അസ്തി തേ വൈ പ്രിയാ രാജന് ഗ്ലഹ ഏകോഽപരാജിതഃ। പണസ്വ കൃഷ്ണാം പാഞ്ചാലീം തയാത്മാനം പുനര്ജയ
രാജാവേ, നിനക്കു ഇനിയും ഒരുപാട് പ്രിയപ്പെട്ടവളുണ്ട്, കളിയിൽ തോൽക്കാത്തവളെ. പാഞ്ചാലരാജകുമാരി കൃഷ്ണയെ പണയം വെച്ച് അവളിലൂടെ നീ തന്നെ തിരിച്ചു നേടു.
നൈവ ഹ്രസ്വാ ന മഹതീ ന കൃശാ നാതിരോഹിണീ। നീലകുഞ്ചിതകശീ ച തയാ ദീവ്യാമ്യഹം ത്വയാ
അവൾ ചെറുതോ വലുതോ അല്ല, ദുർബലമോ അതിയായി കൂർത്തതോ അല്ല, കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടിയുള്ളവളാണ്. അവളെ ഞാൻ നിനക്കു വിരുദ്ധമായി പണയം വെക്കുന്നു.
ശാരദോത്പലപത്രാക്ഷ്യാ ശാരദോത്പലഗന്ധയാ। ശാരദോത്പലസേവിന്യാ രൂപേണ ശ്രീസമാനയാ
ശരദ്കാലത്തിലെ താമരപ്പൂവിന്റെ കണ്ണുകളും, അതേ പൂവിന്റെ സുഗന്ധവും, താമരപ്പൂവിൽ ഭക്തിയും, രൂപത്തിൽ ശ്രീദേവിയെപ്പോലെയും അവളാണ്.
തഥൈവ സ്യാദാനുശംസ്യാത്തഥ സ്യാദ്രൂപസമ്പദാ। തഥാ സ്യാച്ഛീലസമ്പത്ത്യാ യാമിച്ഛേത്പുരുഷഃ സ്ത്രിയമ്
കരുണയിലും, സൗന്ദര്യത്തിലും, ശീലത്തിലും അവൾ അതുപോലെയാണ്; പുരുഷൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീയെന്നതിൽ അവളിൽ എല്ലാം ഉണ്ട്.
സര്വൈര്ഗുണൈര്ഹി സമ്പന്നാമനുകൂലാം പ്രിയംവദാമ്। യാദൃശീം ധര്മകാമാര്ഥസിദ്ധിമിച്ഛേന്നരഃ സ്ത്രിയമ്
എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും സമ്പന്നയുമാണ് അവൾ, മനസ്സിന് അനുകൂലവും മധുരഭാഷിണിയുമാണ്; ധർമ്മം, കാമം, സമ്പത്ത് എന്നിവ നേടാൻ പുരുഷൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീയാണവൾ.
ചരമം സംവിശതി യാ പ്രഥമം പ്രതിബുധ്യതേ। ആഗോപാലാവിപാലേഭ്യഃ സര്വം വേദ കൃതാകൃതമ്
അവൾ അവസാനത്തായി കിടക്കുകയും ആദ്യം എഴുന്നേല്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കാളപ്പശുക്കളെയും ആടുകളെയും നോക്കുന്നവരുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവൾ അറിയുന്നു.
ആഭാതി പദ്മവദ്വക്ത്രം സസ്വേദം മല്ലികേവ ച। വേദീമധ്യാ ദീര്ഘകേശീ താമ്രാസ്യാ നാതിലോമശാ
അവളുടെ മുഖം താമരപൂവിനെപ്പോലും, വിയർപ്പോടെ മല്ലികപ്പൂവിനെപ്പോലും തിളങ്ങുന്നു. സഭയുടെ നടുവിൽ നീണ്ട മുടിയോടെ, ചെമ്പ് നിറമുള്ള അധരങ്ങളോടെ, അത്രയും രോമം കൂടാതെ അവൾ ഇരിക്കുന്നു.
തയൈവംവിധയാ രാജന്പാഞ്ചാല്യാഹം സുമധ്യമാ। ഗ്ലഹം ദീവ്യാമി ചാര്വങ്ഗ്യാ ദ്രൌപദ്യാ ഹന്ത സൌബല
രാജാവേ, ഇങ്ങനെ മനോഹരമായ രൂപവും സുന്ദരമായ നടുവും ഉള്ള പാഞ്ചാലി ദ്രൗപദിയെ ഞാൻ ഈ കളിയിൽ പന്തയമിടുന്നു, സൌബലപുത്രാ.
ഏവമുക്തേ തു വചനേ ധര്മരാജേന ധീമതാ। ധിഗ്ധിഗിത്യേവ വൃദ്ധാനാം സഭ്യാനാം നിഃ സൃതാ ഗിരഃ
ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സഭയിലെ മൂത്തവർ 'അവമാനം! അവമാനം!' എന്നതല്ലാതെ ഒന്നും പറയാനായില്ല.
ചുക്ഷുഭേ സാ സഭാ രാജന്രാജ്ഞാം സഞ്ജത്രിരേ ശുചഃ। ഭീഷ്മദ്രോണകൃപാദീനാം സ്വേദശ്ച സമജായത
അന്നേ സഭയിൽ വലിയ കലഹം ഉണ്ടായി, രാജാക്കന്മാരുടെ മനസ്സിൽ ദു:ഖം നിറഞ്ഞു. ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും കൃപനും മറ്റുള്ളവർക്കും വിയർപ്പ് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.
ശിരോ ഗൃഹീത്വാ വിദുരോ ഗതസത്വ ഇവാഭവത്। ആസ്തേ ധ്യായന്നധോവക്ത്രോ നിഃ ശ്വസന്നിവ പന്നഗഃ
വിദുരൻ തല പിടിച്ച്, ആത്മാവ് വിട്ടുപോയവനായി തോന്നി. അവൻ തലകുനിച്ച് ഇരുന്നു, പാമ്പുപോലെ ആഹ്ശ്വാസം വിടുകയായിരുന്നു.
ബാഹ്ലീകഃ സോമദത്തശ്ച പ്രാതിപേയശ്ച സഞ്ജയഃ। ദ്രൌണിര്ഭൂരിശ്രവാശ്ചൈവ യുയുത്സുര്ധൃതരാഷ്ട്രജഃ। ആസുര്വീക്ഷ്യ ത്വധോവക്ത്രാ നിശ്വസന്ത ഇവോരഗാഃ
ബാഹ്ലീകൻ, സോമദത്തൻ, പ്രതീപപുത്രനായ സഞ്ജയൻ, ദ്രോണപുത്രൻ, ഭൂരിശ്രവസ്, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ യുയുത്സു ഇവരും തലകുനിച്ച്, പാമ്പുകൾപോലെ ആഹ്ശ്വാസം വിടുകയായിരുന്നു.
ധൃതരാഷ്ട്രസ്തു സംഹൃഷ്ടഃ പര്യപൃച്ഛത്പുനഃ പുനഃ। കിം ജിതം കിം ജിതമിതി ഹ്യാകാരം നാഭ്യരക്ഷത
പക്ഷേ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും 'എന്താണ് ജയിച്ചത്? എന്താണ് ജയിച്ചത്?' എന്ന് ചോദിച്ചു. അവൻ തന്റെ സന്തോഷം മറയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചില്ല.
ജഹര്ഷ കര്ണോഽതിഭൃശം സഹ ദുഃശാസനാദിഭിഃ। ഇതരേഷാം തു സഭ്യാനാം നേത്രേഭ്യഃ പ്രാപതഞ്ജലമ്
കർണ്ണനും ദുഃശാസനനും കൂട്ടരും വളരെ സന്തോഷിച്ചു. എന്നാൽ മറ്റുള്ള സഭാഗങ്ങളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ വീണു.
സൌബലസ്ത്വഭിഘായൈവ ജിതകാശീ മദോത്കടഃ। ജിതമിത്യേവ താനക്ഷാന്പുരരേവാന്വപദ്യത
സൌബലൻ അത്യന്തം അഹങ്കാരത്തോടെ പാശകം അടിച്ചു, മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ മുമ്പ് 'ജയം! ജയിച്ചു!' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഏഹി ക്ഷത്തര്ദ്രൌപദീമാനസ്വ പ്രിയാം ഭാര്യാം സംമതാം പാണ്ഡവാനാമ്। സംമാര്ജതാം വേശ്മ പരൈതു ശീഘ്രം തത്രാസ്തു ദാസീഭിരപുണ്യശീലാ
കൈമാരേ, ദ്രൗപദിയെ കൊണ്ടുവരിക. പാണ്ഡവന്മാർക്ക് പ്രിയവും മാന്യവുമായ ഭാര്യയെ, ഇവിടത്തെ മന്ദിരം വൃത്തിയാക്കാൻ അയയ്ക്കുക. അവൾ പാപം ചെയ്യുന്ന ദാസിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർന്ന് വേഗം വരട്ടെ.
ദര്വിഭാഷം ഭാഷിതം ത്വാദൃശേന ന മന്ദ സമ്ബുദ്ധ്യസി പാശബദ്ധഃ। പ്രപാതേ ത്വം ലമ്ബമാനോ ന വേത്സി വ്യാഘ്രാന്മൃഗഃ കോപയസേഽതിവേലമ്
നീ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നു, പക്ഷേ നീ പാശത്തിൽ കുടുങ്ങിയവനാണ്, അതിനാൽ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. നീ അറ്റത്തുനിന്ന് തൂങ്ങി നിൽക്കുമ്പോഴും, നീ അപകടം അറിയുന്നില്ല; നീ മൃഗംപോലെ കടുവകളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയാണ്.
ആശീവിഷാസ്തേ ശിരസി പൂര്ണകോപാ മഹാവിഷാഃ। മാ കോപിഷ്ഠാഃ സുമന്ദാത്മന്മാ ഗമസ്ത്വം യമക്ഷയമ്
പൂർണ്ണകോപം നിറഞ്ഞ വിഷപ്പാമ്പുകൾ നിന്റെ തലയിൽ ഇരിക്കുന്നു. മൂഢനായവനേ, അവരെ കോപിപ്പിക്കരുത്; യമലോകത്തേക്ക് പോകേണ്ടതില്ല.
ന ഹി ദാസീത്വമാപന്നാ കൃഷ്ണാ ഭവിതുമര്ഹതി। ജനീശേന ഹി രാജ്ഞൈഷാ പണേ ന്യസ്തേതി മേ മതിഃ
കൃഷ്ണയ്ക്ക് ദാസിയായിത്തീരേണ്ടതല്ല. അവളെ രാജാവ് പന്തയമിട്ടപ്പോൾ അവൻക്ക് അവളെ പന്തയമിടാൻ അവകാശമുണ്ടായിരുന്നില്ല — ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
അയം ദത്തേ വേണുരിവാത്മഘാതീ ഫലം രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രഃ। ദ്യൂതം ഹി വൈരായ മഹാഭയായ മത്തോ ന ബുധ്യത്യയമന്തകാലമ്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനായ ഈ രാജാവ് സ്വയം നാശം വരുത്തുന്നവനു കൊടുത്ത വംശംപോലെയാണ്. ചതുരംഗം വൈരത്തിനും വലിയ ഭീഷണിക്കും കാരണമാകുന്നു, പക്ഷേ മദ്യപാനത്തിൽ മുങ്ങിയവൻ അടുത്തുവരുന്ന അന്ത്യത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
നാരുന്തുദഃ സ്യാന്ന നൃശംസവാദീ ന ഹീനതാഃ പരമഭ്യാദദീത। യയാസ്യ വാചാ പര ഉദ്വിജേത ന താം വദേദുശതീ പാപലോക്യാമ്
നിന്ദകനും ക്രൂരമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നവനും ഉണ്ടാകരുത്. താഴ്ന്നവർ ഉന്നതമായത് കൈവശമാക്കരുത്. മറ്റൊരാളുടെ മനസ്സിൽ ഭയം വിതയ്ക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറയരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവൾ പാപലോകത്തിൽ വീഴും.
സമുച്ചരന്ത്യതിവാദാശ്ച വക്ത്രാ- ധ്യൌരാഹതഃ ശോചതി രാത്ര്യഹാനി। പരസ്യ നാമര്മസു തേ പതന്തി താന്പണ്ഡിതോ നാവസൃജേത്പരേഷു
കഠിനമായ വാക്കുകൾ വായിൽ നിന്നുയർന്ന്, ദിവസവും രാത്രിയും ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്നു. അവ വേദനിപ്പിക്കേണ്ടിടത്ത് മറ്റുള്ളവരെ തൊടുന്നില്ല; ജ്ഞാനികൾ അത്തരം വാക്കുകൾ മറ്റുള്ളവരോടു പറയരുത്.
അജോ ഹി ശസ്ത്രമഗിലത്കിലൈകഃ ശസ്ത്രേ വിപന്നേ ശിരസാസ്യ ഭൂമൌ। നികൃന്തനം സ്വസ്യ കണ്ഠസ്യ ഘോരം തദ്വദ്വേരം മാ കൃഥാഃ പാണ്ഡുപുത്രൈഃ
ഒരു ആട് വാൾ വിഴുങ്ങുന്നു എന്ന് പറയുന്നു; പിന്നീട് വാൾ പുറത്തുവന്നപ്പോൾ അതിന്റെ തല തന്നെ മുറിഞ്ഞു വീഴും. അതുപോലെ, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളോട് വലിയ വൈരം ഉണ്ടാക്കരുത്.
ന കിഞ്ചിദിത്ഥം പ്രവദന്തി പാര്ഥാ വനേചരം വാ ഗൃഹമേധിനം വാ। തപസ്വിനം വാ പരിപൂര്ണവിദ്യം ഭഷന്തി ഹൈവം ശ്വനരാഃ സദൈവ
പാണ്ഡവന്മാർ ഇങ്ങനെ ഒരിക്കലും സംസാരിക്കാറില്ല — കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്നവനോടോ, ഗൃഹസ്ഥനോടോ, പൂർണ്ണവിദ്യയുള്ള തപസ്സുകാരനോടോ. ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് ചീത്ത മനുഷ്യരും നായ്ക്കളും മാത്രമാണ്.
ദ്വാരം സുഘോരം നരകസ്യ ജിഹ്യം ന ബുധ്യതേ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രഃ। തമന്വേതാരോ ബഹവഃ കുരൂണാം ദ്യൂതോദയേ സഹ ദുഃശാസനേന
ഭയാനകമായ നരകത്തിന്റെ വാതിൽ തുറന്നിരിക്കുമ്പോഴും, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ അതറിയുന്നില്ല. ദുഃശാസനനോടൊപ്പം കുറുവംശത്തിൽ പലരും അവനെ പിന്തുടരുന്നു, ഈ ചതിയാട്ടം തുടങ്ങുമ്പോൾ.
മജ്ജന്ത്യലാബൂനി ശിലാഃ പ്ലവന്തേ മുഹ്യന്തി നാവോമ്ഭസി ശശ്വദേവ। മൂഢോ രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രോ ന മേ വാചഃ പഥ്യരൂപാഃ ശൃണോതി
കുമ്പളങ്ങൾ മുങ്ങുമ്പോൾ കല്ലുകൾ പൊങ്ങുന്നു, വെള്ളത്തിൽ കപ്പലുകൾ വഴിതെറ്റുന്നു; അങ്ങനെ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ ഈ ചതിയാട്ടത്തിൽ മുഴുകി, എന്റെ നല്ല വാക്കുകൾ കേൾക്കുന്നില്ല.
അന്തോ നൂം ഭവിതായം കരൂണാം സുദാരുണഃ സര്വഹരോ വിനാശഃ। വാചഃ കാവ്യാഃ സുഹൃദാം പഥ്യരൂപാ ന ശ്രൂയന്തേ വര്ധതേ ലോഭ ഏവ
കുരുവംശത്തിന് തീർച്ചയായും ഭയങ്കരമായ മുഴുവൻ നാശം വരും; സുഹൃത്തുക്കളുടെ നല്ല ഉപദേശം കേൾക്കപ്പെടുന്നില്ല, ആസക്തി മാത്രം വളരുന്നു.
ധിഗസ്തു ക്ഷത്താരമിതി ബ്രുവാണോ ദര്പേണ മത്തോ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രഃ। അവൈക്ഷത പ്രാതികാമീം സഭായാ- മുവാച ചൈനം പരമാര്യമധ്യേ
'ഈ സാരഥിയെ നിന്ദിക്കണം' എന്ന് അഹങ്കാരത്തിലും മദത്തിലും മുഴുകി ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ പറഞ്ഞു. അവൻ സഭയിൽ പ്രതികാമിയെ നോക്കി, മൂത്തവരുടെ ഇടയിൽ അവനോട് സംസാരിച്ചു.
ത്വം പ്രാതികാമിന്ദ്രൌപദീമാനയസ്വ ന തേ ഭയം വിദ്യതേ പാണ്ഡവേഭ്യഃ। ക്ഷത്താ ഹ്യയം വിവദത്യേവ ഭീതോ ന ചാസ്മാകം വൃദ്ധികാമഃ സദൈവ
പ്രതികാമി, നീ ദ്രൗപദിയെ കൊണ്ടുവരിക. പാണ്ഡവരെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. ഈ സാരഥി ഭയത്താൽ മാത്രം വാദിക്കുന്നു, നമ്മുടെ ഭാവുകം ഒരിക്കലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
ഏവമുക്തഃ പ്രാതികാമീ സ സൂതഃ പ്രായാച്ഛീഘ്രം രാജവചോ നിശമ്യ। പ്രവിശ്യ ച ശ്വേവ ഹി സിംഹഗേഷ്ഠം സമാസദന്മഹിഷീം പാണ്ഡവാനാമ്
അങ്ങനെ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട്, സാരഥിയായ പ്രതികാമി വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു. സിംഹത്തിൻ മുന്നിൽ നായ പോകുന്നതുപോലെ, പാണ്ഡവരുടെ മഹാരാണിയെ സമീപിക്കാൻ അകത്തു കടന്നു.