സര്വേഷാമേവ ഭൂതാനാം വിസ്മയഃ സമജായത। ആസനാനി ച സര്വാണി ഗവാശ്വം ച ധനാദികമ്
എല്ലാ ജീവികളും അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി. എല്ലാ ഇരിപ്പിടങ്ങളും, പശുക്കളും കുതിരകളും ധനസമ്പത്തും,
സര്വം തദുപജഹാതേ ഗുരവേ രാമകേശവൌ। ഗദാപരിഘയുദ്ധേ ച സര്വാസ്ത്രേഷു ച കേശവഃ
അവയെല്ലാം രാമനും കേശവനും ഗുരുവിന് സമർപ്പിച്ചു. ഗദയും പരിഘവും കൊണ്ടുള്ള യുദ്ധത്തിലും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും കേശവൻ
പരമാം മുഖ്യതാം പ്രാപ്തഃ സര്വലോകേഷു വിശ്രുതഃ। കശ്ച നാരായണാദന്യഃ സര്വരത്നവിഭൂഷിതമ്
പരമോന്നതമായ സ്ഥാനം നേടി, എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തനായി. സർവ്വരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട നാരായണനല്ലാതെ,
രഥമാദിത്യസങ്കാശമാതിഷ്ഠേത ശചീപതേഃ। കസ്യ ചാപ്രതിമോ യന്താ വജ്രപാണേഃ പ്രിയഃ സഖാ
ശചീപതിയുടെ സൂര്യപ്രഭയുള്ള രഥത്തിൽ ആരാണ് നിൽക്കാൻ കഴിയുക? വജ്രധാരിയുടെ പ്രിയസുഹൃത്ത്, തുല്യൻ ഇല്ലാത്ത രഥസാരഥി ആരാണ്?
മാതലിഃ സങ്ഗൃഹീതാ സ്യാദന്യത്ര പുരുഷോത്തമാത്। ഭോജരാജാത്മജോ വാപി കംസസ്താത യുധിഷ്ഠിര
പുരുഷോത്തമനല്ലാതെ മറ്റൊരിടത്തും മാതലി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടും; അല്ലെങ്കിൽ ഭോജരാജാവിന്റെ മകനോ, കംസനോ, യുദിഷ്ഠിരാ,
അസ്ത്രജാതേ ബലേ വീര്യേ കാര്തവീര്യസമോഽഭവത്। തസ്യ ഭോജപതേഃ പുത്രാദ്ഭോജരാജന്യവര്ധനാത്
ആയുധങ്ങളിലും ശക്തിയിലും വീര്യത്തിലും, അവൻ കാർതവീര്യനോടു തുല്യനായി. ഭോജരാജാവിന്റെ മകനിൽ നിന്ന്, ഭോജവംശത്തെ വളർത്തിയവനിൽ നിന്ന്,
ഉദ്വിജന്തേ സ്മ രാജാനഃ സുപര്ണാദിവ പന്നഗാഃ। ചിത്രകാര്മുകനിസ്ത്രിംശവിമലപ്രാസയോധിനഃ
രാജാക്കന്മാർ ഗരുഡനെ കണ്ടു പാമ്പുകൾപോലെ ഭയപ്പെട്ടു; അലങ്കരിച്ച വില്ലുകളും വാളുകളും നിർമ്മലമായ കുന്തങ്ങളുമായി യുദ്ധം ചെയ്തവർ,
ശതം ശതസഹസ്രാണി പാദാതാസ്തസ്യ ഭാരത। അഷ്ടൌ ശതസഹസ്രാണി ശൂരാണാമനിവര്തിനാമ്
അവനു ലക്ഷങ്ങൾക്കണക്കിന് പദാതികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, ഭാരതാ; എട്ടുലക്ഷം വീരന്മാർ, പിന്നോക്കമില്ലാത്തവർ,
അഭവന്ഭോജരാജസ്യ ജാമ്ബൂനദമയാ ധ്വജാഃ। രുക്മകാഞ്ചനകക്ഷ്യാസ്തു രഥാസ്തസ്യ യുധിഷ്ഠി
ഭോജരാജാവിന്റെ പതാകകൾ മുഴുവൻ പൊന്നാൽ ഉണ്ടാക്കിയവയായിരുന്നു; അവന്റെ രഥങ്ങൾ, യുദിഷ്ഠിരാ, പൊന്നും കനകവും കൊണ്ടുള്ള വശങ്ങളുള്ളവ,
അഭവന്ഭോജപുത്രസ്യ ദ്വിപാസ്താവദ്ധി തദ്ബലമ്। ചിത്രകാര്മുകനിസ്ത്രിംശവിമലപ്രാസയോധിനാമ്
ഭോജകുമാരന്റെ ആനകൾ അവന്റെ സൈന്യത്തിന് തുല്യമായിരിന്നു; അലങ്കരിച്ച വില്ലുകളും വാളുകളും നിർമ്മലമായ കുന്തങ്ങളുമായി യുദ്ധം ചെയ്തവർ,
ഷോഡശാശ്വസഹസ്രാണി കിംശുകാഭാനി തസ്യ വൈ। അപരസ്തു മഹാവ്യൂഹഃ കിശോരണാം യുധിഷ്ഠിര
പതിനാറായിരം കിംശുകപൂവിനെപ്പോലുള്ള കുതിരകൾ അവനുണ്ടായിരുന്നു; മറ്റൊരു വലിയ സൈന്യവും, യൗവനത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന യോദ്ധാക്കളും, യുദിഷ്ഠിരാ,
ആരോഹവരസമ്പന്നോ ദുര്ധര്ഷഃ കേനചിദ്ബലാന്। സ ച ഷോഡശസാഹസ്രഃ കംസഭ്രാതൃപുരഃ സരഃ
മികവുറ്റ കുതിരപ്പകർഷകർ, ആരാലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശക്തി; ആ പതിനാറായിരം പേരെയും കംസന്റെ സഹോദരന്മാർ നയിച്ചു,
സുനാമാ സര്വതസ്ത്വേനം സ കംസം പര്യപാലയത്। സഗണോ മിശ്രകോ നാമ ഷഷ്ടിമസാഹസ്ര ഉച്യതേ
സുനാമൻ എല്ലാദിശയിലും കംസനെ കാത്തു നിന്നു; അവന്റെ കൂട്ടം, മിശ്രക എന്നറിയപ്പെടുന്നത്, അറുപതിനായിരം പേരാണെന്ന് പറയുന്നു,
കംസരോഷമഹാവേഗാം വൈവസ്വതവശാനുഗാമ്।। മത്തദ്വിപമഹാഗ്രാഹാം വൈവസ്വതവശാനുഗാമ്
കംസന്റെ കോപത്തിന്റെ മഹാവേഗത്തോടും, വൈവസ്വതന്റെ ഇച്ഛയ്ക്കനുസരിച്ചും; മദത്തിൽ കുതിച്ചുള്ള ആനകളും മഹാശക്തന്മാരും, വൈവസ്വതന്റെ ഇച്ഛയ്ക്കനുസരിച്ചും,
ശസ്രജാലമഹാഫേനാം സാദിവേഗമഹാജലാമ്। ഗദാപരിഘപാഠീനാം നാനാകവചശൈവലാമ്
ആയുധങ്ങളുടെ വലകളും വലിയ അളവിലുള്ള അളക്കവും, മഹാവേഗമുള്ള നദിപോലും; ഗദയും പരിഘവും കൈവശമുള്ളവരും, വിവിധ തരത്തിലുള്ള കവർച്ചകളുമുള്ളവരും,
രഥനാഗമഹാവര്താം നാനാരുധിരകര്ദമാമ്। ചിത്രകാര്മുകകല്ലോലാം രഥാശ്വകലിലഹ്രദാമ്
രഥങ്ങളുടെയും ആനകളുടെയും വലിയ ചുഴലികൾ, പലതരം രക്തംകൊണ്ടുള്ള ചളി; അലങ്കരിച്ച വില്ലുകളുടെ തിരമാലകളും, രഥങ്ങളും കുതിരകളും നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളും,
മഹാമൃധനദീം ഘോരാം യോധാവര്തനനിസ്വനാമ്। കോഽന്യോ നാരായണാദേത്യ കംസഹന്താ യുധിഷ്ഠിര
യുധിഷ്ഠിരാ, യോദ്ധാക്കളുടെ ഗംഭീരശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധനദിയിൽ കംസനെ സംഹരിച്ച നാരായണനല്ലാതെ മറ്റാരാണ് കടന്നുപോകാൻ കഴിയുക?
ഏഷ ശക്രരഥേ തിഷ്ഠംസ്താന്യനീകാനി ഭാരത। വ്യധമദ്ഭോജപുത്രസ്യ മഹാഭ്രാണീവ മാരുതഃ
ഭാരതാ, ഇന്ദ്രന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണൻ, ഭോജപുത്രന്റെ സൈന്യങ്ങളെ വലിയ കാറ്റ് മേഘങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ പടർന്നു തകർത്തു.
തം സഭാസ്ഥം സഹാമാത്യം ഹത്വാ കംസം സഹാന്വയമ്। ആനയാമാസ മാനാര്ഹാം ദേവകീം സമുഹൃദ്ഗണാമ്
കംസനെയും അവന്റെ മന്ത്രിമാരെയും ബന്ധുക്കളെയും സഭയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ വധിച്ച്, ആദരിക്കപ്പെടേണ്ട ദേവകിയെയും അവളുടെ സുഹൃത്തുക്കളെയും കൃഷ്ണൻ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു.
യശോദാം രോഹിണീം ചൈവ അഭിവാദ്യ പുനഃ പുനഃ। ഉഗ്രസേനം ച രാജാനമഭിഷിച്യ ജനാര്ദനഃ
കൃഷ്ണൻ യശോദയെയും രോഹിണിയെയും വീണ്ടും വീണ്ടും ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങി, ഉഗ്രസേനനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
അര്ചിതോ യദുമുഖ്യൈശ്ച ഭഗവാന്വാസവാനുജഃ। തതഃ പാര്ഥിവമായാന്തം സഹിതം സര്വരാജഭിഃ। സരസ്വത്യാം ജരാസന്ധമജയത്പുരുഷോത്തമഃ
യദുകുലത്തിലെ പ്രധാനന്മാർ കൃഷ്ണനെ ആദരിച്ച് സ്വീകരിച്ചു. അതിനുശേഷം, എല്ലാ രാജാക്കളോടൊപ്പം വന്ന ജരാസന്ധനെ സർസ്വതീനദിക്കരയിൽ പുരുഷോത്തമൻ ജയിച്ചു.
ശൂരസേനപുരം ത്യക്ത്വാ തതോ യാദവനന്ദനഃ। ദ്വാരകാം ഭഗവാന്കൃഷ്ണഃ പ്രത്യപദ്യത ഭാരത
ശൂരസേനപുരി വിട്ട്, യാദവരുടെ ആനന്ദമായ കൃഷ്ണൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.
തതോ മഹാത്മാ യാനാനി രത്നാനി വിവിധാനി ച। യഥാര്ഹം പുണ്ഡരീകാക്ഷോ നൈര്ഋതാത്പ്രത്യപദ്യത
അതിനുശേഷം, വലിയ മനസ്സുള്ള കൃഷ്ണൻ, കണികണ്ണൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തു നിന്ന് യോജിച്ചവാഹനങ്ങളും വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും യോജിച്ചപോലെ സ്വീകരിച്ചു.
തത്ര വിഘ്നം ചരന്തി സ്മ ദൈതേയാഃ സഹദാനവൈഃ। താഞ്ജഘാന മഹാബാഹുര്വരമത്താന്മഹാസുരാന്
അവിടെ, ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും ചേർന്ന് പലവിധ തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു. പക്ഷേ, ശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണൻ ആ മഹാസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
സ വിഘ്നമകരോത്തത്ര നരകോ നാമ നൈര്ഋതഃ। അദിതിം ധര്ഷയാമാസ കുണ്ഡലാര്ഥം യുധിഷ്ഠിര
അവിടെ, നരക എന്നൊരു നൈരൃതൻ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു; യുധിഷ്ഠിരാ, അവൻ കുണ്ഡലങ്ങൾക്കായി അദിതിയെ അപമാനിച്ചു.
ന ചാസുരഗണൈഃ സര്വൈഃ സഹിതൈഃ കര്മ തത്പുരാ। കൃതപൂര്വം മഹാഘോരം യദകാര്ഷീന്മഹാസുരഃ
മുൻപൊരിക്കലും, ഒരു അസുരനും കൂട്ടരും ചേർന്നാലും, ആ മഹാസുരൻ ചെയ്തതുപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ ദുഷ്കൃത്യം ആരും ചെയ്തിട്ടില്ല.
യം മഹീ സുഷുവേ ദേവീ യസ്യ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം പുരമ്। വിഷയാന്തപാലാശ്ചത്വാരോ യസ്യാസന്യുദ്ധദുര്മദാഃ
ഭൂമി തന്നെയാണ് അവനെ പ്രസവിച്ചത്; അവന്റെ നഗരം പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം. അവന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ അതിരുകൾ കാത്തുനിൽക്കുന്ന നാലു വീരന്മാർ ഉണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം അഹങ്കാരമുള്ളവർ.
ആദേവയാനമാവൃത്യ പന്ഥാനം പര്യവസ്ഥിതാഃ। ത്രാസനാഃ സുരസങ്ഘാനാം വിരൂപൈ രാക്ഷസൈഃ സഹ
അവർ ദൈവവാഹനത്തിന്റെ വഴിയെ തടഞ്ഞ്, ഭയങ്കരമായ രൂപമുള്ള രാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം, ദേവതാസമൂഹങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.
ഹയഗ്രീവോ നികുമ്ഭശ്ച ഘോരഃ പഞ്ചജനസ്തദാ। മുരഃ പുത്രസഹസ്രൈശ്ച വരമത്തോ മഹാസുരഃ
അവിടെ, ഹയഗ്രീവൻ, നികുംബൻ, ഭയങ്കരനായ പഞ്ചജനൻ, ആയിരക്കണക്കിന് പുത്രന്മാരോടുകൂടിയ മുരൻ എന്ന മഹാസുരൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തദ്വധാര്ഥം മഹാബാഹുരേഷ ചക്രഗദാസിഭൃത്। ജാതോ വൃഷ്ണിഷു ദേവക്യാം വാസുദേവോ ജനാര്ദനഃ
അവരെ സംഹരിക്കാൻ, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം എന്നിവ കൈവശമുള്ള ശക്തനായ വാസുദേവൻ ജനാർദ്ദനൻ, ദേവകിയിൽ നിന്ന് വൃഷ്ണികളിൽ ജനിച്ചു.