ന വാച്യോ വ്യവസായോ മേ വിദുരൈതദ്ബ്രവീമി തേ। ദൈവമേവ പരം മന്യേ യേനൈതദുപപദ്യതേ
എന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം പറയേണ്ടതില്ല; വിദുരാ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു: ഇതെല്ലാം സംഭവിച്ചത് ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ തന്നെയാണ് എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഇത്യുക്തോ വിദുരോ ധീമാന്നേദമസ്തീതി ചിന്തയന്। ആപഗേയം മഹാപ്രാജ്ഞമഭ്യഗച്ഛത്സുദുഃ ഖിതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിദുരൻ മനസ്സിൽ 'ഇത് ശരിയല്ല' എന്ന് ആലോചിച്ചു, ആഴമായ ദുഃഖത്തോടെ ആപ്പഗാനദിയിലെ മഹാപണ്ഡിതനോടു സമീപിച്ചു.
കഥം സമഭവദ്ദ്യൂതം ഭ്രാതൄണാം തന്മഹാത്യയമ്। യത്ര തദ്വ്യസനം പ്രാപ്തം പാണ്ഡവൈര്മേ പിതാമഹൈഃ
സഹോദരന്മാർക്കു ആ വലിയ ദുരന്തമായ ജുവയാട്ടം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു? അവിടെ പാണ്ഡവന്മാർക്ക് അവരുടെ മൂത്തവരാൽ ആ ദുരന്തം എങ്ങനെ നേരിടേണ്ടി വന്നു?
കേ ച തത്ര സമാസ്താരാ രാജാനോ ബ്രഹ്മവിത്തമ। കേ ചൈനമന്വമോദന്ത കേ ചൈനം പ്രത്യഷേധയന്
അവിടെ ആരൊക്കെയാണ് കൂടിച്ചേർന്നിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ? ആരൊക്കെയാണ് അതിനെ അനുമോദിച്ചത്, ആരൊക്കെയാണ് എതിർത്തത്?
വിസ്തരേണൈതദിച്ഛാമി കഥ്യമാനം ത്വയാ ദ്വിജ। മൂലം ഹ്യേതദ്വിനാശസ്യ പൃഥിവ്യാ ദ്വിജസത്തമ
ഇതെല്ലാം നീ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ; കാരണം ഇതാണ് ഭൂമിയിലെ നാശത്തിന്റെ മൂലം.
ഏവമുക്തസ്തതോ രാജ്ഞാ വ്യാസശിഷ്യഃ പ്രതാപവാന്। ആചചക്ഷേഽഥ യദ്വൃത്തം തത്സര്വം വേദതത്ത്വവിദ്
രാജാവിന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ, വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനും വേദതത്ത്വം അറിയുന്നവനും ആയ പ്രഭാവശാലി അവൻ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തസ്തതോ രാജ്ഞാ വ്യാസശിഷ്യഃ പ്രതാപവാന്। ആചചക്ഷേഽഥ യദ്വൃത്തം തത്സര്വം വേദതത്ത്വവിത്
രാജാവിന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ, വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനും വേദതത്ത്വം അറിയുന്നവനും ആയ പ്രഭാവശാലി അവൻ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
വിദുരസ്യ മതിം ജ്ഞാത്വാ ധൃതരാഷ്ട്രോഽമ്ബികാസുതഃ। ദുര്യോധനമിദം വാക്യമുവാച വിജനേ പുനഃ
വിദുരന്റെ മനസ്സ് മനസ്സിലാക്കി, അംബികയുടെ മകനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ വീണ്ടും ഒറ്റയ്ക്കായി ദുര്യോധനോടു പറഞ്ഞു.
അലം ദ്യൂതേന ഗാന്ധാരേ വിദുരോ ന പ്രശംസതി। ന ഹ്യസൌ സുമഹാബുദ്ധിരഹിതം നോ വദിഷ്യതി
മതി, ഗന്ധാരീമകനേ, ഈ ജുവയാട്ടം വേണ്ട; വിദുരൻ അതിനെ അനുമോദിക്കുന്നില്ല. ആ മഹാബുദ്ധിമാൻ ഒരിക്കലും അന്യായം പറയില്ല.
ഹിതം ഹി പരമം മന്യേ വിദുരോ യത്പ്രഭാഷതേ। ക്രിയതാം പുത്ര തത്സര്വമേതന്മന്യേ ഹിതം തവ
വിദുരൻ പറയുന്നത് എല്ലാം ഞാൻ ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് കരുതുന്നു; അതിനാൽ, മകനേ, അതെല്ലാം ചെയ്യണം, കാരണം അതാണ് നിനക്കു നല്ലത്.
ദേവര്ഷിര്വാസവാഗുരുര്ദേവരാജായ ധീമതേ। യത്പ്രാഹ ശാസ്ത്രം ഭഗവാന്ബൃഹസ്പതിരുദാരധീഃ। തദ്ദേ വിദുരഃ സര്വം സരഹസ്യം മഹാകവിഃ
ദേവർഷിയായ വാസവാഗുരു, ഉത്തമബുദ്ധിയുള്ള ബൃഹസ്പതി, ദേവരാജാവിനോട് ഉപദേശിച്ച ശാസ്ത്രം മുഴുവൻ, മഹാകവി വിദുരൻ അതിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ എല്ലാം അറിയുന്നു.
സ്ഥിതസ്തു വചനേ തസ്യ സദാഽഹമപി പുത്രക। വിദുരോ വാപി മേധാവീ കുരൂണാം പ്രവരോ മതഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും അനുസരിക്കുന്നു, മകനേ; വിദുരൻ, ആ ബുദ്ധിമാൻ, കുരുക്കളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനൻ എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.
ഉദ്ധവോ വാ മഹാബുദ്ധിര്വൃഷ്ണീനാമര്ചിതോ നൃപ। തദലം പുത്ര ദ്യൂതേന ദ്യൂതേ ഭേദോ ഹി ദൃശ്യതേ
അല്ലെങ്കിൽ വൃഷ്ണികളിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന മഹാബുദ്ധിമാൻ ഉദ്ധവൻ; അതിനാൽ, മകനേ, ജുവയാട്ടം മതിയാക്കണം, കാരണം അതിൽ ഭേദം ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.
ഭേദേ വിനാശോ രാജ്യസ്യ തത്പുത്ര പരിവര്ജയ
ഭേദം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ രാജ്യം നശിക്കും; അതിനാൽ, മകനേ, അതു ഒഴിവാക്കണം.
പിത്രാ മാത്രാ ച പുത്രസ്യ യദ്വൈ കാര്യം പരം സ്മൃതമ്। പ്രാപ്തസ്ത്വമസി തന്നാമ പിതൃപൈതാമഹം പദമ്
പിതാവിനോടും മാതാവിനോടും മകനു ചെയ്യേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ കടമയെന്നു കരുതപ്പെടുന്നതെല്ലാം നീ നേടിയിട്ടുണ്ട്; പിതൃപിതാമഹരുടെ സ്ഥാനത്താണ് നീ എത്തിയത്.
അധീതവാന്കൃതീ ശാസ്ത്രേ ലാലിതഃ സതതം ഗൃഹേ। ഭ്രാതൃജ്യേഷ്ഠഃ സ്ഥിതോ രാജ്യേ വിന്ദസരേ കിം ന ശോഭനമ്
ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പഠിച്ചവൻ, നല്ല പ്രവൃത്തികളുള്ളവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും വീട്ടിൽ സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നവൻ, സഹോദരന്മാരിൽ മൂത്തവൻ, രാജ്യം ഭരിക്കുന്നവൻ — വിന്ദസരത്തിൽ നിനക്ക് യോജിക്കാത്തത് എന്താണ്?
പൃഥഗ്ജനൈരലഭ്യം യദ്ഭോജനാച്ഛാദനം പരമ്। തത്പ്രാപ്തോസി മഹാബാഹോ കസ്മാച്ഛോനസി പുത്രക
സാധാരണ ആളുകൾക്ക് ലഭിക്കാനാകാത്ത അത്യുത്തമമായ അന്നവും വസ്ത്രവും നീ നേടിയിരിക്കുന്നു, മഹാബാഹുവേ. എങ്കിൽ, മകനേ, നീ എന്തിനാണ് ദുഃഖിക്കുന്നത്?
സ്ഫീതം രാഷ്ട്രം മഹാബാഹോ പിതൃപൈതാമഹം മഹത്। നിത്യമാജ്ഞാപയന്ഭാസി ദിവി ദേവേശ്വരോ യഥാ
നിന്റെ രാജ്യം സമ്പന്നവും വലിയതും ആണ്, മഹാബാഹുവേ. അതു പിതാക്കളിൽ നിന്നും പിതാമഹന്മാരിൽ നിന്നും കിട്ടിയതാണല്ലോ. നീ എപ്പോഴും ആജ്ഞാപിക്കുന്നവനായി, സ്വർഗത്തിലെ ദേവേന്ദ്രനുപോലെ, തിളങ്ങുന്നു.
യാദൃശം ച തവൈശ്വര്യം തദന്യേഷാം സുദുര്ലഭമ്। യേ ചോപഭോഗാസ്തേ രാജന്മയാ തേ പരികീര്തിതാഃ
നിന്റെ ഐശ്വര്യം മറ്റുള്ളവർക്കു വളരെ അപൂർവമാണ്. രാജാവേ, ആനന്ദങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞുതന്നിട്ടുണ്ട്.
തസ്യ തേ വിദിതപ്രജ്ഞ ശോകമൂലമിദം കഥമ്। സമുത്ഥിതം ദുഃഖകരം തന്മേ ശംസിതുമര്ഹസി
നിന്റെ മനസ്സ് എല്ലാം അറിയുന്നവനാണല്ലോ. എങ്കിൽ, ഈ ദുഃഖത്തിന്റെ വേരായ കാര്യം എങ്ങനെ നിന്നിൽ ഉദിച്ചുവന്നു? അതു എന്നോട് പറയണം.
അശ്നാമ്യാച്ഛാദയാമീതി പ്രപശ്യന്ഹീനപൌരുഷഃ। നാമര്ഷം കുരുതേ യസ്തു പുരുഷഃ സോഽധമഃ സ്മൃതഃ
തന്നെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും വസ്ത്രം ധരിക്കാനും കാണുമ്പോഴും, തനിക്കുള്ള പൗരുഷം കുറവാണെന്നു മനസ്സിലാക്കി അതിൽ ലജ്ജിക്കാത്തവൻ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
ന മാം പ്രീണാതി രാജേന്ദ്ര ലക്ഷ്മീഃ സാധാരണീ വിഭോ। ജ്വലിതാമേവ കൌന്യേയേ ശ്രിയം ദൃഷ്ട്വാ ച വിവ്യഥേ
രാജാധിരാജാവേ, എല്ലാവർക്കും സാധാരണമായ ഐശ്വര്യം എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നില്ല, മഹാബലശാലിയേ. കൗണേയന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന സമ്പത്ത് കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ വേദനിച്ചു.
സര്വാം ച പൃഥിവീം ചൈവ യുധിഷ്ഠിരവശാനുഗാമ്। സ്ഥിരോഽസ്മി യോഽഹം ജീവാമി ദുഃഖാദേതദ്ബ്രവീമി തേ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ ആജ്ഞയിൽ ഭൂമി മുഴുവൻ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഞാൻ സ്ഥിരതയോടെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ദുഃഖം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിന്നോട് സംസാരിക്കുന്നത്.
ആവര്ജിതാ ഇവാഭാന്തി നീപാശ്ചിത്രകകൌകുരാഃ। കാരസ്കാരാ ലോഹജങ്ഘാ യുധിഷ്ഠിരനിവേശനേ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ അരമനയിൽ, നീപ, ചിത്രക, കകൗകര, കാരസ്കാര, ലോഹജംഗ എന്നിങ്ങനെയുള്ള മരങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുമിച്ച് കൂട്ടിയിട്ടതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
ഹിമവത്സാഗരാനുപാഃ സര്വേ രത്നാകരാസ്തഥാ। അന്ത്യാഃ സര്വേ പര്യുദസ്താ യുധിഷ്ഠിരനിവേശനേ
ഹിമവാന്റെയും സമുദ്രത്തിൻ്റെയും തീരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാ രത്നങ്ങളും, ലോകത്തിലെ അത്യുത്തമമായ രത്നങ്ങളും, യുധിഷ്ഠിരന്റെ അരമനയിൽ ഒന്നിച്ചു കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു.
ജ്യേഷ്ഠോഽയമിതി മാം മത്വാ ശ്രേഷ്ഠശ്ചേതി വിശാമ്പതേ। യുധിഷ്ഠിരേണ സത്കൃത്യ യുക്തോ രത്നപരിഗ്രഹേ
ഇവൻ മൂത്തവനും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ് എന്നു കരുതി, രാജാധിപതിയേ, യുധിഷ്ഠിരൻ എന്നെ ആദരിച്ച് രത്നങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ നിയോഗിച്ചു.
ഉപസ്ഥിതാനാം രത്നാനാം ശ്രേഷ്ഠാനാമര്ഘഹാരിണാമ്। നാദൃശ്യത പരഃ പാരോ നാപരസ്തത്ര ഭാരത
കൂട്ടിയിട്ടിരുന്ന രത്നങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വിലയേറിയവയും ശ്രേഷ്ഠവുമായിരുന്നു. അവയ്ക്ക് അങ്ങേയറ്റമോ അടുത്തതോ ഒന്നും കാണാനായില്ല, ഭാരത.
ന മേ ഹസ്തഃ സമഭവദ്വസു തത്പ്രതിഗൃഹ്ണതഃ। അതിഷ്ഠന്ത മയി ശ്രാന്തേ ഗൃഗ്യ ദൂരാഹൃതം വസു
ആ സമ്പത്ത് സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ എന്റെ കൈകൾക്ക് അതു പിടിച്ചു നിൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ദൂരത്ത് നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന സമ്പത്ത് എനിക്ക് ക്ഷീണം വന്നപ്പോൾ ഒഴുകിപ്പോയി, ഗൃഗ്യ.
കൃതാം ബിന്ദുസരോരത്നൈര്മയേന സ്ഫാടികച്ഛദാമ്। അപശ്യം നലിനീം പൂര്ണാമുദകസ്യേവ ഭാരത
ബിന്ദുസരസ്സിൽ നിന്നുള്ള രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച സ്ഫടികംപോലുള്ള ഒരു കുളം ഞാൻ കണ്ടു. അതിൽ നീലങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, വെള്ളം നിറഞ്ഞതുപോലെ, ഭാരത.
വസ്ത്രമുത്കര്ഷതി മയി പ്രാഹസത്സ വൃകോദരഃ। ശത്രോര്ഋദ്ധിവിശേഷേണ വിമൂഢ രത്തവര്ജിതമ്
ഞാൻ വസ്ത്രം ഉയർത്തുമ്പോൾ, ശത്രുവിന്റെ അത്യധികമായ ഐശ്വര്യത്തിൽ ആശ്ചര്യപ്പെട്ട്, രത്നങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, വൃക്കോദരൻ എന്നെ നോക്കി ചിരിച്ചു.