്രുവിനെപ്പോലെ അസൂയപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്; ആ ദൃശ്യം കാണാതിരിക്കാനാണ് എന്റെ ശ്രമം.'
ന മര്ഷയന്തി സസുതാം സതതം വിനതാം ച തേ। അസ്മാകം ചാപരോ ഭ്രാതാ വൈനതേയോഽന്തരിക്ഷഗഃ
'അവർ സദാ വിനതയെയും അവളുടെ മകനെയും സഹിക്കാറില്ല. നമ്മുടെ മറ്റൊരു സഹോദരൻ, വൈനതേയൻ, ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.'
തം ച ദ്വിഷന്തി സതതം സ ചാപി ബലവത്തരഃ। വരപ്രദാനാത്സ പിതുഃ കശ്യപസ്യ മഹാത്മനഃ
അവനെ എല്ലായ്പ്പോഴും വെറുക്കുന്നു, എങ്കിലും അവൻ എല്ലാവരിലും ശക്തിയുള്ളവനാണ്, മഹാത്മാവായ കശ്യപൻ എന്ന പിതാവിൽ നിന്നു ലഭിച്ച അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് അതു.
സോഽഹം തപഃ സമാസ്ഥായ മോക്ഷ്യാമീദം കലേവരമ്। കഥം മേ പ്രേത്യഭാവേഽപി ന തൈഃ സ്യാത്സഹ സങ്ഗമഃ
അതിനാൽ ഞാൻ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും; മരിച്ചശേഷവും അവരോടൊപ്പമാകാൻ എനിക്ക് എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാം എന്ന് ഞാൻ ആലോചിക്കുന്നു.
തമേവം വാദിനം ശേഷം പിതാമഹ ഉവാച ഹ। ജാനാമി ശേഷ സര്വേഷാം ഭ്രാതൄണാം തേ വിചേഷ്ടിതമ്
ശേഷൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പിതാമഹൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ശേഷാ, നിന്റെ സഹോദരന്മാർ ചെയ്തതെല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം.'
മാതുശ്ചാപ്യപരാധാദ്വൈ ഭ്രാതൄണാം തേ മഹദ്ഭയമ്। കൃതോഽത്ര പരിഹാരശ്ച പൂര്വമേവ ഭുജങ്ഗമ
'നിന്റെ അമ്മയുടെ പാപം കൊണ്ടാണ് നിന്റെ സഹോദരന്മാർക്ക് വലിയ ഭയം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്; പക്ഷേ, പാമ്പേ, ഇതിനുള്ള പരിഹാരം ഇതിനകം തന്നെ ഇവിടെ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.'
ഭ്രാതൄണാം തവ സര്വേഷാം ന ശോകം കര്തുമര്ഹസി। വൃണീഷ്വ ച വരം മത്തഃ ശേഷ യത്തേഽഭികാങ്ക്ഷിതമ്
'നിന്റെ സഹോദരന്മാരെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല; ഇനി, ശേഷാ, നീ എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.'
ദാസ്യാമി ഹി വരം തേഽദ്യ പ്രീതിര്മേ പരമാ ത്വയി। ദിഷ്ട്യാ ബുദ്ധിശ്ച തേ ധര്മേ നിവിഷ്ടാ പന്നഗോത്തമ। ഭൂയോ ഭൂയശ്ച തേ ബുദ്ധിര്ധര്മേ ഭവതു സുസ്ഥിരാ
'ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെ ഒരു വരം നൽകും, കാരണം ഞാൻ നിന്നോടുള്ള സ്നേഹം അതിയായതാണ്; ഭാഗ്യവശാൽ, നിന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. നിന്റെ മനസ്സ് എന്നും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കട്ടെ.'
ഏഷ ഏവ വരോ ദേവ കാങ്ക്ഷിതോ മേ പിതാമഹ। ധര്മേ മേ രമതാം ബുദ്ധിഃ ശമേ തപസി ചേശ്വര
'ദൈവമേ, പിതാമഹനേ, എനിക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ഇതാണ്: എന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ, സമാധാനത്തിൽ, തപസ്സിൽ ആസ്വദിക്കട്ടെ.'
പ്രീതോഽസ്മ്യനേന തേ ശേഷ ദമേന ച ശമേന ച। ത്വയാ ത്വിദം വചഃ കാര്യം മന്നിയോഗാത്പ്രജാഹിതമ്
'നിന്റെ ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും സമാധാനത്തിലും ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്, ശേഷാ. ഇപ്പോൾ, എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ലോകത്തിനുള്ള ഒരു ഉപകാരപ്രവൃത്തി നീ ചെയ്യണം.'
ഇമാം മഹീം ശൈലവനോപപന്നാം സസാഗരഗ്രാമവിഹാരപത്തനാമ് ത്വം ശേഷ സമ്യക് ചലിതാം യഥാവ- ത്സംഗൃഹ്യ തിഷ്ഠസ്വ യഥാഽചലാ സ്യാത്
'പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും വിനോദസ്ഥലങ്ങളും നഗരങ്ങളും ഉള്ള ഈ ഭൂമി നീ, ശേഷാ, ഉറപ്പോടെ പിടിച്ചു നിലനിർത്തണം, അങ്ങിനെ അവൾ അശകലമായിരിക്കും.'
യഥാഽഽഹ ദേവോ വരദഃ പ്രജാപതി- ര്മഹീപതിര്ഭൂതപതിര്ജഗത്പതിഃ। തഥാ മഹീം ധാരയിതാഽസ്മി നിശ്ചലാം പ്രയച്ഛതാം മേ വിവരം പ്രജാപതേ
'വരങ്ങൾ നൽകുന്ന ദൈവമായ പ്രജാപതി, ഭൂമിയുടെ രാജാവ്, സകലഭൂതങ്ങളുടെ അധിപൻ, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, പ്രജാപതി എനിക്ക് വാസസ്ഥലം നൽകുകയാണെങ്കിൽ ഞാൻ ഈ ഭൂമിയെ അചഞ്ചലമായി പിടിച്ചു നിൽക്കും.'
അധോ മഹീം ഗച്ഛ ഭുജങ്ഗമോത്തമ സ്വയം തവൈഷാ വിവരം പ്രദാസ്യതി। ഇമാം ധരാം ധാരയതാ ത്വയാ ഹി മേ മഹത്പ്രിയം ശേഷ കൃതം ഭവിഷ്യതി
'നീ ഭൂമിയുടെ അടിയിൽ ചെല്ലൂ, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ; അവൾ തന്നെ നിന്നെ ഒരു സ്ഥലം നൽകും. ഈ ഭൂമിയെ നീ പിടിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ, ശേഷാ, നീ എനിക്ക് വലിയ ഉപകാരമാണ് ചെയ്യുന്നത്.'
തഥൈവ കൃത്വാ വിവരം പ്രവിശ്യ സ പ്രഭുര്ഭുവോ ഭുജഗവരാഗ്രജഃ സ്ഥിതഃ। ബിഭര്തി ദേവീം ശിരസാ മഹീമിമാം സമുദ്രനേമിം പരിഗൃഹ്യ സര്വതഃ
അങ്ങനെ ഒരു ദ്വാരം ഉണ്ടാക്കി അവിടേക്ക് കടന്ന്, ഭൂമിയുടെ അധിപനും പാമ്പുകളിൽ മൂത്തവനും ആയ അദ്ദേഹം അവിടെ നിലകൊണ്ടു; തന്റെ തലയിൽ ഈ ഭൂമിദേവിയെ മുഴുവനും ചുറ്റി പിടിച്ചു അവളെ താങ്ങി നിൽക്കുന്നു.
ശേഷോഽസി നാഗോത്തമ ധര്മദേവോ മഹീമിമാം ധാരയസേ യദേകഃ। അനന്തഭോഗൈഃ പരിഗൃഹ്യ സര്വാം യഥാഹമേവം ബലഭിദ്യഥാ വാ
'നീ ശേഷൻ, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ധർമ്മത്തിന്റെ ദൈവവുമാണ്; നീ മാത്രം ഈ ഭൂമിയെ അനന്തമായ കൂർത്തുകൊണ്ട് മുഴുവനും ചുറ്റി പിടിച്ചു നിലനിർത്തുന്നു, ഞാൻ ചെയ്യുന്നപോലോ അതിലും ശക്തിയോടെ.'
അധോ ഭൂമൌ വസത്യേവം നാഗോഽനന്തഃ പ്രതാപവാന്। ധാസ്യന്വസുധാമേകഃ ശാസനാദ്ബ്രഹ്മണോ വിഭോഃ
അങ്ങനെ, മഹാശക്തനായ അനന്തൻ ഭൂമിയുടെ അടിയിൽ വസിച്ചു, മഹത്വമുള്ള ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ഈ ഭൂമിയെ ഒറ്റയ്ക്ക് താങ്ങി നില്ക്കുന്നു.
സുപര്ണം ച സഹായം വൈ ഭഗവാനമരോത്തമഃ। പ്രാദാദനന്തായ തദാ വൈനതേയം പിതാമഹഃ
അപ്പോൾ പിതാമഹൻ അനന്തന് ദൈവസ്വരൂപനായ സൂപർണ്ണനെ, അമരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിനതേയനെ, കൂട്ടുകാരനായി നൽകി.
അനന്തേഽഭിപ്രയാതേ തു വാസുകിഃ സ മഹാബലഃ। അഭ്യഷിച്യത നാഗൈസ്തു ദൈവതൈരിവ വാസവഃ
അനന്തൻ പുറപ്പെട്ടശേഷം, മഹാശക്തിയുള്ള വാസുകിയെ പാമ്പുകൾ, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലെ, രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
മാതുഃ സകാശാത്തം ശാപം ശ്രുത്വാ വൈ പന്നഗോത്തമഃ। വാസുകിശ്ചിന്തയാമാസ ശാപോഽയം ന ഭവേത്കഥമ്
അമ്മയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള ശാപം കേട്ട ശേഷം, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വാസുകി ആ ശാപം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യാമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
തതഃ സ മന്ത്രയാമാസ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ സര്വശഃ। ഐരാവതപ്രഭൃതിഭിഃ സര്വൈര്ധര്മപരായണൈഃ
അതിനുശേഷം, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച എയിരാവതനും മറ്റു സഹോദരന്മാരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാവരോടും ചേർന്ന് വാസുകി ആ കാര്യത്തിൽ ആലോചന നടത്തി.
അയം ശാപോ യഥോദ്ദിഷ്ടോ വിദിതം വസ്തഥാഽനഘാഃ। തസ്യ ശാപസ്യ മോക്ഷാര്ഥം മന്ത്രയിത്വാ യതാമഹേ
ഈ ശാപം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് നിങ്ങള്ക്കറിയാം, പാപരഹിതരേ. ഈ ശാപത്തില് നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കാനായി നമ്മള് കൂടിച്ചേരുകയും പരിഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സര്വേഷാമേവ ശാപാനാം പ്രതിഘാതോ ഹി വിദ്യതേ। ന തു മാത്രാഽഭിശപ്താനാം മോക്ഷഃ ക്വചന വിദ്യതേ
എല്ലാ ശാപങ്ങള്ക്കും പ്രത്യുപായം ഉണ്ടെങ്കിലും, അമ്മയുടെ ശാപം ലഭിച്ചവരെ മോചിപ്പിക്കാന് എവിടെയും മാര്ഗമില്ല.