സ ഏവ ഹി മയാ വധ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ। മതിമന്തശ്ച യേ കേചിദാചാര്യം പിതരം ഗുരുമ്
അവൻ മാത്രമേ എനിക്ക് ശത്രുവാകൂ, അതിൽ സംശയമില്ല; ഗുരുവിനെയും പിതാവിനെയും ആചാര്യനെയും ആദരിക്കേണ്ടവരായി കണക്കാക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ—
അര്ച്യമര്ചിതമര്ഘാര്ഹമനുജാനന്തു തേ നൃപാഃ। തതോ ന വ്യാജഹാരൈഷാം കശ്ചിദ്ബുദ്ധിമതാം സതാമ്
ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവരെ ആദരിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ അതിന് അനുമതി തരട്ടെ; അതിനുശേഷം ജ്ഞാനികളും സദാചാരികളും ആരും ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
മാനിനാം ബലിനാം രാജ്ഞാം മധ്യേ വൈ ദര്ശിതേ പദേ। തതോഽപതത്പുഷ്പവൃഷ്ടിഃ സഹദേവസ്യ മൂര്ധനി
ആ അഭിമാനമുള്ള ബലശാലികളായ രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ ആ പാദം വെച്ചപ്പോൾ, സഹദേവന്റെ തലയിൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി വീണു.
അദൃശ്യരൂപാ വാചശ്ചാപ്യബ്രുവന്സാധുസാധ്വിതി। അവിധ്യദജിനം കൃഷ്ണം ഭവിഷ്യദ്ഭൂതജല്പനഃ
അദൃശ്യമൂർത്തികളായ വാക്കുകൾ 'ശഭാശഭാ' എന്നു പറഞ്ഞു; കൃഷ്ണനെ, അജിനധാരിയെ, ഭാവിയിൽ പ്രശംസിച്ചു.
സര്വസംശയനിര്മോക്താ നാരദഃ സര്വലോകവിത്। ഉവാചാഖിലഭൂതാനാം മധ്യേ സ്പഷ്ടതരം വചഃ
എല്ലാ സംശയങ്ങളും വിട്ടു, ലോകങ്ങളെല്ലാം അറിയുന്ന നാരദൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും നടുവിൽ വളരെ വ്യക്തമായി വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കൃഷ്ണം കമലപത്രാക്ഷം നാര്ചയിഷ്യന്തി യേ നരാഃ। ജീവന്മൃതാസ്തു തേ ജ്ഞേയാ ന സഭാഷ്യാഃ കദാചനാ
കമലദളപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള കൃഷ്ണനെ ആരും ആരാധിക്കാതിരിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചവരാണെന്ന് അറിയണം; അങ്ങനെയുള്ളവരോട് ഒരിക്കലും സംസാരിക്കേണ്ടതില്ല.
പൂജയിത്വാ ച പൂജാര്ഹാന്ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശേഷവിത്। സഹദേവോ നൃണാം ദേവഃ സമാപയത കര്മ തത്
ആരാധനയ്ക്ക് യോഗ്യരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ക്ഷത്രിയന്മാരെയും മറ്റും തിരിച്ചറിയുകയും, അവരെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്തശേഷം, മനുഷ്യരിൽ ദൈവംപോലെയുള്ള സഹദേവൻ ആ യാഗം പൂർത്തിയാക്കി.
തസ്മിന്നഭ്യര്ചിതേ കൃഷ്ണേ സുനീഥഃ ശത്രുകര്ഷണഃ। അതിതാമ്രേക്ഷണഃ കോപാദുവാച മനുജാധിപാന്
കൃഷ്ണനെ അങ്ങനെ ആരാധിച്ചപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന സുനീതൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നവനായി രാജാക്കന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
സ്ഥിതഃ സേനാപതിര്യോഽഹം മന്വധ്വം കിം തു സാമ്പ്രതമ്। യുധി തിഷ്ഠാമ സന്നഹ്യ സമേതാന്വൃഷ്ണിപാണ്ഡവാന്
ഞാൻ ഇവിടെ നില്ക്കുന്ന സൈന്യാധിപനാണ്; ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് നിങ്ങൾ ആലോചിക്കൂ. വൃഷ്ണികളും പാണ്ഡവരും ഒന്നിച്ച് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാവാം.
ഇതി സര്വാന്സമുത്സാദ്യ രാജ്ഞസ്താംശഅചേദിപുങ്ഗവഃ। യജ്ഞോപഘാതായ തതഃ സോഽമന്ത്രതയ രാജഭിഃ
അങ്ങനെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തി, ചെദികളിൽ പ്രധാനനായ ആ സുനീതൻ, യാഗം നശിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് രാജാക്കന്മാരുമായി ആലോചിച്ചു.
തത്രാഹൂതാഗതാഃ സര്വേ സുനീഥപ്രമുഖാ ഗണാഃ. സമദൃശ്യന്ത സങ്ക്രുദ്ധാ വിവര്ണവദനാസ്തഥാ
അവിടെ, സുനീതനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ കൂട്ടങ്ങളും വിളിച്ചുവരുത്തപ്പെട്ടു. അവർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, മുഖം നിറംകെട്ട് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
യുധിഷ്ഠിരാഭിഷേകം ച വാസുദേവസ്യ ചാര്ഹണമ്। ന സ്യാദ്യഥാ തഥാ കാര്യമേവം സര്വേ തദാഽബ്രുവന്
യുധിഷ്ഠിരന്റെ അഭിഷേകവും വാസുദേവനോടുള്ള ആദരവും അങ്ങനെ നടന്നിരിക്കേണ്ടതായിരുന്നില്ല; അന്ന് എല്ലാവരും അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നിഷ്കര്ഷാന്നിശ്ചയാത്സര്വേ രാജാനഃ ക്രോധമൂര്ഛിതാഃ। അബ്രുവംസ്തത്ര രാജാനോ നിര്വേദാദാത്മനിശ്ചയാത്
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കോപത്തിൽ മുഴുകി, മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനത്തോടെ അവിടെ സംസാരിച്ചു.
സുഹൃദ്ഭിര്വാര്യമാണാനാം തേഷാം ഹി വപുരാബഭൌ। ആമിഷാദപകൃഷ്ടാനാം സിഹാനാമിവ ഗര്ജതാമ്
സുഹൃത്തുക്കൾ തടയാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും, അവർ ആക്രോശത്തിൽ, പ്രലോഭനത്തിൽ വീണു, ഒരുമിച്ച് അകശേരിയ്ക്കുന്ന സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നി.
തം ബലൌഘമപര്യന്തം രാജസാഗാരമക്ഷയമ്। കുര്വാണം സമയം കൃഷ്ണോ യുദ്ധായ ബുബുധേ തദാ
അങ്ങിനെയൊരു അറ്റമില്ലാത്ത, അക്ഷയമായ രാജശക്തിയുടെ ഒഴുക്ക് യുദ്ധത്തിന് ഒരുമിച്ചു വരികയാണെന്ന് കൃഷ്ണൻ അപ്പോൾ മനസ്സിലാക്കി.
തതഃ സാഗരസങ്കാശം ദൃഷ്ട്വാ നൃപതിമണ്ഡലമ്। സംവര്തവാതാഭിഹതം ഭീമം ക്ഷുബ്ധമിവാര്ണവമ്
അപ്പോൾ, സമുദ്രംപോലെയുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടം, വിനാശത്തിന്റെ കാറ്റ് അടിച്ചുചേർന്നതുപോലെ, ഭീമൻ അങ്ങിനെ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് അടിച്ചുള്ള സമുദ്രംപോലെയാണെന്ന് കണ്ടു.
രോഷാത്പ്രചലിതം സര്വമിദമാഹ യുധിഷ്ഠിരഃ। ഭീഷ്മം മതിമതാം മുഖ്യം വൃദ്ധം കുരുപിതാമഹമ്। ബൃഹസ്പതിം ബൃഹത്തേജാഃ പുരുഹൂത ഇവാരിഹാ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം കോപത്തിൽ ചലിച്ചിരിക്കുന്നതറിഞ്ഞ്, ധർമ്മത്തിൽ പ്രഗത്ഭനായ യുധിഷ്ഠിരൻ, ജ്ഞാനത്തിൽ പ്രധാനനായ, വയസ്സായ കുരുവംശത്തിന്റെ പിതാമഹനായ ഭീഷ്മനോട്, ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെ, പറഞ്ഞു.
അസൌ രോഷാത്പ്രചലിതോ മഹാന്നൃപതിസാഗരഃ। അത്ര യത്പ്രതിപത്തവ്യം തന്മേ ബ്രൂഹി പിതാമഹ
ഈ മഹത്തായ രാജസമുദ്രം കോപത്തിൽ ചലിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇവിടെ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പിതാമഹനേ, എനിക്കു പറയൂ.
യജ്ഞസ്യ ച ന വിഘ്നഃ സ്യാത്പ്രജാനാം ച ഹിതം ഭവേത്। യഥാ സര്വത്ര തത്സര്വം ബ്രൂഹി മേഽദ്യ പിതാമഹ
യാഗത്തിന് തടസ്സം വരരുത്, ജനങ്ങൾക്ക് ഉപകാരമാകണം; എല്ലായിടത്തും അതെങ്ങനെ സാധ്യമാകും എന്ന് ഇന്ന് പിതാമഹനേ, എനിക്കു പറയൂ.
ഇത്യുക്തവതി ധര്മജ്ഞേ ധര്മരാജേ യുധിഷ്ഠിരേ। ഉവാചേദം വചോ ഭീഷ്മസ്തതഃ കുരുപിതാമഹഃ
അങ്ങനെ ധർമ്മത്തിൽ പ്രഗത്ഭനായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കുരുവംശത്തിന്റെ പിതാമഹനായ ഭീഷ്മൻ അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മാ ഭൈസ്ത്വം കുരുശാര്ദൂല ശ്വാ സിംഹം ഹന്തുമര്ഹതി। ശിവഃ പന്ഥാഃ സുനീതോഽത്ര മയാ പൂര്വതരം വൃതഃ
കുരുവംശത്തിലെ സിംഹമേ, ഭയപ്പെടേണ്ട; നായക്ക് സിംഹത്തെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകാം. ഇവിടെ നല്ല വഴിയാണ് ഞാൻ മുമ്പ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
പ്രസുപ്തേ ഹി യഥാ സിംഹേ ശ്വാനസ്താത സമാഗതാഃ। ഭഷേയുഃ സഹിതാഃ സര്വേ തഥേമേ വസുധാധിപാഃ
സിംഹം ഉറങ്ങുമ്പോൾ, നായ്ക്കൾ കൂട്ടമായി വന്ന് ഒരുമിച്ച് കുരയ്ക്കുന്നതുപോലെ, ഇവരാണ് ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ.
വൃഷ്ണിസിംഹസ്യ സുപ്തസ്യ തഥാഽമീ പ്രമുകേ സ്ഥിതാഃ। ഭഷന്തേ താത സങ്ക്രുദ്ധാഃ ശ്വാനഃ സിംഹസ്യ സന്നിധൌ
വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ സിംഹം ഉറങ്ങുമ്പോള് എങ്ങനെ ചില നായ്ക്കള് അതിന്റെ മുന്നില് നിന്ന് കോപത്തോടെ കുരയ്ക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇവരും അവന്റെ മുന്നില് നിന്നിരിക്കുന്നത്.
ന ഹി സമ്ബുധ്യതേ യാവത്സുപ്തഃ സിംഹ ഇവാച്യുതഃ। ` തദിദം ജ്ഞാതപൂര്വം ഹി തവ സംസ്തോതുമിച്ഛസി'। തേന സിംഹീകരോത്യേതാനസിംഹശ്ചേദിപുങ്ഗവഃ
അച്യുതാ, സിംഹം ഉറങ്ങുന്നപോലെ അവന് ഉണരുന്നില്ല. നീ ഇതു മുമ്പേ അറിയുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവനെ പ്രശംസിക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടു, മനുഷ്യരിലേയും ശ്രേഷ്ഠന് എന്ന സിംഹം ഉണരുമ്പോള് ഇവരെല്ലാവരെയും സിംഹങ്ങളാക്കും.
പാര്ഥിവാന്പാര്ഥിവശ്രേഷ്ഠ ശിശുപാലോഽല്പചേതനഃ। സര്വാന്സര്വാത്മനാ താത നേതുകാമോ യമക്ഷയമ്
രാജാക്കന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ചെറുതായ മനസ്സുള്ള ശിശുപാലന് ഈ രാജാക്കന്മാരെ എല്ലാം യമന്റെ ലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകാന് മനസ്സുകൊണ്ടു ശ്രമിക്കുന്നു.
നൂനമേതത്സമാദാതും പുനരിച്ഛത്യധോക്ഷജഃ। യദസ്യ ശിശുപാലസ്യ തേജസ്തിഷ്ഠതി ഭാരത
ഭാരതാ, ഈ ശിശുപാലനില് ശേഷിച്ചിരിക്കുന്ന ശക്തി വീണ്ടും എടുത്തു കളയാന് അദൃശ്യനായവന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നു തീർച്ച.
വിപ്ലുതാ ചാസ്യ ഭദ്രം തേ ബുദ്ധിര്ബുദ്ധിമതാം വര। ചേദിരാജസ്യ കൌന്തേയ സര്വേഷാം ച മഹീക്ഷിതമ്
കൗന്തേയ, ബുദ്ധിമാന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ചെദിരാജാവിന്റെയും ഈ ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരുടേയും ബുദ്ധി നശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആദാതും ച നരവ്യാഘ്രോ യം യമിച്ഛത്യയം തദാ। തസ്യ വിപ്ലവതേ ബുദ്ധിരേവം ചേദിപതേര്യഥാ
മനുഷ്യരില് കടുവയായവന് ആരെയെങ്കിലും പിടിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുമ്പോള് അവന്റെ ബുദ്ധി അകറ്റപ്പെടും; ചെദിരാജാവിനോടു സംഭവിച്ചതു പോലെ.
ചതുര്വിധാനാം ഭൂതാനാം ത്രിഷു ലോകേഷു മാധവഃ। പ്രഭവശ്ചൈവ സര്വേഷാം നിധനം ച യുധിഷ്ഠിര
യുധിഷ്ഠിരാ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെയും നാലു തരത്തിലുള്ള സകല ജീവികളുടെയും ആരംഭവും അവസാനവും മാധവനാണ്.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ തതശ്ചേദിപതിര്നൃപഃ। ഭീഷ്മം രൂക്ഷാക്ഷരാ വാചഃ ശ്രാവയാമാസ ഭാരത
ഇങ്ങനെ അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, ഭാരതാ, ചെദിരാജാവ് ഭീഷ്മനോടു കഠിനവും കടുപ്പമുള്ളതുമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.