തതഃ കൃഷ്ണോ മഹാബാഹുര്ഭീതാനാമഭയങ്കരഃ। അഷ്ടാവിംശേ യുഗേ രാജഞ്ജജ്ഞേ ശ്രീവത്സലക്ഷണഃ
അതിനുശേഷം, ഭയപ്പെട്ടവർക്കു ഭയം നീക്കുന്ന, വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണൻ, ഇരുപത്തിയെട്ടാം യുഗത്തിൽ, ശ്രീവത്സലക്ഷണത്തോടെ ജനിച്ചു.
പേശലശ്ച വദാന്യശ്ചലോകേ ബഹുമതോ നൃഷു। സ്മൃതിമാന്ദേശകാലജ്ഞഃ ശങ്ഖചക്രഗദാസിഭൃത്
അവൻ മനോഹരനും ഉദാരനും ആയിരുന്നു, ലോകത്ത് എല്ലാവർക്കും ആദരിക്കപ്പെട്ടവൻ; ഓർമ്മശക്തിയുള്ളവൻ, ദേശകാലങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം എന്നിവ കൈവശം വഹിച്ചവൻ.
വാസുദേവ ഇതി ഖ്യാതോ ലോകാനാം ഹിതകൃത്സദാ। വൃഷ്ണീനാം ച കുലേ ജാതോ ഭൂമേഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ
വാസുദേവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ലോകത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി എന്നും പ്രവർത്തിച്ചവൻ, വൃഷ്ണിവംശത്തിൽ ഭൂമിക്ക് ഉപകാരമാകണമെന്നാഗ്രഹിച്ച് ജനിച്ചു.
ശത്രൂണാം ഭയകൃദ്ദാതാ മധുഹേതി സ വിശ്രുതഃ। ശകടാര്ജുനരാമാണാം കീലസ്ഥാനാന്യസൂദയത്
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം നൽകുന്നവനും, ദാനശീലനും, മധുസൂദനൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനും ആയ അവൻ, ശകടൻ, അർജുനൻ, രാമൻ എന്നിവരുടെ കോട്ടകൾ നശിപ്പിച്ചു.
കംസാദീന്നിജഘാനാജൌ ദൈത്യാന്മാനുഷവിഗ്രഹാന്। അയം ലോകഹിതാര്ഥായ പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ
കംസനും മറ്റും യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ച്, മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള അസുരന്മാരെ അകറ്റി; ലോകക്ഷേമത്തിനായി മഹാത്മാവിന്റെ ഈ അവതാരമാണ്.
കല്കീ വിഷ്ണുയശാ നാമ ഭൂയശ്ചോത്പത്സ്യതേ ഹരിഃ। ലേര്യുഗാന്തേ സമ്പ്രാപ്തേ ധര്മേ ശിഥിലതാം ഗതേ
കൽക്കി എന്ന വിശ്ണുയശസെന്ന പേരിൽ, കലിയുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ധർമ്മം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, ഹരിയായി വീണ്ടും ജനിക്കും.
പാഷണ്ഡിനാം ഗണാനാം ഹി വധാര്ഥം ഭരതര്ഷഭ। ധര്മസ്യ ച വിവൃദ്ധ്യര്ഥം വിപ്രാണാം ഹിതകാമ്യയാ
പാഷണ്ഡന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാനും, ധർമ്മം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചുമാണ്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ വിഷ്ണോര്ദേവഗണൈര്യുതാഃ। പ്രാദുര്ഭാവാഃ പുരാണേഷു ഗീയന്തേ ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ
ഇവയും മറ്റു അനേകം വിശ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങളും, ദേവതകളോടൊപ്പം, പുരാണങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ പാടുന്നു.
ഏവമുക്തേ തു കൌന്തേയസ്തതഃ കൌരവനന്ദനഃ। ആബഭാഷേ പുനര്ഭീഷ്ണേ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, കുന്തീപുത്രനും കൗരവകുലത്തിന്റെ ആനന്ദവും ആയ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വീണ്ടും ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞു.
ഭൂയ ഏവ മനുഷ്യേന്ദ്ര ഉപേന്ദ്രസ്യ യശസ്വിനഃ। ജന്മ വൃഷ്ണിഷു വിജ്ഞാതുമിച്ഛാമി വദതാം വര
മനുഷ്യരിൽ രാജാവേ, സംസാരത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വൃഷ്ണിവംശത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഉപേന്ദ്രന്റെ ജനനം ഞാൻ വീണ്ടും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യഥൈവ ഭഗവാഞ്ജാതഃ ക്ഷിതാവിഹ ജനാര്ദനഃ। മാധവേഷു മഹാബുദ്ധിസ്തന്മേ ബ്രൂഹി പിതാമഹ
മഹാബുദ്ധിമാനായ പിതാമഹാ, ഭഗവാൻ ജനാർദ്ദനൻ മാധവന്മാരിൽ ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ ജനിച്ചുവെന്ന് ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
ഏവമുക്തസ്തതോ ഭീഷ്മഃ കേശവസ്യ മഹാത്മനഃ। മാധവേഷു തഥാ ജന്മ കഥയാമാസ വീര്യവാന്
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, വീരനായ ഭീഷ്മൻ, മഹാത്മാവായ കേശവന്റെ മാധവന്മാരിൽ ജനനം വിശദമായി വിവരിച്ചു.
ഹന്ത തേ കഥയിഷ്യാമി യുധിഷ്ഠിര യഥാതഥമ്। യതോ നാരായണസ്യേഹ ജന്മ വൃഷ്ണിഷു കൌരവ
യുധിഷ്ഠിരാ, ഞാൻ നിന്നോട് സത്യമായി പറയും, വൃഷ്ണികളിൽ നാരായണന്റെ ജനനം എങ്ങനെയാണെന്നു ഞാൻ വിശദമായി പറയാം.
പുരാ ലോകേ മഹാരാജ വര്തമാനേ കൃതേ യുഗേ। ആസീത്രൈലോക്യവിഖ്യാതഃ സങ്ഗ്രാമസ്താരകാമയഃ
മഹാരാജാവേ, പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തിൽ ലോകത്ത് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഒരു മഹാസമരം നടന്നിരുന്നു, അതാണ് താരകാമയ യുദ്ധം.
വിരോചനോ മയസ്താരോ വരാഹഃ ശ്വേത ഏവ ച। വിപ്രചിത്തിഃ പ്രലമ്ബശ്ച വൃത്രജമ്ഭബലാദയഃ
വിരോചനൻ, മയൻ, താരകൻ, വരാഹൻ, ശ്വേതൻ, വിപ്രചിത്തി, പ്രലമ്പൻ, വൃത്രൻ, ജംഭൻ, ബാലൻ—
നമുചിഃ കാലനേമിശ്ച പ്രഹ്ലാദ ഇതി വിശ്രുതഃ। ലമ്ബഃ കിശോരഃ സ്വര്ഭാനുരരിഷ്ടോ രാക്ഷസേശ്വരഃ
നമുചി, കാലനെമി, പ്രശസ്തനായ പ്രഹ്ലാദൻ, ലംബൻ, കിശോരൻ, സ്വർഭാനു, അരിഷ്ടൻ, രാക്ഷസാധിപൻ—
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ ദൈത്യസങ്ഘാഃ സഹസ്രശഃ। നാനാശസ്ത്രധരാ രാജന്നാനാഭൂഷണവാഹനാഃ
ഇവരും അനേകം ആയിരക്കണക്കിന് ദൈത്യസംഘങ്ങളും, വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ചും, പലവിധ അലങ്കാരങ്ങളും വാഹനങ്ങളും അണിഞ്ഞുമാണ്, രാജാവേ.
ദേവതാനാമഭിമുഖാസ്തസ്ഥുര്ദൈതേയദാനവാഃ। ദേവാസ്തു യുധ്യമാനാസ്തേ ദാനവാനഭ്യയൂ രണേ
ദൈത്യരും ദാനവരും ദേവന്മാരെ നേരിട്ട് നേരിട്ടുനിന്നു; ദേവന്മാർ യുദ്ധം ചെയ്ത് ദാനവന്മാരുടെ നേരെ മുന്നേറി.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാഃ സാധ്യാ വിശ്വേ മരുദ്ഗണാഃ। ഇന്ദ്രോ യമശ്ച വരുണശ്ചന്ദ്രശ്ചൈവ ധനേശ്വരഃ
ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, സാദ്ധ്യർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഇന്ദ്രൻ, യമൻ, വരുണൻ, ചന്ദ്രൻ, ധനേശ്വരൻ—
അശ്വിനൌ ച മഹാവീര്യൌ യേ ചാന്യേ ദേവതാഗണാഃ। ചക്രുര്യുദ്ധം മഹാഘോരം ദാനവൈശ്ച യഥാക്രമമ്
വലിയ വീര്യശാലികളായ അശ്വിനീദേവന്മാർക്കും മറ്റു ദേവതാസംഘങ്ങൾക്കും ദാനവന്മാരെതിരെ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനമനുസരിച്ച് ഭയാനകമായ യുദ്ധം നടത്തി.
യുധ്യമാനാഃ സമേയുശ്ച ദേവാ ദൈതേയദാനവൈഃ। തദ്യുദ്ധമഭവദ്ഘോരം ദേവദാനവസങ്കുലമ്
ദേവന്മാരും ദൈത്യരും ദാനവരും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടി; ആ യുദ്ധം ഭയാനകവും ദേവതകളും ദാനവരും നിറഞ്ഞതുമായതായി.
താഭ്യാം ബലാഭ്യാം സഞ്ജജ്ഞേ തുമുലോ വിഗ്രഹസ്തദാ। തീക്ഷ്ണശസ്ത്രൈഃ കിരന്തോഽഥ അഭ്യയുര്ദേവദാനവാഃ
ആ രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭയങ്കരമായ ഒരു സംഘർഷം ഉണ്ടായി; ദേവന്മാരും ദാനവരും മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾ എറിഞ്ഞ് പരസ്പരം നേരെ മുന്നേറി.
ഘ്രന്തി ദേവാന്സഗന്ധര്വാന്സയക്ഷോരഗചാരണാന്। തേ വധ്യമാനാ ദൈതേയൈര്ദേവസങ്ഘാസ്തദാ രണേ
ആ യുദ്ധത്തിൽ ദൈത്യന്മാർ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും നാഗന്മാരെയും ചരണമാരെയും സംഹരിച്ചു; അങ്ങനെ ദേവസംഘങ്ങൾ ദൈത്യന്മാരാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ത്രാതാരം മനസാ ജഗ്മുര്ദേവം നാരായമം പ്രഭുമ്। ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര ജഗാമ ഹരിരീശ്വരഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ മനസ്സിൽ രക്ഷകനായി നാരായണപ്രഭുവിനെ ആശ്രയിച്ചു; അതിനിടയിൽ ഹരിയായ ഈശ്വരൻ അവിടെ എത്തി.
ദീപയഞ്ജ്യോതിഷാ ഭൂമിം ശങ്ഖചക്രഗദാധരഃ। തമാഗതം സുപര്ണസ്ഥം വിഷ്ണും ലോകനമസ്കൃതമ്
തന്റെ പ്രകാശത്തോടെ ഭൂമി പ്രകാശിപ്പിച്ച്, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശം വച്ച്, ലോകങ്ങൾ വണങ്ങുന്ന വിഷ്ണു, ഗരുഡനിൽ കയറി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ മുദാ യുതാഃ സര്വേ ഭയം ത്യക്ത്വാ രമേ സുരാഃ। ചക്രുര്യുദ്ധം പുനഃ സര്വേ ദേവാ ദൈതേയദാനവൈഃ
അവനെ കണ്ട ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ആനന്ദത്തോടെ ഭയം വിട്ട് വീണ്ടും ദൈത്യന്മാരോടും ദാനവന്മാരോടും യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
തദ്യുദ്ധമഭവദ്ഘോരമചിന്ത്യം രോമഹര്ഷണമ്। ജഘ്രുര്ദൈത്യാന്ത്രണേ ഘോരാഃ സര്വേ ശക്രപുരോഗമാഃ
ആ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭയാനകവും വിവരണം കഴിയാത്തതും രോമാഞ്ചം പകരുന്നതുമായതായി; ശക്രൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച് എല്ലാ ഭയങ്കര ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ചു.
തേ ബാധ്യമാനാ ബിബുധൈര്ദുദ്രുവുദൈത്യദാനവാഃ
ദേവന്മാരാൽ പീഡിക്കപ്പെട്ട ദൈത്യരും ദാനവരും ഓടി രക്ഷപെട്ടു.
വിദ്രുതാന്ദാനവാന്ദൃഷ്ട്വാ തദാ ഭാരത സംയുഗേ। കാലനേമിരിതി ഖ്യാതോ ദാനവഃ പ്രത്യദൃശ്യതാ
അപ്പോൾ, ഭാരതാ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ ദാനവന്മാർ ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, കാലനെമി എന്ന പ്രശസ്തനായ ദാനവൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശത്രുപ്രഹരണേ ഘോരഃ ശതബാഹുഃ ശതാനനഃ। ശതശീര്ഷഃ സ്ഥിതഃ ശ്രീമാഞ്ഛതശൃങ്ഗം ഇവാചലഃ
ശത്രുക്കളെ ആക്രമിക്കാൻ ഭയങ്കരനും, നൂറ് കൈകളും നൂറ് മുഖങ്ങളും നൂറ് തലകളും ഉള്ളവനും, നൂറ് കുന്തങ്ങളുള്ള ഒരു മലപോലെ ഭംഗിയോടെ അവൻ അവിടെ ഉറച്ചു നിന്നു.