തതോഽസ്ത്രേണൈവ ചാന്യോന്യം നികൃത്യ ച ശരാന്ബഹൂന്। ശരവര്ഷൈസ്തദാ ചൈദ്യമന്തര്ധാതും പ്രചക്രമേ
അതിനുശേഷം, ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് പരസ്പരം അനേകം അമ്പുകൾ തകർത്തു; അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ ചേദിരാജാവ് ദൃശ്യമാവാതെ തുടങ്ങി.
അന്തര്ധാനഗതൌ വീരൌ ശുശുഭാതേ മഹാരഥൌ। തൌ ദൃഷ്ട്വാ സര്വഭൂതാനി സാധുസാധ്വിത്യപൂജയന്
അപ്രത്യക്ഷതയിലും പ്രത്യക്ഷതയിലും ഇരുവരും മഹാരഥന്മാരായ വീരന്മാർ പ്രകാശിച്ചു; അവരെ കണ്ട എല്ലാ ജീവികളും 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്നു പ്രശംസിച്ചു.
ന ദൃഷ്ടപൂര്വമസ്മാഭിര്യുദ്ധമീദൃശകം പുരാ। തതഃ കൃഷ്ണം ജഘാനാശു ശുശുപാലസ്ത്രിഭിഃ ശരൈഃ
ഇതുപോലെയുള്ള യുദ്ധം മുമ്പ് ഞങ്ങൾ കണ്ടിട്ടില്ല; അപ്പോൾ ശിശുപാലൻ വേഗത്തിൽ മൂന്ന് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ തട്ടിയെടുത്തു.
കൃഷ്ണോഽപി ബാണൈര്വിവ്യാധ സുനീഥം പഞ്ചഭിര്യുധി। തതഃ സുനീഥം സപ്തത്യാ നാരാചൈര്ദയദ്ബലീ
കൃഷ്ണനും യുദ്ധത്തിൽ സുനീതനെ അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തട്ടി; അതിനുശേഷം ശക്തനായ കൃഷ്ണൻ എഴുപത് ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സുനീതനെ വേദനിപ്പിച്ചു.
തതോഽതിവിദ്ധഃ കൃഷ്ണേന സുനീഥഃ ക്രോധമൂര്ഛിതഃ। വിവ്യാധ നിശിതൈര്ബാണൈര്വാസുദേവം സ്തനാന്തരേ
അതിനുശേഷം, കൃഷ്ണൻ അതിയായി തുളച്ചതാൽ സുനീതൻ കോപത്തിൽ കത്തിയവൻ വാസുദേവനെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നെഞ്ചിൽ തട്ടി.
പുനഃ കൃഷ്ണം ത്രിഭിര്വിദ്ധ്വാ നനാദാവസരേ നൃപഃ। തോഽതിദാരുണം യുദ്ധം സഹസാ ചക്രതുസ്തദാ
പിന്നീട് രാജാവ് വീണ്ടും മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ തട്ടി, സമയോചിതമായി കുരച്ചു; അപ്പോൾ ഇരുവരും അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം പെട്ടെന്ന് ആരംഭിച്ചു.
നൌ നഖൈരിവ ശാര്ദൂലൌ ദന്തൈരിവ മഹാഗജൌ। ദംഷ്ട്രാഭിരിവ പഞ്ചാസ്യൌ ചരണൈരിവ കുക്കുടൌ
രണ്ടു കടുവകൾ പഞ്ചുകളാൽ, രണ്ടു വലിയാനകൾ ദന്തങ്ങളാൽ, അഞ്ചുമുഖങ്ങളുള്ള പാമ്പുകൾ ദന്തങ്ങളാൽ, രണ്ടു കോഴികൾ കാലുകളാൽ പരസ്പരം ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ—
ദാരയേതാം ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈരന്യോന്യം യുധി താവുഭൌ। തതോ മുമുചതുഃ ക്രുദ്ധൌ ശരവര്ഷമനുത്തമമ്
അങ്ങനെ ഇരുവരും യുദ്ധത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പരസ്പരം കീറിമുറിച്ചു; പിന്നെ, കോപത്തിൽ ഇരുവരും അതുല്യമായ അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ചു.
ശരൈരേവ ശരാഞ്ഛിത്വാ താവുഭൌ പുരുഷര്ഷഭൌ। ചക്രാതേഽസ്ത്രമയം യുദ്ധം ഘോരം തദതിമാനുഷമ്
ഇരുവരും, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, അമ്പുകൾക്ക് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തിരിച്ചടിച്ചു; അവർ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ടൊരു അതിഭയങ്കരമായ അതിമാനുഷ യുദ്ധം സൃഷ്ടിച്ചു.
ആഗ്നേയമസ്ത്രം മുമുചേ ശിശുപാലഃ പ്രതാപവാന്। വാരുണാസ്ത്രേണ തച്ഛ്രീഘ്രം നാശയാമാസ കേശവഃ
ശക്തനായ ശിശുപാലൻ അഗ്നിയായുധം വിട്ടു; അതിനെ ക്ഷിപ്രം കേശവൻ ജലായുധം കൊണ്ട് നശിപ്പിച്ചു.
കൌബേരമസ്ത്രം സഹസാ ചേദിരാട് പ്രമുമോച ഹ। രണൈവ സഹസാഽനാശയത്തം ജഗത്പ്രഭുഃ
പെട്ടെന്ന് ചേദിരാജാവ് കുബേരായുധം വിട്ടു; യുദ്ധത്തിൽ ലോകനാഥൻ അതിനെ ഉടൻ തന്നെ നശിപ്പിച്ചു.
യാമ്യമസ്ത്രം തതഃ ക്രുദ്ധോ മുമുചേ കാലമോഹിതഃ। യാമ്യേനൈവാസ്ത്രയോഗേന യാമ്യമസ്ത്രം വ്യനാശയത്
അതിനുശേഷം, കോപത്താൽ കത്തിയ അവൻ കാലഭ്രമത്തിൽ യാമായുധം വിട്ടു; യാമായുധത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അതേ ആയുധം തന്നെ നശിപ്പിച്ചു.
ഗാന്ധര്വേണ ച ഗാന്ധര്വം മാനവം മാനവേന ച। വായവ്യേന ച വായവ്യം രൌദ്രം രൌദ്രേണ ചാഭിഭൂഃ
ഗാന്ധർവായുധം ഗാന്ധർവായുധത്താൽ, മാനവായുധം മാനവായുധത്താൽ, വായവ്യായുധം വായവ്യായുധത്താൽ, രൗദ്രായുധം രൗദ്രായുധത്താൽ നീ മറികടന്നു.
ഐന്ദ്രമൈന്ദ്രേണ ഭഗവാന്വൈഷ്ണവേന ച വൈഷ്ണവമ്। ഏവമസ്ത്രാണി കുര്വാണൌ യുയുധാതേ മഹാബലൌ
ഭഗവാൻ ഐന്ദ്രായുധം ഐന്ദ്രായുധത്താൽ, വൈഷ്ണവായുധം വൈഷ്ണവായുധത്താൽ മറുപടി നൽകി; ഇങ്ങനെ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആ മഹാശക്തിമാന്മാർ തമ്മിൽ യുദ്ധം നടത്തി.
തതോ മായാം വികുര്വാണോ ദമഗോഷസുതോ ബലീ। ഗദാമുസലസംയുക്താഞ്ഛക്തിതോമരസായകാന്
അപ്പോൾ ദമഘോഷന്റെ പുത്രൻ, മായാവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച്, വലിയ ശക്തിയോടെ ഗദ, മുസലം, ശക്തി, തോമരം, അമ്പുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ചു.
പരശ്വഥമുസണ്ഡീശ്ച വവര്ഷ യുധി കേശവമ്। അമോഘാസ്ത്രേണ ഭഗവാന്നാശയാമാസ കേശിഹാ
യുദ്ധത്തിൽ കേശവനു നേരെ പരശു, മുസലം എന്നിവ മഴപോലെ വീശി; പക്ഷേ ഭഗവാൻ കേശിഹൻ അവയെ അപ്രമാദമായ ആയുധംകൊണ്ട് നശിപ്പിച്ചു.
ശിലാവര്ഷം മഹാഘോരം വവര്ഷ യുധി ചേദിരാട്। വജ്രാസ്ത്രേണാഭിസങ്ക്രുദ്ധശ്ചൂര്ണം തദകരോത്പ്രഭുഃ
ചേദിരാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ ഭയാനകമായ കല്ലുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു; എന്നാൽ പ്രകോപിതനായ മഹാശക്തൻ വജ്രായുധം ഉപയോഗിച്ച് അതെല്ലാം പൊടിയാക്കി.
ജലവര്ഷം തതോ ഘോരം വ്യസ़ജച്ചേദിപുങ്ഗവഃ। വായവ്യാസ്ത്രേണ ഭഗവാന്വ്യാക്ഷിപച്ഛതശോ ഹി തത്
അതിനുശേഷം ചേദിമാരിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളവൻ ഭയങ്കരമായ വെള്ളമഴയൊഴിച്ചു; ഭഗവാൻ വായവ്യായുധംകൊണ്ട് അതിനെ നൂറുകണക്കിന് തകർത്തു.
നിഹത്യ സര്വമായാം വൈ സുനീതസ്യ ജനാര്ദനഃ। സ മുഹൂര്തം ചകാരാശു ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം മഹാരഥഃ
സുനീതന്റെ മകനായവന്റെ എല്ലാ മായകളും ജനാർദ്ദനൻ നശിപ്പിച്ചു; ഉടൻ തന്നെ ആ മഹാരഥി ഒരു നിമിഷം ഇരട്ടയുദ്ധം നടത്തി.
സ ബാണയുദ്ധം കുര്വാണോ ഭര്ത്സയാമാസ ചേദിരാട്। ദമഘോഷസുതോ ധൃഷ്ടമുവാച യദുപുങ്ഗവമ്
അമ്പുകൾകൊണ്ട് യുദ്ധം നടത്തുമ്പോൾ, ചേദിരാജാവ് ധൈര്യത്തോടെ ദമഘോഷന്റെ പുത്രനായ യദുക്കളുടെ മുൻപന്തിയിലുള്ളവനെ പരിഹസിച്ചു.
അദ്യ കൃഷ്ണമകൃഷ്ണം തു കുര്വന്തു മമ സായകാഃ। ഇത്യേവമുക്ത്വാ ദുഷ്ടാത്മാ ശരവര്ഷം ജനാര്ദനേ
"ഇന്ന് എന്റെ അമ്പുകൾ കൃഷ്ണനെ അകൃഷ്ണനാക്കട്ടെ!" എന്ന് ദുഷ്ടഹൃദയനായവൻ പറഞ്ഞ് ജനാർദ്ദനനു നേരെ അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ചു.
മുമോച പുരുഷവ്യാഘ്രോ ഘോരം വൈ ചേദിപുങ്ഗവഃ। ശരസംങ്കൃത്തഗാത്രസ്തു ക്ഷണേന യദുനന്ദനഃ
മനുഷ്യസിംഹനായ ചേദിമാരിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളവൻ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ വിട്ടു; ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് യദുനന്ദനന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മുറിവേറ്റു.
രുധിരം പരിസുസ്രാവ മദം മത്ത ഇവ ദ്വിപഃ। ന യന്താ ന രഥോ വാപി ന ചാശ്വാഃ പര്വതോപമാഃ
അവനിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകി, ഉന്മാദത്തിൽ കയറിയ ആനയുടെ മദംപോലെ; രഥികനും രഥവും പർവതസമാനമായ കുതിരകളും അമ്പുകൾകൊണ്ട് മറഞ്ഞു കാണാനാവാതെ പോയി.
ദൃശ്യന്തേ ശരസഞ്ഛന്നാഃ കേശവസ്യ മഹാത്മനഃ। കേശവം തദവസ്ഥം തു ദൃഷ്ട്വാ ഭൂതാനി ചക്രുശുഃ
മഹാത്മാവായ കേശവന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മറഞ്ഞു; അങ്ങനെയുള്ള കേശവനെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ദാരുകസ്തു തദാ പ്രാഹ കൃഷ്ണം യാദവനന്ദനമ്। നേദൃശോ ദൃഷ്ടപൂര്വോ ഹി സങ്ഗ്രാമോ വൈ പുരാ മയാ
അപ്പോൾ ദാരുകൻ യദുക്കളുടെ സന്തോഷമായ കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു: "ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു യുദ്ധം ഞാൻ മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല."
സ്ഥാതവ്യമിതി തിഷ്ഠാമി ത്വത്പ്രഭാവേണ മാധവ। അന്യഥാ ന ച മേ പ്രാണാ ധരായേയുര്ജനാര്ദന
"താങ്കളുടെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ ഇവിടെ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു, മാധവ; അല്ലെങ്കിൽ ജനാർദ്ദന, എന്റെ ജീവൻ ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കില്ലായിരുന്നു."
അതഃ സഞ്ചിന്ത്യ ഗോവിന്ദ ക്ഷിപ്രമസ്യ വധം കുരു। ഏവമുക്തസ്തു സൂതേന കേശവോ വാക്യമബ്രവീത്
"അതുകൊണ്ട്, ഗോവിന്ദ, ഇതു ചിന്തിച്ച് ഉടൻ അവന്റെ മരണത്തിന് കാരണമാവണം." ഇങ്ങനെ സാരഥി പറഞ്ഞപ്പോൾ, കേശവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഏഷ ഹ്യതിബലോ ദൈത്യോ ഹിരണ്യകശിപുഃ പുരാ। രിപുഃ സുരാണാമഭവദ്വരദാനേന ഗര്വിതഃ
"ഇവൻ വളരെ ശക്തിയുള്ള ദൈത്യൻ; ഒരിക്കൽ ഹിരണ്യകശിപുവായിരുന്നു, വരപ്രസാദംകൊണ്ട് അഹങ്കാരിയായ് ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവായിരുന്നു."
തഥാഽഽസീദ്രാവണോ നാമ രാക്ഷസോ ഹ്യതിവീര്യവാന്। തേനൈവ ബലവീര്യേണ ബലം നാഗണയന്മമ
"അതു പോലെ തന്നെ, രാവണൻ എന്ന അതിവീര്യശാലിയായ രാക്ഷസനും ഉണ്ടായിരുന്നു; അതേ ശക്തിയാൽ അവൻ എന്റെ ശക്തിയെ ഒന്നും കണക്കാക്കിയില്ല."
അഹം മൃത്യുശ്ച ഭവിതാ കാലേ കാലേ ദുരാത്മനഃ। ന ഭേതവ്യം തഥാ സൂത നൈഷ കശ്ചിന്മയി സ്ഥിതേ
"ഞാൻ തന്നെ മരണമാണ്, ഈ ദുഷ്ടന്റെ കാലം വരുമ്പോൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മരണമായി വരും; സാരഥി, ഭയപ്പെടേണ്ട, ഞാൻ ഇവിടെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ആരും ജയിക്കില്ല."