കമ്ബലാശ്വതരൌ ചാപി നാഗഃ കാലീയകസ്തഥാ। വൃത്തസംവര്തകൌ നാഗൌ ദ്വൌ ച പദ്മാവിതി ശ്രുതൌ
കമ്പലനും അശ്വതരനും, കാലിയകനും, വൃത്തസംവര്ത്തകന് എന്ന രണ്ട് പാമ്പുകളും, പദ്മ എന്ന പേരിലുള്ള രണ്ട് പേരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാഗഃ ശങ്ഖമുഖശ്ചൈവ തഥാ കൂഷ്മാണ്ഡകോഽപരഃ। ക്ഷേമകശ്ച തഥാ നാഗോ നാഗഃ പിണ്ഡാരകസ്തഥാ
ശംഖമുഖന്, കൂഷ്മാണ്ഡകന് എന്ന മറ്റൊരാള്, ക്ഷേമന് എന്ന പാമ്പ്, പിണ്ഡാരകന് എന്ന പാമ്പ് ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കരവീരഃ പുഷ്പദംഷ്ട്രോ ബില്വകോ ബില്വപാണ്ഡുരഃ। മൂഷകാദഃ ശങ്ഖശിരാഃ പൂര്ണഭദ്രോ ഹരിദ്രകഃ
കരവീരൻ, പുഷ്പദംഷ്ട്രൻ, ബിൽവകൻ, ബിൽവപാണ്ഡുരൻ, മൂഷകാദൻ, ശംഖശിരൻ, പൂർണഭദ്രൻ, ഹരിദ്രകൻ ഇവരാണ്.
അപരാജിതോ ജ്യോതികശ്ച പന്നഗഃ ശ്രീവഹസ്തഥാ। കൌരവ്യോ ധൃതരാഷ്ട്രശ്ച ശങ്ഖപിണ്ഡശ്ച വീര്യവാന്
അപരാജിതൻ, ജ്യോതികൻ, പന്നഗൻ, ശ്രീവഹൻ, കൗരവ്യൻ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ശക്തനായ ശംഖപിണ്ഡൻ ഇവരും.
വിരജാശ്ച സുബാഹുശ്ച ശാലിപിണ്ഡശ്ച വീര്യവാന്। ഹസ്തിപിണ്ഡഃ പിഠരകഃ സുമുഖഃ കൌണപാശനഃ
വിരജൻ, സുബാഹു, ശക്തനായ ശാലിപിണ്ഡൻ, ഹസ്തിപിണ്ഡൻ, പിഠരകൻ, സുമുഖൻ, കൗണപാശനൻ ഇവരും.
കുഠറഃ കുഞ്ജരശ്ചൈവ തഥാ നാഗഃ പ്രഭാകരഃ। കുമുദഃ കുമുദാക്ഷശ്ച തിത്തിരിര്ഹലികസ്തഥാ
കുതരൻ, കുഞ്ഞരൻ, കൂടാതെ നാഗൻ, പ്രഭാകരൻ, കുമുദൻ, കുമുദാക്ഷൻ, തിത്തിരി, ഹലികൻ ഇവരും.
കര്ദമശ്ച മഹാനാഗോ നാഗശ്ച ബഹുമൂലകഃ। കര്കരാകര്കരൌ നാഗൌ കുണ്ഡോദരമഹോദരൌ
കർദമൻ, മഹാനാഗൻ, നാഗൻ ബഹുമൂലകൻ, കർക്കരയും അകർക്കരയും, കൂടാതെ കുണ്ഡോദരനും മഹോദരനും.
ഏതേ പ്രാധാന്യതോ നാഗാഃ കീര്തിതാ ദ്വിജസത്തമ। ബഹുത്വാന്നാമധേയാനാമിതരേ നാനുകീര്തിതാഃ
ഇവരാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട നാഗന്മാർ എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. അവശേഷിക്കുന്നവരെ പേരുപറയാൻ കഴിയില്ല, അവർ വളരെ അധികം ആണല്ലോ.
ഏതേഷാം പ്രസവോ യശ്ച പ്രസവസ്യ ച സംതതിഃ। അസങ്ഖ്യേയേതി മത്ത്വാ താന്ന ബ്രവീമി തപോധന
ഇവരുടെ സന്താനവും അവരുടെ സന്തതികളും എണ്ണമറ്റവരാണ്. അതുകൊണ്ട്, തപസ്സുകാരാ, ഞാൻ അവരെല്ലാം പറയുന്നില്ല.
ബഹൂനീഹ സഹസ്രാണി പ്രയുതാന്യര്ബുദാനി ച। അശക്യാന്യേവ സങ്ഖ്യാതും പന്നഗാനാം തപോധന
ഇവിടെ ആയിരക്കണക്കിന്, പത്തു ആയിരം, കോടിക്കണക്കിന് പന്നഗങ്ങൾ ഉണ്ട്, തപസ്സുകാരാ, അവരെ എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല.
ആഖ്യാതാ ഭുജഗാസ്താത വീര്യവന്തോ ദുരാസദാഃ। ശാപം തം തേഽഭിവിജ്ഞായ കൃതവന്തഃ കിമുത്തരമ്
വീര്യശാലികളും ഭയങ്കരരുമായ പന്നഗങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടു, അച്ഛാ. ആ ശാപം മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം അവർ എന്ത് ഉത്തരം പറഞ്ഞു?
തേഷാം തു ഭഗവാഞ്ഛേഷഃ കദ്രൂം ത്യക്ത്വാ മഹായശാഃ। ഉഗ്രം തപഃ സമാതസ്ഥേ വായുഭക്ഷോ യതവ്രതഃ
അവരിൽ മഹത്വമുള്ള ശേഷൻ, കദ്രുവിനെ വിട്ട്, കഠിനമായ തപസ്സ് ആചരിച്ചു. വായു മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായി.
ഗന്ധമാദനമാസാദ്യ ബദര്യാം ച തപോരതഃ। ഗോകര്ണേ പുഷ്കരാരണ്യേ തഥാ ഹിമവതസ്തടേ
ഗന്ധമാദനത്തിൽ, ബദരിയിൽ, ഗോകർണത്തിൽ, പുഷ്കരവനത്തിൽ, ഹിമവാന്റെ പാറകളിൽ—ഇവിടെയൊക്കെയും തപസ്സിൽ ലീനനായി.
തേഷു തേഷു ച പുണ്യേഷു തീര്ഥേഷ്വായതനേഷു ച। ഏകാന്തശീലോ നിയതഃ സതതം വിജിതേന്ദ്രിയഃ
അങ്ങിങ്ങുള്ള വിശുദ്ധ തീർത്ഥങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും, എപ്പോഴും ഏകാന്തവാസിയും, നിയന്ത്രിതനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനായി.
തപ്യമാനം തപോ ഘോരം തം ദദര്ശ പിതാമഹഃ। സംശുഷ്കമാംസത്വക്സ്നായും ജടാചീരധരം മുനിമ്
അവൻ ഭയങ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോൾ, പിതാമഹൻ അവനെ കണ്ടു. അതിശയമായി ക്ഷയിച്ച ശരീരവും, ജടയും വലയും ധരിച്ചിരുന്ന മുനിയായിരുന്നു അവൻ.
തമബ്രവീത്സത്യധൃതിം തപ്യമാനം പിതാമഹഃ। കിമിദം കുരുഷേ ശേഷ പ്രജാനാം സ്വസ്തി വൈ കുരു
തപസ്സിൽ മുഴുകിയ ആ സത്യനിഷ്ഠനായ ശേഷനോടു പിതാമഹൻ പറഞ്ഞു: 'ശേഷാ, നീ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? സകലജനങ്ങൾക്കും ക്ഷേമം വരുത്തണം.'
ത്വം ഹി തീവ്രേണ തപസാ പ്രജാസ്താപയസേഽനഘ। ബ്രൂഹി കാമം ച മേ ശേഷ യസ്തേ ഹൃദി വ്യവസ്ഥിതഃ
'നിന്റെ കഠിനമായ തപസ്സുകൊണ്ട്, പാപരഹിതനേ, നീ സകലജനങ്ങൾക്കും കഷ്ടം ഉണ്ടാക്കുന്നു. നിന്നെന്താണ് മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം, അതു പറയു.'
സോദര്യാ മമ സര്വേ ഹി ഭ്രാതരോ മന്ദചേതസഃ। സഹ തൈര്നോത്സഹേ വസ്തും തദ്ഭവാനനുമന്യതാമ്
'എന്റെ സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും ഒരേ അമ്മയിൽ ജനിച്ചവരാണ്, പക്ഷേ അവർക്കു മനസ്സില്ല. അവരോടൊപ്പം ഞാൻ താമസിക്കാൻ കഴിയില്ല—ദയവായി അതിന് അനുമതി തരിക.'
അഭ്യസൂയന്തി സതതം പരസ്പരമമിത്രവത്। തതോഽഹം തപ ആതിഷ്ഠേ നൈതന്പശ്യേയമിത്യുത
'അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും പരസ്പരം ശത്രുവിനെപ്പോലെ അസൂയപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്; ആ ദൃശ്യം കാണാതിരിക്കാനാണ് എന്റെ ശ്രമം.'
ന മര്ഷയന്തി സസുതാം സതതം വിനതാം ച തേ। അസ്മാകം ചാപരോ ഭ്രാതാ വൈനതേയോഽന്തരിക്ഷഗഃ
'അവർ സദാ വിനതയെയും അവളുടെ മകനെയും സഹിക്കാറില്ല. നമ്മുടെ മറ്റൊരു സഹോദരൻ, വൈനതേയൻ, ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.'
തം ച ദ്വിഷന്തി സതതം സ ചാപി ബലവത്തരഃ। വരപ്രദാനാത്സ പിതുഃ കശ്യപസ്യ മഹാത്മനഃ
അവനെ എല്ലായ്പ്പോഴും വെറുക്കുന്നു, എങ്കിലും അവൻ എല്ലാവരിലും ശക്തിയുള്ളവനാണ്, മഹാത്മാവായ കശ്യപൻ എന്ന പിതാവിൽ നിന്നു ലഭിച്ച അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് അതു.
സോഽഹം തപഃ സമാസ്ഥായ മോക്ഷ്യാമീദം കലേവരമ്। കഥം മേ പ്രേത്യഭാവേഽപി ന തൈഃ സ്യാത്സഹ സങ്ഗമഃ
അതിനാൽ ഞാൻ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും; മരിച്ചശേഷവും അവരോടൊപ്പമാകാൻ എനിക്ക് എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാം എന്ന് ഞാൻ ആലോചിക്കുന്നു.
തമേവം വാദിനം ശേഷം പിതാമഹ ഉവാച ഹ। ജാനാമി ശേഷ സര്വേഷാം ഭ്രാതൄണാം തേ വിചേഷ്ടിതമ്
ശേഷൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പിതാമഹൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ശേഷാ, നിന്റെ സഹോദരന്മാർ ചെയ്തതെല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം.'
മാതുശ്ചാപ്യപരാധാദ്വൈ ഭ്രാതൄണാം തേ മഹദ്ഭയമ്। കൃതോഽത്ര പരിഹാരശ്ച പൂര്വമേവ ഭുജങ്ഗമ
'നിന്റെ അമ്മയുടെ പാപം കൊണ്ടാണ് നിന്റെ സഹോദരന്മാർക്ക് വലിയ ഭയം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്; പക്ഷേ, പാമ്പേ, ഇതിനുള്ള പരിഹാരം ഇതിനകം തന്നെ ഇവിടെ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.'
ഭ്രാതൄണാം തവ സര്വേഷാം ന ശോകം കര്തുമര്ഹസി। വൃണീഷ്വ ച വരം മത്തഃ ശേഷ യത്തേഽഭികാങ്ക്ഷിതമ്
'നിന്റെ സഹോദരന്മാരെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല; ഇനി, ശേഷാ, നീ എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.'
ദാസ്യാമി ഹി വരം തേഽദ്യ പ്രീതിര്മേ പരമാ ത്വയി। ദിഷ്ട്യാ ബുദ്ധിശ്ച തേ ധര്മേ നിവിഷ്ടാ പന്നഗോത്തമ। ഭൂയോ ഭൂയശ്ച തേ ബുദ്ധിര്ധര്മേ ഭവതു സുസ്ഥിരാ
'ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെ ഒരു വരം നൽകും, കാരണം ഞാൻ നിന്നോടുള്ള സ്നേഹം അതിയായതാണ്; ഭാഗ്യവശാൽ, നിന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. നിന്റെ മനസ്സ് എന്നും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കട്ടെ.'
ഏഷ ഏവ വരോ ദേവ കാങ്ക്ഷിതോ മേ പിതാമഹ। ധര്മേ മേ രമതാം ബുദ്ധിഃ ശമേ തപസി ചേശ്വര
'ദൈവമേ, പിതാമഹനേ, എനിക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ഇതാണ്: എന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ, സമാധാനത്തിൽ, തപസ്സിൽ ആസ്വദിക്കട്ടെ.'
പ്രീതോഽസ്മ്യനേന തേ ശേഷ ദമേന ച ശമേന ച। ത്വയാ ത്വിദം വചഃ കാര്യം മന്നിയോഗാത്പ്രജാഹിതമ്
'നിന്റെ ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും സമാധാനത്തിലും ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്, ശേഷാ. ഇപ്പോൾ, എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ലോകത്തിനുള്ള ഒരു ഉപകാരപ്രവൃത്തി നീ ചെയ്യണം.'
ഇമാം മഹീം ശൈലവനോപപന്നാം സസാഗരഗ്രാമവിഹാരപത്തനാമ് ത്വം ശേഷ സമ്യക് ചലിതാം യഥാവ- ത്സംഗൃഹ്യ തിഷ്ഠസ്വ യഥാഽചലാ സ്യാത്
'പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും വിനോദസ്ഥലങ്ങളും നഗരങ്ങളും ഉള്ള ഈ ഭൂമി നീ, ശേഷാ, ഉറപ്പോടെ പിടിച്ചു നിലനിർത്തണം, അങ്ങിനെ അവൾ അശകലമായിരിക്കും.'
യഥാഽഽഹ ദേവോ വരദഃ പ്രജാപതി- ര്മഹീപതിര്ഭൂതപതിര്ജഗത്പതിഃ। തഥാ മഹീം ധാരയിതാഽസ്മി നിശ്ചലാം പ്രയച്ഛതാം മേ വിവരം പ്രജാപതേ
'വരങ്ങൾ നൽകുന്ന ദൈവമായ പ്രജാപതി, ഭൂമിയുടെ രാജാവ്, സകലഭൂതങ്ങളുടെ അധിപൻ, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, പ്രജാപതി എനിക്ക് വാസസ്ഥലം നൽകുകയാണെങ്കിൽ ഞാൻ ഈ ഭൂമിയെ അചഞ്ചലമായി പിടിച്ചു നിൽക്കും.'