രൂപം കൃത്വാ മഹാഭീമം ജഹാരാശു സ മേദിനീമ്। സമ്പ്രാപ്യ ദിവമാകാശമാദിത്യസദനേ സ്ഥിതഃ
അവൻ അതിശയ ഭയങ്കരമായ ഒരു രൂപം ധരിച്ച്, വേഗത്തിൽ ഭൂമിയെ പിടിച്ചു; ആകാശം കടന്ന്, സൂര്യന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് നിലകൊണ്ടു.
അത്യരോചത ഭൂതാത്മാ ആദിത്യസ്യൈവ തേജസാ। പ്രകാശയന്ദിശഃ സര്വാഃ പ്രദിശശ്ച മഹായശാഃ
ഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവായ മഹാശക്തൻ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പോലെ അതീവ ഭാസുരനായി, എല്ലാ ദിശകളും പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
ശുശുഭേ സ മഹാബാഹുഃ സര്വലോകാന്പ്രകാശയന്। തസ്യ വിക്രമതോ ഭൂമിം ചന്ദ്രാദിത്യൌ സ്തനാന്തരേ
ആ മഹാബാഹു എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ചു തിളങ്ങി; അവൻ ഭൂമിയിൽ ചുവടുവെക്കുമ്പോൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അവന്റെ നെഞ്ചിനടിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നഭസ്തു ക്രമമാണസ്യ നാഭ്യാം കില തദാ സ്ഥിതൌ। പരമാക്രമമാണസ്യ നാനുഭ്യാം തൌ വ്യവസ്ഥിതൌ
അവൻ ആകാശത്തിലൂടെ ചുവടുവെക്കുമ്പോൾ, അന്ന് ആകാശം അവന്റെ നാഭിയിലായിരുന്നു; അതിവിശാലമായ ചുവടുവെപ്പിൽ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അവന്റെ ഇരുവശത്തായിരുന്നു.
വിഷ്ണോരമിതവീര്യസ്യ വദന്ത്യേവം ദ്വിജാതയഃ। അഥാസ്യ പാദാക്രമണാത്പഫാലാണ്ഡോ യുധിഷ്ഠിരഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ അപ്പരിമിതമായ ശക്തിയെ ഇങ്ങനെ ദ്വിജന്മാർ പറയുന്നു; യുദിഷ്ഠിരാ, അവന്റെ കാലടി വെച്ചപ്പോൾ ബ്രഹ്മാണ്ഡം പൊട്ടിത്തുറന്നു.
തച്ഛിദ്രാത്സ്യന്ദിനീ തസ്യ പാദഭ്രഷ്ടാ തു നിമ്നഗാ। സസാര സാഗരം സാ തു പാവനീ സാഗരംഗമാ
ആ പൊട്ടലിൽ നിന്നു, അവന്റെ കാലിൽ നിന്ന് വീണു ഗംഗാനദി പുറപ്പെട്ടു; അവൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകി, വിശുദ്ധിയോടെ സമുദ്രം തേടി പോയി.
ജഹാര മേദിനീം സര്വാം ഹത്വാ ദാനവപുങ്ഗവാന്। ആസുരീ ശ്രിയമാഹൃത്യ ത്രീല്ലോകാന്സ ജനാര്ദന
പ്രധാനമായ ദാനവന്മാരെ വധിച്ച്, അവൻ മുഴുവൻ ഭൂമിയും പിടിച്ചു; അസുരരുടെ മഹത്വം എടുത്ത്, ജനാർദ്ദനൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ജയിച്ചു.
സപുത്രദാരാനസുരാന്പാതാലേ സംന്യവേശയത്। നമുചിഃ ശമ്ബരശ്ചൈവ പ്രഹ്ലാദശ്ച മഹാമനാഃ
അവൻ അസുരന്മാരെയും അവരുടെ മക്കളെയും ഭാര്യമാരെയും പാതാളത്തിൽ അടച്ചു; നമുചി, ശംബരൻ, മഹാമനസ്സുള്ള പ്രഹ്ലാദൻ എന്നിവരെയും അവിടെ പാർപ്പിച്ചു.
മഹാഭൂതാനി ഭൂതാത്മാ സവിശേഷാനി വൈ ഹരിഃ। കാലം ച സകലം രാജന്ഗാത്രഭൂതാന്യദര്ശയത്
ഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവായ ഹരി, മഹാഭൂതങ്ങളും അവയുടെ വ്യത്യാസങ്ങളും, മുഴുവൻ കാലവും രാജാവേ, തന്റെ ശരീരത്തിൽ കാണിച്ചു.
തസ്യ ഗാത്രേ ജഗത്സര്വമാനീതമധിപശ്യതി। ന കിഞ്ചിദസ്തി ലോകേഷു യദനാപ്തം മഹാത്മനാ
അവന്റെ ശരീരത്തിൽ മുഴുവൻ ജഗത് ഒന്നിച്ചു കാണപ്പെട്ടു; ആ മഹാത്മാവിന് ലോകങ്ങളിൽ നേടാത്തതൊന്നുമില്ല.
തദ്ധി രൂപമുപേന്ദ്രസ്യ ദേവദാനവമാനവാഃ। ദൃഷ്ട്വാ സംമുമുഹുഃ സര്വേ വിഷ്ണുതേജോഽഭിപീഡിതാഃ
ഉപേന്ദ്രന്റെ ആ രൂപം കണ്ടു, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും എല്ലാവരും വിഷ്ണുവിന്റെ തേജസ്സിൽ ആകുലരായി വിങ്ങിപ്പോയി.
ബലിര്ബദ്ധോഽഭിമാനീ ച യജ്ഞവാടേ മഹാത്മനാ। വിരോചനകുലം സര്വം പാതാലേ വിനിവേശിതമ്
അഹങ്കാരമുള്ള ബലി മഹാത്മാവിന്റെ യാഗശാലയിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു; വിരോചനന്റെ മുഴുവൻ വംശവും പാതാളത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു.
ഏവംവിധാനി കര്മാണി കൃത്വാ ഗരുഡാവാഹനഃ। ന വിസ്മയമുപാഗച്ഛത്പാരമേഷ്ഠ്യേന തേജസാ
ഇങ്ങനെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്തിട്ടും, ഗരുഡനിൽ കയറിയവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പരമതേജസ്സോടെ അതിൽ അത്ഭുതപ്പെടുന്നില്ലായിരുന്നു.
സ സര്വമസുരൈശ്വര്യം സമ്പ്രദായ ശചീപതേഃ। ത്രൈലോക്യം ച ദദൌ ശക്രേ വിഷ്ണുര്ദാനവസൂദനഃ
അവൻ മുഴുവൻ അസുരസമ്പത്തും ശചീഭർത്താവിന് സമർപ്പിച്ചു; ദാനവസംഹാരിയായ വിഷ്ണു മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഇന്ദ്രനു നല്കി.
ഏഷ തേ വാമനോ നാമ പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ। വേദവിദ്ഭിര്ദ്വിജൈരേതച്ഛ്രൂയതേ വൈഷ്ണവം യശഃ। മാനുഷേഷു തതോ വിഷ്ണോഃ പ്രാദുര്ഭാവാംസ്തഥാ ശൃണു
ഇതാ, മഹാത്മാവായ വാമനന്റെ അവതാരമാണ് ഇതു. വേദങ്ങൾ അറിയുന്ന ദ്വിജന്മാർ ഈ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വം പാടുന്നു. മനുഷ്യരിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങൾക്കുറിച്ച് ഇനി ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
വിഷ്ണോഃ പുനര്മഹാഭാഗഃ പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ। ദത്താത്രേയ ഇതി ഖ്യാത ഋഷിരാസീന്മഹായശാഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റൊരു മഹത്തായ അവതാരം ദത്താത്രേയൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ മഹർഷിയായിരുന്നു.
തേന നഷ്ടേഷു വേദേഷു ക്രിയാസു ച മഖേഷു ച। ചാതുര്വര്ണ്യേ ച സങ്കീര്ണേ ധര്മേ ശിഥിലതാം ഗതേ
അന്നപ്പോൾ വേദങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു, യാഗങ്ങളും കർമ്മങ്ങളും നശിച്ചുപോയി, ചതുര്വർണ്ണ വ്യവസ്ഥ കലങ്ങിയിരുന്നു, ധർമ്മം ദുർബലമായിരുന്നു.
അഭവര്ധതി ചാധര്മേ സത്യേ നഷ്ടേ സ്ഥിതേഽനൃതേ। പ്രജാസു ക്ഷീയമാണാസു ധര്മേ ചാമൂലതാം പതേ
അധർമ്മം വളർന്നു, സത്യം ഇല്ലാതായി, അസത്യം നിലനിൽക്കുന്നു; ജനങ്ങൾ കുറയുമ്പോൾ ധർമ്മം പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു.
സയജ്ഞാഃ സക്രിയാ വേദാഃ പ്രത്യാനീതാ ഹി തേന വൈ। ചാതുര്വര്ണ്യമസങ്കീര്ണം കൃതം തേന മഹാത്മനാ
അവൻ തന്നെ വേദങ്ങളും യാഗങ്ങളും വീണ്ടും പുനസ്ഥാപിച്ചു; മഹാത്മാവായ അവൻ ചതുര്വർണ്ണം വീണ്ടും ശുദ്ധമാക്കി.
സ ഏവ വൈ യദാ പ്രാദാദ്ധൈഹയാധിപതേര്വരമ്। തം ഹൈഹയാനാമധിപസ്ത്വര്ജുനോഽഭിപ്രസാദയന്
അവൻ തന്നെയാണ് ഹൈഹയ രാജാവിന് വരം നൽകിയതും; ഹൈഹയന്മാരുടെ രാജാവായ അർജ്ജുനൻ അവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു വരം തേടി.
വനം പര്യചരന്സമ്യക്ഛുശ്രൂഷുരനുസൂയകഃ। നിര്മമോ നിരഹങ്കാരോ ദീര്ഘകാലമതോഷയത്
അർജ്ജുനൻ ദ്വേഷമില്ലാതെ, സ്വാർത്ഥതയില്ലാതെ, അഹങ്കാരമില്ലാതെ, ദീർഘകാലം കാടിൽ സഞ്ചരിച്ച് ഭക്തിയോടെ സേവിച്ചു സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ആരാധ്യ ദത്താത്രേയം ഹി അഗൃങ്ണാത്സ വരാനിമാന്। ആപ്താദാപ്തതരാന്വിപ്രാദ്വിദ്വാന്വിദ്വന്നിഷേവിതാത്
ദത്താത്രേയനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചിട്ടാണ് അർജ്ജുനൻ ഈ വരങ്ങൾ ലഭിച്ചത്; പണ്ഡിതന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന മഹർഷിയായിരുന്നു ദത്താത്രേയൻ.
ഋതേഽമരത്വം വിപ്രേണ ദത്താത്രേയേണ ധീമതാ। വരൈശ്ചതുര്ഭിഃ പ്രവൃത ഇമാന്വവ്രേ വരാന്നൃപഃ
അമരത്വം ഒഴികെ, ബുദ്ധിമാൻ ദത്താത്രേയൻ കൊടുത്ത നാലു വരങ്ങൾ രാജാവായ അർജ്ജുനൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു.
ശ്രീമാന്മനസ്വീ ബലവാന്സത്യവാഗനസൂയകഃ। സഹസ്രബാഹുര്ഭൂയാസമേഷു മേ പ്രഥമോ വരഃ
എനിക്ക് മഹത്വവും ഉന്നതമായ മനസ്സും ശക്തിയും സത്യവാക്യതയും ദ്വേഷമില്ലായ്മയും ഉണ്ടാകട്ടെ; ആയിരം കൈകൾ എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ — ഇതാണ് എന്റെ ആദ്യത്തെ വരം.
ജരായുജാണ്ഡജം സര്വം സര്വം ചൈവ ചരാചരമ്। ശാസ്തുമിച്ഛാമി ധര്മേണ ദ്വിതീയസ്ത്വേഷ മേ വരഃ
പാലിൽ ജനിച്ചവരും മുട്ടയിൽ ജനിച്ചവരുമായ എല്ലാ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും അചഞ്ചലങ്ങളെയും ഞാൻ ധർമ്മത്തോടെ ഭരിക്കട്ടെ — ഇതാണ് എന്റെ രണ്ടാം വരം.
പിതൃന്ദേവാനൃഷീന്വിപ്രാന്യജേയം വിപുലൈര്മഖൈഃ। അമിത്രാംശ്ച ശിതൈര്ബാണൈസ്തൃതീയോ വ്രര ഏഷ മേ
പിതാക്കന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും ഋഷികൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും വലിയ യാഗങ്ങൾ നടത്താൻ എനിക്കാകട്ടെ; എന്റെ ശത്രുക്കളെ കൂരായ അമ്പുകൊണ്ട് ജയിക്കട്ടെ — ഇതാണ് എന്റെ മൂന്നാം വരം.
യസ്യ നാസീന്ന ഭവിതാ ന ചാസ്തി സദൃശഃ പുമാന്। ഇഹ വാ ദിവി വാ ലോകേ സ മേ ഹന്താ ഭവേദിതി
ഇഹലോകത്തോ സ്വർഗ്ഗത്തിലോ എനിക്ക് തുല്യനായ പുരുഷൻ ഉണ്ടായിരുന്നോ ഉണ്ടാകുമോ ഇല്ല; എന്നെ കൊല്ലുന്നവൻ മാത്രമേ അങ്ങനെ ആയിരിക്കൂ.
സോഽര്ജുനഃ കൃതവീര്യസ്യ വരഃ പുത്രോഽഭവദ്യുധി। സ സഹസ്രം സഹസ്രാണാം മാഹിഷ്മത്യാമവര്ധത
ഇങ്ങനെ അർജ്ജുനൻ, കൃതവീര്യന്റെ പുത്രൻ, യുദ്ധത്തിൽ വരം നേടി; മാഹിഷ്മതിയിൽ ആയിരത്തിൽ ആയിരംപോലെയായി വളർന്നു.
സ ഭൂമിമഖിലാം ജിത്വാ ദ്വീപാംശ്ചാപി സമുദ്രിണഃ। നഭസീവാജ്വലത്സൂര്യഃ പുണ്യൈഃ കര്മഭിര്ജുനഃ
അർജ്ജുനൻ ഭൂമിയും സമുദ്രം ചുറ്റിയ ദ്വീപുകളും ജയിച്ച്, ആകാശത്ത് പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളാൽ തെളിഞ്ഞു.
ഇന്ദ്രദ്വീപം കശേരും ച കാമദ്വീപം ഗഭസ്തിതമ്। ഗന്ധര്വവരുണദ്വീപം സൌഹൃഷ്ടമമിതപ്രഭഃ
ഇന്ദ്രദ്വീപം, കശേരു, കാമദ്വീപം, ഗഭസ്തിമാൻ, ഗന്ധർവദ്വീപം, വരുണദ്വീപം, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ അതിമനോഹരമായ ദേശങ്ങൾ എന്നിവയും അവൻ ജയിച്ചു.