തതോ യുധിഷ്ഠിരമുഖാഃ പാണ്ഡവാ ഭരതര്ഷഭ। പ്രദക്ഷിണമകുര്വന്ത കൃഷ്ണമക്ലിഷ്ടകാരിണമ്
അതിനുശേഷം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ നീ, യുധിഷ്ഠിരൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന പാണ്ഡവന്മാർ, ക്ളേശമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കൃഷ്ണനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
തതോ ഗതേ ഭഗവതി കൃഷ്ണേ ദേവകിനന്ദനേ। ജയം ലബ്ധ്വാ സുവിപുലം രാജ്ഞാം ദത്ത്വാഽഭയം തദാ
പിന്നീട്, ദേവകിപുതനായ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹാ വിജയവും രാജാക്കന്മാർക്ക് അഭയം നൽകിയതും നേടിയ ശേഷം,
സംവര്ധിതം യശോ ഭൂയഃ കര്മണാ തേന ഭാരത। ദ്രൌപദ്യാഃ പാണ്ഡവാ രാജന്പരാം പ്രീതിമവര്ധയന്
ആ പ്രവർത്തിയാൽ, ഭാരത, അവരുടെ കീർത്തി വീണ്ടും വർദ്ധിച്ചു; പാണ്ഡവർ, രാജാവേ, ദ്രൗപദിക്ക് പരമാനന്ദം നൽകിച്ചു.
തസ്മിന്കാലേ തു യദ്യുക്തം ധര്മകാമാര്ഥസംഹിതമ്। തദ്രാജാ ധര്മതശ്ചക്രേ പ്രജാപാലനകീര്തനമ്
അന്നത്തെ സമയത്ത്, ധർമ്മത്തോടും കാമത്തോടും അർത്ഥത്തോടും ചേർന്നതെന്തും രാജാവ് ചെയ്തു; ജനസംരക്ഷണത്തിൽ പ്രശസ്തനായി.
ഋഷേസ്തദ്വചനം സ്മൃത്വാ നിശശ്വാസ യുധിഷ്ഠിരഃ। ധര്മ ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠഃ കര്തുമിച്ഛന്പരന്തപഃ
മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ ഓർത്തു, യുധിഷ്ഠിരൻ ആഴമായി ഉശിരെടുത്തു; ധർമ്മത്തെ ഏറ്റവും പ്രിയങ്കരമായി പാലിക്കുന്നവൻ, ചെയ്യേണ്ടതെന്തെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.
തസ്യേങ്ഗിതജ്ഞോ ബീഭത്സുഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ। സംവിവര്തയിഷുഃ കാമം പാവകാത്പാകശാസനിഃ
അവന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി, ആയുധങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ, അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള വജ്രംപോലെ ആ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.
പ്രാപ്തം പ്രാപ്യ ധനുഃ ശ്രേഷ്ഠമക്ഷയ്യൌ ച മഹേഷുധീ। രഥം ധ്വജം സഭാം ചൈവ യുധിഷ്ഠിരമഭാഷത
ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ലും, അക്ഷയമായ അമ്പുകളും, ശക്തമായ രഥവും, പതാകയും, സഭയും ലഭിച്ച ശേഷം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സംസാരിച്ചു.
ധനുരസ്ത്രം ശരാ വീര്യം പക്ഷോ ഭൂമിര്യശോ ബലമ്। പ്രാപ്തമേതന്മയാ രാജന്ദുഷ്പ്രാപം യദഭീപ്സിതമ്
രാജാവേ, വില്ലും, അസ്ത്രങ്ങളും, അമ്പുകളും, വീരത്വവും, സഹായികളും, ഭൂമിയും, പ്രശസ്തിയും, ബലവും—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ പ്രാപിച്ചു. പലർക്കും പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നതുമായവയാണ് ഇവ.
തസ്യ കൃത്യമഹം മന്യേ കോശസ്യ പരിവര്ധനമ്। കരമാഹാരയിഷ്യാമി രാജ്ഞഃ സര്വാന്നൃപോത്തമ
രാജാവേ, ധനശേഖരം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് എന്റെ കടമയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് നികുതി ശേഖരിച്ച് നിന്റെ ധനശേഖരം കൂട്ടാം.
വിജയായ പ്രയാസ്യാമി ദിശം ധനദപാലിതാമ്। തിഥാവഥ മുഹൂര്തേ ച നക്ഷത്രേ ചാഭിപൂജിതേ
സമ്പത്തിന്റെ ദേവൻ കാവലിരിക്കുന്ന ദിക്കിലേക്ക് വിജയത്തിനായി ഞാൻ പുറപ്പെടും. ഉത്തമമായ തിഥിയും മുഹൂർത്തവും നക്ഷത്രവും കാത്ത് ഞാൻ യാത്ര തുടങ്ങും.
ധനഞ്ജയവചഃ ശ്രുത്വാ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ സ്നിഗ്ധഗമ്ഭീരനാദിന്യാം തം ഗിരാ പ്രത്യഭാഷത
ധനഞ്ജയന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, സ്നേഹവും ഗൗരവവും നിറഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
സ്വസ്തി വാച്യാര്ഹതോ വിപ്രാന്പ്രയാഹി ഭരതര്ഷഭ। ദുര്ഹൃദാമപ്രഹര്ഷായ സുഹൃദാം നന്ദനായ ച
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായോ, യോഗ്യരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് അനുഗ്രഹം വാങ്ങി യാത്രതിരിക്കൂ. ശത്രുക്കൾക്ക് നിരാശയും സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് സന്തോഷവും നൽകാൻ നീ പോകണം.
വിജയസ്തേ ധ്രുവം പാര്ഥ പ്രിയം കാമമവാപ്സ്യസി। ഇത്യുക്തഃ പ്രയയൌ പാര്ഥഃ സൈന്യേന മഹതാ വൃതഃ
പാർഥാ, വിജയം നിനക്ക് ഉറപ്പാണ്; നീ ആഗ്രഹിച്ചതു നേടും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം പാർഥൻ വലിയ സൈന്യത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
അഗ്നിദത്തേന ദിവ്യേന രഥേനാദ്ഭുതകര്മണാ। തഥൈവ ഭീമസേനോഽപി യമൌ ച പുരുഷര്ഷഭൌ
അഗ്നി നൽകിയ അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യരഥത്തിൽ, ഭീമസേനനും, യമപുത്രന്മാരായ ഇരുവരും, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായവരും യാത്രയായി.
സസൈന്യാഃ പ്രയയുഃ സര്വേ ധര്മരാജേന പൂജിതാഃ। ദിശം ധനപതേരിഷ്ടാമജയത്പാകശാസനിഃ
ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ആദരപൂർവ്വം യാത്രയയച്ച എല്ലാ സൈന്യങ്ങളും പുറപ്പെട്ടു. വജ്രധാരിയായവൻ സമ്പത്തിന്റെ ദേവന്റെ ഇഷ്ടദിക്കിൽ വിജയം നേടി.
ഭീമസേനസ്തഥാ പ്രാചീം സഹദേവസ്തു ദക്ഷിണാമ്। പ്രതീചീം നകുലോ രാജന്ദിശം വ്യജയതാസ്ത്രവിത്
ഭീമസേനൻ കിഴക്കേ ദിക്കിലും, സഹദേവൻ തെക്കേ ദിക്കിലും, നകുലൻ പടിഞ്ഞാറേ ദിക്കിലും, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജാവായവൻ തന്റെ ദിക്കിലും ജയിച്ചു.
ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥമധ്യസ്ഥോ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ആസീത്പരമയാ ലക്ഷ്മ്യാ സുഹൃദ്ഗണവൃതഃ പ്രഭുഃ
ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിന്റെ നടുവിൽ, ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, പരമമായ ഐശ്വര്യത്തോടും സുഹൃത്തുക്കളുടെ കൂട്ടത്തോടെയും വസിച്ചു.
ദിശാമഭിജയം ബ്രഹ്മന്വിസ്തരേണാനുകീര്തയ। ന ഹി തൃപ്യാമി പൂര്വേഷാം ശൃണ്വാനശ്ചരിതം മഹത്
ബ്രാഹ്മണനേ, ദിക്കുകളുടെ വിജയം വിശദമായി പറയൂ. പുരാതനരുടെ മഹത്തായ കഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് ഒരിക്കലും തൃപ്തിയില്ല.
ധനഞ്ജയസ്യ വക്ഷ്യാമി വിജയം പൂര്വമേവ തേ। യൌഗപദ്യേന പാര്ഥൈര്ഹി നിര്ജിതേയം വസുന്ധരാ
പണ്ടവന്മാർ ഒരേസമയം ഭൂമിയെ ജയിച്ചുവെന്നതുകൊണ്ട്, ആദ്യം ഞാൻ ധനഞ്ജയന്റെ വിജയത്തെക്കുറിച്ച് പറയാം.
അവാപ്യ രാജാ രാജ്യാര്ധം കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। മഹത്ത്വേ രാജശബ്ദസ്യ മനശ്ചക്രേ മഹാമനാഃ
കുന്തീപുതനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, രാജ്യം പകുതി ലഭിച്ച ശേഷം, രാജത്വത്തിന്റെ മഹത്വം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
തദാ ക്ഷാത്രം വിദിത്വാഽസ്യ പൃഥിവീവിജയം പ്രതി। അമര്ഷാത്പാര്ഥിവേന്ദ്രാണാം തം സമേയായ വാരയത്
അവൻ ഭൂമിജയത്തിനായി രാജകീയ ശക്തി പ്രാപിച്ചെന്നറിഞ്ഞ രാജാക്കന്മാർ, അസൂയകൊണ്ട് ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് അവനെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചു.
തത്സമേത്യ ഭുവഃ ക്ഷാത്രം രഥനാഗാശ്വപത്തിമത്। അഭ്യയാത്പാര്ഥിവം ജിഷ്ണും മോഘം കര്തും ജനാധിപ
അങ്ങിനെ, ചക്രവർത്തിയുടെ സൈന്യങ്ങൾ—രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, പദാതികൾ എന്നിവയോടെ—വിജയിയായ രാജകുമാരനെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഒരുമിച്ചു മുന്നേറി.
തത്പാര്ഥഃ പാര്ഥിവം ക്ഷാത്രം യുയുത്സും പരമാഹവേ। പ്രത്യുദ്യയൌ മഹാബാഹുസ്തരസാ പാകശാസനിഃ
അപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ പാർഥൻ, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന രാജസൈന്യത്തെ വേഗത്തിൽ നേരിട്ടു.
തദ്ഭഗ്രം പാര്ഥിവം ക്ഷാത്രം പാര്ഥേനാക്ലിഷ്ടകര്മണാ। വായുനേവ ഘനാനീകം തൂലീഭൂതം യയൌ ദിശഃ
പാർഥന്റെ കൃത്യങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ആ രാജസൈന്യം തകർന്നു, കാറ്റ് മേഘക്കൂട്ടങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പിരിഞ്ഞു പോയി.
തജ്ജിത്വാ പാര്ഥിവം ക്ഷാത്രം സമരേ പരവീരഹാ। യയൌ തദാ വശേ കര്തുമുദീചീം പാണ്ഡുനന്ദനഃ
ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കി, പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ അർജുനൻ, അന്നേരം ഉത്തരഭാഗങ്ങൾ തന്റെ അധികാരത്തിൽ കൊണ്ടുവരാൻ മുന്നോട്ട് പോയി.
പൂര്വം കുലിങ്ഗവിഷയേ വശേ ചക്രേ മഹീപതിമ്। ധനഞ്ജയോ മഹാബാഹുര്നാതിതീവ്രേണ കര്മണാ
ആദ്യം കുലിംഗ ദേശത്തിലെ രാജാവിനെ, ശക്തനായ ധനഞ്ജയൻ അത്ര കഠിനതയില്ലാത്ത രീതിയിൽ കീഴടക്കി.
തേനൈവ സഹിതഃ പ്രായാജ്ജിഷ്ണുഃ സാല്വപുരം പ്രതി। സ സാല്വപുരമാസാദ്യ സാല്വരാജം ധനഞ്ജയടഃ
അവനോടൊപ്പം ജിഷ്ണു സാൽവപുരത്തേക്ക് യാത്രയായി; അവിടെ എത്തി ധനഞ്ജയൻ സാൽവരാജാവിനെ നേരിട്ടു.
വിക്രമേണോഗ്രധന്വാനം വശേ ചക്രേ മഹാമനാഃ। തം പാര്ഥഃ സഹസാ ജിത്വാ ദ്യുമത്സേനം മഹീശ്വരമ്
വീര്യത്തോടെ, മഹാത്മാവായ അർജുനൻ ഉഗ്രമായ അമ്പെയ്ത്തുകാരനെ കീഴടക്കി; അതുപോലെ ദ്യുമത്സേന എന്ന ഭൂമിയുടെ രാജാവിനെയും അർജുനൻ വേഗത്തിൽ ജയിച്ചു.
കൃത്വാ സ സൈനികം പ്രായാത്കടദേശമരിന്ദമഃ। തത്ര പാര്ഥോ രണേ ജിഷ്ണുഃ സുനാഭം വസുധാധിപമ്
അങ്ങനെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം അർജുനൻ കടദേശത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ സൂനാഭ എന്ന രാജാവിനെ അർജുനൻ കീഴടക്കി.
വിക്രമേണ വശേ കൃത്വാ കൃതവാനനുസൈനികമ്। ഏതേന സഹിതോ രാജന്സവ്യസാചീ പരന്തപഃ
വീര്യത്തോടെ സൂനാഭനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും കീഴടക്കി; അവനോടൊപ്പം അർജുനൻ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.