യദാ ദിവി വിഭുസ്താത ന രേമേ ഭഗവാനസൌ। തതോ വ്യാദിശയ ഭൂതാനി വിഭുര്ഭൂമിസുഖാവഹഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആ മഹത്വമുള്ള ഭഗവാൻ സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയില്ലാത്തപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ സന്തോഷം നൽകുന്ന ആ സർവ്വവ്യാപി, എല്ലാ ജീവികളെയും നിർദ്ദേശിച്ചു.
നിഗ്രഹാര്ഥായ ദൈത്യാനാം ചോദയാമാസ വൈ തദാ। മുരുതശ്ച വസൂംശ്ചൈവ സൂര്യാചന്ദ്രമസാവുഭൌ
അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ, അപ്പോൾ അവൻ മരുത്ഗണങ്ങളെയും വസുക്കളെയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഉണർത്തി.
ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ രുദ്രാദിത്യാംസ്തഥാഽശ്വിനൌ। ജായധ്വം മാനുഷേ ലോകേ സര്വലോകമഹേശ്വരാഃ
ഗന്ധർവന്മാരെയും അപ്സരസുകളെയും, രുദ്രന്മാരെയും ആദിത്യന്മാരെയും അശ്വിനീദേവന്മാരെയും വിളിച്ച്, 'ലോകങ്ങളുടെ മഹേശ്വരന്മാരേ, നിങ്ങൾ മനുഷ്യലോകത്ത് ജനിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ജങ്ഗമാനി വിശാലാക്ഷോ ഹ്യാത്മാര്ഥമസൃജത്പ്രഭുഃ। ജായന്താമിതി ഗോവിന്ദസ്തിര്യഗ്യോനിഗതൈഃ സഹ
വിപുലമായ കണ്ണുകളുള്ള പ്രഭു തന്റെ ആവശ്യത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവനോടൊപ്പം മൃഗരൂപികളെയും ജനിപ്പിക്കണമെന്ന് ഗോവിന്ദൻ കല്പിച്ചു.
താനി സര്വാണി സര്വജ്ഞോ വ്യജായത യദോഃ കുലേ। ആത്മാനമാത്മനാ താത കൃത്വാ ബഹുവിധം ഹരിഃ। രത്യര്ഥമിഹ ഗാസ്തത്ര രരക്ഷ പുരുഷോത്തമഃ
സർവ്വജ്ഞനായ ഹരി ആ സകല ജീവികളെയും യദുവംശത്തിൽ ജനിപ്പിച്ചു; അനേകം രൂപങ്ങൾ എടുത്ത്, ആനന്ദത്തിനായി ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, പുരുഷോത്തമൻ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിച്ചു.
അജാതശത്രോ ജാതസ്തു യഥേഷ്ട ഭുവി ഭൂമിപ। കീര്ത്യമാനം മയാ താത നിബോധ ഭരതര്ഷഭ
അജാതശത്രു തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു, രാജാവേ; ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ കീര്ത്തി പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
സാഗരാഃ സമകമ്പന്ത മുദാ ചേലുശ്ച പര്വതാഃ। ജജ്വലുശ്ചാഗ്നയഃ ശാന്താ ജായമാനേ ജനാര്ദനേ
ജനാര്ദ്ദനന് ജന്മം കൊണ്ടപ്പോള് സമുദ്രങ്ങള് ആനന്ദത്തോടെ വിറച്ചു, പര്വ്വതങ്ങള് ചലിച്ചു, ശാന്തമായ അഗ്നികള് പ്രകാശിച്ചു.
ശിവാഃ സമ്പ്രവവുര്വാതാഃ പ്രശാന്തമഭവദ്രജഃ। ജ്യോതീംഷി സമ്പ്രകാശന്ത ജായമാനേ ജനാര്ദനേ
മംഗളകരമായ കാറ്റുകള് വീശി, പൊടി ശമിച്ചു, പ്രകാശമുള്ള ദീപങ്ങള് ജനാര്ദ്ദനന്റെ ജനനസമയത്ത് തെളിഞ്ഞു.
ദേവദുന്ദുഭയശ്ചാപി സസ്വനുര്ഭൃശമമ്ബരേ। അഭ്യവര്ഷംസ്തദാഽഽഗമ്യ ദേവതാഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ
അക്കാലത്ത് ആകാശത്ത് ദൈവീകമൃദംഗങ്ങള് മുഴങ്ങി, ദേവന്മാര് പുഷ്പവൃഷ്ടിയുമായി അവിടേക്ക് എത്തി.
ഗീര്ഭിര്മങ്ഗലയുക്താഭിഃ സ്തുവന്വൈ മധുസദനമ്। ഉപതസ്ഥുസ്തദാ പ്രീതാഃ പ്രാദുര്ഭാവേ മഹര്ഷയഃ
മംഗളവചനങ്ങളോടെ മഹർഷിമാര് സന്തോഷത്തോടെ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു, അവന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് സേവനം ചെയ്തു.
തതസ്താനഭിസമ്പ്രേക്ഷ്യ നാരദപ്രമുഖാനൃഷീന്। ഉപാനൃത്യന്നുപജഗുര്ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ഗണാഃ
നാരദന് മുഖ്യനായ ഋഷിമാരെ കണ്ടു, ഗന്ധര്വ്വരും അപ്സരസ്സുമാരും അടുത്ത് വന്ന് നൃത്തം ചെയ്തു പാടുകയും ചെയ്തു.
ഉപതസ്ഥേ ച ഗോവിന്ദം സഹസ്രാക്ഷഃ ശചീപതിഃ। അഭ്യഭാഷത തേജസ്വീ മഹര്ഷീന്പൂജയംസ്തദാ
സഹസ്രനേത്രനായ ഇന്ദ്രന്, ശചിയുടെ ഭര്ത്താവായവന്, ഗോവിന്ദന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്ന് മഹർഷിമാരെ ആദരിച്ച് അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
കൃത്വാ ച ദേവകാര്യാണി കൃത്വാ ദേവഹിതാനി ച। ഖം ലോകം ലോകകൃദ്ദേവഃ പുനര്ഗച്ഛതി തേജസാ
ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങളും അവരുടെ ഹിതവും ചെയ്ത ശേഷം ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ദൈവം തന്റെ തേജസ്സോടെ ആകാശത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇത്യുക്ത്വാ ഋഷിഭിഃ സാര്ഘം ജഗാമ ത്രിദിവം പുനഃ। അഭ്യനുജ്ഞായ താന്സര്വാഞ്ഛാദയന്പ്രകൃതിം പരാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഋഷിമാരോടൊപ്പം അവന് വീണ്ടും സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോയി, എല്ലാവരോടും അനുമതി നല്കി തന്റെ പരമസ്വഭാവം മറച്ചു.
നന്ദഗോപകുലേ കൃഷ്ണ ഉവാസ ബഹുലാഃ സമാഃ। തതഃ കദാചിത്സുപ്തം തം ശകടസ്യ ത്വധഃ ശിശുമ്
നന്ദഗോപന്റെ വീട്ടില് കൃഷ്ണന് പല വര്ഷങ്ങളും താമസിച്ചു. ഒരിക്കല്, ആ ശിശു ശകടത്തിന്റെ കീഴില് ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ—
യശോദാ സമ്പരിത്യജ്യ ജഗാമ യമുനാം നദീമ്। ശിശുലീലാം തതഃ കുര്വന്സ്വഹസ്തചരണൌ ക്ഷിപന്
യശോദ അവനെ അവിടെ വിട്ട് യമുനാനദിയിലേക്ക് പോയി. അപ്പോള് ശിശുവായ കൃഷ്ണന് കളിച്ചു കൊണ്ട് സ്വന്തം കൈകളും കാലുകളും നീട്ടി.
രുരോദ മധുരം കൃഷ്ണഃ പാദാവൂര്ധ്വം പ്രസാരയന്। പാദാങ്ഗുഷ്ഠേന ശകടം ദാരയന്നഥ കേശവഃ
കൃഷ്ണന് മധുരമായി കരഞ്ഞു, കാലുകള് മേലോട്ട് നീട്ടി, കേശവന് തന്റെ വലിയ വിരല് കൊണ്ട് ശകടം പൊട്ടിച്ചു.
തത്ര ഏകേന പാദേന പാതയിത്വാ തഥാ ശിശുഃ। ന്യുബ്ജം പയോധരാകാങ്ക്ഷീ സസാര ച രുരോദ ച
അവിടെ, ഒരു കാലുകൊണ്ട് ശിശു ശകടം തറപ്പിച്ചു, അമ്മയുടെ പാലിനായി ആഗ്രഹിച്ച് അവന് ഇഴഞ്ഞു കരഞ്ഞു.
പാടിതം ശകടം ദൃഷ്ട്വാ ഭിന്നഭാണ്ഡപുടീകടമ്। ജനാസ്തേ ശിശുനാ തേന വിസ്മയം പരമം യയുഃ
ശകടം തകര്ന്നതും, പാത്രങ്ങളും കുപ്പികളും പൊട്ടിയതും കണ്ട ജനങ്ങള് ആ ശിശു ചെയ്തതില് അത്ഭുതം കൊണ്ടു.
പ്രത്യക്ഷം ശൂരസേനാനാം ദൃശ്യതേ മഹദദ്ഭുതമ്। ശയാനേന ഹതഃ കംസപക്ഷവാംസ്തിഗ്മതേജസാ
ശൂരസേനന്മാര്ക്ക് തുറന്നവണ്ണം വലിയൊരു അത്ഭുതം കാണാന് സാധിച്ചു: കിടന്നിരുന്ന അവന് കംസന്റെ അനുചരനെ തന്റെ ഭയങ്കരമായ തേജസ്സോടെ സംഹരിച്ചു.
പൂതനാ ചാപി നിഹതാ മഹാകായാ മഹാസ്തനീ। തതഃ കാലേ മഹാരാജ സംസക്തൌ രാമകേശവൌ
പുതനയും, വലിയ ശരീരവും വലിയ മുലകളും ഉള്ള അവളും കൊല്ലപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, രാജാവേ, രാമനും കേശവനും ഒരുമിച്ച് അകറ്റാനാവാത്തവരായി.
കൃഷ്ണഃ സങ്കര്ഷണശ്ചോഭൌ രിങ്ഖിണൌ ച ബഭൂവതുഃ। അന്യോന്യകിരണാക്രാന്തൌ ചന്ദ്രസൂര്യാവിവാമ്ബരേ
കൃഷ്ണനും സങ്കര്ഷണനും ഇരുവരും കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു, പരസ്പരത്തിന്റെ പ്രകാശത്തില് തിളങ്ങി, ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ.
വിസര്പന്തൌ ച സര്വത്ര മഹാസര്പഭുജൌ തദാ। രേജതുഃ പാംസുദിഗ്ധാങ്ഗൌ രാമകൃഷ്ണൌ തദാ നൃപ
അന്നേരം, വലിയ പാമ്പുപോലെയുള്ള കൈകളോടെ രാമനും കൃഷ്ണനും എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ചു, അവരുടെ ശരീരം പൊടിയില് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു, രാജാവേ.
ക്വചിച്ച ജാനുഭിഃ സ്പൃഷ്ടൌ ക്രീഡമാനൌ ക്വചിദ്വനേ। പിബന്തൌ ദധികുല്യാംശ്ച മഥ്യമാനേ ച ഭാരത
കഴിഞ്ഞ്, ചിലപ്പോള് കാടില് മുട്ടുകുത്തി കളിച്ചു, ചിലപ്പോള് തയാറാക്കുന്ന ദഹി കുടിച്ചു, ഭാരതാ.
തതഃ സ ബാലോ ഗോവിന്ദോ നവനീതം തദാ ക്ഷയമ്। ഗ്രാസമാനസ്തു തത്രായം ഗോപീഭിര്ദദൃശേ തഥാ
അപ്പോള് ആ ബാലന് ഗോവിന്ദന് അവിടെ വെണ്ണയുണ്ടാക്കി തിന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഗോപികള് അങ്ങനെ തന്നെ കണ്ടു.
ദാമ്നാഽഥോലൂഖലേ കൃഷ്ണോ ഗോപീഭിശ്ച നിബന്ധിതഃ। തത്തഥാ ശിശുനാ തേന കര്ഷതാ ചാര്ജുനാവൃഭൌ
അപ്പോള് ഗോപികള് കയര് കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ ഉലൂഖലില് കെട്ടി; അങ്ങനെ ആ ബാലന് ആരുജുനവൃക്ഷങ്ങളെ ഇഴയ്ക്കുകയായിരുന്നു.
സമൂലവിടപൌ ഭഗ്നൌ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്। തതസ്തൌ ബാല്യമുത്തീര്ണൌ കൃഷ്ണസങ്കര്ഷണാവുഭൌ
അവ വൃക്ഷങ്ങള് വേരും കൊമ്പുകളും അടക്കം ഒടിഞ്ഞുവീണു; അതൊരു അത്ഭുതംപോലെയായിരുന്നു. പിന്നെ കൃഷ്ണനും സങ്കര്ഷണനും ബാല്യകാലം കടന്ന് മുന്നോട്ട് പോയി.
തസ്മിന്നേവ വ്രജസ്ഥാനേ സപ്തവര്ഷൈ ബഭൂവതുഃ। നീലപീതാമ്ബരധരൌ പീതശ്വേതാനുലേപനൌ
അത് തന്നെയുള്ള വ്രജഭൂമിയില് ഇരുവരും ഏഴ് വയസ്സുകാരായി മാറി; നീലയും മഞ്ഞയും നിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചു, മഞ്ഞയും വെള്ളയും ചാരമുള്ള ലേപനം പുരട്ടിയിരുന്നു.
ബഭുവതുര്വത്സപാലൌ കാകപക്ഷധരാവുഭൌ। പര്ണവാദ്യം ശ്രുതിസുഖം വാദയന്തൌ വരാനനൌ
ഇരുവരും കാളക്കുട്ടികളെ കാത്തു, കാക്കയുടെ ചിറകുപോലെയുള്ള മുടിയോടെ, ഇലകള് കൊണ്ടുള്ള വാദ്യങ്ങള് വായിച്ച്, മനോഹരമായ മുഖത്തോടെ തിളങ്ങി.
ശുശുഭാതേ വനഗതൌ ത്രിശീര്ഷാവിവ പന്നഗൌ। മയൂരാങ്ഗജകര്ണൌ തൌ പല്ലവാപീഡധാരിണൌ
വനത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് അവര് മൂന്നു തലയുള്ള പാമ്പുകളെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി; മയില്പീലി കാതിലണിഞ്ഞ്, ഇലകളാല് നിർമ്മിച്ച കിരീടം ധരിച്ചു.