അര്ചിതോ യദുമുഖ്യൈശ്ച ഭഗവാന്വാസവാനുജഃ। തതഃ പാര്ഥിവമായാന്തം സഹിതം സര്വരാജഭിഃ। സരസ്വത്യാം ജരാസന്ധമജയത്പുരുഷോത്തമഃ
യദുകുലത്തിലെ പ്രധാനന്മാർ കൃഷ്ണനെ ആദരിച്ച് സ്വീകരിച്ചു. അതിനുശേഷം, എല്ലാ രാജാക്കളോടൊപ്പം വന്ന ജരാസന്ധനെ സർസ്വതീനദിക്കരയിൽ പുരുഷോത്തമൻ ജയിച്ചു.
ശൂരസേനപുരം ത്യക്ത്വാ തതോ യാദവനന്ദനഃ। ദ്വാരകാം ഭഗവാന്കൃഷ്ണഃ പ്രത്യപദ്യത ഭാരത
ശൂരസേനപുരി വിട്ട്, യാദവരുടെ ആനന്ദമായ കൃഷ്ണൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.
തതോ മഹാത്മാ യാനാനി രത്നാനി വിവിധാനി ച। യഥാര്ഹം പുണ്ഡരീകാക്ഷോ നൈര്ഋതാത്പ്രത്യപദ്യത
അതിനുശേഷം, വലിയ മനസ്സുള്ള കൃഷ്ണൻ, കണികണ്ണൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തു നിന്ന് യോജിച്ചവാഹനങ്ങളും വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും യോജിച്ചപോലെ സ്വീകരിച്ചു.
തത്ര വിഘ്നം ചരന്തി സ്മ ദൈതേയാഃ സഹദാനവൈഃ। താഞ്ജഘാന മഹാബാഹുര്വരമത്താന്മഹാസുരാന്
അവിടെ, ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും ചേർന്ന് പലവിധ തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു. പക്ഷേ, ശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണൻ ആ മഹാസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
സ വിഘ്നമകരോത്തത്ര നരകോ നാമ നൈര്ഋതഃ। അദിതിം ധര്ഷയാമാസ കുണ്ഡലാര്ഥം യുധിഷ്ഠിര
അവിടെ, നരക എന്നൊരു നൈരൃതൻ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു; യുധിഷ്ഠിരാ, അവൻ കുണ്ഡലങ്ങൾക്കായി അദിതിയെ അപമാനിച്ചു.
ന ചാസുരഗണൈഃ സര്വൈഃ സഹിതൈഃ കര്മ തത്പുരാ। കൃതപൂര്വം മഹാഘോരം യദകാര്ഷീന്മഹാസുരഃ
മുൻപൊരിക്കലും, ഒരു അസുരനും കൂട്ടരും ചേർന്നാലും, ആ മഹാസുരൻ ചെയ്തതുപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ ദുഷ്കൃത്യം ആരും ചെയ്തിട്ടില്ല.
യം മഹീ സുഷുവേ ദേവീ യസ്യ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം പുരമ്। വിഷയാന്തപാലാശ്ചത്വാരോ യസ്യാസന്യുദ്ധദുര്മദാഃ
ഭൂമി തന്നെയാണ് അവനെ പ്രസവിച്ചത്; അവന്റെ നഗരം പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം. അവന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ അതിരുകൾ കാത്തുനിൽക്കുന്ന നാലു വീരന്മാർ ഉണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം അഹങ്കാരമുള്ളവർ.
ആദേവയാനമാവൃത്യ പന്ഥാനം പര്യവസ്ഥിതാഃ। ത്രാസനാഃ സുരസങ്ഘാനാം വിരൂപൈ രാക്ഷസൈഃ സഹ
അവർ ദൈവവാഹനത്തിന്റെ വഴിയെ തടഞ്ഞ്, ഭയങ്കരമായ രൂപമുള്ള രാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം, ദേവതാസമൂഹങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.
ഹയഗ്രീവോ നികുമ്ഭശ്ച ഘോരഃ പഞ്ചജനസ്തദാ। മുരഃ പുത്രസഹസ്രൈശ്ച വരമത്തോ മഹാസുരഃ
അവിടെ, ഹയഗ്രീവൻ, നികുംബൻ, ഭയങ്കരനായ പഞ്ചജനൻ, ആയിരക്കണക്കിന് പുത്രന്മാരോടുകൂടിയ മുരൻ എന്ന മഹാസുരൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തദ്വധാര്ഥം മഹാബാഹുരേഷ ചക്രഗദാസിഭൃത്। ജാതോ വൃഷ്ണിഷു ദേവക്യാം വാസുദേവോ ജനാര്ദനഃ
അവരെ സംഹരിക്കാൻ, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം എന്നിവ കൈവശമുള്ള ശക്തനായ വാസുദേവൻ ജനാർദ്ദനൻ, ദേവകിയിൽ നിന്ന് വൃഷ്ണികളിൽ ജനിച്ചു.
തസ്യാസ്യ പുരുഷേന്ദ്രസ്യലോകപ്രഥിതതേജസഃ। നിവാസോ ദ്വാരകായാം തു വിദിതോ വഃ പ്രധാനതഃ
ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഈ മഹാപുരുഷന്റെ വാസസ്ഥലം ദ്വാരകയാണെന്ന് നിങ്ങൾക്കൊക്കെയും നന്നായി അറിയാം.
അതീവ ഹി പുരീ രമ്യാ ദ്വാരകാ വാസവക്ഷയാത്। അതിവൈരാജമപ്യദ്ധാ പ്രത്യക്ഷസ്തേ യുധിഷ്ഠിര
ദ്വാരക നഗരം അത്യന്തം മനോഹരമാണ്; ഇന്ദ്രന്റെ സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാൾ പോലും ഭംഗിയുള്ളത്. നീയും സഹോദരന്മാരും അതു നേരിൽ കണ്ടിട്ടുണ്ട്, യുധിഷ്ഠിരാ.
തസ്മിന്ദേവപുരപ്രഖ്യേ സാ സഭാ വൃഷ്ണ്യുപാശ്രയാ। സുധര്മേതി ച വിഖ്യാതാ യോജനായതവിസ്തൃതാ
ദേവപുരിയെപ്പോലെ മനോഹരമായ ആ നഗരത്തിൽ, വൃഷ്ണികൾക്ക് ആശ്രയമായ, 'സുധർമ്മ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ, വളരെ വിശാലമായ ഒരു സഭമന്ദിരം ഉണ്ട്.
തത്ര വൃഷ്ണ്യന്ദകാഃ സര്വേ രാമകൃഷ്ണപുരോഗമാഃ। ലോകയാത്രാമിമാം കൃത്സ്നാം പരിരക്ഷന്ത ആസതേ
അവിടെ, രാമനും കൃഷ്ണനും മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച്, എല്ലാ വൃഷ്ണികളും അന്തകരും ഈ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ നടത്തവും സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഇരിക്കുന്നു.
തത്രാസീനേഷു സര്വേഷു കദാചിദ്ഭരതര്ഷഭ। ദിവ്യഗന്ധാ വവുര്വാതാഃ കുസുമാനാം ച വൃഷ്ടയഃ
അവിടെ എല്ലാവരും ഇരുന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഭാരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അപ്രത്യക്ഷമായ ദിവ്യസൗരഭ്യമുള്ള കാറ്റുകൾ വീശി, പുഷ്പങ്ങളുടെ മഴയും പെയ്തു.
തതഃ സൂര്യസഹസ്രാഭസ്തേജോരാശിര്മഹാദ്ഭുതഃ। മധ്യേ തു തേജസസ്തസ്യ പാണ്ഡരം ഗജമാസ്ഥിതഃ
അതിന്റെ നടുവിൽ, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള അത്ഭുതകരമായ പ്രകാശം തെളിഞ്ഞു, ആ പ്രകാശത്തിനിടയിൽ വെളുത്ത ആനയുടെ മേൽ ആരോ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വൃതോ ദേവഗണൈഃ സര്വൈര്വാസവഃ പ്രത്യദൃശ്യത।। രാമകൃഷ്ണൌ ച രാജാ ച വൃഷ്ണ്യന്ധകഗണൈഃ സഹ
അവിടെ എല്ലാ ദേവതകളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഇന്ദ്രൻ ദൃശ്യമായി; രാമനും കൃഷ്ണനും രാജാവും വൃഷ്ണി-അന്ധകകുലങ്ങളോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉത്പത്യ സഹസാ ദേവേ നമസ്കാരമകുര്വത।। സോഽവതീര്യ ഗജാത്തൂര്ണം പരിഷ്വജ്യ ജനാര്ദനമ്
അങ്ങിനെ ദേവന്മാർ പെട്ടെന്നു എഴുന്നേറ്റ് വന്ദനം ചെയ്തു; പിന്നെ ഇന്ദ്രൻ ആനയിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി ജനാർദ്ദനനെ അങ്കത്തിലേറ്റി.
സസ്വജേ ബലദേവം ച രാജാനം ച തമാഹുകമ്।। വാസുദേവോദ്ധവൌ ചൈവ വികദ്രും ച മഹാമതിമ്
അവൻ ബാലരാമനെയും, ആഹുകന്റെ മകനായ രാജാവിനെയും, വാസുദേവനെയും, ഉദ്ധവനെയും, മഹാപണ്ഡിതനായ വികദ്രുവിനെയും അങ്കത്തിലേറ്റി.
പ്രദ്യുമ്നസാമ്ബനിശഠാനനിരുദ്ധം ച സാത്യകിമ്।। ഗദം സാരണമക്രൂരം ഭാനുഝല്ലിവിഡൂരഥാന്
പ്രദ്യുമ്നനെയും, സാംബനെയും, നിശഠനെയും, അനിരുദ്ധനെയും, സാത്യകിയെയും, ഗദനെയും, സാരണനെയും, അക്രൂരനെയും, ഭാനുവിനെയും, ജല്ലികനെയും, വിദൂരഥനെയും അങ്കത്തിലേറ്റു.
തഥൈവ കൃതവര്ണാണാം ചാരുദേഷ്ണം മഹാബലമ്।। ദേവകല്പാന്മഹാരാജ താന്ദാശാര്ഹപുരോഗമാന്
അതു പോലെ തന്നെ, ഉത്തമവംശജരിൽ ശക്തനായ ചാരുദേഷ്ണനെയും, രാജാവേ, ദാശാരഹകുലത്തിലെ ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രധാനികളെയും അങ്കത്തിലേറ്റു.
പിരിഷ്വജ്യ ച ദൃഷ്ട്വാ ച ഭഗവാന്ഭൂതഭാവനഃ।। വൃഷ്ണ്യന്ധകമഹാമാത്രാന്പരിഷ്വജ്യാഥ വാസവഃ
അവരെ കണ്ടും അങ്കത്തിലേറ്റും, സകലഭൂതങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാൻ വൃഷ്ണി-അന്ധകമന്ത്രിമാരെയും അങ്കത്തിലേറ്റു; പിന്നെ ഇന്ദ്രൻ—
പ്രഗൃഹ്യ പൂജാം തൈര്ദത്താം ഭഗവാന്പാകശാസനഃ।। സോഽദിതേര്വചനാത്താത കുണ്ഡലാര്ഥേ ജനാര്ദനമ്
അവർ നൽകിയ പൂജ സ്വീകരിച്ച ശേഷം, വൃത്രനെ സംഹരിച്ച ഭഗവാൻ, അദിതിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പ്രിയനായവനേ, കുണ്ഡലങ്ങളെക്കുറിച്ച് ജനാർദ്ദനനോട് പറഞ്ഞു.
നിഹത്യ നരകം ഭൌമമാഹരിഷ്യാമി കുണ്ഡലേ
ഭൂമിയുടെ മകനായ നരകാസുരനെ ഞാൻ സംഹരിച്ച് ആ കുണ്ഡലങ്ങൾ തിരികെ കൊണ്ടുവരാം.
ഏവമുക്ത്വാഽഥ ഗോവിന്ദോ രാമമേവാഭ്യഭാഷത।। പ്രദ്യുമ്നമനിരുദ്ധം ച സാമ്ബം ചാപ്രതിമം ബലേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഗോവിന്ദൻ രാമനോടും, പ്രദ്യുമ്നനോടും, അനിരുദ്ധനോടും, അതുല്യശക്തിയുള്ള സാംബനോടും സംസാരിച്ചു.
ഏതാംശ്ചോച്ത്കാ തഥാ തത്ര വാസുദേവോ മഹായശാഃ।। അഥാരുഹ്യ സുപര്ണം വൈ ശങ്ഖചക്രഗദാസിഭൃത്
അവരെ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ച ശേഷം, മഹാശ്രീയുള്ള വാസുദേവൻ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം എന്നിവ കൈവശമുള്ള ഗരുഡന്റെ മേൽ കയറി.
യയൌ തദാ ഹൃഷീകേശോ ദേവാനാം ഹിതകാമ്യയാ।। തം പ്രയാന്തമമിത്രഘ്നം ദേവാഃ സഹപുരന്ദരാഃ
പിന്നീട് ഹൃഷീകേശൻ ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് പുറപ്പെട്ടു; അവനെ പിന്തുടർന്ന് ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാർ—
പൃഷ്ഠതോഽനുയയുഃ പ്രീത്യാ സ്തുവന്തോ വിഷ്ണുമച്യുതമ്। ഉഗ്രാന്ത്രക്ഷോഗണാന്ഹത്വാ നരകസ്യ മഹാസുരാന്
പിന്നിൽ സന്തോഷത്തോടെ അനുസരിച്ച്, അച്യുതനായ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിച്ചു; നരകാസുരന്റെ ഭയങ്കരമായ സേവകരെയും മഹാസുരന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
ക്ഷുരാന്താന്മൌരവാന്പാശാന്ഷട്സഹസ്രം ദദര്ശ സഃ।। സ़ഞ്ഛിദ്യ പാശാച്ഛസ്ത്രേണ മുരം ഹത്വാ സഹാന്വയമ്
അവൻ മൂരന്റെ ആറ് ആയിരം വെട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന പാശങ്ങൾ കണ്ടു; ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് ആ പാശങ്ങൾ വിച്ഛേദിച്ചു, മൂരനെയും അവന്റെ മക്കളെയും സംഹരിച്ചു.
ശൈലസങ്ഘാനതിക്രമ്യ നിശുമ്ഭം ച വ്യപോഥയത്
പർവ്വതശ്രേണികൾ കടന്ന്, അവൻ നിശുംബനെയും അടിച്ചുതകർത്തു.