കൃഷ്ണേന ഹി ജിതാ യുദ്ധേ ബഹവഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ। ജഗത്സര്വം ച വാര്ഷ്ണേയേ നിഖിലേന പ്രതിഷ്ഠിതമ്
കൃഷ്ണൻ അനേകം പ്രധാന ക്ഷത്രിയന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഈ വൃഷ്ണിവംശജനിൽ ലോകം മുഴുവൻ ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്മാത്സത്സ്വപി വൃദ്ധേഷു കൃഷ്ണമര്ചാമ നേതരാന്। ഏവം വക്തും ന ചാര്ഹസ്ത്വം മാ തേഽഭൂദ്ബുദ്ധിരീദൃശീ
വളരെയധികം മുതിർന്നവർ ഉണ്ടെങ്കിലും, ഞങ്ങൾ കൃഷ്ണനെയാണ് ആരാധിക്കുന്നത്, മറ്റാരെയും അല്ല; നീ ഇതിന് വിരുദ്ധമായി പറയരുത്, അങ്ങനെയുള്ള ചിന്തയും നിനക്കുണ്ടാകരുത്.
ജ്ഞാനവൃദ്ധാ മയാ രാജന്ബഹവഃ പര്യുപാസിതാഃ। `യസ്യ രാജന്പ്രഭാവജ്ഞാഃ പുരാ സര്വേ ച രക്ഷിതാഃ'। തേഷാം കഥയതാം ശൌരേരഹം ഗുണവതോ ഗുണാന്
രാജാവേ, ജ്ഞാനത്തിൽ പ്രൗഢരായ അനേകം മുതിർന്നവരെ ഞാൻ സേവിച്ചിട്ടുണ്ട്; 'പണ്ടു പ്രശസ്തിയുള്ളവരും എല്ലാവരെയും രക്ഷിച്ചവരും' കൃഷ്ണന്റെ ഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ അതു ശ്രദ്ധിച്ചു.
സമാഗതാനാമശ്രൌഷം ബഹൂന്ബഹുമതാന്സതാമ്। കര്മാണ്യപി ച യാന്യസ്യ ജന്മപ്രഭൃതി ധീമതഃ
സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അനേകം മഹാന്മാരുടെ സംഗമത്തിൽ, ജന്മം മുതൽ ചെയ്ത സത്കർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ പലപ്പോഴും കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ബഹൃശഃ കഥ്യമാനാനി നരൈര്ഭൂയഃ ശ്രുതാനി മേ। ന കേവലം വയം കാമാച്ചേദിഗജ ജനാര്ദനമ്
ഈ കാര്യങ്ങൾ പലതവണ ആളുകൾ പറഞ്ഞതും ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കേട്ടതുമാണ്; ചേദികളും ഗജരും ജനാർദ്ദനനെ വെറും ഇഷ്ടം കൊണ്ടല്ല ആദരിക്കുന്നത്.
ന സമ്ബന്ധം പുരസ്കൃത്യ കൃതാര്ഥം വാ കഥഞ്ചന। അര്ചാമഹേഽര്ചിതം സദ്ഭിര്ഭുവി ഭൂതസുഖാവഹമ്
ബന്ധം കൊണ്ടോ, എന്തെങ്കിലും പ്രയോജനത്തിനായോ അല്ല, ഭൂമിയിൽ നല്ലവരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുകയും എല്ലാ ജീവികൾക്കും സന്തോഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് അവൻ.
യശഃ ശൌര്യം ജയം ചാസ്യ വിജ്ഞായാര്ചാം പ്രയുഞ്ജ്മഹേ ന ച കശ്ചിദിഹാസ്മാഭിഃ സുവാലോപ്യപരീക്ഷിതഃ
അവന്റെ കീർത്തിയും വീരതയും ജയവും മനസ്സിലാക്കി നാം അവനെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഞങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഒരു കുഞ്ഞിനെ പോലും ആലോചനയില്ലാതെ ആദരിച്ചിട്ടില്ല.
ഗുണൈര്വൃദ്ധാനതിക്രമ്യ ഹരിരര്ച്യതമോ മതഃ। ജ്ഞാനവൃദ്ധോ ദ്വിജാതീനാം ക്ഷത്രിയാണാം ബലാധികഃ
ഗുണങ്ങളിൽ മുതിർന്നവരെ മറികടന്ന് ഹരി ആരാധനയ്ക്ക് ഏറ്റവും യോഗ്യനാണ് എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ദ്വിജന്മാരിൽ ജ്ഞാനത്തിൽ അവൻ മുൻപിലാണ്, ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ ശക്തിയിൽ മുൻപിലാണ്.
വൈശ്യാനാം ധാന്യധനവാഞ്ശൂദ്രാണാമേവ ജന്മതഃ। പൂജ്യതായാം ച ഗോവിന്ദേ ഹേതൂ ദ്വാവപി സംസ്ഥിതൌ
വ്യവസായികളിൽ ധാന്യത്തിലും ധനത്തിലും സമ്പന്നനാണ്, ശൂദ്രന്മാരിൽ ജന്മത്താൽ തന്നെ. ഈ രണ്ടു ആദരങ്ങൾ ഗോവിന്ദനിൽ ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.
വേദവേദാങ്ഗവിജ്ഞാനം ബലം ചാഭ്യധികം തഥാ। നൃണാം ലോകേ ഹി കോഽന്യോസ്തി വിശിഷ്ടഃ കേശവാദൃതേ
വേദവും അതിന്റെ ശാഖകളും അറിവ്, അതുപോലെ അധിക ശക്തിയും—ലോകത്തിൽ മനുഷ്യരിൽ ആരാണ് കെശവനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠൻ?
ദാനം ദാക്ഷ്യം ശ്രുതം ശൌര്യം ഹ്രീഃ കീര്തിര്ബുദ്ധിരുത്തമാ। സംനതിഃ ശ്രീര്ധൃതിസ്തുഷ്ടിഃ പുഷ്ടിശ്ച നിയതാഽച്യുതേ
ദാനവും കഴിവും പഠനവും വീരതയും ലജ്ജയും കീർത്തിയും ഉത്തമമായ ബുദ്ധിയും വിനയവും ഐശ്വര്യവും സ്ഥിരതയും സംതൃപ്തിയും പോഷണവും—ഇവയെല്ലാം അച്യുതനിൽ ഉറപ്പുള്ളവയാണ്.
തമിമം ലോകസമ്പന്നമാചാര്യം പിതരം ഗുരുമ്। അര്ഘ്യമര്ചിതമര്ചാമഃ സര്വേ സങ്ക്ഷന്തുമര്ഹഥ
ലോകത്തിലെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഈ ഗുരുവിനെയും അചാര്യനെയും പിതാവിനെയും നാം എല്ലാവരും അർഘ്യത്തോടെ ആരാധിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇതിന് സമ്മതം നൽകണം.
ഋത്വിഗ്ഗുരുര്വിവാഹ്യശ്ച സ്നാതകോ നൃപതിഃ പ്രിയഃ। സര്വമേതദ്ധൃഷീകേശസ്തസ്മാദഭ്യര്ചിതോഽച്യുതഃ
യാഗപാലകനും ഗുരുവും വിവാഹയോഗ്യനും സ്നാതകനും പ്രിയനായ രാജാവും—ഇവരെല്ലാം ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഹൃഷീകേശനും അച്യുതനും യുക്തമായി ആരാധിക്കപ്പെട്ടു.
കൃഷ്ണ ഏവ ഹി ലോകാനാമുത്പത്തിരപി ചാപ്യയഃ। കൃഷ്ണസ്യ ഹി കൃതേ വിശ്വമിദം ഭൂതം ചരാചരമ്
കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ് ലോകങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും. കൃഷ്ണനുവേണ്ടിയാണ് ഈ സകല ചലനസ്ഥിരജഗത്തും നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഏഷ പ്രകൃതിരവ്യക്താ കര്താ ചൈവ സനാതനഃ। പരശ്ച സര്വഭൂതേഭ്യസ്തസ്മാത്പൂജ്യതമോഽച്യുതഃ
അവൻ അവ്യക്തമായ പ്രകൃതിയും ശാശ്വതനായ സ്രഷ്ടാവും എല്ലാ ജീവികളിലും അതീതനുമാണ്. അതുകൊണ്ട് അച്യുതൻ ഏറ്റവും ആരാധ്യനാണ്.
ദ്ധിര്മനോ മഹദ്വായുസ്തേജോഽഭഃ ഖം മഹീ ച യാ। ചതുര്വിധം ച യദ്ഭൂതം സര്വം കൃഷ്ണേ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ബുദ്ധി, മനസ്സ്, മഹാഭൂതങ്ങൾ—വായു, അഗ്നി, ജലം, ആകാശം, ഭൂമി—നാലുവിധ ജീവികളും എല്ലാം കൃഷ്ണനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ആദിത്യശ്ചന്ദ്രമാശ്ചൈവ നക്ഷത്രാണി ഗ്രഹാശ്ച യേ। ദിശശ്ച വിദിശശ്ചൈവ സര്വം കൃഷ്ണേ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും ദിശകളും ഇടക്കാല ദിശകളും—ഇവയെല്ലാം കൃഷ്ണനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏഷ രുദ്രശ്ച സര്വാത്മാ ബ്രഹ്മാ ചൈവ സനാതനഃ। അക്ഷരം ക്ഷരരൂപേണ മാനുഷത്വമുപാഗതഃ
അവൻ രുദ്രനും സർവ്വാത്മാവും ശാശ്വതനായ ബ്രഹ്മാവും ആണ്. അക്ഷരമായത് ക്ഷരരൂപത്തിൽ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
അഗ്നിഹോത്രമുഖാ വേദാ ഗായത്രീ ച്ഛന്ദസാം മുഖമ്। രാജാ മുഖം മനുഷ്യാണാം നദീനാം സാഗരോ മുഖമ്
വേദങ്ങൾക്ക് അഗ്നിഹോത്രം മുഖമാണ്, ഛന്ദസ്സുകൾക്ക് ഗായത്രീ മുഖമാണ്, മനുഷ്യർക്കു രാജാവ് മുഖമാണ്, നദികൾക്ക് സമുദ്രം മുഖമാണ്.
നക്ഷത്രാണാം മുഖം ചന്ദ്ര ആദിത്യസ്തേജസാം മുഖമ്। പര്വതാനാം മുഖം മേരുര്ഗരുഡഃ പതതാം മുഖമ്
നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ചന്ദ്രൻ മുഖമാണ്, പ്രകാശമുള്ളവയ്ക്ക് സൂര്യൻ മുഖമാണ്, പർവതങ്ങൾക്ക് മേരു മുഖമാണ്, പക്ഷികൾക്ക് ഗരുഡൻ മുഖമാണ്.
ഊര്ധ്വം തിര്യഗധശ്ചൈവ യാവതീ ജഗതോ ഗതിഃ। സദേവകേഷു ലോകേഷു ഭഗവാന്കേശവോ മുഖമ്
മുകളിൽ, അങ്ങോട്ടും താഴോട്ടും ലോകം എവിടെയൊക്കെ സഞ്ചരിച്ചാലും, ദേവന്മാരോടുകൂടിയ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഭഗവാൻ കെശവൻ മുഖമാണ്.
അയം തു പുരുഷോ ബാലഃ ശിശുപാലോ ന ബുധ്യതേ। സര്വത്ര സര്വദാ കൃഷ്ണം തസ്മാദേവം പ്രഭാഷതേ
പക്ഷേ ഈ മനുഷ്യൻ, ബാലനായ ശിശുപാലൻ, മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത്.
യോ ഹി ധര്മം വിചിനുയാദുത്കൃഷ്ടം മതിമാന്നരഃ। സ വൈ പശ്യേദ്യഥാ ധര്മം ന തഥാ ചേദിരാഡയമ്
ഊന്നിയ ധർമ്മം അന്വേഷിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ മനുഷ്യൻ അതിനെ ശരിയായി കാണുന്നു. എന്നാൽ ചേദിരാജാവ് അങ്ങനെ ധർമ്മം കാണുന്നില്ല.
സവൃദ്ധബാലേഷ്വഥവാ പാര്ഥിവേഷു മഹാത്മസു। കോ നാര്ഹം മന്യതേ കൃഷ്ണം കോ വാപ്യേനം ന പൂജയേത്
വയസ്സുകാരിലും കുട്ടികളിലും മഹാരാജാക്കളിലും കൃഷ്ണനെ യോഗ്യനല്ലെന്ന് ആരാണ് കരുതുന്നത്? ആരാണ് അവനെ ആരാധിക്കാത്തത്?
അഥൈനാം ദുഷ്കൃതാം പൂജാം ശിശുപാലോ വ്യവസ്യതി। ദുഷ്കൃതായാം യഥാന്യായം തഥാഽയം കര്തുമര്ഹതി
ഇവിടെ ശിശുപാലൻ ഈ പൂജ തെറ്റായതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. തെറ്റായ ഒരു പ്രവൃത്തി ചെയ്താൽ അതിന് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഗാങ്ഗേയേനൈവമുക്തസ്തു ശിശുപാലശ്ചുകോപ തമ്। ക്രുദ്ധം സുനീഥം ദൃഷ്ട്വാഽഥ സഹദേവോഽബ്രവീത്തദാ
ഗാംഗേയൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശിശുപാലൻ അതിനോട് കോപിച്ചു. സുനീതൻ ക്രുദ്ധനായത് കണ്ടു സഹദേവൻ അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.
മതിപൂര്വമിദം സര്വം ചേദിരാജ മയാ കൃതമ്। തന്മേ നിഗദതസ്തത്ത്വം കാരണാദത്ര മേ ശൃണു
സെദിരാജാവേ, ഇവിടെ നടന്നതെല്ലാം ഞാൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചാണ് ചെയ്തത്. അതിന്റെ സത്യവും കാരണം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
സ പാര്ഥിവാനാം സര്വേഷാം ഗുരുഃ കൃഷ്ണോഽപരോ ന ഹി। തസ്മാദഭ്യര്ചിതോഽസ്മാഭിഃ സര്വേ സംമന്തുമര്ഹഥ
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരിലും കൃഷ്ണനാണ് ഏറ്റവും വലിയവൻ; മറ്റൊരാളുമില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചത്. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇതിൽ സമ്മതിക്കണം.
യോ വാ സഹതേ കശ്ചിദ്രാജ്ഞാം സബലവാഹനഃ। ക്ഷിപ്രം യുദ്ധായ നിര്യാതു തസ്യ മൂര്ധ്ന്യാഹിതം പദമ്
രാജാക്കന്മാരിൽ ആരെങ്കിലും തന്റെ സേനയുമായി ഇതു സഹിക്കാമെങ്കിൽ, അവൻ ഉടൻ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെടട്ടെ; ആദരവിന്റെ സ്ഥാനം അവന്റെ തലയിൽ വെക്കാം.
തതോ ന വ്യാജഹാരൈഷാം കശ്ചിദ്ബുദ്ധിമതാം സതാമ്
അതിനുശേഷം ഇവിടെയുള്ള ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ആരും എതിര്ഭാഷണം നടത്തിയില്ല.