ഹതാ ബ്രഹ്മദ്വിഷഃ സര്വേ ജയന്ത്യന്ധകവൃഷ്ണയടഃ। ഏവമുക്തഃ സഹ സ്ത്രീഭിരക്ഷതൈര്മധുസൂദനഃ
ബ്രഹ്മദ്വേഷികളൊക്കെയും കൊല്ലപ്പെട്ടു; അങ്ങനെ മധുസൂദനൻ, ആന്ധകവൃഷ്ണി സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, പറഞ്ഞു.
തതഃ ശൌരിഃ സുപര്ണേന സ്വം നിവേശനമഭ്യയാത്। ചകാരാഥ യഥോദ്ദേശമീശ്വരോ മണിപര്വതമ്
ശൗരി സൂപർണ്ണന്റെ മേൽ കയറി സ്വന്തം വസതിയിലേക്കു പോയി; പിന്നെ ഭഗവാൻ യോജിച്ചപോലെ മണിപർവതം ഉണ്ടാക്കി.
തതോ ധനാനി രത്നാനി സഭായാം മധുസൂദനഃ। നിധായ പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ പിതുര്ദര്ശനലാലസഃ
മധുസൂദനൻ, കമലനയനൻ, തന്റെ അച്ഛനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സമവായശാലയിൽ ധനവും രത്നങ്ങളും വെച്ചു.
തതഃ സാന്ദീപിനിം പൂര്വം ബ്രാഹ്മണം ചാപി ഭാരത। യഥാന്യായം വാസുദേവ ഉപസ്പൃഷ്ട്വാ മഹായശാഃ
അപ്പോൾ മഹാശ്രീയുള്ള വാസുദേവൻ, ശുദ്ധീകരണം നടത്തി, ആദ്യം സാന്ദീപനിയെയും ബ്രാഹ്മണനെയും സമീപിച്ചു.
വവന്ദേ പൃഥുതാമ്രാക്ഷഃ പ്രീയമാണോ മഹായശാഃ। തഥാഽശ്രുപരിപൂര്ണാക്ഷമാനന്ദഭൃതചേതസമ്
വ്യാപകവും ചെമ്പ് നിറമുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള മഹാശ്രീയുള്ളവൻ സന്തോഷത്തോടെ വന്ദിച്ചു; ആനന്ദത്തിൽ കണ്ണുനിറഞ്ഞവരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
വവന്ദേ സഹ രാമേണ പിതരം വാസവാനുജഃ। താഭ്യാം ച മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രാതഃ കേശവഃ പരവീരഹാ
വാസുദേവൻ രാമനോടൊപ്പം അച്ഛനോട് വന്ദിച്ചു; കേശവൻ, ശത്രുക്കളുടെ ഭയങ്കരൻ, ഇരുവരാലും തലയിൽ ചേർത്ത് പിടിക്കപ്പെട്ടു.
യഥാശ്രേഷ്ഠമുപാഗമ്യ സാത്വതാന്യദുനന്ദനഃ। സര്വേഷാം നാമ ജഗ്രാഹ ദാശാര്ഹാണാമധോക്ഷജഃ
യഥാക്രമം എല്ലാവരെയും സമീപിച്ച്, യദുനന്ദനൻ, ലോകത്തിൽ അതീതനായവൻ, ദാശാർഹരെയൊക്കെയും പേരുപറഞ്ഞ് അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
തതഃ സര്വാണി വിത്താനി സര്വരത്നമയാനി ച। വ്യഭജത്താനി തേഭ്യോഽഥ സര്വേഭ്യോ യദുനന്ദനഃ
അപ്പോൾ യദുനന്ദനൻ, അവരൊക്കെയും ധനവും രത്നങ്ങളും എല്ലാം പങ്കുവെച്ചു.
സാ കേശവമഹാമാത്രൈര്മഹേന്ദ്രപ്രതിമൈഃ സഭാ। ശുശുഭേ വൃഷ്ണിശാര്ദൂലൈഃ സിംഹൈരിവ ഗിരേര്ഗുഹാ
കേശവന്റെ മഹാമന്ത്രിമാർ മഹേന്ദ്രനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ, വൃഷ്ണിവീരന്മാരോടൊപ്പം ആ സഭ പർവതഗുഹയിലെ സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
അഥാസനഗതാന്സര്വാനുവാച വിബുധാധിപഃ। ശുഭയാ ഹര്ഷയന്വാചാ മഹേന്ദ്രസ്താന്മഹായശാഃ। കുകുരാന്ധകമുഖ്യാംശ്ച തം ച രാജാനമാഹുകമ്
അപ്പോൾ ദേവേന്ദ്രൻ, മഹാശ്രീയുള്ളവൻ, ശുഭമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, അങ്ങോട്ട് ഇരുന്ന എല്ലാവരോടും, പ്രധാനമായ കുകുരന്മാരോടും ആന്ധകന്മാരോടും രാജാവായ ആഹുകനോടും സംസാരിച്ചു.
യദര്ഥം ജന്മ കൃഷ്ണസ്യ മാനുഷേഷു മഹാത്മനഃ। യത്കൃതം വാസുദേവേന തദ്വക്ഷ്യാമി സമാസതഃ
മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചതിന്റെ ഉദ്ദേശവും, വാസുദേവൻ ചെയ്തതും ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം.
അയം ശതസഹസ്രാണി ദാനവാനാമരിന്ദമഃ। നിഹയ് പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ പാതാലവിവരം യയൌ
ഇവൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, കമലനയനൻ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ദാനവന്മാരെ കൊല്ലുകയും പാതാളത്തിലെ കുഴിയിലേക്കു പോകുകയും ചെയ്തു.
യച്ച നാധിഗതം പൂര്വൈഃ പ്രഹ്ലാദബലിശമ്ബരൈഃ। തദിദം ശൌരിണാ വിത്തം പ്രാപിതം ഭവതാമിഹ
പൃഹ്ലാദനും ബലിയും ശംബരനും മുമ്പ് നേടാൻ കഴിയാത്തതെല്ലാം ശൗരി നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി ഇവിടെ നേടിക്കൊടുത്തു.
സപാശം മുരമാക്രമയ് പാഞ്ചജന്യം ച ധീമതാ। ശിലാസങ്ഘാനതിക്രമ്യ നിശുമ്ഭഃ സഗണോ ഹതഃ
ബുദ്ധിമാനായവൻ മൂരനെ കെട്ടി കീഴടക്കി, പാഞ്ചജന്യത്തെ പിടിച്ചു, കല്ലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കടന്ന്, നിശുംബനും കൂട്ടുകാരും സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.
ഹയഗ്രീവശ്ച വിക്രാന്തോ ദാനവോ നിഹതോ ബലീ। മഥിതശ്ച മൃധേ ഭൌമഃ കുണ്ഡലേ ചാഹൃതേ പുനഃ
ശക്തനായ ദാനവൻ ആയ ഹയഗ്രീവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഭൗമൻ യുദ്ധത്തിൽ തകർക്കപ്പെട്ടു, കുണ്ഡലങ്ങളും വീണ്ടും എടുത്തു.
പുനര്ബാണവധേ ശൌരിമാദിത്യാ വസുഭിഃ സഹ। മന്മുഖാ ആഗമിഷ്യന്തി സാധ്യാശ്ച മധുസൂദനമ്
പിന്നീട് ബാണനെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യന്മാരോടും വസുക്കളോടും കൂടെ, സാദ്ധ്യന്മാർ എന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മധുസൂദനനെ സമീപിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തതഃ സര്വാനാമന്ത്ര്യ കുകുരാന്ധകാന്। സസ്വജേ രാമകൃഷ്ണൌ ച വസുദേവം ച വാസവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വാസവൻ എല്ലാ കുകുരരും അന്ധകരും വിട്ട് വിടപറഞ്ഞു, രാമനും കൃഷ്ണനും വസുദേവനെയും സ്നേഹത്തോടെ അണക്കിക്കൊണ്ടു.
പ്രദ്യുമ്നസാമ്ബപ്രമുഖാനനിരൂദ്ധം ച സാരണമ്। ബഭ്രും ഝല്ലിം ഗദം ഭാനും ചാരുദേഷ്ണം ച വൃത്രഹാ
പ്രദ്യുമ്നൻ, സാംബൻ, അനിരുദ്ധൻ, സാരണൻ, ബഭ്രു, ഝല്ലി, ഗദ, ഭാനു, ചാരുദേഷ്ണൻ എന്നിവരെയും വൃത്രഹൻ സ്നേഹത്തോടെ അണക്കിക്കൊണ്ടു.
സത്കൃത്യ സാരണാക്രൂരൌ പുനരാഭാഷ്യ സാത്യകിമ്। സസ്വജേ വൃഷ്ണിരാജാനമാഹുകം കുകുരാധിപമ്। ഭോജം ച കൃതവര്ണാണമന്യാംശ്ചാന്ദകവൃഷ്ണിഷു
സാരണനും അക്രൂരനും ആദരപൂർവ്വം ആദരിച്ചു, സത്യകിയെ വീണ്ടും അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, വൃഷ്ണിരാജാവായ ആഹുകനും കുകുരാധിപതിയും, ഭോജരിൽ കൃതവർണ്ണനും മറ്റു അന്ധകവൃഷ്ണിമാരെയും സ്നേഹത്തോടെ അണക്കിക്കൊണ്ടു.
ആമന്ത്ര്യ ദേവപ്രവരൈര്വാസവോ വാസവാനുജമ്। തതഃ ശ്വേതാചലപ്രഖ്യം ഗജമൈരാവതം പ്രഭുഃ
എല്ലാവരെയും വിടപറഞ്ഞ്, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വാസവൻ വാസുദേവനോട് സംസാരിച്ചു. പിന്നെ, വെള്ളപർവതത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ഐരാവതം എന്ന ആനയിൽ കയറി.
പശ്യതാം സര്വഭാതാനാമാരുരോഹ ശചീപതിഃ। പൃഥിവീം ചാന്തരിക്ഷം ച ദിവം ച വരവാരണമ്
എല്ലാ ജീവികളും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, ശചീപതി ആ മഹത്തായ ആനയിൽ കയറി, ഭൂമി, ആകാശം, സ്വർഗം എന്നിവയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
മുഖാഡമ്ബരനിര്ഘോഷൈഃ പൂരയന്തമിവാസകൃത്। ഹൈമയന്ത്രമഹാകക്ഷ്യം ഹിരണ്മയവിഷാണിനമ്
ആ ആനയുടെ കക്കൂസിന്റെ ഗർജ്ജനം ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറച്ചു. അതിന് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കെട്ടുകളും വലിയ ശരീരവും പൊൻകോടുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മനോഹരകുഥാസ്തീര്ണം സര്വരത്നവിഭൂഷിതമ്। നിത്യസ്രുതമദസ്രാവം ക്ഷരന്തമിവ തോയദമ്
ആ ആനയുടെ മനോഹരമായ പിൻഭാഗം മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ വിരിച്ച്, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിൽ നിന്ന് സദാ സുഗന്ധമുള്ള മദം ഒഴുകി, മഴമേഘം പോലെ തുളുമ്പി.
ദിശാഗജം മഹാമാത്രം കാഞ്ചനസ്രജമാസ്ഥിതഃ। പ്രബഭൌ മന്ദരാഗ്രസ്ഥഃ പ്രതപന്ഭാനുമാനിവ
പൊന്നിന്റെ മാല ധരിച്ച്, ദിക്കുകളുടെ രാജാവായ ആ ആനയുടെ മുകളിൽ കയറി, മന്ദരപർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ വാസവൻ തിളങ്ങി.
തതോ വജ്മയം ഭീമം പ്രഗൃഹ്യ പരാമാങ്കുശമ്। യയൌ ബലവതാ സാര്ധം പാവകേന ശചീപതിഃ
ശക്തിയുള്ള വജ്രവും ഉത്തമമായ ആങ്കുഷവും കൈയിൽ എടുത്ത്, ശചീപതി ശക്തനായ അഗ്നിദേവനോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
തം കരേണുഗജവ്രാതൈര്വിമാനൈശ്ച മരുദ്ഗണാഃ। പൃഷ്ഠതോഽനുയയുഃ പ്രീതാഃ കുബേരവരുണഗ്രഹാഃ
ആയിരം പെൺആനകളും ദിവ്യവിമാനങ്ങളും സഹിതം സന്തോഷത്തോടെ മരുത്ദേവന്മാർ, കുബേരൻ, വരുണൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവരും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
സ വായുപക്ഷമാസ്ഥായ വൈശ്വാനരപഥം ഗതഃ। പ്രാപ്യ സൂര്യപഥം ദേവസ്തത്രൈവാന്തരധീയത
വായുവിന്റെ ചിറകുള്ള വഴി കയറി, അഗ്നിയുടെ പാതയിലൂടെ യാത്ര ചെയ്തു. സൂര്യന്റെ പാതയിൽ എത്തുമ്പോൾ ദേവൻ അവിടെ അദൃശ്യനായി.
തതഃ സര്വദശാര്ഹാണാമാഹുകസ്യ ച യാഃ സ്ത്രിയഃ। നന്ദഗോപസ്യ മഹിഷീ യശോദാ ലോകവിശ്രുതാ
അപ്പോൾ ദശാർഹരുടെ എല്ലാ ഭാര്യമാരും, ആഹുകന്റെ ഭാര്യമാരും, നന്ദഗോപന്റെ മഹിഷിയായ പ്രശസ്തയായ യശോദയും ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.
രേവതീ ച മഹാഭാഗാ രുക്മിണീ ച പത്രിവ്രതാ। സത്യാ ജാമ്ബവതീ ചോഭേ ഗാന്ധാരീ ശിംശുമാപി ച
മഹാഭാഗയായ രേവതിയും ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയുള്ള രുക്മിണിയും, സത്യയും ജാംബവതിയും, ഗന്ധാരിയും ശിംശുമാപിയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിശോകാ ലക്ഷണാ ചാപി സുമിത്രാ കേതുമാ തഥാ। വാസുദേവമഹിഷ്യോഽന്യാഃ ശ്രിയാ സാര്ധം യയുസ്തദാ
വിശോക, ലക്ഷണ, സുമിത്ര, കേതുമാ എന്നിവരും, വാസുദേവന്റെ മറ്റു ഭാര്യമാരും ശ്രീയോടൊപ്പം അപ്പോൾ അവിടെ എത്തി.