ബാലാ യൂയം ന ജാനീധ്വം ധര്മസൂക്ഷ്മം വിഹങ്ഗമാഃ। ധര്മം യഃ കുരുതേ ലോകേ സതതം ശുഭബുദ്ധിനാ। ന ചായുഷോഽന്തേ സ്വം ദേഹം ത്യക്ത്വാ സ്വര്ഗം സ ഗച്ഛതി
നിങ്ങൾ ഇനിയും ചെറുപ്പമാണ്, പക്ഷികളേ, ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മത നിങ്ങൾക്കറിയില്ല. ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ, ജീവൻ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ശരീരം വിട്ട് സ്വർഗത്തിൽ പോകുന്നില്ല.
തഥാഽഹമപി ച ത്യക്ത്വാ കാലേ ദേഹമിമം ദ്വിജാഃ। സ്വര്ഗലോകം ഗമിഷ്യാമി ഇയം ധര്മസ്യ വൈ ഗതിഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ഞാൻ ഈ ശരീരം സമയത്ത് വിട്ടാൽ, രണ്ടുപേരിൽ ജനിച്ചവരേ, ഞാൻ സ്വർഗലോകത്തിൽ പോകും. ഇതാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ മാർഗം.
ഏവം ധര്മകഥാം ചക്രേ സ ഹംസഃ പക്ഷിണാം ഭൃശമ്। പക്ഷിണഃ ശുശ്രുവുര്ഭീഷ്മ സതതം ധര്മമേവ തേ
അങ്ങനെ ആ ഹംസ പക്ഷികൾക്ക് ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് വളരെ വിശദമായി പറഞ്ഞു. പക്ഷികൾ, ഭീഷ്മാ, എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മം മാത്രം കേൾക്കുമായിരുന്നു.
അഥാസ്യ ഭക്ഷ്യമാജഹ്രുഃ സമുദ്രജലചാരിണഃ। അണ്ഡജാ ഭീഷ്മ തസ്യാന്യേ ധര്മാര്ഥമിതി ശുശ്രുമ
അതിനുശേഷം, സമുദ്രജലത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ആ മുട്ടയിൽ ജനിച്ച പക്ഷികൾ, ധർമ്മത്തിന്റെ പേരിൽ ആ ഹംസയ്ക്ക് ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവന്നു, ഭീഷ്മാ, ഞങ്ങൾ കേട്ടത് പോലെ.
തേ ച തസ്യ സമഭ്യാശേ നിക്ഷിപ്യാണ്ഡാനി സര്വശഃ। സമുദ്രാമ്ഭസ്യമോദന്ത ചരന്തോ ഭീഷ്മ പക്ഷിണഃ
അവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ മുട്ടകൾ ആ ഹംസയുടെ അടുത്ത് വെച്ചു. പക്ഷികൾ, ഭീഷ്മാ, സമുദ്രജലത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
തേഷാമണ്ഡാനി സര്വേഷാം ഭക്ഷയാമാസ പാപകൃത്। സ ഹംസഃ സമ്പ്രമത്താനാമപ്രമത്തഃ സ്വകര്മണി
പാപം ചെയ്ത ആ ഹംസ, മറ്റുള്ളവർ അനാസക്തരായിരിക്കുമ്പോൾ, ജാഗ്രതയോടെ അവരുടെയെല്ലാം മുട്ടകൾ കഴിച്ചു.
തതഃ പ്രക്ഷീയമാണേഷു തേഷു തേഷ്വണ്ഡജോഽപരഃ। അശങ്കത മഹാപ്രാജ്ഞഃ സ കദാചിദ്ദദര്ശ ഹ
അവിടെ ആ മുട്ടകൾ നശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊരു പക്ഷി മുട്ടയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു. അതിവിദ്വാൻ ആയ അവൻ അതിനെ കണ്ടപ്പോൾ മനസ്സിൽ ആശങ്കയോടെ നോക്കി.
തതഃ സങ്കഥയാമാസ ദൃഷ്ട്വാ ഹംസസ്യ കില്ബിഷമ്। തേഷാം പരമദുഃഖാര്തഃ സ പക്ഷീ സര്വപക്ഷിണാമ്
അപ്പോൾ ആ പക്ഷി, ആ ഹംസന്റെ പാപം കണ്ടു, അവർക്കുവേണ്ടി അതീവ ദു:ഖിതനായി, സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തതഃ പ്രത്യക്ഷതോ ദൃഷ്ട്വാ പക്ഷിണസ്തേ സമീപഗാഃ। നിജഘ്നസ്തം തദാ ഹംസം മിഥ്യാവൃത്തം കുരൂദ്വഹ
അപ്പോൾ സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന പക്ഷികൾ, ഹംസന്റെ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ നേരിട്ട് കണ്ടപ്പോൾ, അവനെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി, കുരുവംശജനായോ.
ഏവം ത്വാം ഹംസധര്മാണമപീമേ വസുധാധിപാഃ। നിഹന്യുര്ഭീഷ്മ സങ്ക്രുദ്ധാഃ പക്ഷിണസ്തം യഥാണ്ഡജമ്
ഇങ്ങനെ, ഭീഷ്മാ, നീ ഹംസന്റെ ധർമ്മം അനുസരിക്കുന്നവനാണെങ്കിലും, ഈ ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ കോപത്തോടെ നിന്നെ, ആ മുട്ടിൽ ജനിച്ച പക്ഷിയെപോലെ, കൊല്ലാൻ തയ്യാറാകാം.
ഗാഥാമപ്യത്ര ഗായന്തി യേ പുരാണവിദോ ജനാഃ। ഭീഷ്മ യാം താം ച തേ സമ്യക്വഥയിഷ്യാമി ഭാരത
ഇവിടെ പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവർ പാടുന്ന ഒരു ഗാഥയും ഉണ്ട്. ഭീഷ്മാ, ഞാൻ അതു നിനക്കു ശരിയായി പറയാം, ഭാരതാ.
അന്തരാത്മന്യഭിഹതേ രൌഷി പത്രരഥാശുചി। അണ്ഡഭക്ഷണകര്മൈതത്തവ വാചമതീയതേ
അന്തരാത്മാവിൽ ആഹതനാകുമ്പോൾ, കോപം ഉയരും, ഓ ശുദ്ധനായ പക്ഷീ, മുട്ട കഴിക്കുന്ന പ്രവൃത്തി നിന്റെ വാക്കുകളിൽ പറയപ്പെടുന്നു.
സ മേ ബഹുമതോ രാജാ ജരാസന്ധോ മഹാബലഃ। യോഽനേന യുദ്ധം നേയേഷ ദാക്ഷോഽയമിതി സംയുഗേ
ജരാസന്ധൻ എന്ന മഹാബലശാലിയായ രാജാവിന് എനിക്ക് വലിയ മാന്യതയുണ്ട്. യുദ്ധത്തിൽ അതിപ്രതിഭയുള്ളവനാണ് അവൻ, ആരും അവനെ യുദ്ധത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
കേശവേന കൃതം കര്മ ജരാസന്ധവധേ തദാ। ഭീമസേനാര്ജുനാഭ്യാം ച കസ്തത്സാധ്വിതി മന്യതേ
ജരാസന്ധനെ കൊല്ലുന്നതിൽ കേശവനും ഭീമസേനനും അർജ്ജുനനും ചേർന്ന് ചെയ്ത പ്രവൃത്തി, അതിനെ ആരാണ് നല്ലതെന്ന് കരുതുന്നത്?
ഉദ്വാരേണ പ്രവിഷ്ടേന ഛദ്മനാ ബ്രഹ്മവാദിനാ। ദൃഷ്ടഃ പ്രഭാവഃ കൃഷ്ണേന ജരാസന്ധസ്യ ഭൂപതേഃ
ദ്വാരത്തിലൂടെ ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച് കൃഷ്ണൻ ജരാസന്ധൻ രാജാവിന്റെ ശക്തി നേരിട്ട് കണ്ടു.
യേന ധര്മാത്മനാഽഽത്മാനം ബ്രഹ്മണ്യമഭിജാനതാ। പ്രേഷിതം പാദ്യമസ്മൈ തദ്ദാതുമഗ്രേ ദൂരാത്മനേ
ധർമ്മപരനായും ബ്രാഹ്മണരീതികൾ അറിയുന്നവനുമായ ഒരാൾ, ദുഷ്ടഹൃദയനായവനു ആദ്യം പാദ്യജലം നൽകാൻ അയച്ചു.
ഭുജ്യതാമിതി തേനോക്താഃ കൃഷ്ണബീമധനഞ്ജയാടഃ। ജരാസന്ധേന കൌരവ്യ കൃഷ്ണേന വികൃതം കൃതമ്
ജരാസന്ധൻ കൃഷ്ണനും ഭീമനും അർജ്ജുനനും 'ഭക്ഷിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു; എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ അവനോട് ഒരു തെറ്റായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു, കൌരവാ.
യദ്യയം ജഗതഃ കര്താ യഥൈനം മൂര്ഖ മന്യസേ। കസ്മാന്ന ബ്രാഹ്മണം സമ്യഗാത്മാനമവഗച്ഛതി
നീ അവനെ ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവെന്ന് ഭാവിച്ചാൽ, അവൻ ശരിയായി ബ്രാഹ്മണനെ തന്റെ തന്നെ സ്വരൂപമായി തിരിച്ചറിയാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ഇദം ത്വാശ്ചര്യഭൂതം മേ യദിഭേ പാണ്ഡവാസ്ത്വയാ। അപകൃഷ്ടാഃ സതാം മാര്ഗാന്മന്യന്തേ തച്ച സാധ്വിതി
പാണ്ഡവന്മാരെ, നിങ്ങൾ സത്പഥത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോഴും അതിനെ നല്ലതാണെന്ന് കരുതുന്നത് എനിക്ക് അത്ഭുതമാണ്.
അഥവാ നൈതദാശ്ചര്യം യേഷാം ത്വമസി ഭാരത। സ്ത്രീസധര്മാ ച വൃദ്ധശ്ച സര്വാര്ഥാനാം പ്രദര്ശകഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ഭാരതാ, അതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല. കാരണം നീ വയസ്സായവനും സ്ത്രീധർമ്മം അനുസരിക്കുന്നവനും എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും മാർഗ്ഗദർശകനുമാണ്.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രൂക്ഷം രൂക്ഷാക്ഷരം ബഹു। ചകോപ ബലിനാം ശ്രേഷ്ഠോ ഭീമസേനഃ പ്രതാപവാന്
അവന്റെ കഠിനവും കടുത്തവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമസേനൻ അതിവിശേഷം കോപിതനായി.
തഥാ പദ്മപ്രതീകാശേ സ്വഭാവായതവിസ്തൃതേ। ഭൂയഃ ക്രോധാഭിതാമ്രാക്ഷേ രക്തേ നേത്രേ ബഭൂവതുഃ
പദ്മംപോലെയുള്ള, സ്വാഭാവികമായി വിശാലമായ കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ ചുവപ്പായി, ഇരുവരും കൂടുതൽ ക്രുദ്ധരായി.
ത്രിശിഖാം ഭ്രകുടീം ചാസ്യ ദദൃശുഃ സര്വപാര്ഥിവാഃ। ലലാടസ്ഥാം ത്രികൂടസ്ഥാം ഗങ്ഗാം ത്രിപഥഗാമിവ
അവന്റെ തലയിലെ മൂന്ന് ചുരുളുകളും ഭ്രുകുടിയും നെറ്റിയിൽ കാണുന്ന അടയാളവും, ഗംഗയുടെ മൂന്നു ഒഴുക്കുപോലെ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കണ്ടു.
ദന്താന്സന്ദശതസ്തസ്യ കോപാദ്ദദൃശുരാനനമ്। യുഗാന്തേ സര്വഭൂതാനി കാലസ്യേവ ജിഘത്സതഃ
അവൻ കോപത്തിൽ പല്ലുകൾ കടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന മുഖം, യുഗാന്തത്തിൽ കാലൻ എല്ലാ ജീവികളെയും വിഴുങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, അവർ കണ്ടു.
ഉത്പതന്തം തു വേഗേന ജഗ്രാഹൈനം മനസ്വിന്। ഭീഷ്മ ഏവ മഹാബാഹുര്മഹാസേനമിവേശ്വരഃ
അവൻ വേഗത്തിൽ ചാടിയപ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ, ശക്തനായ ഭുജങ്ങളോടെ മനസ്സുറച്ച്, അവനെ പിടിച്ചു; അതുപോലെ ഒരു മഹാസേനാധിപതിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദൈവംപോലെ.
തസ്വ ഭീമസ്യ ഭീഷ്മേണ വാര്യമാണസ്യ ഭാരത। ഗുരുണാ വിവിധൈര്വാക്യൈഃ ക്രോധഃ പ്രശമമാഗതഃ
ഭാരതാ, ഭീമനെ ഭീഷ്മൻ പിടിച്ച് പലവിധ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഉപദേശിച്ചപ്പോൾ, ഭീമന്റെ കോപം ശമിച്ചു.
നാതിചക്രാമ ഭീഷ്മസ്യ സ ഹി വാക്യമരിന്ദമഃ। സമുദ്വൃത്തോ ഘനാപായേ വേലാമിവ മഹോദധിഃ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന ഭീമൻ, ഭീഷ്മന്റെ വാക്ക് ലംഘിച്ചില്ല; ഉണർന്നിരുന്നെങ്കിലും, മേഘങ്ങൾ മാറിയ ശേഷം സമുദ്രം കരയിൽ നിൽക്കുന്നതുപോലെ അവൻ അടങ്ങിയിരുന്നു.
ശിശുപാലസ്തു സങ്ക്രുദ്ധേ ഭീമസേനേ ജനാധിപ। നാകമ്പത തദാ വീരഃ പൌരുഷേ വ്യവസ്ഥിതഃ
രാജാവേ, ഭീമസേനൻ കോപത്തോടെ മുന്നോട്ട് വന്നപ്പോൾ പോലും ശിശുപാലൻ അപ്പോൾ ഒട്ടും വിറക്കില്ല; ആ വീരൻ തന്റെ ധൈര്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
ഉത്പതന്തം തു വേഗേന പുനഃ പുനരരിന്ദമഃ। ന സ തം ചിന്തയാമാസ സിംഹഃ ക്രുദ്ധോ മൃഗം യഥാ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന ഭീമൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വേഗത്തിൽ ചാടിയപ്പോൾ പോലും, ശിശുപാലൻ അവനെ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല; ഒരു കോപിതനായ സിംഹം മൃഗത്തെ അവഗണിക്കുന്നതുപോലെ.
പ്രഹസംശ്ചാബ്രവീദ്വാക്യം ചേദിരാജഃ പ്രതാപവാന്। ഭീമസേനമഭിക്രുദ്ധം ദൃഷ്ട്വാ ഭീമപരാക്രമമ്
ശക്തനായ ചെദിരാജാവ് ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, ഭീമസേനൻ കോപത്തോടെ തന്റെ ശക്തി കാണിച്ചപ്പോൾ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.