സ രാജഗൃഹമാസാദ്യ കുബേരഭവനോപമമ്। അഭ്യാഗച്ഛത ധര്മാത്മാ ധര്മപുത്രം യുധിഷ്ഠിരമ്
കുബേരന്റെ ഭവനത്തോട് സമാനമായ രാജമന്ദിരം എത്തിയപ്പോൾ, ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന വിദ്യുരൻ, ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
തം വൈ രാജാ സത്യധൃതിര്മഹാത്മാ അജാതശത്രുര്വിദുരം യഥാവത്। പൂജാപൂര്വം പ്രതിഗൃഹ്യാജമീഢ- സ്തതോഽപൃച്ഛദ്ധൃതരാഷ്ട്രം സപുത്രമ്
സത്യനിഷ്ഠനും മഹാത്മാവുമായ ശത്രുക്കളില്ലാത്ത രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, വിദ്യുരനെ യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; തുടർന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രനും അവന്റെ മക്കളും സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ എന്ന് ചോദിച്ചു.
വിജ്ഞായതേ തേ മനസോഽപ്രഹര്ഷഃ കച്ചിത്ക്ഷത്തഃ കുശലേനാഗതോഽസി। കച്ചിത്പുത്രാഃ സ്ഥവിരസ്യാനുലോമാ വശാനുഗാശ്ചാപി വിശോഽഥ കച്ചിത്
‘നിന്റെ മനസ്സിൽ സന്തോഷം ഇല്ലെന്നു തോന്നുന്നു; ക്ഷത്താ, നീ സുഖമായിട്ടാണോ വന്നത്? വൃദ്ധനായ രാജാവിന്റെ മക്കൾ അവനോട് അനുസരണയോടുകൂടിയവരാണോ? ജനങ്ങളും നിയന്ത്രണത്തിൽ തന്നെയാണോ?’
രാജാ മഹാത്മാ കുശലീ സപുത്ര ആസ്തേ വൃതോ ജ്ഞാതിഭിരിന്ദ്രകല്പഃ। പ്രീതോ രാജന്പുത്രഗുണൈര്വിനീതോ വിശോക ഏവാത്മരതിര്മഹാത്മാ
‘മഹാത്മാവായ രാജാവും മക്കളും ബന്ധുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ മഹിമയോടെ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു. മക്കളുടെ ഗുണങ്ങളിൽ സന്തോഷവാനാണ്, വിനയശീലിയും ദുഃഖരഹിതനും ആത്മസന്തുഷ്ടനുമാണ്, മഹാരാജാവേ.’
ഇദം തു ത്വാം കുരുരാജോഽഭ്യുവാച പൂര്വം പൃഷ്ട്വാ കുശലം ചാവ്യയം ച। ഇയം സഭാ ത്വത്സഭാതുല്യരൂപാ ഭ്രാതൄണാം തേ ദൃസ്യതാമേത്യ പുത്ര
‘എന്നാൽ, മകനേ, നിന്റെ ക്ഷേമവും സ്ഥിരമായ ഐശ്വര്യവും ചോദിച്ചശേഷം, കുരുരാജാവ് ഇങ്ങനെ സന്ദേശം അയച്ചിരിക്കുന്നു: “നിന്റെ സഭയെപ്പോലെയുള്ള ഈ സഭ നീയും സഹോദരന്മാരും വന്ന് കാണണം.”’
സമാഗമ്യ ഭ്രാതൃഭിഃ പാര്ഥ തസ്യാം സുഹൃദ്ദ്യൂതം ക്രിയതാം രമ്യതാം ച। പ്രീയാമഹേ ഭവതാം സങ്ഗമേന സമാഗതാഃ കുരവശ്ചാപി സര്വേ
‘പാർത്താ, നീ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി, സൗഹൃദപൂർവ്വം ജുവാ കളി നടത്തട്ടെ, സന്തോഷം ഉണ്ടാകട്ടെ. നിന്റെ വരവിൽ ഞങ്ങൾ സന്തോഷവാന്മാരാണ്; കുരുക്കൾ എല്ലാവരും അവിടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.’
ദുരോദരാ വിഹിതാ യേ തു തത്ര മഹാത്മനാ ധൃതരാഷ്ട്രേണ രാജ്ഞാ। താന്ദ്രക്ഷ്യസേ കിതവാന്സന്നിവിഷ്ടാ- നിത്യാഗതോഽഹം നൃപതേ തജ്ജുഷസ്വ
‘മഹാത്മാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അവിടെ നിയോഗിച്ചിട്ടുള്ള, ചതിയോടെ കളിക്കുന്നവർ അവിടെ കൂട്ടമായി കാണാം, രാജാവേ; അതിനായിട്ടാണ് ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നത്—നീ ഇത് അംഗീകരിക്കണം.’
ദ്യൂതേ ക്ഷത്തഃ കലഹോ വിദ്യതേ നഃ കോ വൈ രോചതനേ ബുധ്യമാനഃ। കിം വാ ഭവാന്മന്യതേ യുക്തരൂപം ഭവദ്വാക്യേ സര്വ ഏവ സ്ഥിതാഃ സ്മഃ
‘ക്ഷത്താ, ഈ ജുവാ കളിയിൽ ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ കലഹമൊന്നുമില്ല; ആരാണ് വിവേകമുള്ളവനായി കലഹത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുക? എന്താണ് നീ യുക്തമായെന്ന് കരുതുന്നത്? നിന്റെ വാക്കിൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിലകൊള്ളുന്നു.’
ജാനാമ്യഹം ദ്യൂതമനര്ഥമൂലം കൃതശ്ച യത്നോഽസ്യ മയാ നിവാരണേ। രാജാ ച മാം പ്രാഹിമോത്ത്വത്സകാശം ശ്രുത്വാ വിദ്വഞ്ശ്രേയ ഇഹാചരസ്വ
ഞാൻ അറിയുന്നു, ജുവാ ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ മൂലമാണ്. അതിനെ തടയാൻ ഞാൻ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, രാജാവ് എന്നെ നിങ്ങളോടു അയച്ചു, 'ജ്ഞാനിയേ, ഇവിടെ നല്ലതിനു പ്രവർത്തിക്കണം' എന്ന് കേട്ടാണ്.
കേ തത്രാന്യേ കിതവാ ദീവ്യമാനാ വിനാ രാജ്ഞോ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രൈഃ। പൃച്ഛാമി ത്വാം വിദുര ബ്രൂഹി നസ്താന് യൈര്ദീവ്യാമഃ ശതശഃ സന്നിപത്യ
അവിടെ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെ കൂടാതെ, ആരൊക്കെയാണ് ജുവയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്? വിദ്യുരാ, ഞങ്ങൾ ആരൊടാണ് ഈ വലിയ കൂട്ടത്തിൽ ജുവ കളിക്കാൻ പോകുന്നത് എന്ന് പറയൂ.
ഗന്ധാരരാജഃ ശകുനിര്വിശാമ്പതേ രാജാഽതിദേവീ കൃതഹസ്തോ മതാക്ഷഃ। വിനിംശതിശ്ചിത്രസേനശ്ച രാജാ സത്യവ്രതഃ പുരുമിത്രോ ജയശ്ച
ഗന്ധാരരാജാവായ ശകുനി, അതിദേവി എന്ന രാജാവ്, ചതുരനായ കൃതഹസ്തൻ, വിനിംശതി, ചിത്രസേനൻ രാജാവ്, സത്യവ്രതൻ, പുരുമിത്രൻ, ജയൻ ഇവരും ഉണ്ടാകും.
മഹാഭയാഃ കിതവാഃ സന്നിവിഷ്ടാ മായോപധാ ദേവിതാരോഽത്ര സന്തി। ധാത്രാ തു ദിഷ്ടസ്യ വശേ കിലേദം സര്വം ജഗത്തിഷ്ഠതി ന സ്വതന്ത്രമ്
വളരെ ഭയങ്കരരായ ജുവക്കാരാണ് അവിടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നത്. അവർ കപടവും ചതിയും knows. എന്നാൽ, ഈ ലോകം എല്ലാം വിധിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്, ആരും സ്വതന്ത്രരല്ല.
നാഹം രാജ്ഞോ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ശാസനാ- ന്ന ഗന്തുമിച്ഛാമി കവേ ദുരോദരമ്। ഇഷ്ടോ ഹി പുത്രസ്യ പിതാ സദൈവ തദസ്മി കര്താ വിദുരാത്ഥ മാം യഥാ
കവിയേ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ ജുവമന്ദപത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. എങ്കിലും, അച്ഛൻ എപ്പോഴും മകനു പ്രിയനാണ്. അതുകൊണ്ട്, വിദ്യുരാ, നീ പറയുന്നതുപോലെ ഞാൻ ചെയ്യും.
ന ചാകാമഃ ശകുനിനാ ദേവിതാഹം ന ചേന്മാം ജിഷ്ണുരാഹ്വയിതാ സഭായാമ്। ആഹൂതോഽഹം ന നിവര്തേ കദാചിത് തദാഹിതം ശാശ്വതം വൈ വ്രതം മേ
എനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ലാതെ ശകുനിയോടൊപ്പം ജുവ കളിക്കാൻ ഞാൻ തയ്യാറല്ല. എന്നാൽ, അർജുനൻ എന്നെ സഭയിൽ വിളിച്ചാൽ മാത്രം ഞാൻ പോകും. ഒരിക്കൽ വിളിക്കപ്പെട്ടാൽ പിന്നെ ഞാൻ ഒരിക്കലും പിൻവാങ്ങില്ല — അതാണ് എന്റെ സ്ഥിരമായ പ്രതിജ്ഞ.
ഏവമുക്ത്വാ വിദുരം ധര്മരാജഃ പ്രായാത്രികം സര്വമാജ്ഞാപ്യ തൂര്ണമ്। പ്രായാച്ഛ്വോഭൂതേ സഗണഃ സാനുയാത്രഃ സഹ സ്ത്രീഭിര്ദൌപദാമാദി കൃത്വാ
ഇങ്ങനെ വിദ്യുരനോടു പറഞ്ഞ്, ധർമ്മരാജാവ് യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉടൻ നൽകി, അടുത്ത ദിവസം കൂട്ടരും ഭാര്യകളും ദ്രൗപദി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച് യാത്ര തിരിച്ചു.
ദൈവം ഹി പ്രജ്ഞാം മുഷ്ണാതി ചക്ഷുസ്തേജ ഇവാപതത്। ധാതുശ്ച വശമന്വേതി പാശൈരിവ നരഃ സിതഃ
വിധി ജ്ഞാനത്തെ കവർന്നു കളയുന്നു, അപ്രത്യക്ഷമായ ഒരു അടിപോലെ കണ്ണിന്റെ പ്രകാശം മങ്ങുന്നതുപോലെ. മനുഷ്യൻ വിധിയുടെ കയറുകളിൽ കെട്ടപ്പെട്ടവനാണ്.
ഇത്യുക്ത്വാ പ്രയയൌ രാജാ സഹ ക്ഷത്ര്രാ യുധിഷ്ഠിരഃ। അമൃഷ്യമാണസ്തസ്യാഥ സമാഹ്വാനമരിന്ദമഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച യുദിഷ്ഠിരൻ തന്റെ ക്ഷത്രിയ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം, ആഹ്വാനം സഹിക്കാനാവാതെ യാത്രയായി.
ബാഹ്ലികേന രഥം യത്തമാസ്ഥായ പരവീരഹാ। പരിച്ഛന്നോ യയൌ പാര്ഥോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ പാണ്ഡവഃ। രാജശ്രിയാ ദീപ്യമാനോ യയൌ ബ്രഹ്മപുരഃ സരഃ
ബാഹ്ലികന്റെ ഒരുക്കിയ രഥത്തിൽ കയറി, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന പാർത്ഥൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാജകീയ മഹിമയോടെ ബ്രഹ്മപുരം നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സന്ദിദേശ തതഃ പ്രേഷ്യാനാഗതാന്നഗരം പ്രതി। തതസ്തേ നൃപശാര്ദൂല ചക്രുര്വൈ നൃപശാസനമ്
അതിനുശേഷം, നഗരത്തിലേക്ക് ദൂതന്മാരെ അയച്ചു. രാജാവിന്റെ ആജ്ഞാ പാലിച്ച് ആ സിംഹസദൃശനായ രാജാക്കന്മാർ അതു നടപ്പാക്കി.
തതോ രാജാ മഹാതേജാഃ സംയമ്യ സപരിച്ഛദമ്। ഹ്മണൈഃ സ്വസ്തി വാച്യാഥ പ്രയയൌ മന്ദിരാദ്ബഹിഃ
പിന്നീട്, മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവ് തന്റെ അനുചരരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് ആശീർവാദം വാങ്ങി, ഭവനത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ദത്ത്വാ ഗത്യര്ഥം സ യഥാവിധി। അന്യേഭ്യഃ സ തു ദത്ത്വാ ച ഗന്തുമേവോപചക്രമേ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് യാത്രാചെലവിനായി യഥാവിധി ധനം നൽകി, മറ്റുള്ളവർക്കും ദാനം നൽകി, രാജാവ് യാത്ര തുടങ്ങാൻ തയ്യാറായി.
സര്വലക്ഷണസമ്പന്നം രാജഹംസപരിച്ഛദമ്। തമാരുഹ്യ മഹാരാജോ ഗജേന്ദ്രം ഷഷ്ടിഹായനമ്
സകലശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള, രാജഹംസകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, അറുപത് വയസ്സായ മഹാഗജത്തിൽ കയറി മഹാരാജാവ് പുറപ്പെട്ടു.
ഹാരീ കിരീടീ ഹേമാഭഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതഃ। രരാജ രാജന്പാര്ഥോ വൈ പരയാ നൃപശോഭയാ
ഹാരവും കിരീടവും പൊന്നുപോലെയുള്ള വസ്ത്രവും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, പാർത്ഥൻ മഹാരാജകീയ ഭംഗിയോടെ പ്രകാശിച്ചു.
രുക്മവേദിഗതഃ പ്രാജ്യോ ജ്വലന്നിവ ഹുതാശനഃ। തതോ ജഗാമ രാജാ സ പ്രഹൃഷ്ടനരവാഹനഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള പീഠത്തിൽ ഇരുന്നു, അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിച്ച്, ആ രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ ആളുകളോടൊപ്പം യാത്ര തുടർന്നു.
രഥഘോഷേണ മഹതാ പൂരയന്വൈ നഭഃ സ്ഥലമ്। സംസ്തൂയമാനഃ സ്തുതിഭിഃ സൂതമാഗധബന്ദിഭിഃ
വലിയ രഥങ്ങളുടെ ശബ്ദം ആകാശവും ഭൂമിയും നിറച്ച്, സുതന്മാരും മഗധന്മാരും ഗായകർ പ്രശംസാഗാനങ്ങൾ പാടി രാജാവിനെ വാഴ്ത്തി.
മഹാസൈന്യേന സഹിതോ യഥാദിത്യഃ സ്വരശ്മിഭിഃ। ണ്ഡുരേണാതപത്രേണ ധ്രിയമാണേന മൂര്ധനി
വലിയ സൈന്യത്തോടൊപ്പം, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ, പാണ്ടവൻ്റെ തലയിൽ വെള്ളി കുടയാൽ തണലൊരുക്കി, ആ രാജാവ് മുന്നേറി.
ബഭൌ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ പൌര്ണമാസ്യാമിവോഡുരാട്। ചാമരൈര്ഹേമദണ്ഡൈശ്ച ധൂയമാനഃ സമന്തതഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ രാജാവ് പൗർണമാസ്യയിലെ ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശിച്ചു; ചുറ്റും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൈയടികൾ കൊണ്ട് അവനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു.
യാശിഷഃ പ്രഹൃഷ്ടാനാം നരാണാം പഥി പാണ്ഡവഃ। പ്രത്യഗൃഹ്ണാദ്യഥാന്യായം യഥആവദ്ഭരതര്ഷഭഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ, വഴിയിലൂടെയുള്ള സന്തോഷത്തോടെ നിന്ന ജനങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹങ്ങൾ യുക്തിയായും യോഗ്യമായും സ്വീകരിച്ചു.
തഥൈവ സൈനികാ രാജന്രാജാനമനുയാന്തി യേ। തേഷാം ഹലഹലാശബ്ദോ ദിവം സ്തബ്ധഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, രാജാവിനെ അനുഗമിച്ച സൈനികരുടെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദം ആകാശത്ത് മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
നൃപസ്യാഗ്നേ യയൌ രാജന്ഭീമസേനോ രഥീ ബലീ। ഉഭൌ പാര്ശ്വഗതൌ രാജ്ഞഃ സതല്പൌ വൈ സുകല്പിതൌ
ഭീമസേനൻ, ശക്തനും രഥത്തിൽ ആയുധധാരിയുമായവൻ, രാജാവിന്റെ ഇരുവശത്തും ഭംഗിയായി ഇരുന്ന് യാത്ര ചെയ്തു.