ധനേന മത്താ യേ തേ സ്മ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്പ്രഹാസിഷുഃ। തേ നിര്ജിതാ ഹൃതധനാ വനമേഷ്യന്തി പാണ്ഡവഃ
സമ്പത്ത് കൊണ്ടു അഹങ്കരിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ തോൽപ്പിക്കാമെന്നു വിചാരിച്ച പാണ്ഡവന്മാർ ഇപ്പോൾ തോറ്റു, സമ്പത്ത് നഷ്ടമായി, വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ചിത്രാന്സന്നാഹാനവമുഞ്ചന്തു ചൈഷാം വാസാംസി ദിവ്യാനി ച ഭാനുമന്തി।। വിവാസ്യന്താം രുരുചര്മാണി സര്വേ യഥാ ഗ്ലഹം സൌബലസ്യാഭ്യുപേതാഃ
അവരുടെ മനോഹരമായ ആയുധങ്ങളും പ്രകാശമുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും എടുത്തുകളയണം; അവർ കളിയിൽ ശകുനിയുടെ മകനോട് തോറ്റതുപോലെ, അവരുടെ കുരിശലകളും എല്ലാം പുറത്തേക്ക് തള്ളിക്കളയണം.
ന സന്തി ലോകേഷു പുമാംസ ഈദൃശാ ഇത്യേവ യേ ഭാവിതബുദ്ധയഃ സദാ। ജ്ഞാസ്യന്തി തേത്മാനമിമേഽദ്യ പാണ്ഡവാ വിപര്യയേ പാണ്ഢതിലാ ഇവാഫലാഃ
ലോകത്ത് തങ്ങളേക്കാൾ വലിയവരില്ലെന്നു എന്നും വിശ്വസിച്ചിരുന്ന ഇവർ—ഇന്ന് ഈ പാണ്ഡവന്മാർ, ഭാഗ്യവിപരീതിയിൽ, വിത്ത് ഇല്ലാത്ത എള്ളുപോലെയും, അർത്ഥമില്ലാത്തവരായും തിരിച്ചറിയും.
ഇദം ഹി വാസോ യദി വേദൃശാനാം മനസ്വിനാം രൌരവമാഹവേഷു।। ആദീക്ഷിതാനാമജിനാനി യദ്വ- ദ്വലീയസാം പശ്യത പാണ്ഡവാനാമ്
ഇത്തരം ആളുകൾക്ക് ഇങ്ങനെയുള്ള വസ്ത്രങ്ങളാണ് യോജിച്ചത്—നോക്കൂ, പാണ്ഡവന്മാർ പോലുള്ള മഹാത്മാക്കൾക്ക് ഈ കുരിശലങ്ങൾ യോജിക്കുന്നു.
മഹാപ്രാജ്ഞഃ സൌമകിര്യജ്ഞസേനഃ കന്യാം പാഞ്ചാലീം പാണ്ഡവേഭ്യഃ പ്രദായ। അകാര്ഷിദ്വൈ സുകൃതം നേഹ കിഞ്ചിത് ക്ലീബാഃ പാര്ഥാഃ പതയോ യാജ്ഞസേന്യാഃ
മഹാപണ്ഡിതനായ യജ്ഞസേനൻ തന്റെ മകൾ പാഞ്ചാലിയെ പാണ്ഡവന്മാർക്ക് നൽകി നല്ല കാര്യം ചെയ്തു; പക്ഷേ, അതൊന്നും ഫലിച്ചില്ല—യജ്ഞസേനിയുടെ ഭർത്താക്കളായ പാർത്തന്മാർ ഇപ്പോൾ ശക്തിയില്ലാത്തവരായി.
സൂക്ഷ്മപ്രാവാരാനജിനോത്തരീയാന് ദൃഷ്ട്വാഽരണ്യേ നിര്ധനാനപ്രതിഷ്ഠാന്। കാം ത്വം പ്രീതിം ലപ്സ്യസേ യാജ്ഞസേനി പതിം വൃണീഷ്വേഹ യമന്യമിച്ഛസി
കുറഞ്ഞ വസ്ത്രവും കുരിശലമേലുടുപ്പും ധരിച്ച്, ദാരിദ്ര്യത്തിലും അഭാവത്തിലും കിടക്കുന്ന ഇവരെ കാട്ടിൽ കണ്ടു, യജ്ഞസേനീ, നീ എങ്ങനെയൊരു സന്തോഷം കണ്ടെത്തും? ഇവിടെ നിന്നു നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭർത്താവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കു.
ഏതേ ഹി സര്വേ കുരവഃ സമേതാഃ ക്ഷാന്താ ദാന്താഃ സുദ്രവിണോപപന്നാഃ। ഏഷാം വൃണീഷ്വൈകതമം പതിത്വേ ന ത്വാം നയേത്കാലവിപര്യയോഽയമ്
ഇവിടെ എല്ലാ കുരുക്കളും ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരിക്കുന്നു—ക്ഷമയും ആത്മനിയന്ത്രണവും സമ്പത്തും ഉള്ളവർ; ഇവരിൽ നിന്നു ഒരാളെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുക്കൂ, ഇല്ലെങ്കിൽ ഈ ദുർഭാഗ്യം നിന്നെ അകറ്റിക്കളയും.
യഥാഽഫലാഃ ഷണ്ഢതിലാ യഥാ ചര്മമയാ മൃഗാഃ। തഥൈവ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ യഥാ കാകയവാ അപി
വിത്തില്ലാത്ത എള്ളുപോലെയും, തൊലിയിൽ നിർമ്മിച്ച മൃഗങ്ങളെപ്പോലെയും, കാക്കകൾ തിന്നുന്ന യവംപോലെയും, പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാം അർത്ഥമില്ലാത്തവരാണ്.
കിം പാണ്ഡവാംസ്തേ പതിതാനുപാസ്യ മോഘഃ ശ്രമഃ ഷണ്ഢതിലാനുപാസ്യ। ഏവം നൃശംസഃ പരുഷാണി പാര്ഥാ- നശ്രാവയദ്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രഃ
താഴ്ന്നുപോയ പാണ്ഡവന്മാരെ സേവിച്ച് എന്ത് പ്രയോജനം? വിത്തില്ലാത്ത എള്ളിനെ സേവിക്കുന്നത് പോലെ അതെല്ലാം വെറുതെ. ഇങ്ങനെ, ക്രൂരനായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ കഠിനവാക്കുകൾ കൊണ്ട് പാർത്തന്മാരെ അധികരിച്ചു.
തദ്വൈ ശ്രുത്വാ ഭീമസേനോഽത്യമര്ഷീ നിര്ഭര്ത്സ്യോച്ചൈഃ സന്നിഗൃഹ്യൈവ രോഷാത്। ഉവാച ചൈനം സഹസൈവോപഗമ്യ സിംഹോ യഥാ ഹൈമവതഃ ശൃഗാലമ്
അത് കേട്ട ഭീമസേനൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ശബ്ദം ഉയർത്തി ദുഃശാസനനെ കഠിനമായി ശാസിച്ചു; തന്റെ ക്രോധം അടിച്ചമർത്തി, പെട്ടെന്ന് അടുത്ത് ചെന്നു, ഹിമവാനിലെ സിംഹം ശൃഗാലത്തോട് സംസാരിക്കുന്നപോലെ പറഞ്ഞു.
ക്രൂര പാപജനൈര്ജുഷ്ടമകൃതാര്ഥം പ്രഭാഷസേ। ഗാന്ധാരവിദ്യയാ ഹി ത്വം രാജമധ്യേ വികത്ഥസേ
നീ ക്രൂരനും പാപികളുമായവരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് ഫലമില്ലാത്ത വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നു; ഗന്ധാരദേശത്തിന്റെ ചതിയാൽ രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ നീ അഹങ്കരിക്കുന്നു.
യഥാ തുദസി മര്മാണി വാക്ഛരൈരിഹ നോ ഭൃശമ്। തഥാ സ്മാരയിതാ തേഽഹം കൃന്തന്മര്മാണി സംയുഗേ
നീ വാക്കുകളുടെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ എത്രമാത്രം വേദനിപ്പിച്ചുവോ, അതുപോലെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ പ്രധാനാംഗങ്ങൾ വെട്ടി നിന്നെ ഓർമ്മിപ്പിക്കും.
യേ ച ത്വാമനുവര്തന്തേ ക്രോധലോഭവശാനുഗാഃ। ഗോപ്താരഃ സാനുബന്ധാംസ്താന്നേതാഽസ്മി യമസാദനമ്
കോപവും ലോഭവും കൊണ്ടു നിന്നെ പിന്തുടരുന്നവരും, അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നവരും ബന്ധുക്കളും—അവരെല്ലാവരെയും ഞാൻ യമലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും.
ഏവം ബ്രുവാണമജിനൈര്വിവാസിതം ദുഃശാസനസ്തം പരിനൃത്യതി സ്മ। മധ്യേ കുരൂണാം ധര്മനിബദ്ധമാര്ഗം ഗൌര്ഗൌരിതി സ്മാഹ്വയന്മുക്തലജ്ജഃ
ഇങ്ങനെ കുരിശലയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സംസാരിച്ച ഭീമനെ ചുറ്റി, ദുഃശാസനൻ കുരുക്കളുടെ നടുവിൽ നാണമില്ലാതെ 'പശു, പശു' എന്നു വിളിച്ചു, അധർമ്മപഥത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്തു.
നൃശംസ പരുഷം വക്തും ദുഃശാസന ത്വയാ। നികൃത്യാ ഹി ധനം ലബ്ധ്വാ കോ വികത്ഥിതുമര്ഹതി
ദുഃശാസനേ, ക്രൂരവും കഠിനവുമായ വാക്കുകൾ പറയാൻ, വഞ്ചനയിലൂടെ സമ്പത്ത് നേടിയവൻക്ക് അഭിമാനിക്കാൻ എന്ത് അവകാശം ഉണ്ട്?
മൈവ സ്മ സുകൃതാം ലോകാന്ഗച്ഛേത്പാര്ഥോ വൃകോദരഃ। യദി വക്ഷോ ഹി തേ ഭിത്ത്വാ ന പിബേച്ഛോണിതം രണേ
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ നെഞ്ച് ചിതറിച്ച് രക്തം കുടിക്കാതിരുന്നാൽ, അർജുനനും ഭീമനും സദാചാരികളായ ലോകങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കരുത്.
ധാര്തരാഷ്ട്രാന്രണേ ഹത്ത്വാ മിഷതാം സര്വധന്വിനാമ്। ശമം ഗന്താഽസ്മി നചിരാത്സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ എല്ലാവരും കാണുന്ന മുന്നിൽ വധിച്ച ശേഷം, ഞാൻ ഉടൻ സമാധാനം നേടും; ഇത് ഞാൻ സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.
തസ്യ രാജാ സിംഹഗതേഃ സഖേലം ദുര്യോധനോ ഭീമസേനസ്യ ഹര്ഷാത്। ഗതിം സ്വഗത്യാഽനുചകാര മന്ദോ നിര്ഗച്ഛതാം പാണ്ഡവാനാം സഭായാഃ
പാണ്ഡവന്മാർ സഭയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുമ്പോൾ, ഭീമസേനന്റെ സിംഹനട കാണുമ്പോൾ, ദുര്യോധനൻ സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ നട അനുകരിച്ച്, മണ്ടനായി പെരുമാറി.
നൈതാവതാ കൃതമിത്യബ്രവീത്തം വൃകോദരഃ സന്നിവൃത്താര്ധകായഃ। ശീഘ്രം ഹി ത്വാം നിഹതം സാനുബന്ധം സംസ്മാര്യാഹം പ്രതിവക്ഷ്യാമി മൂഢ
ഭീമൻ അർദ്ധശരീരത്തോടെ തിരിഞ്ഞ് പറഞ്ഞു: 'ഇതോടെ കാര്യങ്ങൾ തീർന്നില്ല. ഉടൻ തന്നെ നിന്നെയും നിന്റെ കൂട്ടുകാരെയും ഞാൻ വധിച്ചപ്പോൾ, നീയൊരു മണ്ടൻ എന്നായി ഞാൻ നിന്നെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തും.'
ഏവം സമീക്ഷ്യാത്മനി ചാവമാനം നിയമ്യ മന്യും ബലവാന്സ മാനീ। രാജാനുഗഃ സംസദി കൌരവാണാം വിനിഷ്കാമന്വാക്യമുവാച ഭീമഃ
തനിക്കുണ്ടായ അപമാനം മനസ്സിലാക്കി, ശക്തനും അഭിമാനിയുമായ ഭീമൻ തന്റെ കോപം നിയന്ത്രിച്ച്, രാജാവിനെ അനുഗമിച്ച് കൗരവസഭയിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം ദുര്യോധനം ഹന്താ കര്ണം ഹന്താ ധനഞ്ജയഃ। ശകുനിം ചാക്ഷകിതവം സഹദേവോ ഹനിഷ്യതി
ദുര്യോധനനെ ഞാൻ വധിക്കും; കർണ്ണനെ ധനഞ്ജയൻ വധിക്കും; ചതിയൻ ശകുനിയെ സഹദേവൻ വധിക്കും.
ഇദം ച ഭൂയോ വക്ഷ്യാമി സഭാമധ്യേ ബൃഹദ്വചഃ। സത്യം ദേവാഃ കരിഷ്യന്തി യന്നോ യുദ്ധം ഭവിഷ്യതി
സഭാമധ്യേ ഞാൻ വീണ്ടും ഈ വലിയ വാക്ക് പറയുന്നു: വരാനിരിക്കുന്ന യുദ്ധത്തിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതെല്ലാം ദേവന്മാർ സത്യമാക്കും.
സുയോധനമിമം പാപം ഹന്താഽസ്മി ഗദയാ യുധി। ശിരഃ പാദേന ചാസ്യാഹമധിഷ്ഠാസ്യാമി ഭൂതലേ
ഈ ദുഷ്ടനായ സുയോധനനെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഗദയാൽ വധിക്കും; പിന്നെ ഭൂമിയിൽ അവന്റെ തലയിൽ എന്റെ കാൽ വെക്കും.
വാക്യശൂരസ്യ ചൈവാസ്യ പരുഷസ്യ ദുരാത്മനഃ। ദുഃശാസനസ്യ രുധിരം പാതാഽസ്മി മൃഗരാഡിവ
കഠിനവാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്ന ഈ ദുഷ്ടനായ ദുഃശാസനന്റെ രക്തം ഞാൻ ഒരു സിംഹംപോലെ കുടിക്കും.
ഭീമസേന ന തേ സന്തി യേഷാം വൈരം ത്വയാ ത്വിഹ। മത്താ മൃഗേഷു സുഖിനോ ന ബുദ്ധ്യന്തേ മഹദ്ഭയമ്
ഭീമസേനാ, ഇവിടെ നിന്നോട് വൈരം വയ്ക്കുന്നവർക്ക് വലിയ അപകടം സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് അവർക്ക് മനസ്സിലാവുന്നില്ല; മദ്യപാനമായ മൃഗങ്ങൾപോലെയാണ് അവർ.
നൈവം വാചാ വ്യവസിതം ഭീമ വിജ്ഞായതേ സതാമ്। ഇതശ്ചതുര്ദശേ വര്ഷേ ദ്രഷ്ടാരോ യദ്ഭവിഷ്യതി
ഭീമാ, സത്പുരുഷന്മാരിൽ ഇത്തരം ദൃഢനിശ്ചയം വാക്കുകൾകൊണ്ട് മാത്രം അറിയപ്പെടില്ല; പതിനാലാം വർഷം അവർ സംഭവിക്കാനുള്ളത് കാണും.
ദുര്യോധനസ്യ കര്ണസ്യ ശകുനേശ്ച ദുരാത്മനഃ। ദുഃശാസനചതുര്ഥാനാം ഭൂമിഃ പാസ്യതി ശോണിതമ്
ദുര്യോധനൻ, കർണ്ണൻ, ദുഷ്ടനായ ശകുനി, നാലാമനായ ദുഃശാസനൻ—ഇവരുടെ രക്തം ഭൂമി കുടിക്കും.
അസൂയിതാരം ദ്രഷ്ടാരം പ്രവക്താരം വികത്ഥനമ്। ഭീമസേന നിയോഗാത്തേ ഹന്താഹം കര്ണമാഹവേ
പരസ്പരം അസൂയയും ദൃഷ്ടിയും വാക്കുകളും അഭിമാനവും കാണിക്കുന്ന കർണ്ണനെ, ഭീമസേനന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കും.
അര്ജുനഃ പ്രതിജാനീതേ ഭീമസ്യ പ്രിയകാമ്യയാ। കര്ണം കര്ണാനുഗാംശ്ചൈവ രണേ ഹന്താഽസ്മി പത്രിഭിഃ
ഭീമനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ അർജുനൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: 'കർണ്ണനെയും അവന്റെ അനുയായികളെയും ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വധിക്കും.'
യേ ചാന്യേ പ്രതിയോത്സ്യന്തി ബുദ്ധിമോഹേന മാം നൃപാഃ। താംശ്ച സര്വാനഹം ബാണൈര്നേതാഽസ്മി യമസാദനമ്
എന്നെ നേരിട്ട് എതിർക്കുന്ന മറ്റു രാജാക്കന്മാർ, മനസ്സിൽ ഭ്രമം കൊണ്ടവർ, അവരെയൊക്കെ ഞാൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് യമലോകത്തേക്ക് അയക്കും.