യഥാര്ഹം പൂജ്യ നൃപതീന്ഭ്രാതൄന്സര്വാനുവാച ഹ। രാജാനഃ സര്വ ഏവൈതേ പ്രീത്യാഽസ്മാന്പ്തമുപാഗതാഃ
അവൻ ഉചിതമായ ആദരവോടെ രാജാക്കന്മാരെയും സഹോദരന്മാരെയും ആദരിച്ചു; പിന്നെ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും സ്നേഹത്തോടെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം വന്നിരിക്കുന്നു.'
പ്രസ്ഥിതാഃ സ്വാനി രാഷ്ട്രാണി മാമാപൃച്ഛയ പരന്തപാഃ। അനുവ്രജത ഭദ്രം വോ വിഷയാന്തം നൃപോത്തമാന്
'എന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, ഈ ശത്രുനാശകരായ രാജാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. നിങ്ങൾ ഈ രാജശ്രേഷ്ഠന്മാരെ അവരുടെ ദേശത്തിന്റെ അതിരുകൾവരെ സുരക്ഷിതമായി അകമ്പടി ചെയ്യുക.'
ഭ്രാതുര്വചനമാജ്ഞായ പാണ്ഡവാ ധര്മചാരിണഃ। യഥാര്ഹം നൃപതീന്സര്വാനേകൈകം സമനുവ്രജന്
സഹോദരന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച്, ധർമ്മപാലകന്മാരായ പാണ്ഡവന്മാർ ഓരോ രാജാവിനെയും അവരവരുടെ സ്ഥാനത്തിന് യോജിച്ച വിധത്തിൽ അകമ്പടി ചെയ്തു.
വിരായടമന്വായാത്തൂര്ണം ധൃഷ്ടഹ്യുമ്നഃ പ്രതാപവാന്। ധനഞ്ജയോ യജ്ഞസേനം മഹാത്മാനം മഹാരഥമ്
ശക്തനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ വേഗത്തിൽ മഹാത്മാവായ യജ്ഞസേനനെ അനുഗമിച്ചു; ധനഞ്ജയൻ മഹാരഥിയായ യജ്ഞസേനനെ അകമ്പടി ചെയ്തു.
ഭീഷ്മം ച ധൃതരാഷ്ട്രം ച ഭീമസേനോ മഹാബലഃ। ദ്രോണം തു സസുതം വീരം സഹദേവോ യുധാം പതിഃ
വലിയ ബലശാലിയായ ഭീമസേനൻ ഭീഷ്മനെയും ധൃതരാഷ്ട്രനെയും അകമ്പടി ചെയ്തു; യുദ്ധശ്രേഷ്ഠനായ സഹദേവൻ ധീരനായ ദ്രോണനും അവന്റെ പുത്രനെയും അനുഗമിച്ചു.
നകുലഃ സുബലം രാജന്സഹപുത്രം സമന്വയാത്। ദ്രൌപദേയാഃ സസൌഭദ്രാഃ പാര്വതീയാന്മഹാരഥാന്
നകുലൻ രാജാവായ സുബലനും അവന്റെ പുത്രനെയും അനുഗമിച്ചു; ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും സൗഭദ്രനും ചേർന്ന് പാർവതീകുലത്തിലെ മഹാരഥന്മാരെ അകമ്പടി ചെയ്തു.
അന്വഗച്ഛംസ്തഥൈവാന്യാന്ക്ഷത്രിയാന്ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ। ഏവം സുപൂജിതാഃ സര്വേ ജഗ്മുര്വിപ്രാഃ സഹസ്രശഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠന്മാർ മറ്റു ക്ഷത്രിയന്മാരെയും അനുഗമിച്ചു. ഇങ്ങനെ ഉചിതമായ ആദരവോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആയിരക്കണക്കിന് പേർ യാത്രയായി.
ഗതേഷു പാര്ഥിവേന്ദ്രേഷു സര്വേഷു ബ്രാഹ്മണേഷു ച। യുധിഷ്ഠിരമുവാചേദം വാസുദേവഃ പ്രതാപവാന്
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും യാത്രയായപ്പോൾ, ശക്തനായ വാസുദേവൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആപൃച്ഛേ ത്വാം ഗമിഷ്യാമി ദ്വാരകാം കുരുനന്ദന। രാജസൂയം ക്രതുശ്രേഷ്ഠം ദിഷ്ട്യാ ത്വം പ്രാപ്തവാനസി
'കുരുവംശജനായ നീയോട് ഞാൻ യാത്രയെടുക്കുന്നു; ഞാൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് പോകുന്നു. ഭാഗ്യവശാൽ നീ ഈ യജ്ഞശ്രേഷ്ഠമായ രാജസൂയം നേടിയിരിക്കുന്നു.'
തമുവാചൈവമുക്തസ്തു ധര്മരാജോ ജനാര്ദനമ്। തവ പ്രസാദാദ്ഗോവിന്ദ പ്രാപ്തഃ ക്രതുവരോ മയാ
അങ്ങനെ വാസുദേവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ജനാർദ്ദനനോട് പറഞ്ഞു: 'ഗോവിന്ദ, നിന്റെ കൃപയാൽ ഈ മഹായജ്ഞം ഞാൻ പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.'
ക്ഷത്രം സമഗ്രമപി ച ത്വത്പ്രസാദാദ്വശേ സ്ഥിതമ്। ഉപാദായ ബലിം മുഖ്യം മാമേവ സമുപസ്ഥിതമ്
എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും ഒന്നിച്ച് കൂടിയിരുന്നെങ്കിലും, നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു അവരെല്ലാം എന്റെ വശത്തായിരിക്കുന്നു. പ്രധാനമായ ബലിയുമെനിക്ക് എത്തിച്ചിരിക്കുന്നു.
കഥം ത്വദ്ഗമനാര്ഥം മേ വാണീ വിതരതേഽനഘ
പാപരഹിതനായവാ, എനിക്ക് നിന്നെ പോകാൻ പറയേണ്ടി വരുന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് എനിക്കു മനസ്സിലാകുന്നില്ല.
ന ഹ്യഹം ത്വാമൃതേ വീരം രതിം പ്രാപ്നോമി കര്ഹചിത്। അവശ്യം ചൈവ ഗന്തവ്യാ ഭവതാ ദ്വാരകാ പുരീ
വീരനായ നീ ഇല്ലാതെ എനിക്ക് ഒരിക്കലും സന്തോഷം ലഭിക്കാറില്ല. എങ്കിലും നീ ദ്വാരകാ നഗരത്തിലേക്കു പോകേണ്ടതാണു.
ഏവമുക്തഃ സ ധര്മാത്മാ യുധിഷ്ഠിരസഹായവാന്। അഭിഗമ്യാബ്രവീത്പ്രീതഃ പൃഥാം പൃഥുയശാ ഹരിഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും കൂട്ടുകാരും ചേർന്ന്, പ്രശസ്തനായ ഹരിയും സന്തോഷത്തോടെ പൃഥയെ സമീപിച്ചു പറഞ്ഞു.
സാമ്രാജ്യം സമനുപ്രാപ്താഃ പുത്രാസ്തേഽദ്യ പിതൃഷ്വസഃ। സിദ്ധാര്ഥാ വസുമന്തശ്ച സാ ത്വം പ്രീതിമവാപ്നുഹി
അമ്മേ, ഇന്ന് നിന്റെ മക്കൾ സാമ്രാജ്യം നേടിയിട്ടുണ്ട്, അവർ ലക്ഷ്യം നേടിയവരും സമ്പന്നരുമാണ്. അതുകൊണ്ട് നീ സന്തോഷിക്കണം.
അനുജ്ഞാതസ്ത്വയാ ചാഹം ദ്വാരകാം ഗന്തുമുത്സഹേ। സുഭദ്രാം ദ്രൌപദീം ചൈവ സഭാജയത കേശവഃ
നിന്റെ അനുമതിയോടെ ഞാൻ ദ്വാരകയിലേക്കു പോകാൻ തയ്യാറാണ്. കേശവൻ സുഭദ്രയെയും ദ്രൗപദിയെയും ആദരപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
നിഷ്ക്രമ്യാന്തഃ പുരാത്തസ്മാദ്യുധിഷ്ഠിരസഹായവാന്। സ്നാതശ്ച കൃതജപ്യശ്ച ബ്രാഹ്മണാന്സ്വസ്തി വാച്യ ച
അതിനുശേഷം യുദ്ധിഷ്ഠിരനും കൂടെ, അകത്തു നിന്ന് പുറത്തു വന്ന്, കുളിച്ച് ജപം നടത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആശംസിച്ചു.
തതോ മേഘവപുഃ പ്രഗ്വ്യം സ്യന്ദനം ച സുകല്പിതമ്। യോജയിത്വാ മഹാബാഹുര്ദാരുകഃ സമുപസ്ഥിതഃ
പിന്നീട്, മേഘംപോലെയുള്ള രൂപവും ശക്തിയുമുള്ള ദാരുകൻ മനോഹരമായ രഥം ഒരുക്കി അവിടെ സന്നദ്ധനായി നിന്നു.
ഉപസ്ഥിതം രഥം ദൃഷ്ട്വാ താര്ക്ഷ്യപ്രവരകേതനമ്। പ്രദക്ഷിണമുപാവൃത്യ സമാരുഹ്യ മഹാമനാഃ
ഗരുഡധ്വജം അണിഞ്ഞ രഥം അവിടെ കാത്തുനിൽക്കുന്നത് കണ്ട മഹാത്മാവ് അതിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അതിലേറി.
പ്രയയൌ പുണ്ഡരീകാക്ഷസ്തതോ ദ്വാരവതീം പുരീമ്
അതിനുശേഷം കമലനയനായവൻ ദ്വാരകാ നഗരത്തിലേക്കു യാത്രയായി.
തം പദ്ഭ്യാമനുവവ്രാജ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതഃ ശ്രീമാന്വാസുദേവം മഹാബലമ്
ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരുമൊത്ത് മഹാബലശാലിയായ വാസുദേവനെ കാലിൽ നടന്ന് അനുഗമിച്ചു.
തതോ മുഹൂര്തം സങ്ഗൃഹ്യ സ്യന്ദനപ്രവരം ഹരിഃ। അബ്രവീത്പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ കുന്തീപുത്രം യുധിഷ്ഠിരമ്
അപ്പോൾ ഹരിയവൻ, രഥം കുറച്ചു നേരം നിർത്തി, കുന്തിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് കമലനയനായി സംസാരിച്ചു.
അപ്രമത്തഃ സ്ഥിതോ നിത്യം പ്രജാഃ പാഹി വിശാമ്പതേ। പര്ജന്യമിവ ഭൂതാനി മഹാദ്രുമമിവ ദ്വിജാഃ
ജനങ്ങളുടെ രാജാവേ, നീ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ നിന്നു, ജനങ്ങളെ മഴവില്ലുപോലും വലിയ വൃക്ഷം പക്ഷികളെപ്പോലും സംരക്ഷിക്കണം.
ബാന്ധവാസ്ത്വോപജീവന്തു സഹസ്രാക്ഷമിവാമരാഃ। കൃത്വാ പരസ്പരേണൈവ സംവാദം കൃഷ്ണപാണ്ഡവൌ
നിന്റെ ബന്ധുക്കൾ സഹോദരങ്ങൾ പോലെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കട്ടെ. അങ്ങനെ കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവനും തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
അന്യോന്യം സമനുജ്ഞാപ്യ ജഗ്മതുഃ സ്വഗൃഹാന്പ്രതി। ഗതേ ദ്വാരവതീം കൃഷ്ണേ സാത്വതപ്രവരേ നൃപ
അവർ പരസ്പരം വിടപറഞ്ഞ് തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്കു മടങ്ങി. സാത്വതരാശിയിൽ പ്രധാനനായ കൃഷ്ണൻ ദ്വാരകയിലേക്കു പോയപ്പോൾ, രാജാവേ—
മഹാദുര്യോധനോ രാജാ ശകുനിശ്ചാപി സൌബലഃ। `സൂതപുത്രശ്ച ഗധേയഃ സഹ ദുഃശാസനാദിഭിഃ
അപ്പോൾ മഹാരാജാവായ ദുര്യോധനനും, സുബലപുത്രനായ ശകുനിയും, സൂതപുത്രനും, ഗധപുത്രനും, ദുഃശാസനനും മറ്റുള്ളവരും—
സര്വകാമഗുണോപേതൈരര്ച്യമാനാസ്തു ഭാരത'। തസ്യാം സഭായാം ദിവ്യായാമവസംസ്തത്ര പാണ്ഡവൈഃ
എല്ലാവരും ആ ദിവ്യമായ സഭയിൽ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും യോജിച്ച ഗുണങ്ങളോടെ, ആദരപൂർവ്വം പാർത്തു.
അനുസംസാര്യ നൃപതീന്പാണ്ഡവാഃ പാണ്ഡവാഗ്രജമ്। അഭിജഗ്മുര്മഹേഷ്വാസാ ധര്മരാജം യുധിഷ്ഠിരമ്
സമസ്ത രാജാക്കന്മാരെയും യാത്രയാക്കി, മഹാശരധാരികളായ പാണ്ഡവർ ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ സമീപിച്ചു.
സോഽനുമേനേ മഹാബാഹുര്ഭാതൄംശ്ച സുഹൃദസ്തഥാ'। ശിഷ്യൈഃ പരിവൃതോ വ്യാസഃ പുരസ്താത്സമപദ്യത
ശക്തനായ വ്യാസൻ സഹോദരന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും ശിഷ്യന്മാരും ചുറ്റി നിന്നപ്പോൾ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സോഽഭ്യയാദാസനാത്തൂര്ണം ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതഃ। പാദ്യേനാസനദാനേന പിതാമഹമപൂജയത്
അവൻ സഹോദരന്മാരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു, പാദ്യവും ഇരിപ്പിടവും നൽകി പിതാമഹനെ ആദരിച്ചു.