ന വ്യാധയോ നാപി യമഃ പ്രാപ്തും ശ്രേയഃ പ്രതീക്ഷതേ। യാവദേവ ഭവേത്കല്പസ്താവച്ഛ്രേയഃ സമാചരേത്
രോഗവും മരണവും ഒരാളുടെ ഉത്തമത്വം കാത്തിരിക്കില്ല; കഴിയുന്നത്ര കാലം നല്ലതിനെ തേടിക്കൊണ്ടിരിക്കുക.
സര്വഥാ പുത്ര ബലിഭിര്വിഗ്രഹോ മേ രോചതേ। വൈരം വികാരം സൃജതി തദ്വൈ ശസ്ത്രമനായസമ്
എന്റെ ശക്തിയുള്ള മക്കളോടൊപ്പം എപ്പോഴും ഏറ്റുമുട്ടലാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടം; വൈരം മനസ്സിൽ മാറ്റം ഉണ്ടാക്കുന്നു, അതാണ് വേദനയില്ലാത്ത ആയുധം.
അനര്ഥമര്ഥം മന്യസേ രാജപുത്ര സങ്ഗ്രന്ഥനം കലഹസ്യാതിയാതി। തദ്വൈ പ്രവൃത്തം തു യഥാകഥഞ്ചിത് സൃജേദസീന്നിശിതാന്സായകാംശ്ച
നഷ്ടം തന്നെ നേട്ടം എന്ന് രാജകുമാരനേ, നീ കരുതുന്നു; കലഹത്തിന്റെ തുടക്കം എല്ലാം അതിക്രമിക്കും. ഒരിക്കൽ തുടങ്ങിയാൽ, അതു എങ്ങനെയായാലും മൂർച്ചയുള്ള വാളുകളും അമ്പുകളും ഉണ്ടാക്കും.
ദ്യൂതേ പുരാണൈര്വ്യവഹാരഃ പ്രണീത- സ്തത്രാത്യയോ നാസ്തി ന സമ്പ്രഹാരഃ। തദ്രോചതാം ശകുനേര്വാക്യമദ്യ സഭാം ക്ഷിപ്രം ത്വമിഹാജ്ഞാപയസ്വ
പഴയ കാലങ്ങളിൽ കളിയിൽ നന്മയുള്ള പെരുമാറ്റം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്; അവിടെ വലിയ അപകടമോ പോരായ്മയോ ഇല്ല. ഇന്ന് ശകുനിയുടെ വാക്ക് അംഗീകരിക്കാം; നീ വേഗത്തിൽ സഭയെ വിളിക്കണം.
സ്വര്ഗദ്വാരം ദീവ്യതാം നോ വിശിഷ്ടം തദ്വര്തിനാം ചാപി തഥൈവ യുക്തമ്। ഭവേദേവം ഹ്യാത്മനാ തുല്യമേവ ദുരോദരം പാണ്ഡവൈസ്ത്വം കുരുഷ്വ
നമുക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി ഈ കളിയിലൂടെയാകട്ടെ; ആ വഴി പിന്തുടരുന്നവർക്കും അതേ പോലെ യോജിക്കും. അങ്ങനെ തന്നെ തുല്യമായിരിക്കട്ടെ; നീ പാണ്ഡവരുമായി കളി ഒരുക്കണം.
വാക്യം ന മേ രോചതേ യത്ത്വയോക്തം യത്തേ പ്രിയം തത്ക്രിയതാം നരേന്ദ്ര। പശ്ചാത്തപ്സ്യസേ തദുപാക്രമ്യ വാക്യം ന ഹീദൃശം ഭാവി വചോ ഹി ധര്മ്യമ്
നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല; എന്നാൽ നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യുക, രാജാവേ. പിന്നീടു അതു ചെയ്തതിൽ നീ ദുഃഖിക്കും; ഇങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ ധാർമ്മികമോ ഭാവിയിലുണ്ടാവാനുള്ളതോ അല്ല.
ദൃഷ്ടം ഹ്യേതദ്വിദുരേണൈ സര്വം വിപശ്ചിതാ ബുദ്ധിവിദ്യാനുഗേന। തദേവൈതദവശസ്യാഭ്യുപൈതി മഹദ്ഭയം ക്ഷത്രിയജീവഘാതി
ഇവയെല്ലാം വിദുരൻ, ജ്ഞാനത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവൻ, മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അവന്റെ ഉപദേശം അവഗണിച്ചാൽ, അതു വലിയ ഭീഷണി, ക്ഷത്രിയരുടെ ജീവൻ നശിപ്പിക്കുന്നതാകും.
ഏവമുക്ത്വാ ധൃതരാഷ്ട്രോ മനീഷീ ദൈവം മത്വാ പരമം ദുസ്തരം ച। ശശാസോച്ചൈഃ പുരുഷാന്പുത്രവാക്യേ സ്ഥിതോ രാജാ ദൈവസംമൂഢചേതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ചിന്തയോടെ, വിധിയെ അത്യന്തം ശക്തമായതും ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും എന്നു കരുതി, തന്റെ മകന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ആളുകളോട് കല്പിച്ചു; രാജാവ് വിധിയുടെ ഭ്രമത്തിൽ നിന്നു.
സഹസ്രസ്തമ്ഭാം ഹേമവൈദൂര്യചിത്രാം ശതദ്വാരാം തോരണസ്ഫാടികാഢ്യാമ്। സഭാമഗ്ര്യാം ക്രോശമാത്രായതാം മേ തദ്വിസ്താരാമാശു കുര്വന്തു യുക്താഃ
പൊന്നും വൈഡൂര്യവും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ആയിരം തൂണുകളും നൂറു വാതിലുകളും സ്ഫടികംകൊണ്ടുള്ള കവാടങ്ങളും ഉള്ള, ഒരു ക്രോഷം നീളമുള്ള അത്ഭുതമായ സഭ ഉടൻ ഒരുക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ തയ്യാറാകണം.
ശ്രുത്വാ തസ്യ ത്വരിതാ നിര്വിശങ്കാഃ പ്രാജ്ഞാ ദക്ഷാസ്താം തദാ ചക്രുരാശു। സര്വദ്രവ്യാണ്യുപജഹ്രുഃ സഭായാം സഹസ്രശഃ ശില്പിനശ്ചൈവ യുക്താഃ
അവന്റെ കല്പന കേട്ടപ്പോൾ, ബുദ്ധിശാലികളും കഴിവുള്ള ശില്പികളും ഭയമില്ലാതെ അതിവേഗം ആ സഭ പണിതു; ആയിരക്കണക്കിന് സാമഗ്രികൾ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു, ശില്പികൾ എല്ലാം തയ്യാറായിരുന്നു.
കാലേനാല്പേനാഥ നിഷ്ഠാം ഗതാം താം സഭാം രമ്യാം ബഹുരത്നാം വിചിത്രാമ്। ചിത്രൈര്ഹൈമൈരാസനൈരഭ്യുപേതാ- മാചഖ്യുസ്തേ തസ്യ രാജ്ഞഃ പ്രതീതാഃ
അൽപസമയത്തിനകം വിശ്വസ്തരായ ആ സേവകർ ആ രാജാവിനോട്, അനേകം രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അത്ഭുതകരമായ മനോഹരമായ സഭയും, പൊന്നാൽ നിർമ്മിതമായ മനോഹരമായ ഇരിപ്പിടങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നതും, പൂർണ്ണമായിത്തീർന്നതുമായ ആ സഭയെ വിശദമായി വിവരിച്ചു.
തതോ വിദ്വാന്വിദുരം മന്ത്രിമുഖ്യ- മുവാചേദം ധൃതരാഷ്ട്രോ നരേന്ദ്രഃ। യുധിഷ്ഠിരം രാജപുത്രം ച ഗത്വാ മദ്വാക്യേന ക്ഷിപ്രമിഹാനയസ്വ
അതിനുശേഷം രാജാക്കന്മാരിൽ പ്രഗത്ഭനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, മന്ത്രിമാരിൽ പ്രധാനനായ വിദ്യുരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'നീ എത്രയും വേഗം എന്റെ പേരിൽ പോയി, രാജകുമാരനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരിക.'
സഭേയം മേ ബഹുരത്നാ വിചിത്രാ ശയ്യാസനൈരുപപന്നാ മഹാര്ഹൈഃ। സാ ദൃശ്യതാം ഭ്രാതൃഭിഃ സാര്ധമേത്യ മുഹൃദ്ദ്യൂതം വര്തതാമത്ര ചേതി
‘എന്റെ ഈ സഭ അനേകം രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വിലയേറിയ കിടക്കകളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും കൊണ്ടു സമൃദ്ധമായതുമാണ്. അവൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം വന്ന് ഇത് കാണട്ടെ. ഇവിടെ സൗഹൃദപൂർവ്വം ഒരു ജുവാ കളി നടക്കട്ടെ.’
മതമാജ്ഞായ പുത്രസ്യ ധൃതരാഷ്ട്രോ നരാധിപഃ। മത്വാ ച ദുസ്തരം ദൈവമേതദ്രാജംശ്ചകാര ഹ
തന്റെ മകന്റെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, മനുഷ്യരിൽ പ്രധാനനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ഇതെല്ലാം ദൈവത്തിന്റെ നിർണയം അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയാത്തതാണെന്ന് വിചാരിച്ചിട്ടും, അതു ചെയ്തുതീർത്തു.
അന്യായേന തഥോക്തസ്തു വിദുരോ വിദുഷാം വരഃ। നാഭ്യനന്ദദ്വചോ ഭ്രാതുര്വചനം ചേദമബ്രവീത്
അന്യായമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിദ്യുരൻ സഹോദരന്റെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ചില്ല; പകരം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാഭിനന്ദേ നൃപതേ പ്രൈഷമേതം മൈവം കൃഥാഃ കുലനാശാദ്ബിഭേമി। പുത്രൈര്ഭിന്നഃ കലഹസ്തേ ധ്രുവം സ്യാ- ദേതച്ഛങ്കേ ദ്യൂതകൃതേ നരേന്ദ്ര
‘രാജാവേ, ഞാൻ ഈ നിർദ്ദേശം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല; ദയവായി ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്. കുടുംബം നശിക്കുമോ എന്ന ഭയം എനിക്ക് ഉണ്ട്. മക്കൾ തമ്മിൽ ഭിന്നതയുണ്ടായാൽ കലഹം ഉറപ്പാണ്—ജുവാ കളിയാൽ അങ്ങനെ സംഭവിക്കുമെന്ന സംശയമാണ് എനിക്ക്, രാജാവേ.’
നേഹ ക്ഷത്തഃ കലഹസ്തപ്സ്യതേ മാം ന ചേദ്ദൈവം പ്രതിലോമം ഭവിഷ്യത്। ഛാത്രാ തു ദിഷ്ടസ്യ വശേ കിലേദം സര്വം ജഗച്ചേഷ്ടതി ന സ്വതന്ത്രമ്
‘ക്ഷത്താ, ഇവിടെ കലഹം ഉണ്ടാകില്ല, ദൈവം എതിരായി പ്രവർത്തിച്ചില്ലെങ്കിൽ. ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയോടനുസരിച്ചാണ് ലോകം മുഴുവൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; ആരും സ്വതന്ത്രരല്ല.’
തദദ്യ വിദുര പ്രാപ്യ രാജാനം മമ ശാസനാത്। ക്ഷിപ്രമാനയ ദുര്ധര്ഷം കുന്തീപുത്രം യുധിഷ്ഠിരമ്
‘അതിനാൽ, വിദ്യുരാ, എന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഇപ്പോൾ നീ പോയി, കുന്തിദേവിയുടെ വീരനായ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ വേഗത്തിൽ ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരിക.’
തതഃ പ്രായാദ്വിദുരോഽശ്വൈരുദാരൈ- ര്മഹാജവൈര്ബലിഭിഃ സാധു ദാന്തൈഃ। ബലാന്നിയുക്തോ ധൃതരാഷ്ട്രേണ രാജ്ഞാ മനീഷിണാം പാണ്ഡവാനാം സകാശേ
അതിനുശേഷം, ധൃതരാഷ്ട്രൻ അയച്ച, ഉജ്ജ്വലവും വേഗവാനുമായും ശക്തിയുള്ളതുമായ നല്ല കുതിരകളിൽ കയറി, വിദ്യുരൻ പാണ്ഡവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ എത്താൻ പുറപ്പെട്ടു.
സോഽഭിപത്യ തദധ്വാനമാസാദ്യ നൃപതേഃ പുരമ്। പ്രവിവേശ മഹാബുദ്ധിഃ പൂജ്യമാനോ ദ്വിജാതിഭിഃ
അവൻ ആ വഴി കടന്ന് രാജാവിന്റെ നഗരത്തിലെത്തി, മഹത്തായ ബുദ്ധിയുള്ള വിദ്യുരൻ, ദ്വിജന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു入り.
സ രാജഗൃഹമാസാദ്യ കുബേരഭവനോപമമ്। അഭ്യാഗച്ഛത ധര്മാത്മാ ധര്മപുത്രം യുധിഷ്ഠിരമ്
കുബേരന്റെ ഭവനത്തോട് സമാനമായ രാജമന്ദിരം എത്തിയപ്പോൾ, ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന വിദ്യുരൻ, ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
തം വൈ രാജാ സത്യധൃതിര്മഹാത്മാ അജാതശത്രുര്വിദുരം യഥാവത്। പൂജാപൂര്വം പ്രതിഗൃഹ്യാജമീഢ- സ്തതോഽപൃച്ഛദ്ധൃതരാഷ്ട്രം സപുത്രമ്
സത്യനിഷ്ഠനും മഹാത്മാവുമായ ശത്രുക്കളില്ലാത്ത രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, വിദ്യുരനെ യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; തുടർന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രനും അവന്റെ മക്കളും സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ എന്ന് ചോദിച്ചു.
വിജ്ഞായതേ തേ മനസോഽപ്രഹര്ഷഃ കച്ചിത്ക്ഷത്തഃ കുശലേനാഗതോഽസി। കച്ചിത്പുത്രാഃ സ്ഥവിരസ്യാനുലോമാ വശാനുഗാശ്ചാപി വിശോഽഥ കച്ചിത്
‘നിന്റെ മനസ്സിൽ സന്തോഷം ഇല്ലെന്നു തോന്നുന്നു; ക്ഷത്താ, നീ സുഖമായിട്ടാണോ വന്നത്? വൃദ്ധനായ രാജാവിന്റെ മക്കൾ അവനോട് അനുസരണയോടുകൂടിയവരാണോ? ജനങ്ങളും നിയന്ത്രണത്തിൽ തന്നെയാണോ?’
രാജാ മഹാത്മാ കുശലീ സപുത്ര ആസ്തേ വൃതോ ജ്ഞാതിഭിരിന്ദ്രകല്പഃ। പ്രീതോ രാജന്പുത്രഗുണൈര്വിനീതോ വിശോക ഏവാത്മരതിര്മഹാത്മാ
‘മഹാത്മാവായ രാജാവും മക്കളും ബന്ധുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ മഹിമയോടെ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു. മക്കളുടെ ഗുണങ്ങളിൽ സന്തോഷവാനാണ്, വിനയശീലിയും ദുഃഖരഹിതനും ആത്മസന്തുഷ്ടനുമാണ്, മഹാരാജാവേ.’
ഇദം തു ത്വാം കുരുരാജോഽഭ്യുവാച പൂര്വം പൃഷ്ട്വാ കുശലം ചാവ്യയം ച। ഇയം സഭാ ത്വത്സഭാതുല്യരൂപാ ഭ്രാതൄണാം തേ ദൃസ്യതാമേത്യ പുത്ര
‘എന്നാൽ, മകനേ, നിന്റെ ക്ഷേമവും സ്ഥിരമായ ഐശ്വര്യവും ചോദിച്ചശേഷം, കുരുരാജാവ് ഇങ്ങനെ സന്ദേശം അയച്ചിരിക്കുന്നു: “നിന്റെ സഭയെപ്പോലെയുള്ള ഈ സഭ നീയും സഹോദരന്മാരും വന്ന് കാണണം.”’
സമാഗമ്യ ഭ്രാതൃഭിഃ പാര്ഥ തസ്യാം സുഹൃദ്ദ്യൂതം ക്രിയതാം രമ്യതാം ച। പ്രീയാമഹേ ഭവതാം സങ്ഗമേന സമാഗതാഃ കുരവശ്ചാപി സര്വേ
‘പാർത്താ, നീ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി, സൗഹൃദപൂർവ്വം ജുവാ കളി നടത്തട്ടെ, സന്തോഷം ഉണ്ടാകട്ടെ. നിന്റെ വരവിൽ ഞങ്ങൾ സന്തോഷവാന്മാരാണ്; കുരുക്കൾ എല്ലാവരും അവിടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.’
ദുരോദരാ വിഹിതാ യേ തു തത്ര മഹാത്മനാ ധൃതരാഷ്ട്രേണ രാജ്ഞാ। താന്ദ്രക്ഷ്യസേ കിതവാന്സന്നിവിഷ്ടാ- നിത്യാഗതോഽഹം നൃപതേ തജ്ജുഷസ്വ
‘മഹാത്മാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അവിടെ നിയോഗിച്ചിട്ടുള്ള, ചതിയോടെ കളിക്കുന്നവർ അവിടെ കൂട്ടമായി കാണാം, രാജാവേ; അതിനായിട്ടാണ് ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നത്—നീ ഇത് അംഗീകരിക്കണം.’
ദ്യൂതേ ക്ഷത്തഃ കലഹോ വിദ്യതേ നഃ കോ വൈ രോചതനേ ബുധ്യമാനഃ। കിം വാ ഭവാന്മന്യതേ യുക്തരൂപം ഭവദ്വാക്യേ സര്വ ഏവ സ്ഥിതാഃ സ്മഃ
‘ക്ഷത്താ, ഈ ജുവാ കളിയിൽ ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ കലഹമൊന്നുമില്ല; ആരാണ് വിവേകമുള്ളവനായി കലഹത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുക? എന്താണ് നീ യുക്തമായെന്ന് കരുതുന്നത്? നിന്റെ വാക്കിൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിലകൊള്ളുന്നു.’
ജാനാമ്യഹം ദ്യൂതമനര്ഥമൂലം കൃതശ്ച യത്നോഽസ്യ മയാ നിവാരണേ। രാജാ ച മാം പ്രാഹിമോത്ത്വത്സകാശം ശ്രുത്വാ വിദ്വഞ്ശ്രേയ ഇഹാചരസ്വ
ഞാൻ അറിയുന്നു, ജുവാ ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ മൂലമാണ്. അതിനെ തടയാൻ ഞാൻ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, രാജാവ് എന്നെ നിങ്ങളോടു അയച്ചു, 'ജ്ഞാനിയേ, ഇവിടെ നല്ലതിനു പ്രവർത്തിക്കണം' എന്ന് കേട്ടാണ്.
കേ തത്രാന്യേ കിതവാ ദീവ്യമാനാ വിനാ രാജ്ഞോ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രൈഃ। പൃച്ഛാമി ത്വാം വിദുര ബ്രൂഹി നസ്താന് യൈര്ദീവ്യാമഃ ശതശഃ സന്നിപത്യ
അവിടെ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെ കൂടാതെ, ആരൊക്കെയാണ് ജുവയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്? വിദ്യുരാ, ഞങ്ങൾ ആരൊടാണ് ഈ വലിയ കൂട്ടത്തിൽ ജുവ കളിക്കാൻ പോകുന്നത് എന്ന് പറയൂ.