തം ഹതം പതിതം ദൃഷ്ട്വാ സമേതാസ്തസ്യ ബാന്ധവാഃ। അസീനാദായ ശക്തീശ്ച രാമം തേ പ്രത്യവാരയന്
അവനെ കൊല്ലപ്പെട്ടും വീണതും കണ്ടു, അവന്റെ ബന്ധുക്കൾ കൂട്ടമായി വാളുകളും കുന്തങ്ങളും എടുത്ത് രാമനെ നേരിട്ട് പ്രതിരോധിച്ചു.
രാമോഽപി രഥമാസ്ഥായ ധനുരായമ്യ സത്വരഃ। വിസൃജന്പരമാസ്ത്രാണി വ്യധമത്പാര്ഥിവാന്ബലീ
ശക്തനായ രാമൻ, രഥത്തിൽ കയറി വില്ല് വലിച്ച്, അതിവേഗം മഹാസ്ത്രങ്ങൾ വിട്ട് രാജാക്കന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
തതസ്തു ക്ഷത്രിയാ രാജഞ്ജാമദഗ്ന്യഭയാര്ദിതാഃ। വിവിശുര്ഗിരിദുര്ഗാണി മൃഗാഃ സിംഹഭയാദിവ
അപ്പോൾ രാജാവേ, ജാമദഗ്ന്യന്റെ ഭയത്തിൽ ക്ഷത്രിയർ മലകളിലെ കാവലുകളിലേക്ക് ഒളിച്ചോടി. സിംഹത്തെ ഭയന്ന് മൃഗങ്ങൾ ഓടിപ്പോകുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു അവരുടേത്.
തേഷാം സ്വവിഹിതം കര്മ തദ്ഭയാന്നാനുതിഷ്ഠതി। പ്രജാ വൃഷലതാം പ്രാപ്താ ബ്രാഹ്മണാനാമദര്ശനാത്
അവ ഭയത്താൽ, അവർ തങ്ങളുടേതായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാതിരുന്നുവു. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അഭാവത്തിൽ ജനങ്ങൾ തകർന്നുപോയി.
തഥാ ച ദ്രവിഡാഃ കാചാഃ പുണ്ഡാശ്ച ശബരൈഃ സഹ। വൃഷലത്വം പരിഗതാ വിച്ഛിന്നാഃ ക്ഷത്രധര്മിണഃ
അങ്ങനെ ദ്രാവിഡർ, കാചർ, പുണ്ഡ്രർ, ശബരന്മാരോടൊപ്പം, ക്ഷത്രിയധർമ്മം നഷ്ടപ്പെട്ട് തകർച്ചയിലായി.
തതസ്തു ഹതവീരാസു ക്ഷത്രിയാസു പുനഃ പുനഃ। ദ്വിജൈരഭ്യുദിതം ക്ഷത്രം താനി രാമോ നിഹത്യ ച
പലതവണ ക്ഷത്രിയർ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ വീണ്ടും ക്ഷത്രിയവർഗ്ഗത്തെ ഉയർത്തി. എന്നാൽ രാമൻ അവരെ വീണ്ടും സംഹരിച്ചു.
തതസ്ത്രിസ്മപ്തമേ യാതേ രാമം വാഗശരീരിണീ। ദിവ്യാ പ്രോവാച മധുരാ സര്വലോകപരിശ്രുതാ
ഇങ്ങനെ ഇരുപത്തൊന്ന് പ്രാവശ്യം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യമായ ഒരു മധുരമായ വാക്ക്, എല്ലാ ലോകത്തും പ്രസിദ്ധമായത്, രാമനോട് സംസാരിച്ചു.
രാമരാമ നിവര്തസ്വ സ്വഗുണം നാത്ര പശ്യസി। ക്ഷത്രബന്ധൂനിമാന്പ്രാമൈര്വിപ്രയുജ്യ പുനഃ പുനഃ
രാമാ, രാമാ, നീ തിരിച്ചു നിൽക്കൂ. ഇവിടെ നിന്നിലെ സത്ഗുണം കാണുന്നില്ല. നീ ഈ ക്ഷത്രിയ ബന്ധുക്കളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജീവൻ വിട്ടിരിക്കുന്നു.
തഥൈവ തം മഹാത്മാനമൃചീകപ്രമുഖാസ്തഥാ। രാമരാമ മഹാവീര്യ നിവര്തസ്വേത്യഥാബ്രുവന്
അപ്പോഴേ, ഋചീകനെ മുന്നണിയാക്കി മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരും പറഞ്ഞു: രാമാ, രാമാ, മഹാവീരനേ, നീ ഈ പ്രവർത്തനം നിർത്തൂ.
പിതുര്വധമസമൃഷ്യംസ്തു രാമഃ പ്രോവാച താനൃഷീന്। നാര്ഹാ ഹന്ത ഭവന്തോ മാം നിവാരയിതുമിത്യുത
പിതാവിന്റെ വധം സഹിക്കാനാവാതെ രാമൻ ആ ഋഷിമാരോട് പറഞ്ഞു: മഹാന്മാരേ, നിങ്ങൾ എന്നെ തടയേണ്ടതല്ല.
നാര്ഹസി ക്ഷത്രബന്ധൂംസ്ത്വം നിഹന്തും ജയതാം വര। ന ഹി യുക്തം ത്വയാ താത ബ്രാഹ്മണേനസതാ നൃപാന്
നീ ക്ഷത്രിയ ബന്ധുക്കളെ കൊല്ലരുത്, ജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. ബ്രാഹ്മണൻ അന്യായമായി രാജാക്കന്മാരെ കൊല്ലുന്നത് ശരിയല്ല, മകനേ.
പിതൄണാം വചനം ശ്രുത്വാ ക്രോധം ത്യക്ത്വാ സ ഭാര്ഗവഃ। അശ്വമേധസഹസ്രാണി നരമേധശതാനി ച
പിതാക്കന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ഭാർഗവൻ രാമൻ കോപം ഉപേക്ഷിച്ചു. ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളും നൂറു മനുഷ്യയാഗങ്ങളും നടത്തി.
ഇഷ്ട്വാ സാഗരപര്യന്താം കാശ്യപായ ദദൌ മഹീമ്। തേന രാമേണ സങ്ഗ്രാമേ തുല്യസ്താത ദയഞ്ജയഃ
സമുദ്രം വരെയുള്ള ഭൂമി യാഗം നടത്തി കശ്യപന് നൽകി. യുദ്ധത്തിൽ ആ രാമൻ ദയഞ്ജയനോടു തുല്യനായിരുന്നു, പിതാവേ.
കാര്തവീര്യേണ ച രണേ തുല്യഃ പാര്ഥോ ന സംശയഃ। രണേ വിക്രമ്യ രാജേന്ദ്ര പാര്ഥം ജേതും ന ശക്യതേ
യുദ്ധത്തിൽ കാർത്തവീര്യനും പാർത്ഥനും തുല്യരായിരുന്നു, സംശയമില്ല. രാജാധിരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ വീര്യം കാണിച്ച പാർത്ഥനെ ജയിക്കാൻ ആരാലും കഴിയില്ല.
ശൃണു രാജന്പുരാഽചിന്ത്യാനര്ജുനസ്യ ച സാഹസാന്। അര്ജുനോ ധന്വിനാം ശ്രേഷ്ഠോ ദുഷ്കരം കൃതവാന്പുരാ
രാജാവേ, അർജുനന്റെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യപ്രവൃത്തികൾ കേൾക്കൂ. അർജുനൻ, വില്ലാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഒരിക്കൽ ദുഷ്കരമായ ഒരു പ്രവർത്തി ചെയ്തു.
ദ്രുപദസ്യ പുരേ രാജന്ദ്രൌപദ്യാശ്ച സ്വയംവര।। ആബാലവൃദ്ധസങ്ക്ഷോഭേ സര്വക്ഷത്രസമാഗമേ। ക്ഷിപ്രകാരീ ജലേ മത്സ്യം ദുര്നിരീക്ഷ്യം സസര്ജ ഹ
ദ്രുപദന്റെ നഗരത്തിൽ, ദ്രൗപദിയുടെ സ്വയംവരത്തിൽ, ചെറുപ്പവും വയസ്സും ഉള്ള എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും കൂടിയപ്പോൾ, അർജുനൻ വെള്ളത്തിൽ കാണാൻ പ്രയാസമുള്ള ഒരു മീൻ അതിവേഗം വെടിയുതിർത്ത് തകർത്തു.
സര്വൈര്നൃപൈരസാധ്യം തത്കാര്മുകപ്രവരം ച വൈ। ക്ഷണേന സജ്യമകരോത്സര്വക്ഷത്രസ്യ പശ്യതഃ
എല്ലാ രാജാക്കന്മാർക്കും വലിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആ വില്ല്, അർജുനൻ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഒരുക്കി, എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ.
തതോ യന്ത്രമയം വിധ്വാ വിസാരം ഫല്ഗുനോ ബലീ। കൃഷ്ണയാ ഹേമമാല്യേന സ്കന്ധേ സ പരിവേഷ്ടിതഃ
ശക്തനായ ഫൽഗുനൻ ആ യന്ത്രം തകർത്തു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണ, പൊന്നിന്റെ മാല അർജുനന്റെ ഭുജത്തിൽ ചുറ്റി.
തതസ്തയാ വൃതം പാര്ഥം ദൃഷ്ട്വാ സര്വേ നൃപാസ്തദാ। രോഷാത്സര്വായുധാന്ഗൃഹ്യ ക്രുദ്ധാ വീരാ മഹൌജസഃ। വൈകര്തനം പുരസ്കൃത്യ സര്വേ പാര്ഥമുപാദ്രവന്
അപ്പോൾ അവൾ അർജുനനെ തിരഞ്ഞെടുത്തത് കണ്ട രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും കോപത്തോടെ ആയുധങ്ങൾ എടുത്തു. വൈകർതനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, ശക്തരായ വീരന്മാർ അർജുനനെ ആക്രമിക്കാൻ ഓടിയെത്തി.
സ സര്വാന്പാര്ഥിവാന്ദൃഷ്ട്വാ ക്രുദ്ധാന്പാര്ഥോ മഹാബലഃ। വാരയിത്വാ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈരജയത്തത്ര സ സ്വയമ്
അർജുനൻ, ആ ക്രുദ്ധരായ രാജാക്കന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവരെ തടഞ്ഞു, അവിടം തന്നെ അവരെ ജയിച്ചു.
ജിത്വാ തു താന്മഹീപാലാന്സര്വാന്കര്ണപുരോഗമാന്। ലേഭേ കൃഷ്ണാം ശുഭാം പാര്ഥോ യുധ്വാ വീര്യബലാത്തദാ
അപ്പോള് കര്ണ്ണന് അടക്കം എല്ലാ രാജാക്കളെയും ജയിച്ച ശേഷം, അര്ജ്ജുനന് തന്റെ വീര്യവും ശക്തിയും കൊണ്ടു യുദ്ധത്തില് വിജയിച്ച് ഭാഗ്യശാലിയായ കൃഷ്ണയെ സ്വന്തമാക്കി.
സര്വക്ഷത്രസമൂഹേഷു അമ്ബാം ഭീഷ്മോ യഥാ പുരാ। തതഃ കദാചിദ്ബീഭത്സുസ്തീര്യയാത്രാം യയൌ സ്വയമ്
എല്ലാ ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ കൂട്ടത്തില് ഭീഷ്മന് അമ്പയെ എങ്ങനെ എടുത്തുപോയോ, അതുപോലെ ബീഭത്സുവും ഒരിക്കല് സ്വയം ജയയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
അഥോലൂപീം ശുഭാം താത നാഗരാജസതാം തദാ। നാഗേഷ്വാപ വരാഗ്ര്യേഷു പ്രാര്ഥിതോഽഥ യഥാ തഥാ
അപ്പോള് പ്രിയനായവനേ, അര്ജ്ജുനന് അന്നവേളയില് ഉലൂപിയെ നേടാന് നാഗരാജാക്കന്മാരില് പ്രമുഖരായവര് അപേക്ഷിച്ചു. അങ്ങനെ മികച്ച നാഗകന്യകളില് നിന്നു അവളെ സ്വീകരിച്ചു.
തതോ ഗോദാവരീം കൃഷ്ണാം കാവേരീം ചാവഗാഹത। തത്ര പാണ്ഡ്യം സമാസാദ്യ തസ്യ കന്യാമവാപ സഃ
ശേഷം അര്ജ്ജുനന് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി എന്നീ നദികളില് കുളിച്ചു; അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവിനെ കണ്ടു, അവന്റെ മകളെയും സ്വന്തമാക്കി.
ലബ്ധ്വാ ജിഷ്ണുര്മുദം തത്ര തതോ യാമ്യാം ദിശം യയൌ
അവിടെ സന്തോഷം ലഭിച്ച അര്ജ്ജുനന് പിന്നെ തെക്കോട്ട് യാത്ര തുടർന്നു.
സ ദക്ഷിണം സമുദ്രാന്തം ഗത്വാ ചാപ്സരസാം ച വൈ। കുമാരതീര്ഥമാസാദ്യ മോക്ഷയാമാസ ചാര്ജുനഃ
അവന് തെക്കേ സമുദ്രത്തോട് ചേര്ന്നും അപ്സരസുകളുടെ തിരുത്തിലും എത്തിയപ്പോള്, കുമാരതീർത്ഥത്തില് അര്ജ്ജുനന് അവരെ മോചനം നല്കി.
ഗ്രാഹരൂപാശ്ച താഃ പഞ്ച അതിശൌര്യേണ വൈ ബലാത്। കന്യാതീര്ഥം സമഭ്യേത്യ തതോ ദ്വാരവതീം യയൌ
അവിടെ അഞ്ചു പേരും മുത്തലയാകാരത്തില് എത്തിയപ്പോള്, അര്ജ്ജുനന്റെ അതിവീര്യത്താല് അവര് കന്യാതീർത്ഥത്തിലെത്തി; പിന്നെ അര്ജ്ജുനന് ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.
തത്ര കൃഷ്ണനിദേശാത്സ സുഭദ്രാം പ്രാപ്യ ഫല്ഗുനഃ। താമാരോപ്യ രഥോപസ്ഥേ പ്രയയൌ സ്വപുരീം പ്രതി
അവിടെ കൃഷ്ണന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അര്ജ്ജുനന് സുഭദ്രയെ സ്വന്തമാക്കി; അവളെ രഥത്തില് കയറ്റി സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
അഥാദായ ഗതേ പാര്ഥേ തേ ശ്രുത്വാ സര്വയാദവാഃ। തമഭ്യധാവന്ത്സങ്ക്രുദ്ധാഃ സിംഹവ്യാഘ്രഗണാ ഇവ
അര്ജ്ജുനന് സുഭദ്രയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയ വിവരം കേട്ടയുടന് എല്ലാ യാദവന്മാരും സിംഹവും കടുവകളും പോലെ കോപത്തോടെ അവനെ പിന്തുടര്ന്നു.
പ്രദ്യുമ്നഃ കൃതവര്മാ ച ഗദഃ സാരണസാത്യകീ। ആഹുകശ്ചൈവ സാമ്ബശ്ച ചാരുദേഷ്ണോ വിദൂരഥഃ
പ്രദ്യുമ്നന്, കൃതവർമ, ഗദ, സാരണ, സത്യകി, ആഹുക, സാംബ, ചാരുദേഷ്ണ, വിദൂരഥന്,