തഥാ ബ്രുവന്തീം കരുണം രുദന്തീ- മവേക്ഷമാണാം കൃപണാന്പതീംസ്താന്। ദുഃശാസനഃ പരുഷാണ്യപ്രിയാണി വാക്യാന്യുവാചാമധുരാണി ചൈവ
അവള് ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞ് സംസാരിക്കുകയും തന്റെ ദയനീയരായ ഭര്ത്താക്കളെ നോക്കുകയും ചെയ്തപ്പോള്, ദുഃശാസനന് അവളോട് കടുപ്പവും ക്രൂരതയും നിറഞ്ഞ വാക്കുകളും ചിലപ്പോള് മധുരമായ വാക്കുകളും പറഞ്ഞു.
താം കൃഷ്യമാണാം ച രജസ്വലാം ച സ്രസ്തോത്തരീയാമതദര്ഹമാണാമ്। വൃകോദരഃ പ്രേക്ഷ്യ യുധിഷ്ഠിരം ച ചകാര കോപം പരമാര്തരൂപഃ
അവളെ അവര്ഹമായ രീതിയില് വലിച്ചിഴച്ച്, അവളുടെ മുകളില് വസ്ത്രം വീണുപോവുകയും ചെയ്തപ്പോള്, ഭീമനും യുദിഷ്ഠിരനും അതു കണ്ടു അത്യന്തം കോപവും ദുഃഖവും അനുഭവിച്ചു.
പുരസ്താത്കരണീയം മേ ന കൃതം കാര്യമുത്തരമ്। വിഹ്വലാഽസ്മി കൃതാഽനേന കര്ഷതാ ബലിനാ ബലാത്
മുന്പ് ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്നത് ഞാന് ചെയ്തില്ല. ഈ ശക്തനായവന് എന്നെ ബലമായി വലിച്ചിഴച്ചതുകൊണ്ട് ഞാന് ഇപ്പോൾ അതിയായി വിഷമത്തിലാണ്.
അഭിവാദം കരോമ്യേഷാം കുരൂണാം കുരുസംസദി। ന മേ സ്യാദപരാധോഽയം തദിദം ന കൃതം മയാ।। വൈശമ്പായന ഉവാച
ഈ സഭയില് ഇരിക്കുന്ന കുരുക്കളെ ഞാന് ആദരപൂര്വം വന്ദനം ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതുവരെ ചെയ്യാതിരുന്നതിന് എനിക്ക് കുറ്റമുണ്ടാകരുത്.
സാ തേന ച സമാധൂതാ ദുഃഖേന ച തപസ്വിനീ। പതിതാ വിലലാപേദം സഭായാമതഥോചിതാ
അവന് ചെയ്തതും അനുഭവിച്ച ദുഃഖവും കൊണ്ട് അവ ദുഃഖിതയായ സ്ത്രീ സഭയില് വീണു വിലപിച്ചു.
സ്വയംവരേ യാസ്മി നൃപൈദൃഷ്ടാ രങ്ഗേ സമാഗതൈഃ। ന ദൃഷ്ടപൂര്വാ ചാന്യത്ര സാഽഹമദ്യ സഭാം ഗതാ
സ്വയംവരത്തില് രാജാക്കന്മാര് ഒന്നിച്ചു വന്നപ്പോള് അവര് എന്നെ കണ്ടിരുന്നു. അതു ഒഴികെ, ഇന്നത്തെപ്പോലെ ഈ സഭയില് ഞാൻ ആരുടെയും മുമ്പിൽ വന്നിട്ടില്ല.
യാം ന വായുര്ന ചാദിത്യോ ദൃഷ്ടവന്തൌ പുരാ ഗൃഹേ। സാഽഹമദ്യ സഭാമധ്യേ ദൃഷ്ടാസ്മി ജനസംസദി
ഇതുവരെ വീട്ടിനുള്ളില് കാറ്റും സൂര്യനും പോലും കാണാത്തവളായ ഞാൻ, ഇന്ന് ഈ സഭയുടെ നടുവില് എല്ലാവരുടെയും മുമ്പില് കാണപ്പെടുന്നു.
യാം ന മൃഷ്യന്തി വാതേന സ്പൃശ്യമാനാം ഗൃഹേ പുരാ। സ്പൃശ്യമാനാം സഹന്തേഽദ്യ പാണ്ഡവാസ്താം ദൂരാത്മനാ
വീട്ടില് കാറ്റ് തൊടുന്നതും സഹിക്കാനാവാത്തവളായ ഞാൻ, ഇന്ന് പാണ്ഡവന്മാര് മനസ്സുമാറി നിന്നു, മറ്റൊരാളാല് എന്നെ തൊടുന്നത് സഹിക്കുന്നു.
മൃഷ്യന്തി കുരവശ്ചേമേ മന്യേ കാലസ്യ പര്യയമ്। സ്നുഷാം ദുഹിതരം ചൈവ ക്ലിശ്യമാനാമനര്ഹതീമ്
ഈ കുരുക്കള് അവരുടെ മരുമകളും മകളും അര്ഹിക്കാത്ത ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നതിനെ കണ്ടും, കാലത്തിന്റെ മാറ്റം സഹിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
കിംന്വതഃ കൃപണം ഭൂയോ യദഹം സ്ത്രീ സതീ ശുഭാ। സഭാമധ്യം വിഗാഹേഽദ്യ ക്വ നു ധര്മോ മഹീക്ഷിതാമ്
ഞാന് ഒരു സദ്ഗുണമുള്ള സ്ത്രീയായിട്ടും ഇന്ന് സഭയുടെ നടുവിലേക്ക് വരേണ്ടി വന്നത് പോലെ ദയനീയമായ മറ്റെന്താണ് പറയാന് ബാക്കിയുള്ളത്? രാജാക്കന്മാരുടെ ധര്മം എവിടെയാണ്?
ധര്മ്യം സ്ത്രിയം സഭാം പൂര്വേ ന നയന്തീതി നഃ ശ്രുതമ്। സ നഷ്ടഃ കൌരവേയേഷു പൂര്വോ ധര്മഃ സനാതനഃ
മുന്പ് സദാചാരമുള്ള സ്ത്രീകളെ സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാറില്ലെന്ന് ഞങ്ങള് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ആ പുരാതനമായ ശാശ്വതമായ ധര്മം കൌരവരില് ഇപ്പോൾ നഷ്ടമായി.
കഥം ഹി ഭാര്യാ പാണ്ഡുനാം പാര്ഷതസ്യ സ്വസാ സതീ। വാസുദേവസ്യ ച സഖീ പാര്ഥിവാനാം സഭാമിയാമ്
പാണ്ഡവരുടെ ഭാര്യയും പാഞ്ചാലന്റെ സഹോദരിയും വാസുദേവന്റെ സുഹൃത്തുമായ ഞാൻ എങ്ങനെ രാജാക്കന്മാരുടെ സഭയിലേക്ക് വരും?
താമിമാം ധര്മരാജസ്യ ഭാര്യാം സദൃശവര്ണജാമ്। ബ്രൂത ദാസീമദാസീം വാ തത്കരിഷ്യാമി കൌരവാഃ
കൌരവന്മാരേ, ഞാൻ ധര്മരാജാവിന്റെ യുക്തമായ ഭാര്യയാണോ, അല്ലെങ്കില് ദാസിയായോ എന്നെ വ്യക്തമാക്കൂ. അതനുസരിച്ച് ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കും.
അയം മാം സുദൃഢം ക്ഷുദ്രഃ കൌരവാണാം യശോഹരഃ. ക്ലിശ്നാതി നാഹം തത്സോഢും ക്ഷുദ്രഃ കൌരവാണാം യശോഹരഃ
കൌരവരുടെ മാനത്തെ കളയുന്ന ഈ ദുഷ്ടന് എന്നെ അതിയായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു. ഞാൻ ഇതു സഹിക്കാനാവില്ല — കൌരവരുടെ മാനത്തെ കളയുന്ന ഈ ദുഷ്ടനെ.
ജിതാം വാഽപ്യജിതാം വാപി മന്യധ്വം മാം യഥാ നൃപാഃ। തഥാ പ്രത്യുക്തമിച്ഛാമി തത്കരിഷ്യാമി കൌരവാഃ
രാജാക്കന്മാരേ, നിങ്ങൾ എന്നെ ജയിച്ചവളാണോ അല്ലയോ എന്ന് എങ്ങനെ കരുതുന്നുവോ അതുപോലെ ഉത്തരം പറയണം. കൌരവന്മാരേ, അതനുസരിച്ച് ഞാൻ ചെയ്യാം.
ഉക്തവാനസ്മി കല്യാണി ധര്മസ്യ പരമാ ഗതിഃ। ലോകേ ന ശക്യതേ ജ്ഞാതുമപി വിജ്ഞൈര്മഹാത്മഭിഃ
കന്യകേ, ഞാൻ ധര്മത്തിന്റെ പരമഗതിയെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്ത് മഹാത്മാക്കളും പണ്ഡിതന്മാരും പോലും അതിനെ പൂര്ണമായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ബലവാംശ്ച യഥാ ധര്മം ലോകേ പശ്യതി പുരുഷഃ।। സ ധര്മോ ധര്മവേലായാം ഭവത്യഭിഹതഃ പരഃ
ലോകത്ത് ഒരു ശക്തനായ മനുഷ്യന് ധർമ്മം കാണുന്നതുപോലെ, ആ ധർമ്മം സമയമാകുമ്പോൾ മറ്റൊരാളാൽ തകർക്കപ്പെടുന്നു.
ന വിവേക്തും ച തേ പ്രശ്നമിമം ശക്നോമി നിശ്ചയാത്। സൂക്ഷ്മത്വാദ്ഗഹനത്വാച്ച കാര്യസ്യാസ്യ ച ഗൌരവാത്
ഈ ചോദ്യം ഞാൻ ഉറപ്പോടെ ഉത്തരം പറയാൻ കഴിയുന്നില്ല, അതിന്റെ സൂക്ഷ്മതയും ആഴവും ഈ കാര്യത്തിന്റെ ഗുരുതരത്വവും കാരണം.
നൂനമന്തഃ കുലസ്യാസ്യ ഭവിതാ ന ചിരാദിവ। തഥാ ഹി കുരവഃ സര്വേ ലോഭമോഹപരായണാഃ
നിശ്ചയം, ഈ കുടുംബത്തിന്റെ അവസാനം ഉടൻ വരും, കാരണം കുരുക്കൾ എല്ലാവരും ലാഭവും മോഹവും മാത്രം നോക്കുന്നവരാണ്.
കുലേഷു ജാതാഃ കല്യാണി വ്യസനൈരാഹതാ ഭൃശമ്। ധര്മ്യാന്മാര്ഗാന്ന ച്യവന്തേ യേഷാം നസ്ത്വം ബധൂഃ സ്ഥിതാ
മനോഹരിയായവളേ, ഉത്തമ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവർക്കു വലിയ ദുരിതം വന്നാലും, അവർ ധർമ്മപഥം വിട്ടുപോകുന്നില്ല—നമ്മുടെ ഭാര്യയായ നീ അവരിൽ ഒരാളാണ്.
ഉപപന്നം ച പാഞ്ചാലി തവേദം വൃത്തമീദൃശമ്। യത്കൃച്ഛ്രമപി സമ്പ്രാപ്താ ധര്മമേവാന്വവേക്ഷസേ
പാഞ്ചാലി, നിന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, വലിയ കഷ്ടതയിലായാലും നീ ധർമ്മം മാത്രം ആലോചിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, നിന്റെ പെരുമാറ്റം യുക്തിയാണ്.
ഏതേ ദ്രോണാദയശ്ചൈവ വൃദ്ധാ ധര്മവിദോ ജനാഃ। ശൂന്യൈഃ ശരീരൈസ്തിഷ്ഠന്തി ഗതാസവ ഇവാനതാഃ
ധർമ്മം അറിയുന്ന ദ്രോണനും മറ്റ് മൂപ്പന്മാരും ഇവിടെയുണ്ട്, പക്ഷേ ജീവൻ വിട്ടുപോയവരെപ്പോലെ ശൂന്യമായ ശരീരങ്ങളുമായി അവർ നില്ക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരസ്തു പ്രശ്നോഽസ്മിന്പ്രമാണമിതി മേ മതിഃ। അജിതാം വാ ജിതാം വേതി സ്വയം വ്യാഖ്യാതുമര്ഹതി
ഈ കാര്യത്തിൽ യുദിഷ്ഠിരന്റെ ഉത്തരം തന്നെയാണ് പ്രാമാണികം എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു; ജയിച്ചോ തോറ്റോ എന്നതല്ല, അവൻ തന്നെ അതിനെ വ്യക്തമാക്കണം.
തഥാ തു ദൃഷ്ട്വാ ബഹു തത്ര ദേവീം രോരൂയമാണാം കുരരീമിവാര്താമ്। നോചുര്വചഃ സാധ്വഥവാഽപ്യസാധു മഹീക്ഷിതോ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ഭീതാഃ
അവിടെ രാജ്ഞിയെ, ദുഃഖിതയായ ഒരു പക്ഷിയെപ്പോലെ കരയുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനെ ഭയന്ന് രാജാക്കന്മാരിൽ ആരും നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
ദൃഷ്ട്വാ തഥാ പാര്ഥിവപുത്രപൌത്രാം- സ്തൂഷ്ണീംഭൂതാന്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രഃ। സ്മയന്നിവേദം വചനം ബഭാഷേ പാഞ്ചാലരാജസ്യ സുതാം തദാനീമ്
രാജാക്കന്മാരുടെയും അവരുടെ പുത്രന്മാരുടെയും മക്കളുടെയും മൗനം കണ്ട ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ, പുഞ്ചിരിയോടെ അന്നേ സമയം പാഞ്ചാലരാജാവിന്റെ മകളോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തിഷ്ഠത്വയം പ്രശ്ന ഉദാരസത്വേ ഭീമേഽര്ജുനേ സഹദേവേ തഥൈവ। പത്യൌ ച തേ നകുലേ യാജ്ഞസേനി വദന്ത്വേതേ വചനം ത്വത്പ്രസൂതമ്
ഈ ഉത്തമമായ ചോദ്യം ഭീമനും അർജുനനും സഹദേവനും, നിന്റെ ഭർത്താവായ നകുലനും നിലനിർത്തട്ടെ, യാജ്ഞസേനീ, നീ ഉന്നയിച്ച വാക്കുകൾ അവർ പറയട്ടെ.
അനീശ്വരം വിബ്രുവന്ത്വാര്യമധ്യേ യുധിഷ്ഠിരം തവ പാഞ്ചാലി ഹേതോഃ। കുര്വന്തു സര്വേ ചാനൃതം ധര്മരാജം പാഞ്ചാലി ത്വം മോക്ഷ്യസേ ദാസഭാവാത്
പാഞ്ചാലി, നിന്റെ കാരണത്താൽ, ഈ സദസ്സിൽ എല്ലാവരും യുദിഷ്ഠിരനെ അശക്തനെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ; അവർ ധർമ്മരാജാവിനെ കള്ളനെന്ന് വിളിച്ചാൽ, നീ ദാസിയായ നിലയിൽ നിന്ന് മോചിതയാകും.
ധര്മേ സ്ഥിതോ ധര്മസുതോ മഹാത്മാ സ്വയം ചേദം കഥയത്വിന്ദ്രകല്പഃ। ഈശോ വാ തേ ഹ്യനീശോഽഥവൈഷ വാക്യാദസ്യ ക്ഷിപ്രമേകം ഭജസ്വ
ധർമ്മപുത്രനായ മഹാത്മാവും ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനുമായവൻ സ്വയം തന്നെ ഈ കാര്യം വ്യക്തമാക്കണം; അവൻ നിന്റെ യജമാനനാണോ അല്ലയോ അതു വേഗത്തിൽ തീരുമാനിക്കണം.
സര്വേ ഹീമേ കൌരവേയാഃ സഭായാം ദുഃഖാന്തരേ വര്തമാനാസ്തവൈവ। ന വിബ്രുവന്ത്യാര്യസത്വാ യഥാവ- ത്പതീംശ്ച തേ സമവേക്ഷ്യാല്പഭാഗ്യാന്
ഈ സഭയിൽ കൌരവന്മാർ എല്ലാവരും നിന്റെ കാരണത്താൽ ദുഃഖത്തിൽ കഴിയുന്നു; നിന്റെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ ദുർഭാഗ്യം കണ്ട്, ആരും ഉത്തമന്മാരെപോലെ വാക്ക് പറയുന്നില്ല.
തതഃ സഭ്യാഃ കുരുരാജസ്യ തസ്യ വാക്യം സര്വേ പ്രശശംസുസ്തഥോച്ചൈഃ। ചേലാവേധാംശ്ചാപി ചക്രുര്നദന്തോ ഹാഹേത്യാസീദപി ചൈവാര്തനാദഃ
അപ്പോൾ കുരുരാജാവിന്റെ സഭയിലെ എല്ലാവരും ആ വാക്കുകൾ ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ പ്രശംസിച്ചു; ചിലർ കൈയടി ചെയ്തു, ചിലർ 'ഹാ' എന്നു വിളിച്ചു, ദുഃഖത്തിന്റെ നാദവും ഉയർന്നു.