ന ഹ്യമൃഷ്യത താം വാചമാര്തൈര്ഭൃശമുദീരിതാമ്। ഭൃഗോ രാമാഭിധാവേതി യദാഽക്രന്ദന്ദ്വിജാതയഃ
അവിടെ ദാരുണമായ വേദന അനുഭവിച്ചിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ആ വാക്കുകൾ സഹിക്കാനാവില്ലായിരുന്നു. അവർ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു: 'ഭൃഗു! രാമാ!'
കാശ്മീരാന്ദരദാന്കുന്തീന്ക്ഷുദ്രകാന്മാലവാഞ്ഛവാന്। ചേദികാശികരൂശാംശ്ച ഋഷികാന്ക്രഥകൈശികാന്
കശ്മീരികൾ, ദരദർ, കുന്തികൾ, ക്ഷുദ്രകർ, മാളവർ, ശവവർ, ചേദികൾ, കാശികൾ, കരൂശർ, ഋഷികർ, ക്രഥകൈശികർ ഇവരെല്ലാം—
അങ്ഗാന്വങ്ഗാന്കലിങ്ഗാംശ്ച മാഗധാന്കാശികോസലാന്। രാത്രായണാന്വീതിഹോത്രാന്കിരാതാന്കാര്തികാവതാന്
അംഗവർ, വംഗവർ, കലിംഗവർ, മഗധവർ, കാശികൾ, കോസലവർ, രാവ്രായണർ, വീതിഹോത്രർ, കിരാതർ, കാർത്തികാവതർ ഇവരും—
ഏതാനന്യാംശ്ച രാജന്യാന്ദേശേദേശേ സഹസ്രശഃ। നികൃത്യ നിശിതൈര്ബാണൈഃ സമ്പ്രദായ വിവസ്വതേ
ഇവരെയും മറ്റു രാജാക്കന്മാരെയും ഓരോ ദേശത്തും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ, രാമൻ കഠിനമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി, അവരെ സൂര്യനു സമർപ്പിച്ചു.
കീര്ണാ ക്ഷത്രിയകോടീഭിര്മേരുമന്ദരഭൂഷണാ। ത്രിഃ സപ്തകൃത്വഃ പൃഥിവീ തേന നിഃക്ഷത്രിയാ കൃതാ
ക്ഷത്രിയരുടെ കോടികൾകൊണ്ട് മേരു, മന്ദരപർവ്വതങ്ങൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു; മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഏഴു തവണ ഭൂമി രാമൻ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി.
കൃത്വാ നിഃക്ഷത്രിയാം ചൈവ ഭാര്ഗവഃ സ മഹായശാഃ। ഇന്ദ്രഗോപകവര്ണസ്യ ജീവഞ്ജീവനിഭസ്യ ച
ഭൂമി ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കിയ ശേഷം, മഹാശക്തനായ ഭൃഗുവംശജൻ, ഇൻദ്രഗോപപുഴുക്കളെപ്പോലെയുള്ള ചുവപ്പും ജീവികളുടെ നിറവും ഉള്ള രക്തം നദികളും കുളങ്ങളും നിറച്ചു.
പൂരയിത്വാ ച സരിതഃ ക്ഷതജസ്യ സരാംസി ച। ചകാര തര്പണം വീരഃ പിതൄണാം താസു തേഷു ച
അവൻ നദികളും തടാകങ്ങളും രക്തംകൊണ്ട് നിറച്ച ശേഷം, അതേ വെള്ളത്തിൽ തന്റെ പിതാക്കന്മാർക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്ന Bali നിർവഹിച്ചു.
സര്വാനഷ്ടാദശ ദ്വീപാന്വശമാനീയ ഭാര്ഗവഃ। സോഽശ്വമേധസഹസ്രാണി നരമേധശതാനി ച
എട്ടുപത്തിയെട്ട് ദ്വീപുകളും കീഴടക്കി, ഭൃഗുപുത്രൻ ആയിരക്കണക്കിന് അശ്വമേധയാഗങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് മനുഷ്യയാഗങ്ങളും നടത്തി.
ഇഷ്ട്വാ സാഗരപര്യന്താം കാശ്യപായ മഹീം ദദൌ। തസ്യാഗ്രേണാനുപര്യേതി ഭൂമിം കൃത്വാ വിപാംസുലാമ്
സമുദ്രം വരെ വ്യാപിച്ച ഭൂമിയിൽ യാഗങ്ങൾ നടത്തി, അവൻ ഭൂമി കാശ്യപന് നൽകി; അവന്റെ മുമ്പിൽ ഭൂമി പൊടിയില്ലാത്തതാക്കി.
തതഃ കാലകൃതാം സത്യാം ഭാര്ഗവായ മഹാത്മനേ। ഗാധാമപ്യത്ര ഗായന്തി യേ പുരാണവിദോ ജനാഃ
അതിനുശേഷം, മഹാത്മാവായ ഭാർഗവന്റെ കാലകൃത കഥയും ഗാഥിയും പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവർ ഇവിടെ പാടുന്നു.
വേദിമഷ്ടാദശോത്സേധാം ഹിരണ്യസ്യാതിപൌരുഷീമ്। രാമേണ ജാമദഗ്ന്യേന പ്രതിജഗ്രാഹ കാശ്യപഃ
ജാമദഗ്ന്യനായ രാമനിൽ നിന്ന്, കാശ്യപൻ പതിനെട്ട് മുഴം ഉയരമുള്ള വിലയേറിയ പൊൻ യാഗവേദി സ്വീകരിച്ചു.
ഏവമിഷ്ട്വാ മഹാബാഹുഃ ക്രതുഭിര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ। അന്യദ്വര്ഷശതം രാമഃ സൌഭേ സാല്വമയോധയത്
ഇങ്ങനെ മഹാബലശാലിയായ രാമൻ ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി യാഗങ്ങൾ നടത്തി, പിന്നെ മറ്റൊരു നൂറുവർഷം സൗഭയിൽ ശാൽവനെതിരെ യുദ്ധം നടത്തി.
തതഃ സ ഭൃഗുശാര്ദൂലസ്തം സൌഭം യോധയന്പ്രഭുഃ। സുബന്ധുരം രഥം രാജന്നാസ്ഥായ ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം, ഭൃഗുവംശത്തിൽ ഉന്നതനായ ആ മഹാനായവൻ, നല്ലപോലെ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ കയറാതെ തന്നെ, രാജാവേ, സൗഭയുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
നഗ്നികാനാം കുമാരീണാം ഗായന്തീനാമുപാശൃണോത്। രാമരാമ മഹാബാഹോ ഭൃഗൂണാം കീര്തിവര്ധന
നഗ്നിക വംശത്തിലെ കന്യകൾ പാടുന്ന ശബ്ദം രാമൻ കേട്ടു: 'രാമാ, രാമാ, മഹാബാഹുവേ, ഭൃഗുവിന്റെ കീർത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനേ—'
ത്യജ ശസ്ത്രാണി സര്വാണി ന ത്വം സൌഭം വധിഷ്യസി। ശങ്ഖചക്രഗദാപാണിര്ദേവാനാമഭയങ്ഗരഃ
'നീ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം; നീ സൗഭനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവൻ, ദേവന്മാർക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ—'
യുധി പ്രദ്യുമ്നസാമ്ബാഭ്യാം കൃഷ്ണഃ സൌഭം വധിഷ്യതി। തച്ഛ്രുത്വാ പുരുഷവ്യാഘ്രസ്തത ഏവ വനം യയൌ
'പ്രദ്യുമ്നനും സാംബനും കൂടെ യുദ്ധത്തിൽ കൃഷ്ണൻ സൗഭനെ കൊല്ലും.' ഇത് കേട്ട പുരുഷസിംഹൻ ഉടൻ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
ന്യസ്യ സര്വാണി ശസ്ത്രാണി കാലകാങ്ക്ഷീ മഹായശാഃ। രഥം സര്വായുധം ചൈവ ശരാന്പരശുമേവ ച
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും, രഥവും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും, അമ്പുകളും, പരശുവും—all ഉപേക്ഷിച്ച്, അവസാനം ആഗ്രഹിച്ച മഹാശക്തൻ അവിടെ വെച്ചു.
ധനൂംഷ്യപ്സു പ്രതിഷ്ഠാപ്യ രാമസ്തേപേ പരം തപഃ। ഹ്രിയം പ്രജ്ഞാം ശ്രിയം കീര്തിം ലക്ഷ്മീം ചാമിത്രകര്ശനഃ
അവൻ തന്റെ വില്ലുകൾ വെള്ളത്തിൽ വെച്ച്, രാമൻ പരമമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു; ലജ്ജ, ജ്ഞാനം, ഐശ്വര്യം, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി എന്നിവയെ അതിജയിച്ചു, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ.
പഞ്ചാധിഷ്ഠായ ധര്മാത്മാ തം രഥം വിസസര്ജ ഹ। ആദികാലേ പ്രവൃത്തം തു വ്യഭജത്കരമീശ്വരഃ
അവൻ ധർമ്മപരനായ് അഞ്ചു അടിസ്ഥാനങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കി ആ രഥം വിട്ടയച്ചു; അതിന്റെ ആരംഭത്തിൽ തന്നെ കര്മ്മങ്ങളുടെ അധിപൻ അതിനെ വിഭജിച്ചു.
നാഘ്നതം ശ്രദ്ധയാ സൌഭം ന ഹ്യശക്തോ മഹായശാഃ। ജാമദഗ്ന്യ ഇതി ഖ്യാതോ യസ്ത്വയം ഭഗവാനുപിഃ
അവരിൽ ആരും വിശ്വാസപൂർവ്വം സൗഭം നശിപ്പിച്ചില്ല; അതുപോലെ, മഹത്വമുള്ളവൻ അതിന് അശക്തനുമല്ല. ഈ മഹാനായ വൃദ്ധൻ ജാമദഗ്ന്യൻ എന്ന പേരിലാണ് പ്രശസ്തൻ.
സോഽസ്യ ഭാഗസ്തപസ്തേപേ ഭാര്ഗവോ ലോകവിശ്രുതഃ
ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഭാർഗവൻ അവന്റെ ഭാഗ്യത്തിനായി കടുത്ത തപസ്സു ചെയ്തു.
ശൃണു രാജംസ്തതോ വിഷ്ണോഃ പ്രാദുര്ഭാവം മഹാത്മനഃ। അഷ്ടാവിംശേ യുഗേ ചാപി മാര്കണ്ഡേയപുരഃ സരഃ
രാജാവേ, പിന്നീട് മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ; ഇരുപത്തിയെട്ടാം യുഗത്തിൽ മാർകണ്ഡേയ സരസ്സിൻ സമീപം അതുണ്ടായി.
തിഥൌ നാവമികേ ജജ്ഞേ തഥാ ദശരഥാദപി। കൃത്വാഽഽത്മാനം മഹാബാഹുശ്ചതുര്ധാ വിഷ്ണുരവ്യയഃ
അമാവാസ്യ ദിനത്തിൽ ദശരഥനിൽ നിന്നാണ് അവൻ ജനിച്ചത്; മഹാബലശാലിയായ അക്ഷയനായ വിഷ്ണു സ്വയം നാലായി വിഭജിച്ചു.
ലോകേ രാമ ഇതി ഖ്യാതസ്തേജസാ ഭാസ്കരോപമഃ। പ്രസാദനാര്ഥം ലോകസ്യ വിഷ്ണുസ്തത്ര സനാതനഃ
ലോകത്ത് രാമൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി; സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ. ലോകത്തിന് സന്തോഷം നൽകാനാണ് ശാശ്വതനായ വിഷ്ണു അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നത്.
ധര്മാര്ഥമേവ കൌന്തേയ ജജ്ഞേ തത്ര മഹായശാഃ। തമപ്യാഹുര്മനുഷ്യേന്ദ്രം സര്വഭൂതപതേസ്തനുമ്
ധർമ്മത്തിനായി, കുന്തീപുത്രാ, ആ മഹത്വമുള്ളവൻ അവിടെ ജനിച്ചു; മനുഷ്യരാജാവേ, എല്ലാവിധ ജീവികളുടെ അധിപന്റെ രൂപമായിട്ടാണ് അവനെ വിളിക്കുന്നത്.
യജ്ഞവിഘ്നകരസ്തത്ര വിശ്വാമിത്രസ്യ ഭാരത। സുബാഹുര്നിഹതസ്തേന മാരീചസ്താഡിതോ ഭൃശമ്
അവിടെ, വിശ്വാമിത്രന്റെ യാഗം തടയാൻ ശ്രമിച്ച സുബാഹുവിനെ അവൻ കൊല്ലുകയും, മാരീചനെ ശക്തമായി അടിക്കുകയും ചെയ്തു.
തസ്മൈ ദത്താനി ചാസ്രാണി വിശ്വമിത്രേണ ധീമതാ। വധാര്ഥം സര്വശത്രൂണാം ദുര്വാരാണി സുരൈരപി
സകല ശത്രുക്കളെയും സംഹരിക്കാനായി, ദൈവങ്ങൾക്കു പോലും അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആയുധങ്ങൾ ബുദ്ധിമാൻ വിശ്വാമിത്രൻ അവനു നൽകി.
വര്തമാനേ മഹായജ്ഞേ ജനകസ്യ മഹാത്മനഃ। ഭഗ്നം മാഹേശ്വരം ചാപം ക്രീഡതാ ലീലയാ ഭൃശമ്
മഹാത്മാവായ ജനകന്റെ മഹായാഗം നടക്കുമ്പോൾ, കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ മഹേശ്വരന്റെ വില്ല് അവൻ എളുപ്പത്തിൽ പൊട്ടിച്ചു.
തതസ്തു സീതാം ജഗ്രാഹ ഭാര്യാര്ഥേ ജാനകീം വിഭുഃ। നഗരീം പുനരാസാദ്യ മുമുദേ തത്ര സീതയാ
പിന്നീട്, ഭഗവാൻ സീതയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി സീതയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ പിത്രാ തത്രാഭിചോദിതഃ। കൈകേയ്യാഃ പ്രിയമന്വിച്ഛന്വനമഭ്യവപദ്യത
കഴിഞ്ഞ് കുറേ സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അച്ഛന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, കൈകേയിയുടെ ഇഷ്ടം നിറവേറ്റാൻ അവൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി.