ധനഞ്ജയവചഃ ശ്രുത്വാ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ സ്നിഗ്ധഗമ്ഭീരനാദിന്യാം തം ഗിരാ പ്രത്യഭാഷത
ധനഞ്ജയന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, സ്നേഹവും ഗൗരവവും നിറഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
സ്വസ്തി വാച്യാര്ഹതോ വിപ്രാന്പ്രയാഹി ഭരതര്ഷഭ। ദുര്ഹൃദാമപ്രഹര്ഷായ സുഹൃദാം നന്ദനായ ച
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായോ, യോഗ്യരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് അനുഗ്രഹം വാങ്ങി യാത്രതിരിക്കൂ. ശത്രുക്കൾക്ക് നിരാശയും സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് സന്തോഷവും നൽകാൻ നീ പോകണം.
വിജയസ്തേ ധ്രുവം പാര്ഥ പ്രിയം കാമമവാപ്സ്യസി। ഇത്യുക്തഃ പ്രയയൌ പാര്ഥഃ സൈന്യേന മഹതാ വൃതഃ
പാർഥാ, വിജയം നിനക്ക് ഉറപ്പാണ്; നീ ആഗ്രഹിച്ചതു നേടും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം പാർഥൻ വലിയ സൈന്യത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
അഗ്നിദത്തേന ദിവ്യേന രഥേനാദ്ഭുതകര്മണാ। തഥൈവ ഭീമസേനോഽപി യമൌ ച പുരുഷര്ഷഭൌ
അഗ്നി നൽകിയ അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യരഥത്തിൽ, ഭീമസേനനും, യമപുത്രന്മാരായ ഇരുവരും, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായവരും യാത്രയായി.
സസൈന്യാഃ പ്രയയുഃ സര്വേ ധര്മരാജേന പൂജിതാഃ। ദിശം ധനപതേരിഷ്ടാമജയത്പാകശാസനിഃ
ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ആദരപൂർവ്വം യാത്രയയച്ച എല്ലാ സൈന്യങ്ങളും പുറപ്പെട്ടു. വജ്രധാരിയായവൻ സമ്പത്തിന്റെ ദേവന്റെ ഇഷ്ടദിക്കിൽ വിജയം നേടി.
ഭീമസേനസ്തഥാ പ്രാചീം സഹദേവസ്തു ദക്ഷിണാമ്। പ്രതീചീം നകുലോ രാജന്ദിശം വ്യജയതാസ്ത്രവിത്
ഭീമസേനൻ കിഴക്കേ ദിക്കിലും, സഹദേവൻ തെക്കേ ദിക്കിലും, നകുലൻ പടിഞ്ഞാറേ ദിക്കിലും, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജാവായവൻ തന്റെ ദിക്കിലും ജയിച്ചു.
ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥമധ്യസ്ഥോ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ആസീത്പരമയാ ലക്ഷ്മ്യാ സുഹൃദ്ഗണവൃതഃ പ്രഭുഃ
ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിന്റെ നടുവിൽ, ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, പരമമായ ഐശ്വര്യത്തോടും സുഹൃത്തുക്കളുടെ കൂട്ടത്തോടെയും വസിച്ചു.
ദിശാമഭിജയം ബ്രഹ്മന്വിസ്തരേണാനുകീര്തയ। ന ഹി തൃപ്യാമി പൂര്വേഷാം ശൃണ്വാനശ്ചരിതം മഹത്
ബ്രാഹ്മണനേ, ദിക്കുകളുടെ വിജയം വിശദമായി പറയൂ. പുരാതനരുടെ മഹത്തായ കഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് ഒരിക്കലും തൃപ്തിയില്ല.
ധനഞ്ജയസ്യ വക്ഷ്യാമി വിജയം പൂര്വമേവ തേ। യൌഗപദ്യേന പാര്ഥൈര്ഹി നിര്ജിതേയം വസുന്ധരാ
പണ്ടവന്മാർ ഒരേസമയം ഭൂമിയെ ജയിച്ചുവെന്നതുകൊണ്ട്, ആദ്യം ഞാൻ ധനഞ്ജയന്റെ വിജയത്തെക്കുറിച്ച് പറയാം.
അവാപ്യ രാജാ രാജ്യാര്ധം കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। മഹത്ത്വേ രാജശബ്ദസ്യ മനശ്ചക്രേ മഹാമനാഃ
കുന്തീപുതനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, രാജ്യം പകുതി ലഭിച്ച ശേഷം, രാജത്വത്തിന്റെ മഹത്വം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
തദാ ക്ഷാത്രം വിദിത്വാഽസ്യ പൃഥിവീവിജയം പ്രതി। അമര്ഷാത്പാര്ഥിവേന്ദ്രാണാം തം സമേയായ വാരയത്
അവൻ ഭൂമിജയത്തിനായി രാജകീയ ശക്തി പ്രാപിച്ചെന്നറിഞ്ഞ രാജാക്കന്മാർ, അസൂയകൊണ്ട് ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് അവനെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചു.
തത്സമേത്യ ഭുവഃ ക്ഷാത്രം രഥനാഗാശ്വപത്തിമത്। അഭ്യയാത്പാര്ഥിവം ജിഷ്ണും മോഘം കര്തും ജനാധിപ
അങ്ങിനെ, ചക്രവർത്തിയുടെ സൈന്യങ്ങൾ—രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, പദാതികൾ എന്നിവയോടെ—വിജയിയായ രാജകുമാരനെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഒരുമിച്ചു മുന്നേറി.
തത്പാര്ഥഃ പാര്ഥിവം ക്ഷാത്രം യുയുത്സും പരമാഹവേ। പ്രത്യുദ്യയൌ മഹാബാഹുസ്തരസാ പാകശാസനിഃ
അപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ പാർഥൻ, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന രാജസൈന്യത്തെ വേഗത്തിൽ നേരിട്ടു.
തദ്ഭഗ്രം പാര്ഥിവം ക്ഷാത്രം പാര്ഥേനാക്ലിഷ്ടകര്മണാ। വായുനേവ ഘനാനീകം തൂലീഭൂതം യയൌ ദിശഃ
പാർഥന്റെ കൃത്യങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ആ രാജസൈന്യം തകർന്നു, കാറ്റ് മേഘക്കൂട്ടങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പിരിഞ്ഞു പോയി.
തജ്ജിത്വാ പാര്ഥിവം ക്ഷാത്രം സമരേ പരവീരഹാ। യയൌ തദാ വശേ കര്തുമുദീചീം പാണ്ഡുനന്ദനഃ
ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കി, പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ അർജുനൻ, അന്നേരം ഉത്തരഭാഗങ്ങൾ തന്റെ അധികാരത്തിൽ കൊണ്ടുവരാൻ മുന്നോട്ട് പോയി.
പൂര്വം കുലിങ്ഗവിഷയേ വശേ ചക്രേ മഹീപതിമ്। ധനഞ്ജയോ മഹാബാഹുര്നാതിതീവ്രേണ കര്മണാ
ആദ്യം കുലിംഗ ദേശത്തിലെ രാജാവിനെ, ശക്തനായ ധനഞ്ജയൻ അത്ര കഠിനതയില്ലാത്ത രീതിയിൽ കീഴടക്കി.
തേനൈവ സഹിതഃ പ്രായാജ്ജിഷ്ണുഃ സാല്വപുരം പ്രതി। സ സാല്വപുരമാസാദ്യ സാല്വരാജം ധനഞ്ജയടഃ
അവനോടൊപ്പം ജിഷ്ണു സാൽവപുരത്തേക്ക് യാത്രയായി; അവിടെ എത്തി ധനഞ്ജയൻ സാൽവരാജാവിനെ നേരിട്ടു.
വിക്രമേണോഗ്രധന്വാനം വശേ ചക്രേ മഹാമനാഃ। തം പാര്ഥഃ സഹസാ ജിത്വാ ദ്യുമത്സേനം മഹീശ്വരമ്
വീര്യത്തോടെ, മഹാത്മാവായ അർജുനൻ ഉഗ്രമായ അമ്പെയ്ത്തുകാരനെ കീഴടക്കി; അതുപോലെ ദ്യുമത്സേന എന്ന ഭൂമിയുടെ രാജാവിനെയും അർജുനൻ വേഗത്തിൽ ജയിച്ചു.
കൃത്വാ സ സൈനികം പ്രായാത്കടദേശമരിന്ദമഃ। തത്ര പാര്ഥോ രണേ ജിഷ്ണുഃ സുനാഭം വസുധാധിപമ്
അങ്ങനെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം അർജുനൻ കടദേശത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ സൂനാഭ എന്ന രാജാവിനെ അർജുനൻ കീഴടക്കി.
വിക്രമേണ വശേ കൃത്വാ കൃതവാനനുസൈനികമ്। ഏതേന സഹിതോ രാജന്സവ്യസാചീ പരന്തപഃ
വീര്യത്തോടെ സൂനാഭനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും കീഴടക്കി; അവനോടൊപ്പം അർജുനൻ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
വിജിഗ്യേ ശാകലദ്വീപേ പ്രതിവിന്ധ്യം ച പാര്ഥിവമ്। കലദ്വീപവാസാശ്ച സപ്തദ്വീപേഷു യേ നൃപാഃ
അർജുനൻ ശാകലദ്വീപിലെ പ്രതിവിന്ദ്യ രാജാവിനെയും, കലദ്വീപിലും ഏഴു ദ്വീപുകളിലുമുള്ള രാജാക്കളെയും കീഴടക്കി.
അര്ജുനസ്യ ച സൈന്യസ്ഥൈര്വിഗ്രഹസ്തുമുലോഽഭവത്। താന്സര്വാനജയത്പാര്തോ ധര്മരാജപ്രിയേപ്സയാ
അർജുനന്റെ സൈന്യത്തിനും ആ രാജാക്കന്മാർക്കുമിടയിൽ വലിയ യുദ്ധം നടന്നു; അർജുനൻ അവരെല്ലാവരെയും ധർമ്മരാജനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ജയിച്ചു.
തൈരേവ സഹിതഃ സര്വൈഃ പ്രഗ്ജ്യോതിഷമുപാദ്രവത്
അവരെല്ലാവരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് അർജുനൻ പ്രജ്യോതിഷ ദേശത്തേക്ക് യാത്രയായി.
തത്ര രാജാ മഹാനാസീദ്ഭഗദത്തോ വിശാമ്പതേ। തേനാസീത്സുമഹദ്യുദ്ധം പാണ്ഡവസ്യ മഹാത്മനഃ
അവിടെ ഭഗദത്തൻ എന്ന മഹാരാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവനോടൊപ്പം മഹാത്മാവായ പാണ്ഡവൻ വലിയ യുദ്ധം നടത്തി.
സ കിരാതൈശ്ച ചീനൈശ്ച വൃതഃ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷോഽഭവത്। അന്യൈശ്ച ബഹുഭിര്യോധൈഃ സാഗരാനുപവാസിഭിഃ
പ്രജ്യോതിഷരാജാവായ ഭഗദത്തൻ കിരാതന്മാരാലും ചൈനക്കാരാലും കടൽക്കരയിലുണ്ടായിരുന്ന അനേകം യോദ്ധാക്കളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തതഃ സ ദിവസാനഷ്ടൌ യോധയിത്വാ ധനഞ്ജയമ്। പ്രഹസന്നബ്രവീദ്രാജാ സങ്ഗ്രാമവിഗതക്രമമ്
അങ്ങനെ എട്ട് ദിവസം ധനഞ്ജയനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്ത ശേഷം, രാജാവ് പുഞ്ചിരിയോടെ യുദ്ധം ശമിച്ചപ്പോൾ അർജുനനോട് പറഞ്ഞു.
ഉപപന്നം മഹാബാഹോ ത്വയി കൌരവനന്ദന। പാകശാസനദായാദേ വീര്യമാഹവശോഭിനി
കൗരവകുലത്തിന്റെ ആനന്ദം, മഹാബാഹുവായ അർജുനാ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ദേവേന്ദ്രന്റെ വംശജനായി നിന്നിൽ ഈ വീര്യം ഉചിതമാണ്.
അഹം സഖാ മഹേന്ദ്രസ്യ ശക്രാദനവരോ രണേ। ന ശക്ഷ്യാമി ച തേ താത സ്ഥാതും പ്രമുഖതോ യുധി
ഞാൻ മഹേന്ദ്രന്റെ സുഹൃത്ത്, യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനേക്കാൾ കുറവല്ല; എന്നിരുന്നാലും, മകനേ, ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ യുദ്ധത്തിൽ നിലകൊള്ളാൻ കഴിയില്ല.
ത്വമീപ്സിതം പാണ്ഡവേയം ബ്രൂഹി കിം കരവാണി തേ। യദ്വക്ഷ്യസി മഹാബാഹോ തത്കരിഷ്യാമി പുത്രക
പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രാ, നിനക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ പറയു; മഹാബാഹുവേ, നീ പറയുന്നതെന്തും ഞാൻ ചെയ്യും, മകനേ.
കുരൂണാമൃഷഭോ രാജാ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ധര്മജ്ഞഃ സത്യസന്ധശ്ച യജ്വാ വിപുലദക്ഷിണഃ
കുരുക്കളുടെ മദ്ധ്യേ കാളപോലുള്ള രാജാവ്, ധർമ്മപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ, ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, സത്യവാനായവൻ, യാഗങ്ങൾ നടത്തുന്നവൻ, വലിയ ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ.