മത്തബര്ഹിണനാദാശ്ച കോകിലാശ്ച മദാവഹാഃ। ബഭൂവുഃ പരമോപേതാഃ സര്വേ ജഗതി പര്വതാഃ
മദത്തിൽ മുഴുകിയ മയിൽകൂകകളും കുയിലുകളുടെ മധുരഗാനവും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ലോകത്തിലെ എല്ലാ പർവതങ്ങളും അവിടെ അതിന്റെ ഉന്നത രൂപത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തത്രൈവ ഗജയൂഥാനി തത്ര ഗോമഹിഷാസ്തഥാ। നിവാസാശ്ച കൃതാസ്തത്ര വരാഹാ മൃഗപക്ഷിണാമ്
അവിടെ ആനകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, പശുക്കളും മഹിഷികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. പന്നികൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും താമസസ്ഥലങ്ങൾ ഒരുക്കിയിരുന്നു.
വിശ്വകര്മകൃതഃ ശൈലഃ പ്രാകാരസ്തത്ര വേശ്മനി। വ്യക്തകിഷ്കുശതോദ്യാമഃ സുധാരസസമപ്രഭഃ
വിശ്വകർമ്മ നിർമ്മിച്ച പർവതംപോലെയുള്ള മതിൽ ആ ഭവനെ ചുറ്റി. കിഷ്കു, ശതവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും അമൃതംപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളതുമായ തോട്ടങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തേന തേ ച മഹാശൈലാഃ സരിതശ്ച സരാംസി ച। പരിക്ഷിപ്താനി വൈ തസ്യ വനാന്യുപവനാനി ച
അത് കൊണ്ട് വലിയ പർവതങ്ങളും നദികളും തടാകങ്ങളും, കാടുകളും ഉപവനങ്ങളും എല്ലാം അതിനകത്ത് ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഏവമാലോകയാഞ്ചക്രുര്ദ്വാരകാമൃഷഭാസ്ത്രയഃ। ഉപേന്ദ്രബലദേവൌ ച വാസവശ്ച മഹായശാഃ
ഇങ്ങനെ ആ മൂന്നു മഹാപുരുഷന്മാർ—ഉപേന്ദ്രൻ, ബാലരാമൻ, മഹത്വമുള്ള ഇന്ദ്രൻ—ദ്വാരകയെ ആസ്വദിച്ചു നോക്കി.
തതസ്തം പാണ്ഡരം ശൌരിര്മൂര്ധ്നി തിഷ്ഠന്ഗരുത്മതഃ। പ്രീതഃ ശങ്ഖമുപാധ്മാസീദ്ദ്വിഷതാം രോമഹര്ഷണമ്
അപ്പോൾ ശൗരി, വെള്ളയുള്ള രഥത്തിൽ പതാകയുമായി നിൽക്കുമ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ശംഖം ഊതിയപ്പോൾ ശത്രുക്കളുടെ രോമങ്ങൾ നട്ടെല്ലു നിന്നു.
തസ്യ ശങ്ഖസ്യ ശബ്ദേന സാരശ്ചുക്ഷുഭേ ഭൃശമ്। രരാസ ച നഭഃ സര്വം തച്ചിത്രമഭവത്തദാ
ആ ശംഖത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് തടാകം അതിയായി അലയടിച്ചു, ആകാശം മുഴുവൻ മുഴങ്ങിപ്പോയി; അതൊരു അത്ഭുതമായ കാഴ്ചയായിരുന്നു.
പാഞ്ചജന്യസ്യ നിര്ഘോഷം നിശമ്യ കുകുരാന്ദകാഃ। പ്രീയമാണാഃ സമാജഗ്മുരാലോക്യ മധുസൂദനമ്
പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ ഗംഭീരശബ്ദം കേട്ടു, കുകുരരും അന്ധകവംശക്കാരും സന്തോഷത്തോടെ ഒന്നിച്ചു വന്ന് മധുസൂദനനെ കാണാൻ എത്തി.
വസുദേവം പുരസ്കൃത്യ വേണുശങ്ഖരവൈഃ സഹ। ഉഗ്രസേനോ യയൌ രാജാ വാസുദേവനിവേശനമ്
ഉഗ്രസേനൻ രാജാവ് വാസുദേവനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, വേണുവും ശംഖവും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദങ്ങൾക്കൊപ്പം വാസുദേവന്റെ വസതിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.
ആനന്ദിതും പര്യചന്സ്വേഷു വേശ്മസു ദേവകീ। രോഹിണീ ച യയൌ ദേശമാഹുകസ്യ ച യാഃ സ്ത്രിയഃ
ആനന്ദം അനുഭവിക്കാൻ ദേവകി തന്റെ ഭവനങ്ങളിൽ കറങ്ങി, രോഹിണിയും ആഹുകന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അങ്ങോട്ടു പോയി.
ഹതാ ബ്രഹ്മദ്വിഷഃ സര്വേ ജയന്ത്യന്ധകവൃഷ്ണയടഃ। ഏവമുക്തഃ സഹ സ്ത്രീഭിരക്ഷതൈര്മധുസൂദനഃ
ബ്രഹ്മദ്വേഷികളൊക്കെയും കൊല്ലപ്പെട്ടു; അങ്ങനെ മധുസൂദനൻ, ആന്ധകവൃഷ്ണി സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, പറഞ്ഞു.
തതഃ ശൌരിഃ സുപര്ണേന സ്വം നിവേശനമഭ്യയാത്। ചകാരാഥ യഥോദ്ദേശമീശ്വരോ മണിപര്വതമ്
ശൗരി സൂപർണ്ണന്റെ മേൽ കയറി സ്വന്തം വസതിയിലേക്കു പോയി; പിന്നെ ഭഗവാൻ യോജിച്ചപോലെ മണിപർവതം ഉണ്ടാക്കി.
തതോ ധനാനി രത്നാനി സഭായാം മധുസൂദനഃ। നിധായ പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ പിതുര്ദര്ശനലാലസഃ
മധുസൂദനൻ, കമലനയനൻ, തന്റെ അച്ഛനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സമവായശാലയിൽ ധനവും രത്നങ്ങളും വെച്ചു.
തതഃ സാന്ദീപിനിം പൂര്വം ബ്രാഹ്മണം ചാപി ഭാരത। യഥാന്യായം വാസുദേവ ഉപസ്പൃഷ്ട്വാ മഹായശാഃ
അപ്പോൾ മഹാശ്രീയുള്ള വാസുദേവൻ, ശുദ്ധീകരണം നടത്തി, ആദ്യം സാന്ദീപനിയെയും ബ്രാഹ്മണനെയും സമീപിച്ചു.
വവന്ദേ പൃഥുതാമ്രാക്ഷഃ പ്രീയമാണോ മഹായശാഃ। തഥാഽശ്രുപരിപൂര്ണാക്ഷമാനന്ദഭൃതചേതസമ്
വ്യാപകവും ചെമ്പ് നിറമുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള മഹാശ്രീയുള്ളവൻ സന്തോഷത്തോടെ വന്ദിച്ചു; ആനന്ദത്തിൽ കണ്ണുനിറഞ്ഞവരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
വവന്ദേ സഹ രാമേണ പിതരം വാസവാനുജഃ। താഭ്യാം ച മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രാതഃ കേശവഃ പരവീരഹാ
വാസുദേവൻ രാമനോടൊപ്പം അച്ഛനോട് വന്ദിച്ചു; കേശവൻ, ശത്രുക്കളുടെ ഭയങ്കരൻ, ഇരുവരാലും തലയിൽ ചേർത്ത് പിടിക്കപ്പെട്ടു.
യഥാശ്രേഷ്ഠമുപാഗമ്യ സാത്വതാന്യദുനന്ദനഃ। സര്വേഷാം നാമ ജഗ്രാഹ ദാശാര്ഹാണാമധോക്ഷജഃ
യഥാക്രമം എല്ലാവരെയും സമീപിച്ച്, യദുനന്ദനൻ, ലോകത്തിൽ അതീതനായവൻ, ദാശാർഹരെയൊക്കെയും പേരുപറഞ്ഞ് അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
തതഃ സര്വാണി വിത്താനി സര്വരത്നമയാനി ച। വ്യഭജത്താനി തേഭ്യോഽഥ സര്വേഭ്യോ യദുനന്ദനഃ
അപ്പോൾ യദുനന്ദനൻ, അവരൊക്കെയും ധനവും രത്നങ്ങളും എല്ലാം പങ്കുവെച്ചു.
സാ കേശവമഹാമാത്രൈര്മഹേന്ദ്രപ്രതിമൈഃ സഭാ। ശുശുഭേ വൃഷ്ണിശാര്ദൂലൈഃ സിംഹൈരിവ ഗിരേര്ഗുഹാ
കേശവന്റെ മഹാമന്ത്രിമാർ മഹേന്ദ്രനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ, വൃഷ്ണിവീരന്മാരോടൊപ്പം ആ സഭ പർവതഗുഹയിലെ സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
അഥാസനഗതാന്സര്വാനുവാച വിബുധാധിപഃ। ശുഭയാ ഹര്ഷയന്വാചാ മഹേന്ദ്രസ്താന്മഹായശാഃ। കുകുരാന്ധകമുഖ്യാംശ്ച തം ച രാജാനമാഹുകമ്
അപ്പോൾ ദേവേന്ദ്രൻ, മഹാശ്രീയുള്ളവൻ, ശുഭമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, അങ്ങോട്ട് ഇരുന്ന എല്ലാവരോടും, പ്രധാനമായ കുകുരന്മാരോടും ആന്ധകന്മാരോടും രാജാവായ ആഹുകനോടും സംസാരിച്ചു.
യദര്ഥം ജന്മ കൃഷ്ണസ്യ മാനുഷേഷു മഹാത്മനഃ। യത്കൃതം വാസുദേവേന തദ്വക്ഷ്യാമി സമാസതഃ
മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചതിന്റെ ഉദ്ദേശവും, വാസുദേവൻ ചെയ്തതും ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം.
അയം ശതസഹസ്രാണി ദാനവാനാമരിന്ദമഃ। നിഹയ് പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ പാതാലവിവരം യയൌ
ഇവൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, കമലനയനൻ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ദാനവന്മാരെ കൊല്ലുകയും പാതാളത്തിലെ കുഴിയിലേക്കു പോകുകയും ചെയ്തു.
യച്ച നാധിഗതം പൂര്വൈഃ പ്രഹ്ലാദബലിശമ്ബരൈഃ। തദിദം ശൌരിണാ വിത്തം പ്രാപിതം ഭവതാമിഹ
പൃഹ്ലാദനും ബലിയും ശംബരനും മുമ്പ് നേടാൻ കഴിയാത്തതെല്ലാം ശൗരി നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി ഇവിടെ നേടിക്കൊടുത്തു.
സപാശം മുരമാക്രമയ് പാഞ്ചജന്യം ച ധീമതാ। ശിലാസങ്ഘാനതിക്രമ്യ നിശുമ്ഭഃ സഗണോ ഹതഃ
ബുദ്ധിമാനായവൻ മൂരനെ കെട്ടി കീഴടക്കി, പാഞ്ചജന്യത്തെ പിടിച്ചു, കല്ലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കടന്ന്, നിശുംബനും കൂട്ടുകാരും സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.
ഹയഗ്രീവശ്ച വിക്രാന്തോ ദാനവോ നിഹതോ ബലീ। മഥിതശ്ച മൃധേ ഭൌമഃ കുണ്ഡലേ ചാഹൃതേ പുനഃ
ശക്തനായ ദാനവൻ ആയ ഹയഗ്രീവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഭൗമൻ യുദ്ധത്തിൽ തകർക്കപ്പെട്ടു, കുണ്ഡലങ്ങളും വീണ്ടും എടുത്തു.
പുനര്ബാണവധേ ശൌരിമാദിത്യാ വസുഭിഃ സഹ। മന്മുഖാ ആഗമിഷ്യന്തി സാധ്യാശ്ച മധുസൂദനമ്
പിന്നീട് ബാണനെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യന്മാരോടും വസുക്കളോടും കൂടെ, സാദ്ധ്യന്മാർ എന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മധുസൂദനനെ സമീപിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തതഃ സര്വാനാമന്ത്ര്യ കുകുരാന്ധകാന്। സസ്വജേ രാമകൃഷ്ണൌ ച വസുദേവം ച വാസവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വാസവൻ എല്ലാ കുകുരരും അന്ധകരും വിട്ട് വിടപറഞ്ഞു, രാമനും കൃഷ്ണനും വസുദേവനെയും സ്നേഹത്തോടെ അണക്കിക്കൊണ്ടു.
പ്രദ്യുമ്നസാമ്ബപ്രമുഖാനനിരൂദ്ധം ച സാരണമ്। ബഭ്രും ഝല്ലിം ഗദം ഭാനും ചാരുദേഷ്ണം ച വൃത്രഹാ
പ്രദ്യുമ്നൻ, സാംബൻ, അനിരുദ്ധൻ, സാരണൻ, ബഭ്രു, ഝല്ലി, ഗദ, ഭാനു, ചാരുദേഷ്ണൻ എന്നിവരെയും വൃത്രഹൻ സ്നേഹത്തോടെ അണക്കിക്കൊണ്ടു.
സത്കൃത്യ സാരണാക്രൂരൌ പുനരാഭാഷ്യ സാത്യകിമ്। സസ്വജേ വൃഷ്ണിരാജാനമാഹുകം കുകുരാധിപമ്। ഭോജം ച കൃതവര്ണാണമന്യാംശ്ചാന്ദകവൃഷ്ണിഷു
സാരണനും അക്രൂരനും ആദരപൂർവ്വം ആദരിച്ചു, സത്യകിയെ വീണ്ടും അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, വൃഷ്ണിരാജാവായ ആഹുകനും കുകുരാധിപതിയും, ഭോജരിൽ കൃതവർണ്ണനും മറ്റു അന്ധകവൃഷ്ണിമാരെയും സ്നേഹത്തോടെ അണക്കിക്കൊണ്ടു.
ആമന്ത്ര്യ ദേവപ്രവരൈര്വാസവോ വാസവാനുജമ്। തതഃ ശ്വേതാചലപ്രഖ്യം ഗജമൈരാവതം പ്രഭുഃ
എല്ലാവരെയും വിടപറഞ്ഞ്, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വാസവൻ വാസുദേവനോട് സംസാരിച്ചു. പിന്നെ, വെള്ളപർവതത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ഐരാവതം എന്ന ആനയിൽ കയറി.