ദീയതാം ദീയതാമേഷാം ഭുജ്യതാം ഭുജ്യതാമിതി। ഏവമ്പ്രകാരാഃ സഞ്ജല്പാഃ ശ്രൂയന്തേസ്മാത്ര നിത്യശഃ
“ഇവർക്കു കൊടുക്കൂ, കൊടുക്കൂ! ഇവർ ഭക്ഷിക്കട്ടെ, ഭക്ഷിക്കട്ടെ!” എന്നിങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ അവിടെ എല്ലായ്പ്പോഴും കേൾക്കാമായിരുന്നു.
ഗവാം ശതസഹസ്രാണി ശയനാനാം ച ഭാരത। രുക്മസ്യ യോഷിതാം ചൈവ ധര്മരാജഃ പൃഥക് ദദൌ
ധർമ്മരാജാവ് വേറേ വേറെയായി ലക്ഷക്കണക്കിന് പശുക്കളും, കിടക്കകളും പൊന്നും സ്ത്രീകളെയും ഭാരതപുത്രാ, ദാനം ചെയ്തു.
പ്രാവര്തതൈവ യജ്ഞഃ സ പാണ്ഡവസ്യ മഹാത്മനഃ। പൃഥിവ്യാമേകവീരസ്യ ശക്രസ്യേവ ത്രിവിഷ്ടപേ
പാണ്ഡുവിന്റെ മഹാത്മാവായ പുത്രന്റെ യജ്ഞം അങ്ങനെ ആരംഭിച്ചു; ഭൂമിയിൽ ഏകവീരനായ ഇന്ദ്രന്റെ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ യജ്ഞംപോലെ അതായിരുന്നു.
തത ആമന്ത്രിതാ രാജന്രാജാനഃ സത്കൃതാസ്തദാ। പുരേഭ്യഃ പ്രയയുസ്തേഭ്യോ വിമാനേഭ്യ ഇവാമരാഃ
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ആദരവോടെ ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ അവരുടെ നഗരങ്ങളിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ വിഹരിക്കുന്ന വിഹയാനങ്ങളിൽപോലെ പുറപ്പെട്ടു.
തേ വൈ ദിഗ്ഭ്യഃ സമാപേതുഃ പാര്ഥിവാസ്തത്ര ഭാരത। സമാദായ മഹാര്ഹാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച
ഭാരതപുത്രാ, ആ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നുമെത്തി, വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും വിവിധ വസ്തുക്കളും കൊണ്ടുവന്നു.
തച്ഛ്രുത്വാ ധര്മരാജസ്യ യജ്ഞേ യജ്ഞവിദസ്തദാ। രാജാനഃ ശതശസ്തുഷ്ടൈര്മനോഭിര്മനുര്ഷഭ
ധർമ്മരാജാവിന്റെ യജ്ഞം കേട്ട രാജാക്കന്മാർ, യജ്ഞവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, സന്തോഷപൂർവ്വം നൂറുകണക്കിന് പേർ അവിടെ എത്തി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ബഹു വിത്തം സമാദായ വിവിധം പാര്ഥിവാ യയുഃ। ദ്രഷ്ടുകാമാഃ സഭാം ചൈവ ധര്മരാജം ച പാണ്ഡവമ്
വളരെ ധനവും വിവിധ വസ്തുക്കളും കൊണ്ടു, രാജാക്കന്മാർ സഭയും പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രനായ ധർമ്മരാജാവിനെയും കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടെ എത്തി.
സ ഗത്വാ ഹാസ്തിനപുരം നകുലഃ സമിതിഞ്ജയഃ। ഭീഷ്മമാമന്ത്രയാഞ്ചക്രേ ധൃതരാഷ്ട്രം ച പാണ്ഡവഃ
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച നകുലൻ ഹസ്തിനപുരത്തേക്ക് പോയി, ഭീഷ്മനെയും ധൃതരാഷ്ട്രനെയും പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രനായി ക്ഷണിച്ചു.
പ്രയതഃ പ്രാഞ്ജലിര്ഭൂത്വാ ഭാരതാനാനയത്തദാ। ധൃതരാഷ്ട്രം ച ഭീഷ്മം ച വിദുരം ച മഹാമതിമ്
ഭക്തിപൂർവ്വം കൈകൂപ്പി നകുലൻ ഭീഷ്മനെയും ധൃതരാഷ്ട്രനെയും മഹാമതിയായ വിദ്യുരനെയും അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു, ഭാരതപുത്രാ.
ദുര്യോധനമുഖാംശ്ചൈവ ഭ്രാതൄന്സര്വാനഥാനയത്
ദുര്യോധനനെ മുഖ്യനാക്കി അവന്റെ എല്ലാ സഹോദരന്മാരെയും അവൻ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു.
സത്കൃത്യാമന്ത്രിതാഃ സര്വേ ഹ്യാചാര്യപ്രമുഖാസ്തതഃ। പ്രയയുഃ പ്രീതമനസോ യജ്ഞം ബ്രഹ്മപുരസ്സരാഃ
ആചാര്യന്മാരെ പ്രധാനമാക്കി എല്ലാ മുതിർന്നവരെയും ആദരപൂർവ്വം ക്ഷണിച്ചു; അവർ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ യജ്ഞത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
ധൃതരാഷ്ട്രശ്ച ഭീഷ്മശ്ച വിദുരസ്ച മഹാമതിഃ। ദുര്യോധനപുരോഗാശ്ച ഭ്രാതരഃ സര്വ ഏവ തേ। ഗാന്ധാരരാജഃ സുബലഃ ശകുനിശ്ച മഹാബലഃ
ധൃതരാഷ്ട്രനും ഭീഷ്മനും മഹാമതിയായ വിദ്യുരനും, ദുര്യോധനനെ മുഖ്യനാക്കി എല്ലാ സഹോദരന്മാരും, കൂടാതെ ഗന്ധാരരാജാവായ സുബലനും മഹാബലശാലിയായ ശകുനിയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അചലോ വൃഷകശ്ചൈവ കര്ണശ്ച രഥിനാം വരഃ। തഥാ ശല്യശ്ച ബലവാന്ബാഹ്ലികശ്ച മഹാബലഃ
അചലനും വൃഷകനും, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കർണ്ണനും, അതുപോലെ ശക്തനായ ശല്യനും മഹാബലശാലിയായ ബാഹ്ലികനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സോമദത്തോഽഥ കൌരവ്യോ ഭൂരിര്ഭൂരിശ്രവാഃ ശലഃ। അശ്വത്ഥാമാ കൃപോ ദ്രോണഃ സൈന്ധവശ്ച ജയദ്രഥഃ
കൗരവവംശത്തിൽ പെട്ട സോമദത്തനും, ഭൂരി, ഭൂരിശ്രവസ്, ശല, അശ്വത്താമൻ, കൃപ, ദ്രോൺ, സിന്ദുരാജാവായ ജയദ്രഥൻ ഇവരും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
യജ്ഞസേനഃ സപുത്രശ്ച സാല്വശ്ച വസുധാധിപഃ। പ്രാഗ്ജ്യോതിഷശ്ച നൃപതിര്ഭഗദത്തോ മഹാരഥഃ
തന്റെ മകനോടൊപ്പം യജ്ഞസേനനും, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ സാൽവനും, പ്രാഗ്ജ്യോതിഷരാജാവായ മഹാരഥിയായ ഭഗദത്തനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ തു സര്വൈഃ സഹ മ്ലേച്ഛൈഃ സാഗരാനൂപവാസിഭിഃ। പാര്വതീയാശ്ച രാജാനോ രാജാ ചൈവ ബൃഹദ്ബലഃ
അവൻ എല്ലാ മ്ലേച്ഛന്മാരോടും കടൽക്കരയിൽ വസിക്കുന്നവരോടും, പർവ്വതരാജാക്കളോടും കൂടെ, ബൃഹദ്ബല എന്ന രാജാവും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
പൌണ്ഡ്രകോ വാസുദേവശ്ച വങ്ഗഃ കാലിങ്ഗകസ്തഥാ। ആകര്ഷാഃ കുന്തലാശ്ചൈവ ഗാലവാശ്ചാന്ധ്രകാസ്തഥാ
പൗണ്ട്രകൻ, വാസുദേവൻ, വംഗരാജാവ്, കാലിംഗരാജാവ്, ആകർഷന്മാർ, കുന്തലന്മാർ, ഗാലവന്മാർ, ആന്ധ്രകർ എന്നിവരും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
ദ്രാവിഡാഃ സിംഹലാശ്ചൈവ രാജാ കാശ്മീരകസ്തഥാ। കുന്തിഭോജോ മഹാതേജാഃ പാര്ഥിവോ ഗൌരവാഹനഃ
ദ്രാവിഡന്മാർ, സിംഹളന്മാർ, കാശ്മീരരാജാവ്, മഹാതേജസ്സുള്ള കുന്തിഭോജൻ, ഗൗരവാഹനൻ എന്ന രാജാവ് ഇവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബാഹ്ലികാശ്ചാപരേ ശൂരാ രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ। വിരാടഃ സഹ പുത്രാഭ്യാം മാവേല്ലശ്ച മഹാബലഃ
മറ്റു ധൈര്യശാലിയായ ബാഹ്ലികന്മാരും എല്ലാ രാജാക്കളും, തന്റെ രണ്ടു മക്കളോടൊപ്പം വിരാടനും മഹാബലശാലിയായ മാവെല്ലനും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച നാനാജനപദേശ്വരാഃ। ശിശുപാലോ മഹാവീര്യഃ സഹ പുത്രേണ ഭാരത
നാനാജനപദങ്ങളിലെ രാജാക്കളും രാജകുമാരന്മാരും, മഹാവീര്യശാലിയായ ശിശുപാലനും തന്റെ മകനോടൊപ്പം അവിടെ എത്തിയിരുന്നു, ഭാരത.
ആഗച്ഛത്പാണ്ഡവേയസ്യ യജ്ഞം സമരദുര്മദഃ। രാമശ്ചൈവാനിരുദ്ധശ്ച കങ്കശ്ച സഹസാരണഃ
യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവർ പാണ്ഡവന്റെ യാഗത്തിലേക്ക് വന്നു; രാമനും അനിരുദ്ധനും കങ്കനും സഹസാരണനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗദപ്രദ്യുമ്നസാമ്ബാശ്ച ചാരുദേഷ്ണശ്ച വീര്യവാന്। ഉല്മുകോ നിശഠശ്ചൈവ വീരശ്ചാങ്ഗാവഹസ്തഥാ
ഗദ, പ്രത്യുമ്ന, സാംബ, ധൈര്യശാലിയായ ചാരുദേഷ്ണ, ഉൽമുഖ, നിശഥൻ, വീരനായ അങ്കവഹൻ ഇവരും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
വൃഷ്ണയോ നിഖിലാശ്ചാന്യേ സമാജഗ്മുര്മഹാരഥാഃ। ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ രാജാനോ മധ്യദേശജാഃ
മറ്റു വൃഷ്ണികൾ, മഹാരഥികൾ, എല്ലാവരും അവിടെ വന്നു; മധ്യദേശത്തിൽ നിന്നുള്ള അനേകം രാജാക്കന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആജഗ്മുഃ പാണ്ഡുപുത്രസ്യ രാജസൂയം മഹാക്രതുമ്। ദദുസ്തേഷാമാവസഥാന്ധര്മരാജസ്യ ശാസനാത്
പാണ്ഡുവിന്റെ രാജസൂയയാഗത്തിലേക്ക് അവർ എല്ലാവരും വന്നു; ധർമ്മരാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം അവർക്കായി താമസസ്ഥലങ്ങൾ ഒരുക്കി നൽകി.
ബഹുഭക്ഷ്യാന്വിതാന്രാജന്ദീര്ഘികാവൃക്ഷശോഭിതാന്। തഥാ ധര്മാത്മജഃ പൂജാം ചക്രേ തേഷാം മഹാത്മനാമ്
അവിടെയുള്ള താമസസ്ഥലങ്ങൾ അനേകം വിഭവങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്നതും, നീരുറവുകളും വൃക്ഷങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നതും, ധർമ്മപുത്രൻ ആ മഹാത്മാക്കളെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
സത്കൃതാശ്ച യഥോദ്ദിഷ്ടാഞ്ജഗ്മുരാവസഥാന്നൃപാഃ। കൈലാസശിഖരപ്രഖ്യാന്മനോജ്ഞാന്ദ്രവ്യഭൂഷിതാന്
ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച രാജാക്കന്മാർ, നിർദ്ദേശിച്ച താമസസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പോയി; അവിടെയുള്ള വീടുകൾ കൈലാസശിഖരങ്ങളെപ്പോലെ മനോഹരവും വിലപ്പെട്ട വസ്തുക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായിരുന്നു.
സര്വതഃ സംവൃതാനുച്ചൈഃ പ്രാകാരൈഃ സുകൃതൈഃ സിതൈഃ। സുവര്ണജാലസംവീതാന്മണികുട്ടിമഭൂഷിതാന്
ചുറ്റും ഉയർന്ന, നല്ല രീതിയിൽ പണിത വെള്ള മതിലുകൾ, പൊൻവലകൾ കൊണ്ട് മൂടിയതും, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച നിലം ഉള്ളതുമായ വീടുകളായിരുന്നു അവ.
സുഖാരോഹണസോപാനാന്മഹാസനപരിച്ഛദാന്। സ്നഗ്ദാമസമവച്ഛന്നാനുത്തമാഗുരുഗന്ധിനഃ
സുഖപ്രദമായ കയറ്റുമാറുകളും, വലിയ ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും, മൃദുലമായ തലയണകളാൽ മൂടിയതും, ഉത്തമമായ അഗുരുവാസന നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നതും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഹംസേന്ദുവര്ണസദൃശാനായോജനസുദര്ശനാന്। അസമ്ബാധാന്സമദ്വാരാന്യുതാനുച്ചാവചൈര്ഗുണൈഃ
ഹംസം പോലെയും ചന്ദ്രനുപോലെയും നിറമുള്ളതും, ദൂരത്തുനിന്നും മനോഹരമായി കാണാവുന്നതും, വിശാലവും സമദ്വാരങ്ങളുമുള്ളതും, വിവിധ ഉയരങ്ങളിലും ഗുണങ്ങളിലും അലങ്കരിച്ചതുമായ വീടുകളായിരുന്നു അവ.
ബഹുധാതുനിബദ്ധാങ്ഗാന്ഹിമവച്ഛിഖരാനിവ। വിശ്രാന്താസ്തേ തതോഽപശ്യന്ഭൂമിപാ ഭൂരിദക്ഷിണമ്
അനേകം ലോഹങ്ങൾ ചേർത്ത് പണിത ഭാഗങ്ങളുള്ളതും, ഹിമവാന്റെ ശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയും, അവിടുത്തെ രാജാക്കന്മാർ വിശ്രമിച്ചശേഷം, ധാന്യസമൃദ്ധനായ ഭൂമിപതിയെ അവിടെ കണ്ടു.