സ താഡ്യമാനോ।ഞതിബലൈര്ദൈത്യൈഃ സര്വായുഘോദ്യതൈഃ। ന ചചാല ഹരിര്യുദ്ധേഽകമ്പമാന ഇവാചലഃ
അവശേഷിച്ച ദൈത്യന്മാർ ശക്തമായ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി വിഷ്ണുവിനെ ആക്രമിച്ചെങ്കിലും, ഹരി യുദ്ധത്തിൽ ഒരു മലപോലെ അചഞ്ചലനായി നിന്നു.
പുനരുദ്യമ്യ സങ്ക്രുദ്ധഃ കാലനേമിര്ദൃഢാം ഗദാമ്। ജഘാന ഗദയാ രാജംസ്തം വിഷ്ണും ഗരുഡം ച വൈ
പിന്നീട്, വീണ്ടും കോപത്തോടെ കാലനെമി തന്റെ ശക്തമായ ഗദ ഉയർത്തി, അതുകൊണ്ട് രാജാവേ, വിഷ്ണുവിനെയും ഗരുഡനെയും അടിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ഗുരഡം ശ്രാന്തം ചക്രമുദ്യസ്യ വൈ ഹരിഃ। ശതം ശിരാംസി ബാഹൂംശ്ച സോച്ഛിനത്കാലനേമിനഃ
ഗരുഡൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ട ഹരി തന്റെ ചക്രം ഉയർത്തി, കാലനെമിയുടെ നൂറ് തലകളും കൈകളും വെട്ടി അകറ്റി.
ജഘാനാന്യാംസ്ച താന്സര്വാന്സമരേ ദൈത്യദാനവാന്। വിബുധാനാമൃഷീണാം ച സ്വാനി സ്ഥാനാനി വൈ ദദൌ
അവശേഷിച്ച എല്ലാ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ചു. ദേവന്മാർക്കും മഹർഷിമാർക്കും അവരുടെ യോജ്യമായ സ്ഥാനങ്ങൾ തിരികെ നൽകി.
ദത്ത്വാ സുരാണാം സുഗ്രീതോ യോഗ്യകര്മാണി ഭാരത। ജഗാമ ബ്രഹ്മണാ സാര്ധം ബ്രഹ്മലോകം തദാ ഹരിഃ
ദേവന്മാർക്ക് അവരുടെ ചുമതലകൾ നൽകിക്കൊടുത്ത്, ഭാരതാ, ഹരി ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ബ്രഹ്മലോകം പ്രവിശ്യാശ്ച പ്രാപ്യ നാരായണഃ പ്രഭുഃ। പൌരാണം ബ്രഹ്മസദനം ദിവ്യം നാരായണാശ്രയമ്
ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, നാരായണൻ ആ പ്രാചീനവും ദിവ്യവുമായ ബ്രഹ്മയുടെ ആശ്രയമായ സദനത്തിൽ എത്തി.
സ പ്രവിശ്യ തദാ ദേവഃ സ്തൂയമാനോ മഹര്ഷിഭിഃ। സഹസ്രശീര്ഷാ ഭൂത്വാ ച ശയനായോപചക്രമേ
അവിടെ ദേവൻ അകത്തു കടന്നു, മഹർഷിമാർ വന്ദിച്ചപ്പോൾ, ആയിരം തലകളോടെ രൂപം ധരിച്ചു, വിശ്രമിക്കാൻ കിടന്നു.
ആദിദേവഃ പുരാണാത്മാ നിദ്രാവശമുപാഗതഃ। ശേതേ സുഖം സദാ വിഷ്ണുര്മോഹയഞ്ജഗദവ്യയഃ
ആദിദേവനും പ്രാചീന ആത്മാവും ആയ വിഷ്ണു, ഉറക്കത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, ശാശ്വതൻ ആ ലോകത്തെ മോഹിപ്പിച്ച് സുഖമായി കിടക്കുന്നു.
ജഗ്മുസ്തസ്യാഥ വര്ഷാണി ശയാനസ്യ മഹാത്മനഃ। ഷട്ത്രിംശച്ഛതസാഹസ്രം മാനുഷേണേഹ സങ്ഖ്യയാ
ആ മഹാത്മാവ് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യരുടെ കണക്കുപ്രകാരം മുപ്പത്താറായിരം വർഷങ്ങൾ അങ്ങനെ കടന്നു പോയി.
ജഗ്മുഃ കൃതയുഗത്രേതാദ്വാപരാന്തേ ബുബോധ ഹ। ബ്രഹ്മാദിഭിഃ സ്തൂയമാനഃ സുരൈശ്ചാപി സഹര്ഷിഭിഃ
കൃതയുഗവും ത്രേതായുഗവും ദ്വാപരയുഗവും കടന്നു. അവയുടെ അവസാനം, ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ഋഷിമാരുമൊക്കെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ ഉണർന്നു.
ഉത്പത്യ ശയനാദ്വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മണാ വിബുധൈഃ സഹ। ദേവാനാം ച ഹിതാര്ഥായ യയൌ ദേവസഭാം പ്രതി
ശയനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവിനെയും ജ്ഞാനികളെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ദേവസഭയിലേക്ക് പോയി.
മേരോഃ ശിരസി വിന്യസ്താം ജ്വലന്തീം താം ശുഭാം സഭാമ്। വിവിശുസ്തേ സുരാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മണാ സഹ ഭാരത
മേറു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ വെളിച്ചം പകർന്നു കത്തുന്ന ആ മനോഹരമായ സഭയിൽ ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും കടന്നു ചെന്നു.
ജഗ്മുസ്തത്ര നിഷേദുസ്തേ സാ നിഃശബ്ദാ ഹ്യഭൂത്തദാ। തത്ര ഭൂമിരുവാചാഥ ഖേദാത്കരുണഭാഷിണീ
അവരവിടെ എത്തി ഇരുന്നപ്പോൾ, ആ സഭയിൽ പൂർണ്ണമായും നിശബ്ദതയുണ്ടായി. അപ്പോൾ, ദുഃഖത്തിൽ കുഴഞ്ഞ ഭൂമി ദയയോടെ സംസാരിച്ചു.
രാജ്ഞാം ബലൈര്ബലവതാം ഖിന്നാസ്മി ഭൃശപീഡിതാ। നിത്യം ഭാരപരിശ്രാന്താ ദുഃഖം ജീവാമ്യഹം സുരാഃ
ദേവന്മാരേ, ശക്തരായ രാജാക്കന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ഞാൻ അതിയായി തളർന്നു പോയിരിക്കുന്നു. ഈ ഭാരമേറ്റു എപ്പോഴും ക്ഷീണിച്ച്, ദുഃഖത്തിൽ ഞാൻ ജീവിക്കുകയാണ്.
പുരേ പുരേ ച നൃപതിഃ കോടിസങ്ഖ്യൈര്ബലൈര്വൃതഃ। രാഷ്ട്രേ രാഷ്ട്രേ ച ശതശോ ഗ്രാമാഃ കുലസഹസ്രിണഃ
ഓരോ നഗരത്തിലും ഓരോ രാജാവും കോടിക്കണക്കിന് സൈന്യങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓരോ രാജ്യത്തും നൂറുകണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങളും, ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളും ഉണ്ട്.
ഭൂമിപാനാം സഹസ്രൈശ്ച തേഷാം ച ബിലനാം ബലൈഃ। ഗ്രാമായുതൈഃ പുരൈ രാഷ്ട്രൈരഹം നിര്വിവരീകൃതാ
ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ ഭൂഗർഭ സൈന്യങ്ങളും, പത്തായിരക്കണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും രാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന്, എന്നെ ഒരുപോലും വിശ്രമം കൂടാതെ വേദനിപ്പിച്ചു.
തസ്മാദ്ധാരയിതും ശക്ത്യാ ന ക്ഷമാസി ജനാനഹമ്। ദൈത്യൈശ്ച ബാധ്യമാനാസ്താഃ പ്രാജ നിത്യം ദുരാത്മഭിഃ
അതുകൊണ്ട്, എന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ ഇനി ഞാൻ മനുഷ്യരെ സഹിക്കാനാവില്ല; ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ള അസുരന്മാർ എന്നെ എപ്പോഴും പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
ഭൂമേസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ ദേവോ നാരായണസ്തദാ। വ്യാദിശ്യ താന്സുരാന്സര്വാന്ക്ഷിതൌ വസ്തും മനോ ദധേ
ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവനായ നാരായണൻ അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരോടും ഭൂമിയിൽ ജനിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു.
യച്ചകേ ഭഗവാന്വിഷ്ണുര്വസുദേവസുതസ്തദാ। തത്തേഽഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു സ്രവമശേഷതഃ
അന്നെത്തന്നെ വസുദേവന്റെ മകനായ മഹാവിഷ്ണു ചെയ്തതു ഞാൻ ഇപ്പോൾ മുഴുവനായി പറയാം; നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
വാസുദേവസ്യ മഹാത്മ്യം ചരിതം ച മഹാത്മനഃ। ഹിതാര്ഥം സുരസര്ത്യാനാം ലോകാനാം ച ഹിതായ ച
വാസുദേവന്റെ മഹത്വവും മഹാത്മാവിന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും ദേവന്മാരുടെയും ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു.
യദാ ദിവി വിഭുസ്താത ന രേമേ ഭഗവാനസൌ। തതോ വ്യാദിശയ ഭൂതാനി വിഭുര്ഭൂമിസുഖാവഹഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആ മഹത്വമുള്ള ഭഗവാൻ സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയില്ലാത്തപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ സന്തോഷം നൽകുന്ന ആ സർവ്വവ്യാപി, എല്ലാ ജീവികളെയും നിർദ്ദേശിച്ചു.
നിഗ്രഹാര്ഥായ ദൈത്യാനാം ചോദയാമാസ വൈ തദാ। മുരുതശ്ച വസൂംശ്ചൈവ സൂര്യാചന്ദ്രമസാവുഭൌ
അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ, അപ്പോൾ അവൻ മരുത്ഗണങ്ങളെയും വസുക്കളെയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഉണർത്തി.
ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ രുദ്രാദിത്യാംസ്തഥാഽശ്വിനൌ। ജായധ്വം മാനുഷേ ലോകേ സര്വലോകമഹേശ്വരാഃ
ഗന്ധർവന്മാരെയും അപ്സരസുകളെയും, രുദ്രന്മാരെയും ആദിത്യന്മാരെയും അശ്വിനീദേവന്മാരെയും വിളിച്ച്, 'ലോകങ്ങളുടെ മഹേശ്വരന്മാരേ, നിങ്ങൾ മനുഷ്യലോകത്ത് ജനിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ജങ്ഗമാനി വിശാലാക്ഷോ ഹ്യാത്മാര്ഥമസൃജത്പ്രഭുഃ। ജായന്താമിതി ഗോവിന്ദസ്തിര്യഗ്യോനിഗതൈഃ സഹ
വിപുലമായ കണ്ണുകളുള്ള പ്രഭു തന്റെ ആവശ്യത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവനോടൊപ്പം മൃഗരൂപികളെയും ജനിപ്പിക്കണമെന്ന് ഗോവിന്ദൻ കല്പിച്ചു.
താനി സര്വാണി സര്വജ്ഞോ വ്യജായത യദോഃ കുലേ। ആത്മാനമാത്മനാ താത കൃത്വാ ബഹുവിധം ഹരിഃ। രത്യര്ഥമിഹ ഗാസ്തത്ര രരക്ഷ പുരുഷോത്തമഃ
സർവ്വജ്ഞനായ ഹരി ആ സകല ജീവികളെയും യദുവംശത്തിൽ ജനിപ്പിച്ചു; അനേകം രൂപങ്ങൾ എടുത്ത്, ആനന്ദത്തിനായി ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, പുരുഷോത്തമൻ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിച്ചു.
അജാതശത്രോ ജാതസ്തു യഥേഷ്ട ഭുവി ഭൂമിപ। കീര്ത്യമാനം മയാ താത നിബോധ ഭരതര്ഷഭ
അജാതശത്രു തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു, രാജാവേ; ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ കീര്ത്തി പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
സാഗരാഃ സമകമ്പന്ത മുദാ ചേലുശ്ച പര്വതാഃ। ജജ്വലുശ്ചാഗ്നയഃ ശാന്താ ജായമാനേ ജനാര്ദനേ
ജനാര്ദ്ദനന് ജന്മം കൊണ്ടപ്പോള് സമുദ്രങ്ങള് ആനന്ദത്തോടെ വിറച്ചു, പര്വ്വതങ്ങള് ചലിച്ചു, ശാന്തമായ അഗ്നികള് പ്രകാശിച്ചു.
ശിവാഃ സമ്പ്രവവുര്വാതാഃ പ്രശാന്തമഭവദ്രജഃ। ജ്യോതീംഷി സമ്പ്രകാശന്ത ജായമാനേ ജനാര്ദനേ
മംഗളകരമായ കാറ്റുകള് വീശി, പൊടി ശമിച്ചു, പ്രകാശമുള്ള ദീപങ്ങള് ജനാര്ദ്ദനന്റെ ജനനസമയത്ത് തെളിഞ്ഞു.
ദേവദുന്ദുഭയശ്ചാപി സസ്വനുര്ഭൃശമമ്ബരേ। അഭ്യവര്ഷംസ്തദാഽഽഗമ്യ ദേവതാഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ
അക്കാലത്ത് ആകാശത്ത് ദൈവീകമൃദംഗങ്ങള് മുഴങ്ങി, ദേവന്മാര് പുഷ്പവൃഷ്ടിയുമായി അവിടേക്ക് എത്തി.
ഗീര്ഭിര്മങ്ഗലയുക്താഭിഃ സ്തുവന്വൈ മധുസദനമ്। ഉപതസ്ഥുസ്തദാ പ്രീതാഃ പ്രാദുര്ഭാവേ മഹര്ഷയഃ
മംഗളവചനങ്ങളോടെ മഹർഷിമാര് സന്തോഷത്തോടെ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു, അവന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് സേവനം ചെയ്തു.