തഥാഹി രത്നന്യാദായ വിവിധാനി നൃപാ നൃപമ്। ഉപാതിഷ്ഠന്ത കൌന്യേയം വൈശ്യാ ഇവ കരപ്രദാഃ
അങ്ങനെ, വിവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് രാജാക്കന്മാർ കുന്തിയുടെ മകനെ, വ്യാപാരികൾ രാജാവിന് കരം കൊടുക്കുന്നതുപോലെ സേവിച്ചു.
ശ്രിയം തഥാഗതം ദൃഷ്ട്വാ ജ്വലന്തീമിവ പാണ്ഡവേ। അമര്ഷവശമാപന്നോ ദഹ്യാമി ന തഥോചിതഃ
പാണ്ഡവന്റെ അടുക്കൽ വന്ന ആ ദീപ്തമായ ഐശ്വര്യം കണ്ടപ്പോൾ, അസൂയയാൽ ഞാൻ കത്തുന്നു; അതു ശരിയല്ലെന്ന് അറിയുന്നു.
വഹ്നിമേവ പ്രവേക്ഷ്യാമി ഭക്ഷയിഷ്യാമി വാ വിഷമ്। അപോ വാപി പ്രവേക്ഷ്യാമിന ഹി ശക്ഷ്യാമി ജീവിതുമ്
ഞാൻ അഗ്നിയിൽ ചാടും, അല്ലെങ്കിൽ വിഷം കഴിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളത്തിൽ ചാടും—ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
കോ ഹി നാമ പുമാംല്ലോകേ മര്ഷയിഷ്യതി സത്വവാന്। സപത്നാനൃദ്ധ്യതോ ദൃഷ്ട്വാ ഹീനമാത്മാനമേവ ച
ലോകത്ത് ധൈര്യമുള്ളവൻ ആരാണ്, ശത്രുക്കൾ വിജയിക്കുകയും താനോ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത് സഹിക്കാൻ കഴിയുക?
സോഽഹം ന സ്ത്രീ ന ചാപ്യസ്ത്രീ ന പുമാന്നാപുമാനപി। യോഽഹം താം മര്ഷയാമ്യദ്യ താദൃശീം ശ്രിയമാഗതാമ്
ഇന്നത്തെ പോലെ അവർക്കു വന്ന ഐശ്വര്യം ഞാൻ സഹിക്കുന്നവനാണെങ്കിൽ, ഞാൻ സ്ത്രീയുമല്ല, സ്ത്രീയല്ലാത്തവനുമല്ല, പുരുഷനുമല്ല, പുരുഷനല്ലാത്തവനുമല്ല.
ഈശ്വരത്വം പൃഥിവ്യാശ്ച വസുമത്താം ച താദൃശീമ്। യജ്ഞം ച താദൃശം ദൃഷ്ട്വാ മാദൃശഃ കോ ന സംഞ്ജ്വരേത്
അവരുടെ ഭൂമിയിൽ ഉള്ള ആധിപത്യം, അത്ര വലിയ സമ്പത്ത്, അത്തരം യജ്ഞം—എന്നെപ്പോലുള്ളവൻ അതു കണ്ടു കത്തിപ്പോകാതിരിക്കാൻ കഴിയുമോ?
അശക്തശ്ചൈക ഏവാഹം താമാഹര്തും നൃപശ്രിയമ്। സഹായാംശ്ച ന പശ്യാമി തേന മൃത്യും വിചിന്തയേ
ഞാൻ ഒറ്റക്കായതിനാൽ ആ രാജസമ്പത്ത് പിടിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയില്ല; കൂട്ടുകാരെയും കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് മരണത്തെ ഞാൻ ആലോചിക്കുന്നു.
ദൈവമേവ പരം മന്യേ പൌരുഷം ച നിരര്ഥകമ്। ദൃഷ്ട്വാ കുന്തീസുതേ ശുദ്ധാം ശ്രിയം താമഹതാം തഥാ
കുന്തിയുടെ മകനിൽ വന്ന ആ ശുദ്ധമായ, ജയിക്കാനാവാത്ത ഐശ്വര്യം കണ്ടപ്പോൾ, ഞാൻ വിധിയെ മാത്രമാണ് വിശ്വസിക്കുന്നത്; മനുഷ്യശ്രമം ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് തോന്നുന്നു.
കൃതോ യത്നോ മയാ പൂര്വം വിനാശേ തസ്യ സൌബല। തച്ച സര്വമതിക്രമ്യ സംവൃദ്ധോഽപ്സ്വിവ പങ്ഗജമ്
സുബലന്റെ മകനേ, അവനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ മുമ്പ് പല ശ്രമങ്ങളും ചെയ്തു; പക്ഷേ, അതെല്ലാം അതിജീവിച്ച്, അവൻ വെള്ളത്തിൽ പുഷ്പിക്കുന്ന താമരപോലെ വളർന്നു.
ന ദൈവം പരം മന്യേ പൌരുഷം ച നിരര്ഥകമ്। ധാര്തരാഷ്ട്രാശ്ച ഹീയന്തേ പാര്ഥാ വര്ധന്തി നിത്യശഃ। കൃഷ്ണസ്തു സുമനാസ്തേഷാം വിവര്ധയതി സമ്പദഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ വിധിയെ മാത്രം വിശ്വസിക്കുന്നില്ല, മനുഷ്യശ്രമം ഫലപ്രദമല്ലെന്നുമില്ല; ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കൾ ക്ഷയിക്കുന്നു, പാർത്തന്മാർ എപ്പോഴും വളരുന്നു, കൃഷ്ണൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരുടെ സമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
സോഽഹം ശ്രിയം ച താം ദൃഷ്ട്വാ സഭാം താം ച തഥാവിധാമ്। രക്ഷിഭിശ്ചാവഹാസം തം പരിതപ്യേ യഥാഽഗ്നിനാ
ആ ഭംഗിയുള്ള സമൃദ്ധിയും അത്ര മനോഹരമായ സഭയും കാവൽക്കാരുടെ പരിഹാസവും കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് അഗ്നിയിൽ കത്തുന്ന പോലെ വേദനയുണ്ട്.
അമര്ഷം ച സമാവിഷ്ടം ധൃതരാഷ്ട്രേ നിവേദയ
എനിക്ക് അത്യന്തം കോപം വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രനോട് അറിയിക്കൂ.
ദുര്യോധന ന തേഽമര്ഷഃ കാര്യഃ പ്രതി യുധിഷ്ഠിരമ്। ഭാഗധേയാനി ഹി സ്വാനി പാണ്ഡവാ ഭുഞ്ജതേ സദാ
ദുര്യോധന, നീ യുദിഷ്ഠിരനോടു ദ്വേഷം പുലർത്തേണ്ടതില്ല; പാണ്ഡവർ എപ്പോഴും തങ്ങളുടെ അവകാശം ആസ്വദിച്ചുവരുന്നു.
വിധാനം വിവിധാകാരം പരം തേഷാം വിധാനതഃ। അനേകൈരഭ്യുപായൈശ്ച ത്വയാ ന ശകിതാഃ പുരാ
അവരുടെ കാര്യങ്ങൾ പലവിധമാണ്; നീ പല മാർഗ്ഗങ്ങൾ ശ്രമിച്ചിട്ടും അവരെ ഒരിക്കലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.
ആരബ്ധാ ഹി മഹാരാജ പുനഃ പുനരരിന്ദമ। വിമുക്താശ്ച നരവ്യാഘ്രാ ഭഗധേയപുരസ്കൃതാഃ। `ഉത്സാഹവന്തഃ പുരുഷാ നാവസീദന്തി കര്മസു
രാജാവേ, അവർ പലതവണ ശ്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു, ഭാഗ്യത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ആ പുരുഷസിംഹന്മാർ ചെയ്ത കാര്യങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും തളരുന്നില്ല.
തൈര്ലബ്ധാ ദ്രൌപദീ ഭാര്യാ ദ്രുപദശ്ച സുതൈഃ സഹ। സഹായാഃ പൃഥിവീപാലാ വാസുദേവശ്ച വീര്യവാന്
അവർ ദ്രൗപദിയെ ഭാര്യയായി നേടി, ദ്രുപദനും മക്കളും കൂട്ടുകാരായി, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർക്കും വീരനായ വാസുദേവനും അവർക്കൊപ്പം നിന്നു.
ലബ്ധശ്ചാനഭിഭൂതാര്ഥൈഃ പിത്ര്യോംശഃ പൃഥിവീപതേ। വിവൃദ്ധസ്തേജസാ തേഷാം തത്ര കാ പരിദേവനാ
അവർ പിതാവിന്റെ അവകാശം അപരാജിതമായ സമ്പത്തോടെ നേടി, അവരുടെ തേജസ് വർദ്ധിച്ചു; അതിൽ ദുഃഖിക്കേണ്ട കാര്യമെന്താണ്?
ധനഞ്ജയേന ഗാണ്ഡീവമക്ഷയ്യൌ ച മഹേഷുധീ। ലബ്ധാന്യസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി തോഷയിത്വാ ഹുതാശനമ്
ധനഞ്ജയൻ ഗാണ്ഡീവം, അക്ഷയമായ മഹാശരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, ഹുതാശനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച് ദിവ്യായുധങ്ങൾ നേടി.
തേന കാര്മുകമുഖ്യേന ബാഹുവീര്യേണ ചാത്മനഃ। കൃതാ വശേ മഹീപാലാസ്തത്ര കാ പരിദേവനാ
ആ പ്രധാനം ആയ വില്ലും സ്വന്തം ബാഹുബലവും കൊണ്ട് അവൻ രാജാക്കന്മാരെ കീഴടക്കി; അതിൽ ദുഃഖിക്കേണ്ട കാര്യമെന്താണ്?
അഗ്നിദാഹാന്മയം ചാപി മോക്ഷയിത്വാ സ ദാനവമ്। സഭാം താം കാരയാമാസ സവ്യസാചീ പരന്തപഃ
അഗ്നിയിൽ നിന്ന് മായനെ മോചിപ്പിച്ച ശേഷം, ശത്രുനാശകനായ സവ്യാസാചി ആ മഹാസഭ പണിയിച്ചു.
തേന ചൈവ മയേനോക്താഃ കിങ്കരാ നാമ രാക്ഷസാഃ। ഹന്തി താം സഭാം ഭീമാസ്തത്ര കാ പരിദേവനാ
അവിടെ മായൻ നിയോഗിച്ച കിംകരന്മാരായ രാക്ഷസന്മാർ ആ സഭയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; അതിൽ ദുഃഖിക്കേണ്ട കാര്യമെന്താണ്?
യച്ചാസഹായതാം രാജന്നുക്തവാനസി ഭാരത। തന്മിഥ്യാ ഭ്രാതരോ ഹീമേ തവ സര്വേ വശാനുഗാഃ
രാജാവേ, അവർക്കു കൂട്ടുകാരില്ലെന്നു നീ പറഞ്ഞത് ശരിയല്ല; നിന്റെ എല്ലാ സഹോദരന്മാരും നിനക്കു കീഴിലാണ്.
ദ്രോണസ്തവ മഹേഷ്വാസഃ സഹ പുത്രേണ വീര്യവാന്। മൂതപുത്രശ്ച രാധേയോ ദൃഢധന്വാ മഹാരഥഃ
നിന്റെ മഹാശരധാരിയായ ദ്രോൺ, അവന്റെ വീരപുത്രൻ, രഥികനായ കർണൻ ഇവരും നിന്റെ പക്ഷത്തുണ്ട്.
സ ഏകഃ സമരേ സര്വാന്പാണ്ഡവാന്സഹസോമകാന്। വിജേഷ്യതി മഹാബാഹോ കിം സഹായൈഃ കരിഷ്യസി
മഹാബാഹുവായ അവൻ ഒരുവൻ തന്നെ പാണ്ഡവരെയും സോമകന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കും; കൂട്ടുകാരെ കൊണ്ട് നീ എന്ത് ചെയ്യും?
ഭീഷ്മശ്ച പുരുഷവ്യാഘ്രോ ഗൌതമശ്ച മഹാരഥഃ। ജയദ്രഥശ്ച ബലാവാന്സോമദത്തസ്തഥൈവ ച
ഭീഷ്മൻ, പുരുഷസിംഹൻ, മഹാരഥിയായ ഗൗതമൻ, ബലവാനായ ജയദ്രഥൻ, സോമദത്തൻ ഇവരും കൂടെ.
അഹം ച സഹ സോദര്യൈഃ സൌമദത്തിശ്ച പാര്ഥിവഃ। ഏതൈസ്ത്വം സഹിതഃ സര്വൈര്ജയ കൃത്സ്നം വസുന്ദരാമ്
ഞാനും എന്റെ സഹോദരന്മാരും, സാമുദത്തിയായ രാജാവും; ഇവരൊക്കെയും കൂടെനിന്ന് നീ ഭൂമി മുഴുവൻ ജയിക്കൂ.
ത്വയാ ച സഹിതോ രാജന്നേതൈശ്ചാന്യൈര്മഹാരഥൈഃ। ഏതാനഹം വിജേഷ്യാമി യദി ത്വമനുമന്യസേ
രാജാവേ, നീയും ഈ മഹാരഥന്മാരും കൂടെ നിന്നാൽ, ഞാൻ അവരെ എല്ലാം ജയിക്കും, നീ സമ്മതിച്ചാൽ.
ഏതേഷു വിജിതേഷ്വദ്യ ഭവിഷ്യതി മഹീ മമ। സര്വേ ച പൃഥിവീപാലാഃ സഭാ സാ ച മഹാധനാ
ഇവരെ ഇന്ന് ജയിച്ചാൽ, ഭൂമി മുഴുവൻ എന്റെതാകും, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ആ സമ്പന്നമായ സഭയും അടക്കം.
ധനഞ്ജയോ വാസുദേവോ ഭീമസേനോ യുധിഷ്ഠിരഃ। നകുലഃ സഹദേവശ്ച ദ്രുപദശ്ച സഹാത്മജൈഃ
ധനഞ്ജയനും വാസുദേവനും ഭീമസേനനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും നകുലനും സഹദേവനും, ദ്രുപദനും അവന്റെ മക്കളും അങ്ങനെയാണ്.
നൈതേ യുധി പരാജേതും ശക്യാ ദേവഗണൈരപി। മഹാരഥാ മഹേഷ്വാസാഃ കൃതാസ്ത്രാ യുദ്ധദുര്മദാഃ
ഇവരെ യുദ്ധത്തിൽ ദേവതകളും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഇവർ മഹാരഥന്മാരും ശക്തരായ വില്ലാളികളും ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരരുമാണ്.