സര്വകാലഫലൈര്വൃക്ഷൈഃ പുഷ്പിതൈരുപശോഭിതാമ്। പുഷ്പഗന്ധൈശ്ച സങ്കീര്ണാം രമണീയമഹാരഥാമ്
എല്ലാ കാലത്തും പഴം കായ്ക്കുന്ന, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതുമായ, മനോഹരമായ വലിയ രഥങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്നതുമായ നഗരം.
നാനാരത്നൈശ്ച സമ്പൂര്ണാമിന്ദ്രസ്യേവാമരാവതീമ്। വിവേശ സ പുരീം ലങ്കാം രാക്ഷസൈശ്ച നിഷേവിതാമ്
നാനാഭാവത്തിലുള്ള രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് സമൃദ്ധമായ, ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതിപോലെയുള്ള, രാക്ഷസന്മാർ വസിക്കുന്ന ലങ്കാനഗരത്തിലേക്ക് അവൻ പ്രവേശിച്ചു.
ദദര്ശ സ പുരീം ലങ്കാം രാക്ഷസൈശ്ച നിഷേവിതാമ്।। നാനാവേഷധരാന്ദക്ഷാന്നാരീശ്ച പ്രിയദര്ശനാഃ
രാക്ഷസന്മാർ വസിക്കുന്ന ആ ലങ്കാനഗരം അവൻ കണ്ടു; വിവിധ വേഷങ്ങൾ ധരിച്ച കഴിവുള്ള പുരുഷന്മാരും, മനോഹരമായ സ്ത്രീകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദിവ്യമാല്യാമ്ബരധരാ ദിവ്യഭൂഷണഭൂഷിതാഃ। മദരക്താന്തനയനാഃ പീനശ്രോണിപയോധരാഃ
ദിവ്യമായ മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചും, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞും, മദം കൊണ്ടു കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായും, പുഷ്ടമായ അരയും വക്ഷസ്സും ഉള്ള സ്ത്രീകൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭൈമസേനിം തതോ ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടാസ്തേ വിസ്മയം ഗതാഃ। ആസസാദ ഗൃഹം രാജ്ഞ ഇന്ദ്രസ്യ സദനോപമമ്
ഭീമസേനന്റെ മകനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ സന്തോഷത്തോടെയും അത്ഭുതത്തോടെയും നിറഞ്ഞു; അവൻ രാജാവിന്റെ ഇന്ദ്രന്റെ ആലയംപോലെയുള്ള ഭവനത്തിലേക്ക് സമീപിച്ചു.
bകുരൂണാമൃഷ്ടബോ രാജാ പാണ്ഡുര്നാമ മഹാബലഃ।। aകനീയാംസ്തസ്യ ദായാദഃ സഹദേവ ഇതി ശ്രുതഃ। bതേനാഹം പ്രേഷിതോ ദൂതഃ കരാര്ഥം കൌരവസ്യ ച
കുരുക്കളുടെ രാജാവായ മഹാബലശാലിയായ പാണ്ഡു എന്ന പേരുള്ളവന്റെ ഏറ്റവും ഇളയ മകനാണ് സഹദേവൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്; അവൻ എന്നെ ദൂതനായി, കൌരവന്റെ കൈക്കായി അയച്ചിരിക്കുന്നു.
ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമി രാജേനദ്രം ത്വം ക്ഷിപ്രം മാം നിവേദയ
ഞാൻ രാജാവിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി ഉടൻ എന്നെ അറിയിക്കൂ.
തഥേത്യുക്ത്വാ വിവേശാഥ ഭവനം സ നിവേദകഃ। പ്രാഞ്ജലിഃ സ്രവമാചഷ്ട സ്രവാം ദൂതഗിരം തദാ
അവനോട് 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അറിയിപ്പുകാരൻ ഭവനത്തിലേക്ക് കടന്നു; കൈകൂപ്പി, ദൂതന്റെ വാക്കുകൾ അവിടെ പറഞ്ഞു.
ദ്വാരപാലവചഃ ശ്രുത്വാ രാക്ഷസേന്ദ്രോ വിഭീഷണഃ। ഉവാച വാക്യം ധര്മാത്മാ സമീപം മേ പ്രവേശ്യതാമ്
കാവൽക്കാരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, രാക്ഷസരുടെ രാജാവായ ധാർമ്മികനായ വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞു: 'അവനെ എന്റെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരിക.'
ഏവമുക്തസ്തു രാജ്ഞാ സ ധര്മജ്ഞേന മഹാത്മനാ। അഥനിഷ്കമ്യ സമ്ഭ്രാന്തോ ദ്വാര്സ്ഥോഹൈഡിമ്ബമബ്രവീത്
അങ്ങനെ മഹാത്മാവും ധർമ്മജ്ഞനുമായ രാജാവിന്റെ കല്പനയനുസരിച്ച്, കാവൽക്കാരൻ ഉടൻ പുറത്ത് പോയി, ഹിഡിംബനോട് പറഞ്ഞു.
ഏഹി ദൂത നൃപം ദ്രഷ്ടും ക്ഷിപ്രം പ്രവിശ ച സ്വയമ്। ദ്വാരപാലവചഃ ശ്രുത്വാ പ്രവിവേശ ഘടോത്കചഃ
ദൂതാ, രാജാവിനെ കാണാൻ വേഗം അകത്തു വരിക; കാവൽക്കാരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഘടോൽക്കചൻ അകത്തു കടന്നു.
സ പ്രവിശ്യ ദദര്ശാഥ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ മന്ദിരമ്। തതഃ കൈലാസസങ്കാശം തത്പകാഞ്ചനതോരണമ്
അകത്തു കടന്നപ്പോൾ, രാക്ഷസരുടെ രാജാവിന്റെ ഭവനം, കൈലാസപർവതംപോലും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഗോപുരദ്വാരങ്ങളുമുള്ളതും, അവൻ കണ്ടു.
പ്രാകാരേണ പരിക്ഷിപ്തം ഗോപുരൈശ്ചാപി ശോഭിതമ്। ഹര്മ്യപ്രാസാദസമ്ബാധം നാനാരത്നോപശോഭിതമ്
ചുറ്റുമതിൽകൊണ്ടും, മനോഹരമായ ഗോപുരങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, കൊട്ടാരങ്ങളും പ്രാസാദങ്ങളും നിറഞ്ഞതും, നാനാരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്നതുമായ ഭവനം.
കാഞ്ചനൈസ്താപനീയൈശ്ച സ്ഫാടികൈ രാജതൈരപി। വജ്രവൈഡൂര്യജുഷ്ടൈശ്ച സ്തമ്ഭൈശ്ച സുമനോഹരൈഃ
പൊന്നും താപനീയവും സ്ഫടികവും വെള്ളിയും, വജ്രവും വൈഡൂര്യവും കൊണ്ടുള്ള മനോഹരമായ തൂണുകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാനാധ്വജപതാകാഭിര്യുക്തം മണിവിചിത്രിതമ്। ചിത്രമാല്യാവൃതം രമ്യം തപ്തകാഞ്ചനവേദികമ്
നാനാഭാവത്തിലുള്ള പതാകകളും, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചുമുള്ളതും, മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളാൽ മൂടിയതും, തിളങ്ങുന്ന പൊന്നിന്റെ പീഠവുമുള്ളതുമായ ഭവനം.
സ ദൃഷ്ട്വാ തത്ര സര്വം ച ഭൈമസേനിര്മനോഹരമ്। പ്രവിശന്നേവ ഹൈഡിമ്ബഃ ശുശ്രാവ മധുരസ്വരമ്
അവിടെ കാണുന്ന എല്ലാ മനോഹാരിതയും കണ്ടപ്പോൾ, ഭീമസേനന്റെ മകൻ അകത്തു കടക്കുമ്പോൾ മധുരമായ ഒരു ശബ്ദം കേട്ടു.
തന്ത്രീഗീതസമാകീര്ണം സമതാലമിതാക്ഷരമ്। ദിവ്യദുന്ദുഭിനിര്ഹ്രാദം വാദിത്രസതതം ശുഭമ്
തന്ത്രിവാദ്യങ്ങളുടെ സംഗീതം നിറഞ്ഞതും, സമമായ താളത്തിലും അക്ഷരത്തിലും, ദിവ്യമായ മൃദംഗധ്വനിയും, ശുഭമായ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദവും അവിടെ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
സ ശ്രുത്വാ മധുരം ശബ്ദം പ്രീതിമാനഭവത്തദാ। തതോ വിഗാഹ്യ ഹൈഡിമ്ബോ ബഹുകക്ഷ്യാം മനോരമാമ്
ആ മധുരമായ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ ഹിഡിംബൻ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; പിന്നെ, അനേകം പ്രാകാരങ്ങളുള്ള ആ മനോഹരമായ ഭവനത്തിലേക്ക് അവൻ കടന്നു.
സ ദദര്ശ മഹാത്മാനം ദ്വാര്സ്ഥേന സഹ ഭാരത। തം വിഭീഷണമാസീനം കാഞ്ചനേ പരമാസനേ
അവൻ മഹാത്മാവായ വിഭീഷണനെ കാവൽക്കാരനോടൊപ്പം, ഒരു ഉജ്ജ്വലമായ പൊന്നിരിപ്പിടിയിൽ ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ദിവി ഭാസ്കരസങ്കാശം മുക്താമണിവിഭൂഷിതമ്। ദിവ്യാഭരണചിത്രാങ്ഗം ദിവ്യരൂപധരം വിഭുമ്
ആകാശത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും അണിഞ്ഞ, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ദിവ്യരൂപിയുമായ പ്രഭുവിനെ അവൻ കണ്ടു.
ദിവ്യമാല്യാമ്ബരധരം ദിവ്യഗന്ധോക്ഷിതം ശുഭമ്। വിഭ്രാജമാനം വപുഷാ സൂര്യവൈശ്വാനരപ്രഭമ്
ദിവ്യമായ മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച്, ദിവ്യസുഗന്ധി പുരട്ടിയ, ഉജ്ജ്വലമായ രൂപം, സൂര്യനും അഗ്നിയും പോലെയുള്ള തേജസ്സോടെ അവൻ തിളങ്ങി നിന്നു.
ഉപോപവിഷ്ടം സചിവൈര്ദേവൈരിവ ശതക്രതുമ്। യക്ഷൈര്മഹാത്മഭിര്ദിവ്യനാരീഭിര്ഹൃദ്യകാന്തിഭിഃ
സച്ചിവന്മാരോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്ന, ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ, മഹാത്മാക്കളായ യക്ഷന്മാരും മനോഹരമായ ദിവ്യസ്ത്രികളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
ഗീതൈര്മങ്ഗലയുക്തൈശ്ച പൂജ്യമാനം യഥാ ദിവി। ചാമരേ വ്യജനേ ചാഗ്ര്യേ ഹേമദണ്ഡേ മഹാധനേ
മംഗളഗാനങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന, സ്വർഗത്തിൽപോലെ, ഉത്തമമായ ചാമരകളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള വലിയ വീശിപ്പടകളും ഉപയോഗിച്ച് സേവനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
ഗൃഹീതേ വരനാരീഭ്യാം ധൂയമാനേ ച മൂര്ധനി। അര്ചിഷ്മന്തം ശ്രിയാ ജുഷ്ടം കുബേരവരുണോപമമ്
ഉത്തമസ്ത്രികൾ ചാമരങ്ങൾ പിടിച്ച് തലയിൽ വീശുമ്പോൾ, തേജസ്സോടെ തിളങ്ങുന്ന, ഐശ്വര്യത്തോടെ കുബേരനും വരുണനും പോലെയുള്ളവനായി അവൻ ഇരിക്കുന്നു.
ധര്മേ ചൈവ സ്ഥിതം നിത്യമദ്ഭുതം രാക്ഷസേസ്വരമ്। രാമമിക്ഷ്വാകുനാഥം വൈ സ്മരന്തം മനസാ സദാ
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന, അത്ഭുതകരമായ റാക്ഷസാധിപൻ, മനസ്സിൽ എപ്പോഴും രാമനെ, ഇക്ഷ്വാകുവംശാധിപതിയെ, ഓർക്കുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ഘടോത്കചോ രാജന്വവന്ദേ തം കൃതാഞ്ജലിഃ। പ്രഹ്വസ്തസ്ഥൌ മഹാവീര്യഃ ശക്രം ചിത്രരഥോ യഥാ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, ഘടോത്കചൻ കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു, വിനയത്തോടെ, മഹാവീര്യശാലിയായവൻ ഇന്ദ്രന്റെ മുമ്പിൽ ചിത്രരഥൻ നിൽക്കുന്നതുപോലെ നിന്നു.
തം ദൂതമാഗതം ദൃഷ്ട്വാ രാക്ഷസേന്ദ്രോ വിഭീഷണഃ। പൂജയിത്വാ യഥാന്യായം സാന്ത്വപൂര്വം വചോഽബ്രവീത്
ആ ദൂതൻ എത്തിയതറിഞ്ഞ്, റാക്ഷസാധിപനായ വിഭീഷണൻ യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു, സാന്ത്വനപൂർവ്വം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കസ്യ വംശേ സ സഞ്ജാതഃ കരമിച്ഛന്മഹീപതിഃ। തസ്യാനുജാന്സമസ്താംശ്ച പുരം ദേശം ച തസ്യ വൈ
ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാവാണ് അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? അവന്റെ സഹോദരന്മാരെയും നഗരത്തെയും ദേശത്തെയും കുറിച്ച് എനിക്കു പറയൂ.
ത്വാം ച കാര്യം ച തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്വതഃ। വിസ്തരേണ മമ ബ്രൂഹി സര്വാനേതാന്പൃഥക്പൃഥക്
നിനെയും നിന്റെ ദൗത്യവും എല്ലാം ഞാൻ സത്യമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഓരോരുത്തരെയും പ്രത്യേകം വിശദമായി എനിക്കു പറയൂ.
ഏവമുക്തസ്തു ഹൈഡിമ്ബഃ പൌലസ്ത്യേന മഹാത്മനാ। കൃതാഞ്ജലിരുവാചാഥ സമര്ഥമിദമുത്തരമ്
പുലസ്ത്യവംശജനായ മഹാത്മാവിന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ, കൈകൂപ്പി ഹിഡിംബൻ സമർത്ഥമായി ഇപ്രകാരം ഉത്തരം പറഞ്ഞു.