ഊര്ധ്വം തിര്യഗധശ്ചൈവ യാവതീ ജഗതോ ഗതിഃ। സദേവകേഷു ലോകേഷു ഭഗവാന്കേശവോ മുഖമ്
മുകളിൽ, അങ്ങോട്ടും താഴോട്ടും ലോകം എവിടെയൊക്കെ സഞ്ചരിച്ചാലും, ദേവന്മാരോടുകൂടിയ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഭഗവാൻ കെശവൻ മുഖമാണ്.
അയം തു പുരുഷോ ബാലഃ ശിശുപാലോ ന ബുധ്യതേ। സര്വത്ര സര്വദാ കൃഷ്ണം തസ്മാദേവം പ്രഭാഷതേ
പക്ഷേ ഈ മനുഷ്യൻ, ബാലനായ ശിശുപാലൻ, മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത്.
യോ ഹി ധര്മം വിചിനുയാദുത്കൃഷ്ടം മതിമാന്നരഃ। സ വൈ പശ്യേദ്യഥാ ധര്മം ന തഥാ ചേദിരാഡയമ്
ഊന്നിയ ധർമ്മം അന്വേഷിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ മനുഷ്യൻ അതിനെ ശരിയായി കാണുന്നു. എന്നാൽ ചേദിരാജാവ് അങ്ങനെ ധർമ്മം കാണുന്നില്ല.
സവൃദ്ധബാലേഷ്വഥവാ പാര്ഥിവേഷു മഹാത്മസു। കോ നാര്ഹം മന്യതേ കൃഷ്ണം കോ വാപ്യേനം ന പൂജയേത്
വയസ്സുകാരിലും കുട്ടികളിലും മഹാരാജാക്കളിലും കൃഷ്ണനെ യോഗ്യനല്ലെന്ന് ആരാണ് കരുതുന്നത്? ആരാണ് അവനെ ആരാധിക്കാത്തത്?
അഥൈനാം ദുഷ്കൃതാം പൂജാം ശിശുപാലോ വ്യവസ്യതി। ദുഷ്കൃതായാം യഥാന്യായം തഥാഽയം കര്തുമര്ഹതി
ഇവിടെ ശിശുപാലൻ ഈ പൂജ തെറ്റായതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. തെറ്റായ ഒരു പ്രവൃത്തി ചെയ്താൽ അതിന് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഗാങ്ഗേയേനൈവമുക്തസ്തു ശിശുപാലശ്ചുകോപ തമ്। ക്രുദ്ധം സുനീഥം ദൃഷ്ട്വാഽഥ സഹദേവോഽബ്രവീത്തദാ
ഗാംഗേയൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശിശുപാലൻ അതിനോട് കോപിച്ചു. സുനീതൻ ക്രുദ്ധനായത് കണ്ടു സഹദേവൻ അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.
മതിപൂര്വമിദം സര്വം ചേദിരാജ മയാ കൃതമ്। തന്മേ നിഗദതസ്തത്ത്വം കാരണാദത്ര മേ ശൃണു
സെദിരാജാവേ, ഇവിടെ നടന്നതെല്ലാം ഞാൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചാണ് ചെയ്തത്. അതിന്റെ സത്യവും കാരണം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
സ പാര്ഥിവാനാം സര്വേഷാം ഗുരുഃ കൃഷ്ണോഽപരോ ന ഹി। തസ്മാദഭ്യര്ചിതോഽസ്മാഭിഃ സര്വേ സംമന്തുമര്ഹഥ
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരിലും കൃഷ്ണനാണ് ഏറ്റവും വലിയവൻ; മറ്റൊരാളുമില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചത്. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇതിൽ സമ്മതിക്കണം.
യോ വാ സഹതേ കശ്ചിദ്രാജ്ഞാം സബലവാഹനഃ। ക്ഷിപ്രം യുദ്ധായ നിര്യാതു തസ്യ മൂര്ധ്ന്യാഹിതം പദമ്
രാജാക്കന്മാരിൽ ആരെങ്കിലും തന്റെ സേനയുമായി ഇതു സഹിക്കാമെങ്കിൽ, അവൻ ഉടൻ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെടട്ടെ; ആദരവിന്റെ സ്ഥാനം അവന്റെ തലയിൽ വെക്കാം.
തതോ ന വ്യാജഹാരൈഷാം കശ്ചിദ്ബുദ്ധിമതാം സതാമ്
അതിനുശേഷം ഇവിടെയുള്ള ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ആരും എതിര്ഭാഷണം നടത്തിയില്ല.
മാനിനാം ബലിനാം രാജ്ഞാം മധ്യേ സന്ദര്ശിതേ പദേ। ഏവമുക്തേ സുനീഥസ്യ സഹദേവേന കേശവേ
അഹങ്കാരവും ശക്തിയും ഉള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ ആ സ്ഥാനം കാണിച്ചപ്പോൾ, സഹദേവൻ സുനീതനോടും കേശവനേക്കുറിച്ചും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സ്വഭാവരക്തേ നയനേ കോപാദ്രക്തതരേ കൃതേ। തസ്യ കോപം സമുദ്ഭൂതം ജ്ഞാത്വാ ഭീഷ്മഃ പ്രതാപവാന്
സ്വഭാവത്തിൽ ചുവപ്പുള്ള കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ കൂടി കൂടുതൽ ചുവപ്പായി. അവന്റെ കോപം ഉയരുന്നത് ഭീഷ്മൻ മനസ്സിലാക്കി.
ആചചക്ഷേ പുനസ്തസ്മൈ കൃഷ്ണസ്യൈവോത്തരാന്ഗുണാന്। സ സുനീഥം സമാമന്ത്ര്യ താംശ്ച സര്വാന്മഹീക്ഷിതഃ
അവനോട് വീണ്ടും കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം ഭീഷ്മൻ വിശദീകരിച്ചു; സുനീതനെയും എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു.
ഉവാച വദതാം ശ്രേഷ്ഠം ഇദം മതിമതാം വരഃ। സഹദേവേന രാജാനോ യദുക്തം കേശവം പ്രതി। തത്തഥേതി വിജാനീധ്വം ഭൂയശ്ചാത്ര വിബോധത
വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ബുദ്ധിയിൽ പ്രധാനനും ആയ ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാർ സഹദേവന്റെ മുഖാന്തിരം കേശവനോട് പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്; നിങ്ങൾ അതു മനസ്സിലാക്കണം, ഇനി കൂടി ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
തതോ ഭീഷ്മസ്യ തച്ഛ്രുത്വാ വചഃ കാലേ യുധിഷ്ഠിരഃ। ജ്ഞാപനാര്ഥായ സര്വേഷാം ഭീഷ്മം പുനരഥാബ്രവീത്
അപ്പോൾ ഭീഷ്മന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, എല്ലാവർക്കും അറിയിക്കാനായി വീണ്ടും ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞു.
വിസ്തരേണാസ്യ ദേവസ്യ കര്മാണീച്ഛാമി സര്വശഃ। ശ്രോതും ഭഗവതസ്താനി പ്രബ്രവീഹി പിതാമഹ
ഈ ദൈവസ്വരൂപന്റെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും വിശദമായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഭഗവാന്റെ അത്യുഗ്രമായ പ്രവർത്തികൾ ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ, പിതാമഹാ.
കര്മണാമാനുപൂര്വാ ച പ്രാദുര്ഭാവാശ്ച യേ വിഭോഃ। യഥാ ച പ്രകൃതിഃ കൃഷ്ണേ തന്മേ ബ്രൂഹി പിതാമഹ
അവന്റെ പ്രവർത്തികളുടെ ക്രമവും അവതാരങ്ങളും കൃഷ്ണന്റെ സ്വഭാവവും ദയവായി വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ, പിതാമഹാ.
ഏവമുക്തസ്തദാ ഭീഷ്മഃ പ്രോവാച ഭരതര്ഷഭ। യുധിഷ്ഠിരമമിത്രഘ്നം തസ്മിന്ത്രാജസമാഗമേ
അങ്ങനെ അഭിമുഖീകരിച്ചപ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ അപ്പോൾ രാജസമൂഹത്തിൽ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു.
സമക്ഷം വാസുദേവസ്യ ദേവസ്യേവ ശതക്രതോഃ। കര്മാണ്യസുകരാണ്യന്യൈരാചചക്ഷേ ജനാധിപ
വാസുദേവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ദേവേന്ദ്രന്റെ മുന്നിൽപോലെ, മറ്റൊരാളാൽ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത പ്രവർത്തികൾ രാജാവ് വിശദീകരിച്ചു.
ശൃണ്വതാം പാര്ഥിവാനാം ച ധര്മരാജസ്യ ചാന്തികേ। ഇദം മതിമതാം ശ്രേഷ്ഠഃ കൃഷ്ണം പ്രതി വിശാമ്പതേ
രാജാക്കന്മാർ കേൾക്കുമ്പോഴും ധർമ്മരാജാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലും, ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മ്നൈവാമന്ത്ര്യ രാജേന്ദ്ര ചേദിരാജമരിന്ദമമ്। ഭീമകര്മാ തതോ ഭീഷ്ണോ ഭൂയഃ സ ഇതമബ്രവീത്
സെദിരാജാവായ ശത്രുനാശകനോട് നേരിട്ട് സംസാരിക്കാതെ, മഹാപ്രവർത്തികളുള്ള ഭീഷ്മൻ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വര്തമാനാമതീതാം ച ശൃണു രാജന്യുധിഷ്ഠിര
യുദ്ധിഷ്ഠിരാ രാജാവേ, ഇപ്പോഴുള്ളതും കഴിഞ്ഞതുമായ പ്രവർത്തികൾ നീ കേൾക്കൂ.
ഈശ്വരസ്യോത്തമസ്യൈനാം കര്മണാം ഗഹനാം ഗതിമ്। അവ്യക്തോ വ്യക്തലിങ്ഗസ്ഥോ യ ഏഷ ഭഗവാന്പ്രഭുഃ
സർവ്വശക്തനായ പരമേശ്വരൻ, ദൃശ്യവും അദൃശ്യവുമായ രൂപങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവന്റെ പ്രവൃത്തികളുടെ വഴി വളരെ ആഴമുള്ളതും, മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്.
പുരാ നാരായണോ ദേവഃ സ്വയമ്ഭൂഃ പ്രപിതാമഹഃ। സഹസ്രശീര്ഷഃ പുരുഷോ ധ്രവോഽനന്തഃ സനാതനഃ
പഴയകാലത്ത് സ്വയം ജനിച്ച ദൈവമായ നാരായണൻ, സർവ്വപിതാവായ മഹാപുരുഷൻ, ആയിരം തലകളുള്ളവൻ, അചഞ്ചലനും അനന്തനും ശാശ്വതനുമായിരുന്നു.
സഹസ്രാസ്യഃ സഹസ്രാശ്ചഃ സഹസ്രചരണോ വിഭുഃ। സഹസ്രവാഹുഃ സര്വജ്ഞോ ദേവോ നാമസഹസ്രവാന്
അവൻ ആയിരം മുഖങ്ങളുള്ളവൻ, ആയിരം കണ്ണുകളും കാലുകളും കൈകളും ഉള്ളവൻ, എല്ലാം അറിയുന്ന ദൈവം, ആയിരം പേരുകൾക്കുടമയാളൻ.
സഹസ്രമുകുടോ ദേവോ വിശ്വരൂപോ മഹാദ്യുതിഃ। അനേകവര്ണോ ദേവാദിരവ്യക്താദ്വൈ പരേ സ്ഥിതഃ
ആ ദൈവം ആയിരം മുടികിരീടങ്ങളോടും, വിശ്വരൂപിയുമായി, മഹത്തായ പ്രകാശത്തോടെ, പല നിറങ്ങളോടും, ദേവന്മാരുടെ ആദിയായവനായി, അദൃശ്യമായതിനെക്കാൾ അപ്പുറത്താണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അസൃജത്സലിലം പൂര്വം സ ച നാരായണഃ പ്രഭുഃ। തതസ്തു ഭഗവാംസ്തോയേ ബ്രഹ്മാണമസൃജത്സ്വയമ്
ആ നാരായണൻ ആദ്യം ജലത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു. പിന്നെ ആ ജലത്തിൽ തന്നിൽനിന്ന് ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ബ്രഹ്മാ ചതുര്മുഖോ ലോകാന്സര്വാംസ്താനസൃജത്സ്വയമ്। ആദികാലേ പുരാ ഹ്യേവം സര്വലോകസ്യ ചോദ്ഭവഃ। പുരാ യഃ പ്രലയേ പ്രാപ്തേ നഷ്ടേ സ്ഥാവരജങ്ഗമേ
നാലുമുഖങ്ങളുള്ള ബ്രഹ്മാവ് സകല ലോകങ്ങളെയും ആദിയിൽ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു. അങ്ങനെ, പുരാതനകാലത്ത്, സർവ്വലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവം സംഭവിച്ചു; പ്രളയസമയത്ത് എല്ലാം നശിച്ചപ്പോൾ.
ബ്രഹ്മാദിഷു പ്രലീനേഷു നഷ്ടേ ലോകേ ചരാചരേ। ആഭൂതസമ്പ്ലവേ പ്രാപ്തേ പ്രലീനേ പ്രകൃതൌ മഹാന്
ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവന്മാരും ലയിച്ചപ്പോൾ, ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമായ ലോകം നശിച്ചപ്പോൾ, സകലഭൂതങ്ങളുടെ മഹാപ്രളയം സംഭവിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാം പ്രകൃതിയിൽ ലയിച്ചു.
ഏകസ്മിഷ്ഠതി സര്വാത്മാ സ തു നാരായണഃ പ്രഭുഃ। നാരായണസ്യ ചാങ്ഗാനി സര്വദൈവാനി ഭാരത
അപ്പോൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നാരായണൻ മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു; അവൻ സർവ്വാത്മാവാണ്. ഭാരത, എല്ലാ ദേവന്മാരും നാരായണന്റെ അവയവങ്ങളാണ്.