തതസ്താനഭിസമ്പ്രേക്ഷ്യ നാരദപ്രമുഖാനൃഷീന്। ഉപാനൃത്യന്നുപജഗുര്ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ഗണാഃ
നാരദന് മുഖ്യനായ ഋഷിമാരെ കണ്ടു, ഗന്ധര്വ്വരും അപ്സരസ്സുമാരും അടുത്ത് വന്ന് നൃത്തം ചെയ്തു പാടുകയും ചെയ്തു.
ഉപതസ്ഥേ ച ഗോവിന്ദം സഹസ്രാക്ഷഃ ശചീപതിഃ। അഭ്യഭാഷത തേജസ്വീ മഹര്ഷീന്പൂജയംസ്തദാ
സഹസ്രനേത്രനായ ഇന്ദ്രന്, ശചിയുടെ ഭര്ത്താവായവന്, ഗോവിന്ദന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്ന് മഹർഷിമാരെ ആദരിച്ച് അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
കൃത്വാ ച ദേവകാര്യാണി കൃത്വാ ദേവഹിതാനി ച। ഖം ലോകം ലോകകൃദ്ദേവഃ പുനര്ഗച്ഛതി തേജസാ
ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങളും അവരുടെ ഹിതവും ചെയ്ത ശേഷം ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ദൈവം തന്റെ തേജസ്സോടെ ആകാശത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇത്യുക്ത്വാ ഋഷിഭിഃ സാര്ഘം ജഗാമ ത്രിദിവം പുനഃ। അഭ്യനുജ്ഞായ താന്സര്വാഞ്ഛാദയന്പ്രകൃതിം പരാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഋഷിമാരോടൊപ്പം അവന് വീണ്ടും സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോയി, എല്ലാവരോടും അനുമതി നല്കി തന്റെ പരമസ്വഭാവം മറച്ചു.
നന്ദഗോപകുലേ കൃഷ്ണ ഉവാസ ബഹുലാഃ സമാഃ। തതഃ കദാചിത്സുപ്തം തം ശകടസ്യ ത്വധഃ ശിശുമ്
നന്ദഗോപന്റെ വീട്ടില് കൃഷ്ണന് പല വര്ഷങ്ങളും താമസിച്ചു. ഒരിക്കല്, ആ ശിശു ശകടത്തിന്റെ കീഴില് ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ—
യശോദാ സമ്പരിത്യജ്യ ജഗാമ യമുനാം നദീമ്। ശിശുലീലാം തതഃ കുര്വന്സ്വഹസ്തചരണൌ ക്ഷിപന്
യശോദ അവനെ അവിടെ വിട്ട് യമുനാനദിയിലേക്ക് പോയി. അപ്പോള് ശിശുവായ കൃഷ്ണന് കളിച്ചു കൊണ്ട് സ്വന്തം കൈകളും കാലുകളും നീട്ടി.
രുരോദ മധുരം കൃഷ്ണഃ പാദാവൂര്ധ്വം പ്രസാരയന്। പാദാങ്ഗുഷ്ഠേന ശകടം ദാരയന്നഥ കേശവഃ
കൃഷ്ണന് മധുരമായി കരഞ്ഞു, കാലുകള് മേലോട്ട് നീട്ടി, കേശവന് തന്റെ വലിയ വിരല് കൊണ്ട് ശകടം പൊട്ടിച്ചു.
തത്ര ഏകേന പാദേന പാതയിത്വാ തഥാ ശിശുഃ। ന്യുബ്ജം പയോധരാകാങ്ക്ഷീ സസാര ച രുരോദ ച
അവിടെ, ഒരു കാലുകൊണ്ട് ശിശു ശകടം തറപ്പിച്ചു, അമ്മയുടെ പാലിനായി ആഗ്രഹിച്ച് അവന് ഇഴഞ്ഞു കരഞ്ഞു.
പാടിതം ശകടം ദൃഷ്ട്വാ ഭിന്നഭാണ്ഡപുടീകടമ്। ജനാസ്തേ ശിശുനാ തേന വിസ്മയം പരമം യയുഃ
ശകടം തകര്ന്നതും, പാത്രങ്ങളും കുപ്പികളും പൊട്ടിയതും കണ്ട ജനങ്ങള് ആ ശിശു ചെയ്തതില് അത്ഭുതം കൊണ്ടു.
പ്രത്യക്ഷം ശൂരസേനാനാം ദൃശ്യതേ മഹദദ്ഭുതമ്। ശയാനേന ഹതഃ കംസപക്ഷവാംസ്തിഗ്മതേജസാ
ശൂരസേനന്മാര്ക്ക് തുറന്നവണ്ണം വലിയൊരു അത്ഭുതം കാണാന് സാധിച്ചു: കിടന്നിരുന്ന അവന് കംസന്റെ അനുചരനെ തന്റെ ഭയങ്കരമായ തേജസ്സോടെ സംഹരിച്ചു.
പൂതനാ ചാപി നിഹതാ മഹാകായാ മഹാസ്തനീ। തതഃ കാലേ മഹാരാജ സംസക്തൌ രാമകേശവൌ
പുതനയും, വലിയ ശരീരവും വലിയ മുലകളും ഉള്ള അവളും കൊല്ലപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, രാജാവേ, രാമനും കേശവനും ഒരുമിച്ച് അകറ്റാനാവാത്തവരായി.
കൃഷ്ണഃ സങ്കര്ഷണശ്ചോഭൌ രിങ്ഖിണൌ ച ബഭൂവതുഃ। അന്യോന്യകിരണാക്രാന്തൌ ചന്ദ്രസൂര്യാവിവാമ്ബരേ
കൃഷ്ണനും സങ്കര്ഷണനും ഇരുവരും കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു, പരസ്പരത്തിന്റെ പ്രകാശത്തില് തിളങ്ങി, ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ.
വിസര്പന്തൌ ച സര്വത്ര മഹാസര്പഭുജൌ തദാ। രേജതുഃ പാംസുദിഗ്ധാങ്ഗൌ രാമകൃഷ്ണൌ തദാ നൃപ
അന്നേരം, വലിയ പാമ്പുപോലെയുള്ള കൈകളോടെ രാമനും കൃഷ്ണനും എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ചു, അവരുടെ ശരീരം പൊടിയില് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു, രാജാവേ.
ക്വചിച്ച ജാനുഭിഃ സ്പൃഷ്ടൌ ക്രീഡമാനൌ ക്വചിദ്വനേ। പിബന്തൌ ദധികുല്യാംശ്ച മഥ്യമാനേ ച ഭാരത
കഴിഞ്ഞ്, ചിലപ്പോള് കാടില് മുട്ടുകുത്തി കളിച്ചു, ചിലപ്പോള് തയാറാക്കുന്ന ദഹി കുടിച്ചു, ഭാരതാ.
തതഃ സ ബാലോ ഗോവിന്ദോ നവനീതം തദാ ക്ഷയമ്। ഗ്രാസമാനസ്തു തത്രായം ഗോപീഭിര്ദദൃശേ തഥാ
അപ്പോള് ആ ബാലന് ഗോവിന്ദന് അവിടെ വെണ്ണയുണ്ടാക്കി തിന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഗോപികള് അങ്ങനെ തന്നെ കണ്ടു.
ദാമ്നാഽഥോലൂഖലേ കൃഷ്ണോ ഗോപീഭിശ്ച നിബന്ധിതഃ। തത്തഥാ ശിശുനാ തേന കര്ഷതാ ചാര്ജുനാവൃഭൌ
അപ്പോള് ഗോപികള് കയര് കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ ഉലൂഖലില് കെട്ടി; അങ്ങനെ ആ ബാലന് ആരുജുനവൃക്ഷങ്ങളെ ഇഴയ്ക്കുകയായിരുന്നു.
സമൂലവിടപൌ ഭഗ്നൌ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്। തതസ്തൌ ബാല്യമുത്തീര്ണൌ കൃഷ്ണസങ്കര്ഷണാവുഭൌ
അവ വൃക്ഷങ്ങള് വേരും കൊമ്പുകളും അടക്കം ഒടിഞ്ഞുവീണു; അതൊരു അത്ഭുതംപോലെയായിരുന്നു. പിന്നെ കൃഷ്ണനും സങ്കര്ഷണനും ബാല്യകാലം കടന്ന് മുന്നോട്ട് പോയി.
തസ്മിന്നേവ വ്രജസ്ഥാനേ സപ്തവര്ഷൈ ബഭൂവതുഃ। നീലപീതാമ്ബരധരൌ പീതശ്വേതാനുലേപനൌ
അത് തന്നെയുള്ള വ്രജഭൂമിയില് ഇരുവരും ഏഴ് വയസ്സുകാരായി മാറി; നീലയും മഞ്ഞയും നിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചു, മഞ്ഞയും വെള്ളയും ചാരമുള്ള ലേപനം പുരട്ടിയിരുന്നു.
ബഭുവതുര്വത്സപാലൌ കാകപക്ഷധരാവുഭൌ। പര്ണവാദ്യം ശ്രുതിസുഖം വാദയന്തൌ വരാനനൌ
ഇരുവരും കാളക്കുട്ടികളെ കാത്തു, കാക്കയുടെ ചിറകുപോലെയുള്ള മുടിയോടെ, ഇലകള് കൊണ്ടുള്ള വാദ്യങ്ങള് വായിച്ച്, മനോഹരമായ മുഖത്തോടെ തിളങ്ങി.
ശുശുഭാതേ വനഗതൌ ത്രിശീര്ഷാവിവ പന്നഗൌ। മയൂരാങ്ഗജകര്ണൌ തൌ പല്ലവാപീഡധാരിണൌ
വനത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് അവര് മൂന്നു തലയുള്ള പാമ്പുകളെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി; മയില്പീലി കാതിലണിഞ്ഞ്, ഇലകളാല് നിർമ്മിച്ച കിരീടം ധരിച്ചു.
വനമാലാപരിക്ഷിപ്തൌ സാലപോതാവിവോദ്ഗതൌ। അരവിന്ദകൃതാപീഡൌ രജ്ജുയജ്ഞോപവീതിനൌ
കാടിലെ പൂക്കളാല് നിർമ്മിച്ച മാലകള് ധരിച്ചു, ചെറു ശാലവൃക്ഷങ്ങളുപോലെ ഉയർന്ന്, താമരപ്പൂവില് നിര്മിച്ച കിരീടവും കയറുകൊണ്ടുള്ള യജ്ഞോപവീതവും ധരിച്ചു.
സശിക്യതുമ്ബുരുകരൌ ഗോപവേണുപ്രവാദകൌ। ക്വചിദ്വസന്താവന്യോന്യം ക്രഡമാനൌ ക്വചിദ്വനേ
കൈയില് ചുരുങ്ങിയ പാത്രങ്ങളും തുമ്പുരുവും പിടിച്ച്, ഗോപ്പരയുടെ കുരല്വാദ്യം വായിച്ചു; ചിലപ്പോള് പരസ്പരം അണിഞ്ഞു, ചിലപ്പോള് കാട്ടില് കളിച്ചു.
പര്ണശയ്യാസു തൌ സുപ്തൌ ക്വചിന്നിദ്രാന്തരൈഷിണൌ। തൌ വത്സാന്പാലയന്തൌ ഹി ശോഭയന്തൌ മഹദ്വനമ്
ഇലകളില് കിടന്നുറങ്ങി, ചിലപ്പോള് മറ്റിടങ്ങളില് വിശ്രമം തേടി, കാളക്കുട്ടികളെ കാത്തു, വലിയ കാടിന് ഭംഗി കൂട്ടി.
ചഞ്ചൂര്യന്തൌ രമന്തൌ ച രാജന്നേവം തദാ ശുഭമ്। തതോ ബൃന്ദാവനം ഗത്വാ വസുദേവസുതാവുഭൌ। ഗോകുലം തത്ര കൌന്യേയ ചാരയന്തൌ വിജഹ്രതുഃ
അങ്ങനെ സഞ്ചരിച്ച് ആനന്ദിച്ചു, രാജാവേ, അപ്പോള് വസുദേവന്റെ രണ്ടു മക്കളും വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ, കൗന്തേയ, അവര് പശുക്കളെ മേയിച്ചു സന്തോഷിച്ചു.
തതഃ കദചിദ്ഗോവിന്ദോ ജ്യേഷ്ഠം സങ്കര്ഷണം വിനാ। ചചാര തദ്വനം രമ്യം സുസ്വരൂപോ വരാനനഃ
അതിനുശേഷം ഒരിക്കല് ഗോവിന്ദന് തന്റെ മൂത്ത സഹോദരന് സങ്കര്ഷണനില്ലാതെ, ആ മനോഹരമായ കാട്ടില് സുന്ദരനും പ്രകാശവാനും ആയി സഞ്ചരിച്ചു.
കാകപക്ഷധരഃ ശ്രീമാഞ്ഛ്യാമഃ പദ്മനിഭേക്ഷണഃ। ശ്രീവത്സേനോരസാ യുക്തഃ ശശാങ്ക ഇവ ലക്ഷ്മണാ
കാക്കയുടെ ചിറകുപോലെയുള്ള മുടിയോടെ, ഭംഗിയോടെ, കറുത്ത നിറത്തില്, താമരപ്പൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, വക്ഷസ്സില് ശ്രീവത്സം ചിഹ്നം ഉണ്ട്, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള കറയോടു കൂടി.
രജ്ജുയജ്ഞോപവീതീ സ പീതാമ്ബരധരോ യുവാ। ശ്വേതചന്ദ്രനലിപ്രാങ്ഗോ നീലകുഞ്ചിതമൂര്ധജഃ
കയറുകൊണ്ടുള്ള യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചു, മഞ്ഞ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞു, യൗവനത്തില്, വെള്ള ജാസ്മിന്പൂവുപോലെയുള്ള ശരീരഭാഗങ്ങളോടെ, കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടിയോടെ.
രാജതാ ബര്ഹിപത്രേണ മന്ദമാരുതകമ്പിനാ। ക്വചിദ്ഗായന്ക്വഞ്ചിത്ക്രീഡന്ക്വചിന്നൃത്യന്ക്വചിദ്ധസന്
വെള്ളിമണിച്ച മയില്പീലി തലയില് അണിഞ്ഞ്, മൃദുവായ കാറ്റില് ആടിക്കൊണ്ട്, ചിലപ്പോള് പാടിയും, ചിലപ്പോള് കളിച്ചും, ചിലപ്പോള് നൃത്തം ചെയ്തു, ചിലപ്പോള് ചിരിച്ചു.
ഗോപവേണും സുമധുരം കാമം തദപി വാദയന്। പ്രഹ്ലാദനാര്ഥം ച ഗവാം ക ക്വചിദ്വനഗതോ യുവാ
ഗോപവേണു അത്യന്തം മധുരമായി മനോഹരമായി വായിച്ചു, പശുക്കളുടെ സന്തോഷത്തിനായി, ചിലപ്പോള് കാട്ടില് സഞ്ചരിച്ചും.
ഗോകുലേ മേഘകാലേ തു ചചാര ദ്യുതിമാന്പ്രഭുഃ। ബഹുരമ്യേഷു ദേശേഷു വനസ്യ വനരാജിപു
ഗോകുലത്തില് മേഘകാലത്ത്, പ്രകാശമുള്ള പ്രഭു, കാട്ടിലെ മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളില് പലതും സഞ്ചരിച്ചു.