അഹം തു തദ്വിജാനാമി വിജേതും യേന ശക്യതേ। യുധിഷ്ഠിരം സ്വയം രാജംസ്തന്നിബോധ ജുഷസ്വ ച
എനിക്ക് അറിയാം ഇവരെ എങ്ങനെ ജയിക്കാമെന്ന്; രാജാവേ, യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ എങ്ങനെ തോൽപ്പിക്കാമെന്ന് ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ, എന്റെ ഉപദേശം സ്വീകരിക്കൂ.
അപ്രമാദേന സുഹൃദാമന്യേഷാം ച മഹാത്മനാമ്। യദി ശക്യാ വിജേതും തേ തന്മമാചക്ഷ്വ മാതുല
സൂക്ഷ്മതയാലോ അല്ലെങ്കിൽ അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കളിലൂടെയോ മറ്റേതെങ്കിലും മഹാത്മാക്കളിലൂടെയോ അവനെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, അതെങ്ങനെ എന്ന് പറയൂ, അമ്മാവാ.
ദ്യൂതപ്രിയശ്ച കൌന്തേയോ ന സ ജാനാതി ദേവിതുമ്। സമാഹൂതശ്ച രാജേന്ദ്രോ ന ശക്ഷ്യതി തിവര്തിതുമ്
കുന്തിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരന് പാശക്രീഡയെ വളരെ ഇഷ്ടമാണ്, പക്ഷേ കളിക്കാൻ അറിയില്ല; ആരെങ്കിലും ക്ഷണിച്ചാൽ രാജാവിന് അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല.
ദേവനേ കുശലശ്ചാഹം ന മേഽസ്തി സദൃശോ ഭുവി। ത്രിഷു ലോകേഷു കൌരവ്യ തം ത്വം ദ്യൂതേ സമാഹ്വയ
പാശക്രീഡയിൽ ഞാൻ വളരെ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്; ഭൂമിയിലോ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലോ എനിക്ക് തുല്യൻ ആരുമില്ല, കൌരവാ; നീ അവനെ പാശക്രീഡയ്ക്ക് ക്ഷണിക്കൂ.
തസ്യാക്ഷകുശലോ രാജന്നാദാസ്യേഽഹമസംശയമ്। രാജ്യം ശ്രിയം ച താം ദീപ്താം ത്വദര്ഥം പുരുഷര്ഷഭ
രാജാവേ, പാശക്രീഡയിൽ ഞാൻ വിദഗ്ധനാണ്; സംശയമില്ലാതെ അവന്റെ രാജ്യവും ആ മഹത്തായ സമ്പത്തും ഞാൻ നിനക്കായി നേടിക്കൊടുക്കും.
ഇദം തു സര്വം ത്വം രാജ്ഞേ ദുര്യോധന നിവേദയ। അനുജ്ഞാതസ്തു തേ പിത്രാ വിജേഷ്യേ താന്ന സംശയഃ
ദുര്യോധനാ, ഈ സകലവും നീ രാജാവിനോട് അറിയിക്കൂ; അച്ഛൻ അനുമതി നൽകിയാൽ ഞാൻ അവരെ നിർബന്ധമായി തോൽപ്പിക്കും.
ത്വമേവ കരുമുഖ്യായ ധൃതരാഷ്ട്രായ സൌബല। നിവേദയ യഥാന്യായം നാഹം ശക്ഷ്യേ നിവേദിതുമ്
സൌബലാ, നീ തന്നെയാണ് ധൃതരാഷ്ട്രനോട് യുക്തിയായി ഇത് അറിയിക്കേണ്ടത്; ഞാൻ സ്വയം പറഞ്ഞ് അറിയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അനുഭൂയ തു രാജ്ഞസ്തം രാജസൂയം സുദുര്മതിഃ। `യുധിഷ്ഠിരസ്യ ശകുനിര്ദുര്യോധസുസംയുതഃ
ആ രാജസൂയയാഗം അനുഭവിച്ച ശേഷം, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ശകുനിയും ദുര്യോധനനും ചേർന്ന് തിരിച്ചു പോയി.
വിവേശ ഹാസ്തിനപുരം ദുര്യോധനമതേന സഃ। വാഢമിത്യേവ ശകുനിര്ദൃഢം ഹൃദി ചകാര ഹ
ദുര്യോധനന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ശകുനി ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; വൈരത്തിന്റെ ചിന്ത മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു.
അസ്വസ്ഥതാം ചതാം ദൃഷ്ട്വാ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ പാപകൃത്। ഭാരതാനാം ച ദുഷ്ടാത്മാ ക്ഷയായ ഹി നൃപക്ഷയഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകന്റെ വിഷമവും ഭാരതവംശത്തിന്റെ നാശം രാജാക്കന്മാരുടെ നാശത്തിൽ നിന്നു വരുമെന്ന് കണ്ടശേഷം ആ ദുഷ്ടൻ അങ്ങനെ ആലോചിച്ചു.
പ്രിയകൃന്മതമാജ്ഞായ പൂര്വം ദുര്യോധനസ്യ തത്। പ്രജ്ഞാചക്ഷുഷമാസീനം ശകുനിഃ സൌബലസ്തദാ
ദുര്യോധനന്റെ മനസ്സിൽ പ്രിയമുള്ളതെന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, സൂക്ഷ്മബുദ്ധിയുള്ള സൌബലപുത്രനായ ശകുനി അവനെ സമീപിച്ചു.
ദുര്യോധനവചഃ ശ്രുത്വാ ധൃതരാഷ്ട്രം ജനാധിപമ്। ഉപഗമ്യ മഹാപ്രാജ്ഞം ശകുനിര്വാക്യമബ്രവീത്
ദുര്യോധനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ശകുനി ജനങ്ങളുടെ മഹാപണ്ഡിതനായ ധൃതരാഷ്ട്രനെ സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദുര്യോധനോ മഹാരാജ വിവര്ണോ ഹരിണഃ കൃശഃ। ദീനശ്ചിന്താപരശ്ചൈവ തം വിദ്ധി മനുജാധിപ
മഹാരാജാവേ, ദുര്യോധനൻ മങ്ങിയ നിറത്തോടും മൃഗംപോലെ ക്ഷീണിച്ചും ദുഃഖിതനായി ചിന്തയിൽ മുഴുകിയും ഇരിക്കുന്നു; ഇതു മനസ്സിലാക്കുക, മനുഷ്യരിലെ പ്രഭോ.
ന വൈ പരീക്ഷസേ സമ്യഗസഹ്യം ശത്രുസംഭവമ്। ജ്യേഷ്ഠപുത്രസ്യ ഹൃച്ഛോകം കിമര്ഥം നാവബുധ്യസേ
ശത്രുക്കളിൽ നിന്നുള്ള അത്യന്തം സഹിക്കാനാകാത്ത ഭീഷണി നീ ശരിയായി കാണുന്നില്ല; മൂത്ത മകന്റെ ഹൃദയവേദന നീ എന്തുകൊണ്ട് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല?
ഏവമുക്തഃ ശകുനിനാ ധൃതരാഷ്ട്രോ ജനേശ്വരഃ। ദുര്യോധനം സമാഹൂയം ഇദം വചനമബ്രവീത്
ശകുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ ദുര്യോധനനെ വിളിച്ചു വരുത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ദുര്യോധന കൃതോമൂലം ഭൃശമാര്തോഽസി പുത്രക। ശ്രോതവ്യശ്ചേന്മയാ സോഽര്ഥോ ബ്രൂഹി മേ കുരുനന്ദന
ദുര്യോധനാ, നീ വളരെ ദുഃഖിതനും അകത്തുനിന്നും വേദനയുള്ളവനുമാണ്; ആ കാര്യം ഞാൻ കേൾക്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ, പറയൂ, കുരുനന്ദനാ.
അയം ത്വാം ശകുനിഃ പ്രാഹ വിവര്ണം ഹരിമം കൃശമ്। ചിന്തയംശ്ച ന പശ്യാമി ശോകസ്യ തവ സമ്ഭവമ്
ശകുനി നിന്നെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞത്, 'നീ മങ്ങിയ നിറവും മഞ്ഞപ്പച്ചയും ക്ഷീണവും ഉള്ളവനാണ്' എന്നു. എങ്കിലും ഞാൻ ചിന്തിച്ചാൽ, നിന്റെ ദുഃഖത്തിന് യാതൊരു കാരണവും കാണുന്നില്ല.
ഐശ്വര്യം ഹി മഹത്പുത്ര ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്। ഭ്രാതരഃ സുഹൃദശ്ചൈവ നാചരന്തി തവാപ്രിയമ്
മകനേ, വലിയ ഐശ്വര്യം മുഴുവൻ നിനക്കാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. സഹോദരങ്ങളും സുഹൃത്തുക്കളും നിനക്കു വിരോധമായൊന്നും ചെയ്യുന്നില്ല.
ആച്ഛാദയസി പ്രാവാരാനശ്നാസി പിശിതൌദനമ്। ആജാനേയാ വഹന്ത്യശ്വാഃ കേനാസി ഹരിണഃ കൃശഃ
നീ നല്ല വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു, മാംസവും അന്നവും കഴിക്കുന്നു, ഉത്തമമായ കുതിരകൾ നിന്നെ വഹിക്കുന്നു—എങ്കിൽ നീ എങ്ങനെ മങ്ങിയ നിറവും ക്ഷീണവും ഉള്ളവനായി?
ശയനാനി മഹാര്ഹാണി യോഷിതശ്ച മനോരമാഃ। ഗുണവന്തി ച വേശ്മാനി വിഹാരാശ്ച യഥാസുഖമ്
നിനക്കു വിലയേറിയ കിടക്കകളും മനോഹരമായ സ്ത്രീകളും ഗുണമുള്ള വീടുകളും ഇഷ്ടംപോലെ വിനോദങ്ങളും ഉണ്ട്.
ദേവനാമിവ തേ സര്വം വാചി ബദ്ധം ന സംശയഃ। സ ദീന ഇവ ദുര്ധര്ഷ കസ്മാച്ഛോചസി പുത്രക
ദേവന്മാരെപ്പോലെ എല്ലാം നിനക്കുണ്ട്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. എങ്കിലും, നീ ശക്തനായിട്ടും ദുർബലനായി ദുഃഖത്തോടെ കാണപ്പെടുന്നു—എന്തിനാണ് ദുഃഖം, മകനേ?
മാത്രാ പിത്രാ ച പുത്രസ്യ യദ്വൈ കാര്യം പരം സ്മൃതമ്। പ്രാപ്തസ്ത്വമസി തത്താത നിഖിലാം നഃ കുലശ്രിയമ്
മകനോട് അമ്മയും അച്ഛനും ചെയ്യേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ കടമയെന്നു കരുതുന്നത് നീ നേടിയിട്ടുണ്ട്, പ്രിയനേ, നമ്മുടെ കുടുംബത്തിന്റെ മുഴുവൻ മഹത്വവും നിനക്കുണ്ട്.
ഉപസ്ഥിതഃ സര്വകാമൈസ്ത്രിദിവേ വാസവോ യഥാ। വിവിധൈരന്നപാനൈശ്ച പ്രവരൈഃ കിം നു ശോചസി
സ്വർഗത്തിലെ ഇന്ദ്രനുപോലെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റിയിട്ടുണ്ട്, വിവിധ വിഭവങ്ങളും ഉത്തമപാനീയങ്ങളും നിനക്കുണ്ട്—എങ്കിലും എന്തിനാണ് ദുഃഖം?
നിരുക്തം നിഗമം ഛന്ദഃ ഷഡങ്ഗാന്യസ്ത്രശാസ്ത്രവാന്। അധീതീ കൃതവിദ്യസ്ത്വം ദശവ്യാകരണൈഃ കൃപാത്
നീ നിർുക്തം, വേദം, ഛന്ദസ്സ്, ആറു ശാസ്ത്രങ്ങൾ, ആയുധവിദ്യ—എല്ലാം പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; കൃപയുടെ സഹായത്തോടെ പത്ത് വ്യാകരണങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു.
ഹലായുധാത്കൃപാദ്ദ്രോണാദസ്ത്രവിദ്യാമധീതവാന്। ഭ്രാതാജ്യേഷ്ഠഃ സ്ഥിതോ രാജ്യേ കിമു ശോചസി പുത്രക
ഹലായുധനിൽ നിന്നും കൃപയിൽ നിന്നും ദ്രോണനിൽ നിന്നും ആയുധവിദ്യ പഠിച്ചു; മൂത്ത സഹോദരൻ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു—എങ്കിലും എന്തിനാണ് ദുഃഖം, മകനേ?
പൃഥഗ്ജനൈരലഭ്യം യദശനാച്ഛാദനം ബഹു। പ്രഭുഃ സന്ഭുഞ്ജസേ പുത്ര സംസ്തുതഃ സൂതമാഗധൈഃ
സാധാരണക്കാർക്ക് ലഭിക്കാത്ത ധാരാളം ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും നീ ആസ്വദിക്കുന്നു; നീ സ്വാമിയാണു, സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും നിന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നു.
തസ്യ തേ വിദിതപ്രജ്ഞ ശോകമൂലമിദം കഥമ്। ലോകേസ്മിഞ്ജ്യേഷ്ഠഭാഗന്യസ്തന്മമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ
നിന്റെ ബുദ്ധി എല്ലാവർക്കും അറിയാം—ഈ ലോകത്ത് ഏറ്റവും വലിയ സ്ഥാനം നിനക്കുള്ളപ്പോൾ, ഈ ദുഃഖത്തിന്റെ മൂലം എന്താണ്? ഞാൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ ദയവായി പറക.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ മന്ദഃ ക്രോധവശാനുഗഃ। പിതരം പ്രത്യുവാചേദം സ്വമതിം സമ്പ്രകാശയന്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മന്ദബുദ്ധിയും കോപത്തിൽ ആകൃഷ്ടനുമായ അവൻ തന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് അച്ഛനോട് തുറന്നു പറഞ്ഞു.
അശ്നാമ്യാച്ഛാദയേ ചാഹം യഥാ കുപുരുഷസ്തഥാ। അമര്ഷം ധാരയേ ചോഗ്രം നിനീഷുഃ കാലപര്യയമ്
ഞാൻ ദുഷ്ടന്മാരെപ്പോലെ ഭക്ഷിക്കുകയും വസ്ത്രം ധരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ഞാൻ അത്യന്തം അസൂയയും ക്രോധവും ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു, കാലം അവസാനിക്കണമെന്നാഗ്രഹിക്കുന്നു.
അമര്ഷണഃ സ്വാഃ പ്രകൃതീരഭിഭൂയ പരം സ്ഥിതഃ। ക്ലേശാന്മുമുക്ഷുഃ പരജാന്സ വൈ പുരുഷ ഉച്യതേ
സ്വന്തം സ്വഭാവം ജയിച്ച്, അസൂയ ഇല്ലാതെ, മറ്റുള്ളവരെ മനസ്സിലാക്കി, കഷ്ടതകളിൽ നിന്നു മോചനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ പുരുഷൻ എന്നു പറയുന്നത്.