ഉത്പത്യ ശയനാദ്വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മണാ വിബുധൈഃ സഹ। ദേവാനാം ച ഹിതാര്ഥായ യയൌ ദേവസഭാം പ്രതി
ശയനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവിനെയും ജ്ഞാനികളെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ദേവസഭയിലേക്ക് പോയി.
മേരോഃ ശിരസി വിന്യസ്താം ജ്വലന്തീം താം ശുഭാം സഭാമ്। വിവിശുസ്തേ സുരാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മണാ സഹ ഭാരത
മേറു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ വെളിച്ചം പകർന്നു കത്തുന്ന ആ മനോഹരമായ സഭയിൽ ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും കടന്നു ചെന്നു.
ജഗ്മുസ്തത്ര നിഷേദുസ്തേ സാ നിഃശബ്ദാ ഹ്യഭൂത്തദാ। തത്ര ഭൂമിരുവാചാഥ ഖേദാത്കരുണഭാഷിണീ
അവരവിടെ എത്തി ഇരുന്നപ്പോൾ, ആ സഭയിൽ പൂർണ്ണമായും നിശബ്ദതയുണ്ടായി. അപ്പോൾ, ദുഃഖത്തിൽ കുഴഞ്ഞ ഭൂമി ദയയോടെ സംസാരിച്ചു.
രാജ്ഞാം ബലൈര്ബലവതാം ഖിന്നാസ്മി ഭൃശപീഡിതാ। നിത്യം ഭാരപരിശ്രാന്താ ദുഃഖം ജീവാമ്യഹം സുരാഃ
ദേവന്മാരേ, ശക്തരായ രാജാക്കന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ഞാൻ അതിയായി തളർന്നു പോയിരിക്കുന്നു. ഈ ഭാരമേറ്റു എപ്പോഴും ക്ഷീണിച്ച്, ദുഃഖത്തിൽ ഞാൻ ജീവിക്കുകയാണ്.
പുരേ പുരേ ച നൃപതിഃ കോടിസങ്ഖ്യൈര്ബലൈര്വൃതഃ। രാഷ്ട്രേ രാഷ്ട്രേ ച ശതശോ ഗ്രാമാഃ കുലസഹസ്രിണഃ
ഓരോ നഗരത്തിലും ഓരോ രാജാവും കോടിക്കണക്കിന് സൈന്യങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓരോ രാജ്യത്തും നൂറുകണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങളും, ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളും ഉണ്ട്.
ഭൂമിപാനാം സഹസ്രൈശ്ച തേഷാം ച ബിലനാം ബലൈഃ। ഗ്രാമായുതൈഃ പുരൈ രാഷ്ട്രൈരഹം നിര്വിവരീകൃതാ
ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ ഭൂഗർഭ സൈന്യങ്ങളും, പത്തായിരക്കണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും രാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന്, എന്നെ ഒരുപോലും വിശ്രമം കൂടാതെ വേദനിപ്പിച്ചു.
തസ്മാദ്ധാരയിതും ശക്ത്യാ ന ക്ഷമാസി ജനാനഹമ്। ദൈത്യൈശ്ച ബാധ്യമാനാസ്താഃ പ്രാജ നിത്യം ദുരാത്മഭിഃ
അതുകൊണ്ട്, എന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ ഇനി ഞാൻ മനുഷ്യരെ സഹിക്കാനാവില്ല; ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ള അസുരന്മാർ എന്നെ എപ്പോഴും പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
ഭൂമേസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ ദേവോ നാരായണസ്തദാ। വ്യാദിശ്യ താന്സുരാന്സര്വാന്ക്ഷിതൌ വസ്തും മനോ ദധേ
ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവനായ നാരായണൻ അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരോടും ഭൂമിയിൽ ജനിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു.
യച്ചകേ ഭഗവാന്വിഷ്ണുര്വസുദേവസുതസ്തദാ। തത്തേഽഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു സ്രവമശേഷതഃ
അന്നെത്തന്നെ വസുദേവന്റെ മകനായ മഹാവിഷ്ണു ചെയ്തതു ഞാൻ ഇപ്പോൾ മുഴുവനായി പറയാം; നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
വാസുദേവസ്യ മഹാത്മ്യം ചരിതം ച മഹാത്മനഃ। ഹിതാര്ഥം സുരസര്ത്യാനാം ലോകാനാം ച ഹിതായ ച
വാസുദേവന്റെ മഹത്വവും മഹാത്മാവിന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും ദേവന്മാരുടെയും ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു.
യദാ ദിവി വിഭുസ്താത ന രേമേ ഭഗവാനസൌ। തതോ വ്യാദിശയ ഭൂതാനി വിഭുര്ഭൂമിസുഖാവഹഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആ മഹത്വമുള്ള ഭഗവാൻ സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയില്ലാത്തപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ സന്തോഷം നൽകുന്ന ആ സർവ്വവ്യാപി, എല്ലാ ജീവികളെയും നിർദ്ദേശിച്ചു.
നിഗ്രഹാര്ഥായ ദൈത്യാനാം ചോദയാമാസ വൈ തദാ। മുരുതശ്ച വസൂംശ്ചൈവ സൂര്യാചന്ദ്രമസാവുഭൌ
അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ, അപ്പോൾ അവൻ മരുത്ഗണങ്ങളെയും വസുക്കളെയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഉണർത്തി.
ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ രുദ്രാദിത്യാംസ്തഥാഽശ്വിനൌ। ജായധ്വം മാനുഷേ ലോകേ സര്വലോകമഹേശ്വരാഃ
ഗന്ധർവന്മാരെയും അപ്സരസുകളെയും, രുദ്രന്മാരെയും ആദിത്യന്മാരെയും അശ്വിനീദേവന്മാരെയും വിളിച്ച്, 'ലോകങ്ങളുടെ മഹേശ്വരന്മാരേ, നിങ്ങൾ മനുഷ്യലോകത്ത് ജനിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ജങ്ഗമാനി വിശാലാക്ഷോ ഹ്യാത്മാര്ഥമസൃജത്പ്രഭുഃ। ജായന്താമിതി ഗോവിന്ദസ്തിര്യഗ്യോനിഗതൈഃ സഹ
വിപുലമായ കണ്ണുകളുള്ള പ്രഭു തന്റെ ആവശ്യത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവനോടൊപ്പം മൃഗരൂപികളെയും ജനിപ്പിക്കണമെന്ന് ഗോവിന്ദൻ കല്പിച്ചു.
താനി സര്വാണി സര്വജ്ഞോ വ്യജായത യദോഃ കുലേ। ആത്മാനമാത്മനാ താത കൃത്വാ ബഹുവിധം ഹരിഃ। രത്യര്ഥമിഹ ഗാസ്തത്ര രരക്ഷ പുരുഷോത്തമഃ
സർവ്വജ്ഞനായ ഹരി ആ സകല ജീവികളെയും യദുവംശത്തിൽ ജനിപ്പിച്ചു; അനേകം രൂപങ്ങൾ എടുത്ത്, ആനന്ദത്തിനായി ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, പുരുഷോത്തമൻ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിച്ചു.
അജാതശത്രോ ജാതസ്തു യഥേഷ്ട ഭുവി ഭൂമിപ। കീര്ത്യമാനം മയാ താത നിബോധ ഭരതര്ഷഭ
അജാതശത്രു തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു, രാജാവേ; ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ കീര്ത്തി പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
സാഗരാഃ സമകമ്പന്ത മുദാ ചേലുശ്ച പര്വതാഃ। ജജ്വലുശ്ചാഗ്നയഃ ശാന്താ ജായമാനേ ജനാര്ദനേ
ജനാര്ദ്ദനന് ജന്മം കൊണ്ടപ്പോള് സമുദ്രങ്ങള് ആനന്ദത്തോടെ വിറച്ചു, പര്വ്വതങ്ങള് ചലിച്ചു, ശാന്തമായ അഗ്നികള് പ്രകാശിച്ചു.
ശിവാഃ സമ്പ്രവവുര്വാതാഃ പ്രശാന്തമഭവദ്രജഃ। ജ്യോതീംഷി സമ്പ്രകാശന്ത ജായമാനേ ജനാര്ദനേ
മംഗളകരമായ കാറ്റുകള് വീശി, പൊടി ശമിച്ചു, പ്രകാശമുള്ള ദീപങ്ങള് ജനാര്ദ്ദനന്റെ ജനനസമയത്ത് തെളിഞ്ഞു.
ദേവദുന്ദുഭയശ്ചാപി സസ്വനുര്ഭൃശമമ്ബരേ। അഭ്യവര്ഷംസ്തദാഽഽഗമ്യ ദേവതാഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ
അക്കാലത്ത് ആകാശത്ത് ദൈവീകമൃദംഗങ്ങള് മുഴങ്ങി, ദേവന്മാര് പുഷ്പവൃഷ്ടിയുമായി അവിടേക്ക് എത്തി.
ഗീര്ഭിര്മങ്ഗലയുക്താഭിഃ സ്തുവന്വൈ മധുസദനമ്। ഉപതസ്ഥുസ്തദാ പ്രീതാഃ പ്രാദുര്ഭാവേ മഹര്ഷയഃ
മംഗളവചനങ്ങളോടെ മഹർഷിമാര് സന്തോഷത്തോടെ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു, അവന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് സേവനം ചെയ്തു.
തതസ്താനഭിസമ്പ്രേക്ഷ്യ നാരദപ്രമുഖാനൃഷീന്। ഉപാനൃത്യന്നുപജഗുര്ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ഗണാഃ
നാരദന് മുഖ്യനായ ഋഷിമാരെ കണ്ടു, ഗന്ധര്വ്വരും അപ്സരസ്സുമാരും അടുത്ത് വന്ന് നൃത്തം ചെയ്തു പാടുകയും ചെയ്തു.
ഉപതസ്ഥേ ച ഗോവിന്ദം സഹസ്രാക്ഷഃ ശചീപതിഃ। അഭ്യഭാഷത തേജസ്വീ മഹര്ഷീന്പൂജയംസ്തദാ
സഹസ്രനേത്രനായ ഇന്ദ്രന്, ശചിയുടെ ഭര്ത്താവായവന്, ഗോവിന്ദന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്ന് മഹർഷിമാരെ ആദരിച്ച് അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
കൃത്വാ ച ദേവകാര്യാണി കൃത്വാ ദേവഹിതാനി ച। ഖം ലോകം ലോകകൃദ്ദേവഃ പുനര്ഗച്ഛതി തേജസാ
ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങളും അവരുടെ ഹിതവും ചെയ്ത ശേഷം ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ദൈവം തന്റെ തേജസ്സോടെ ആകാശത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇത്യുക്ത്വാ ഋഷിഭിഃ സാര്ഘം ജഗാമ ത്രിദിവം പുനഃ। അഭ്യനുജ്ഞായ താന്സര്വാഞ്ഛാദയന്പ്രകൃതിം പരാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഋഷിമാരോടൊപ്പം അവന് വീണ്ടും സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോയി, എല്ലാവരോടും അനുമതി നല്കി തന്റെ പരമസ്വഭാവം മറച്ചു.
നന്ദഗോപകുലേ കൃഷ്ണ ഉവാസ ബഹുലാഃ സമാഃ। തതഃ കദാചിത്സുപ്തം തം ശകടസ്യ ത്വധഃ ശിശുമ്
നന്ദഗോപന്റെ വീട്ടില് കൃഷ്ണന് പല വര്ഷങ്ങളും താമസിച്ചു. ഒരിക്കല്, ആ ശിശു ശകടത്തിന്റെ കീഴില് ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ—
യശോദാ സമ്പരിത്യജ്യ ജഗാമ യമുനാം നദീമ്। ശിശുലീലാം തതഃ കുര്വന്സ്വഹസ്തചരണൌ ക്ഷിപന്
യശോദ അവനെ അവിടെ വിട്ട് യമുനാനദിയിലേക്ക് പോയി. അപ്പോള് ശിശുവായ കൃഷ്ണന് കളിച്ചു കൊണ്ട് സ്വന്തം കൈകളും കാലുകളും നീട്ടി.
രുരോദ മധുരം കൃഷ്ണഃ പാദാവൂര്ധ്വം പ്രസാരയന്। പാദാങ്ഗുഷ്ഠേന ശകടം ദാരയന്നഥ കേശവഃ
കൃഷ്ണന് മധുരമായി കരഞ്ഞു, കാലുകള് മേലോട്ട് നീട്ടി, കേശവന് തന്റെ വലിയ വിരല് കൊണ്ട് ശകടം പൊട്ടിച്ചു.
തത്ര ഏകേന പാദേന പാതയിത്വാ തഥാ ശിശുഃ। ന്യുബ്ജം പയോധരാകാങ്ക്ഷീ സസാര ച രുരോദ ച
അവിടെ, ഒരു കാലുകൊണ്ട് ശിശു ശകടം തറപ്പിച്ചു, അമ്മയുടെ പാലിനായി ആഗ്രഹിച്ച് അവന് ഇഴഞ്ഞു കരഞ്ഞു.
പാടിതം ശകടം ദൃഷ്ട്വാ ഭിന്നഭാണ്ഡപുടീകടമ്। ജനാസ്തേ ശിശുനാ തേന വിസ്മയം പരമം യയുഃ
ശകടം തകര്ന്നതും, പാത്രങ്ങളും കുപ്പികളും പൊട്ടിയതും കണ്ട ജനങ്ങള് ആ ശിശു ചെയ്തതില് അത്ഭുതം കൊണ്ടു.
പ്രത്യക്ഷം ശൂരസേനാനാം ദൃശ്യതേ മഹദദ്ഭുതമ്। ശയാനേന ഹതഃ കംസപക്ഷവാംസ്തിഗ്മതേജസാ
ശൂരസേനന്മാര്ക്ക് തുറന്നവണ്ണം വലിയൊരു അത്ഭുതം കാണാന് സാധിച്ചു: കിടന്നിരുന്ന അവന് കംസന്റെ അനുചരനെ തന്റെ ഭയങ്കരമായ തേജസ്സോടെ സംഹരിച്ചു.