വേദിമഷ്ടാദശോത്സേധാം ഹിരണ്യസ്യാതിപൌരുഷീമ്। രാമേണ ജാമദഗ്ന്യേന പ്രതിജഗ്രാഹ കാശ്യപഃ
ജാമദഗ്ന്യനായ രാമനിൽ നിന്ന്, കാശ്യപൻ പതിനെട്ട് മുഴം ഉയരമുള്ള വിലയേറിയ പൊൻ യാഗവേദി സ്വീകരിച്ചു.
ഏവമിഷ്ട്വാ മഹാബാഹുഃ ക്രതുഭിര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ। അന്യദ്വര്ഷശതം രാമഃ സൌഭേ സാല്വമയോധയത്
ഇങ്ങനെ മഹാബലശാലിയായ രാമൻ ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി യാഗങ്ങൾ നടത്തി, പിന്നെ മറ്റൊരു നൂറുവർഷം സൗഭയിൽ ശാൽവനെതിരെ യുദ്ധം നടത്തി.
തതഃ സ ഭൃഗുശാര്ദൂലസ്തം സൌഭം യോധയന്പ്രഭുഃ। സുബന്ധുരം രഥം രാജന്നാസ്ഥായ ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം, ഭൃഗുവംശത്തിൽ ഉന്നതനായ ആ മഹാനായവൻ, നല്ലപോലെ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ കയറാതെ തന്നെ, രാജാവേ, സൗഭയുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
നഗ്നികാനാം കുമാരീണാം ഗായന്തീനാമുപാശൃണോത്। രാമരാമ മഹാബാഹോ ഭൃഗൂണാം കീര്തിവര്ധന
നഗ്നിക വംശത്തിലെ കന്യകൾ പാടുന്ന ശബ്ദം രാമൻ കേട്ടു: 'രാമാ, രാമാ, മഹാബാഹുവേ, ഭൃഗുവിന്റെ കീർത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനേ—'
ത്യജ ശസ്ത്രാണി സര്വാണി ന ത്വം സൌഭം വധിഷ്യസി। ശങ്ഖചക്രഗദാപാണിര്ദേവാനാമഭയങ്ഗരഃ
'നീ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം; നീ സൗഭനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവൻ, ദേവന്മാർക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ—'
യുധി പ്രദ്യുമ്നസാമ്ബാഭ്യാം കൃഷ്ണഃ സൌഭം വധിഷ്യതി। തച്ഛ്രുത്വാ പുരുഷവ്യാഘ്രസ്തത ഏവ വനം യയൌ
'പ്രദ്യുമ്നനും സാംബനും കൂടെ യുദ്ധത്തിൽ കൃഷ്ണൻ സൗഭനെ കൊല്ലും.' ഇത് കേട്ട പുരുഷസിംഹൻ ഉടൻ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
ന്യസ്യ സര്വാണി ശസ്ത്രാണി കാലകാങ്ക്ഷീ മഹായശാഃ। രഥം സര്വായുധം ചൈവ ശരാന്പരശുമേവ ച
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും, രഥവും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും, അമ്പുകളും, പരശുവും—all ഉപേക്ഷിച്ച്, അവസാനം ആഗ്രഹിച്ച മഹാശക്തൻ അവിടെ വെച്ചു.
ധനൂംഷ്യപ്സു പ്രതിഷ്ഠാപ്യ രാമസ്തേപേ പരം തപഃ। ഹ്രിയം പ്രജ്ഞാം ശ്രിയം കീര്തിം ലക്ഷ്മീം ചാമിത്രകര്ശനഃ
അവൻ തന്റെ വില്ലുകൾ വെള്ളത്തിൽ വെച്ച്, രാമൻ പരമമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു; ലജ്ജ, ജ്ഞാനം, ഐശ്വര്യം, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി എന്നിവയെ അതിജയിച്ചു, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ.
പഞ്ചാധിഷ്ഠായ ധര്മാത്മാ തം രഥം വിസസര്ജ ഹ। ആദികാലേ പ്രവൃത്തം തു വ്യഭജത്കരമീശ്വരഃ
അവൻ ധർമ്മപരനായ് അഞ്ചു അടിസ്ഥാനങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കി ആ രഥം വിട്ടയച്ചു; അതിന്റെ ആരംഭത്തിൽ തന്നെ കര്മ്മങ്ങളുടെ അധിപൻ അതിനെ വിഭജിച്ചു.
നാഘ്നതം ശ്രദ്ധയാ സൌഭം ന ഹ്യശക്തോ മഹായശാഃ। ജാമദഗ്ന്യ ഇതി ഖ്യാതോ യസ്ത്വയം ഭഗവാനുപിഃ
അവരിൽ ആരും വിശ്വാസപൂർവ്വം സൗഭം നശിപ്പിച്ചില്ല; അതുപോലെ, മഹത്വമുള്ളവൻ അതിന് അശക്തനുമല്ല. ഈ മഹാനായ വൃദ്ധൻ ജാമദഗ്ന്യൻ എന്ന പേരിലാണ് പ്രശസ്തൻ.
സോഽസ്യ ഭാഗസ്തപസ്തേപേ ഭാര്ഗവോ ലോകവിശ്രുതഃ
ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഭാർഗവൻ അവന്റെ ഭാഗ്യത്തിനായി കടുത്ത തപസ്സു ചെയ്തു.
ശൃണു രാജംസ്തതോ വിഷ്ണോഃ പ്രാദുര്ഭാവം മഹാത്മനഃ। അഷ്ടാവിംശേ യുഗേ ചാപി മാര്കണ്ഡേയപുരഃ സരഃ
രാജാവേ, പിന്നീട് മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ; ഇരുപത്തിയെട്ടാം യുഗത്തിൽ മാർകണ്ഡേയ സരസ്സിൻ സമീപം അതുണ്ടായി.
തിഥൌ നാവമികേ ജജ്ഞേ തഥാ ദശരഥാദപി। കൃത്വാഽഽത്മാനം മഹാബാഹുശ്ചതുര്ധാ വിഷ്ണുരവ്യയഃ
അമാവാസ്യ ദിനത്തിൽ ദശരഥനിൽ നിന്നാണ് അവൻ ജനിച്ചത്; മഹാബലശാലിയായ അക്ഷയനായ വിഷ്ണു സ്വയം നാലായി വിഭജിച്ചു.
ലോകേ രാമ ഇതി ഖ്യാതസ്തേജസാ ഭാസ്കരോപമഃ। പ്രസാദനാര്ഥം ലോകസ്യ വിഷ്ണുസ്തത്ര സനാതനഃ
ലോകത്ത് രാമൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി; സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ. ലോകത്തിന് സന്തോഷം നൽകാനാണ് ശാശ്വതനായ വിഷ്ണു അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നത്.
ധര്മാര്ഥമേവ കൌന്തേയ ജജ്ഞേ തത്ര മഹായശാഃ। തമപ്യാഹുര്മനുഷ്യേന്ദ്രം സര്വഭൂതപതേസ്തനുമ്
ധർമ്മത്തിനായി, കുന്തീപുത്രാ, ആ മഹത്വമുള്ളവൻ അവിടെ ജനിച്ചു; മനുഷ്യരാജാവേ, എല്ലാവിധ ജീവികളുടെ അധിപന്റെ രൂപമായിട്ടാണ് അവനെ വിളിക്കുന്നത്.
യജ്ഞവിഘ്നകരസ്തത്ര വിശ്വാമിത്രസ്യ ഭാരത। സുബാഹുര്നിഹതസ്തേന മാരീചസ്താഡിതോ ഭൃശമ്
അവിടെ, വിശ്വാമിത്രന്റെ യാഗം തടയാൻ ശ്രമിച്ച സുബാഹുവിനെ അവൻ കൊല്ലുകയും, മാരീചനെ ശക്തമായി അടിക്കുകയും ചെയ്തു.
തസ്മൈ ദത്താനി ചാസ്രാണി വിശ്വമിത്രേണ ധീമതാ। വധാര്ഥം സര്വശത്രൂണാം ദുര്വാരാണി സുരൈരപി
സകല ശത്രുക്കളെയും സംഹരിക്കാനായി, ദൈവങ്ങൾക്കു പോലും അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആയുധങ്ങൾ ബുദ്ധിമാൻ വിശ്വാമിത്രൻ അവനു നൽകി.
വര്തമാനേ മഹായജ്ഞേ ജനകസ്യ മഹാത്മനഃ। ഭഗ്നം മാഹേശ്വരം ചാപം ക്രീഡതാ ലീലയാ ഭൃശമ്
മഹാത്മാവായ ജനകന്റെ മഹായാഗം നടക്കുമ്പോൾ, കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ മഹേശ്വരന്റെ വില്ല് അവൻ എളുപ്പത്തിൽ പൊട്ടിച്ചു.
തതസ്തു സീതാം ജഗ്രാഹ ഭാര്യാര്ഥേ ജാനകീം വിഭുഃ। നഗരീം പുനരാസാദ്യ മുമുദേ തത്ര സീതയാ
പിന്നീട്, ഭഗവാൻ സീതയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി സീതയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ പിത്രാ തത്രാഭിചോദിതഃ। കൈകേയ്യാഃ പ്രിയമന്വിച്ഛന്വനമഭ്യവപദ്യത
കഴിഞ്ഞ് കുറേ സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അച്ഛന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, കൈകേയിയുടെ ഇഷ്ടം നിറവേറ്റാൻ അവൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി.
യഃ സമാഃ സര്വധര്മജ്ഞശ്ചതുര്ദശ വനേ വസന। ലക്ഷ്മണാനുചരോ രാമഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ
സകല ധർമ്മങ്ങളിലും നിപുണനായ രാമൻ, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം പതിനാലു വർഷം വനത്തിൽ പാർത്തി; എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അവൻ ജീവിച്ചു.
ചതുര്ദശ വനേ തീര്ത്വാ തദാ വര്ഷാണി ഭാരത। രൂപിണീ യസ്യ പാര്ശ്വസ്ഥാ സീതേത്യഭിഹിതാ ജനൈഃ
ഭാരതാ, വനത്തിൽ പതിനാലു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ സീതാ എന്നു വിളിച്ച, സുന്ദരമായ രൂപമുള്ളവൾ അവന്റെ പക്കൽ നിന്നു.
പൂര്വോചിതത്വാത്സാ ലക്ഷ്മീര്ഭര്താരമനുശോചതി। ജനസ്ഥാനേ വസന്കാര്യം ത്രിദശാനാം ചകാര സഃ
മുൻകാലത്തെ സ്നേഹത്തിന്റെ കാരണത്താൽ, ആ ലക്ഷ്മി ഭർത്താവിനായി ദുഃഖിച്ചു; ജനസ്ഥാനത്തിൽ പാർത്തു, അവൻ ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.
മാരീചം ദൂഷണം ഹുത്വാ ഖരം ത്രിശിരസം തഥാ। ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി രക്ഷസാം ഘോരകര്മണാമ്
അവൻ മാരീചനെയും, ദൂഷണനെയും, ഖരനെയും, ത്രിശിരസിനെയും കൊല്ലുകയും, ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തികളുള്ള പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ജഘാന രാമോ ധര്മാത്മാ പ്രജാനാം ഹിതകാമ്യയ। വിരാധം ച കബന്ധം ച രാക്ഷസൌ ഘോരകര്മിണൌ
ധർമ്മപരനായ രാമൻ, ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അവരെ കൊല്ലുകയും, ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തികളുള്ള വിരാധനെയും കബന്ധനെയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ജഘാന ച തദാ രാമോ ഗന്ധര്വൌ ശാഷവിക്ഷതൌ। സ രാവണസ്യ ഭഗിനീനാസാച്ഛേദമകാരയത്
അന്നപ്പോൾ രാമൻ ശാശനും വിക്ഷതനും എന്ന ഗാന്ധർവന്മാരെയും കൊല്ലുകയും, രാവണന്റെ സഹോദരിയുടെ മൂക്ക് വെട്ടുകയും ചെയ്തു.
ഭാര്യാവിയോഗം തം പ്രാപ്യ മൃഗയന്വ്യചരദ്വനമ്। സ തസ്മാദൃശ്യമൂകം തു ഗത്വാ പമ്പാമതീത്യ ച
ഭാര്യയെ നഷ്ടപ്പെട്ട രാമൻ അവളെ അന്വേഷിച്ച് കാടിലൂടെ അലഞ്ഞു. പിന്നെ പംപാ തടാകം കടന്ന്, രിഷ്യമൂക പർവ്വതത്തിലേക്ക് എത്തി.
സുഗ്രീവം മാരുതിം ദൃഷ്ട്വാ ചക്രേ മൈത്രീം തയോഃ സ വൈ। അഥ ഗത്വാ സ കിഷ്കിന്ധാം സുഗ്രീവേണ തദാ സഹ
അവിടെ സുഗ്രീവനും ഹനുമാനെയും കണ്ട രാമൻ അവരുമായി സൗഹൃദം സ്ഥാപിച്ചു. പിന്നെ സുഗ്രീവനോടൊപ്പം കിഷ്കിന്ദയിലേക്ക് പോയി.
നിഹത്യ വാലിനം യുദ്ധേ വാനരേദ്രം മഹാബലമ്। അഭ്യപിഞ്ചത്തദാ രാമഃ സുഗ്രീവം വാനരേശ്വരമ്
വാനരരാജാവായ വാലിയെ യുദ്ധത്തിൽ തോല്പിച്ച് കൊല്ലുകയും, സുഗ്രീവനെ വാനരരാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്യുകയും രാമൻ ചെയ്തു.
തതഃ സ വീര്യവാന്രാജംസ്ത്വരയാ വൈ സമുത്സുകഃ। വിചിത്യ വായുപുത്രേണ ലങ്കാദേശം നിവേദിതഃ
ശക്തനായ രാജാവായ രാമൻ അത്യന്തം ഉത്സുകനായി കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ, ഹനുമാൻ ലങ്കയിൽ അന്വേഷിച്ച് കണ്ട വിവരം അവനോട് അറിയിച്ചു.