യത്ര ദീര്ഘതമാ നാമ ഋഷിഃ പരമന്ത്രിതഃ'। ശൂദ്രായാം ഗൌതമോ യത്ര മഹാത്മാ സംശിതവ്രതഃ। ഔശീനര്യാമജനയത്കാക്ഷീവാദ്യാന്സുതാന്മുനിഃ
ഇവിടെയാണ് ദീർഘതമസ് എന്ന മഹർഷി, മന്ത്രശക്തിയിൽ പ്രഗത്ഭനായവൻ, ഉഷീനര ദേശത്തിലെ ഒരു ശൂദ്രസ്ത്രീയുമായി ഗൗതമൻ മഹാത്മാവായ കാക്ഷീവത് മുതലായ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചത്.
ഗൌതമഃ പ്രണയാത്തസ്മാദ്യഥാഽസൌ തത്ര സദ്മനി। ഭജതേ മാഗധം വംശം സ നൃപാണാമനുഗ്രഹഃ
പ്രേമത്തോടെ ഗൗതമൻ അവിടെ ആ ആലയത്തിൽ വസിക്കുന്നു; അതുവഴി മാഗധ രാജവംശത്തിന് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു.
അങ്ഗവങ്ഗാദയശ്ചൈവ രാജാനഃ സുമഹാബലാഃ। ഗൌതമക്ഷയമഭ്യേത്യ രമന്തേ സ്മ പുരാര്ജുന
അംഗ, വംഗ തുടങ്ങിയ മഹാബലശാലികളായ രാജാക്കന്മാർ, അർജുനാ, ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി നഗരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
വനരാജീസ്തു പശ്യേമാഃ പിപ്ലാനാം മനോരമാഃ। ലോഘ്രാണാം ച ശുഭാഃ പാര്ഥ ഗൌതമൌകഃ സമീപജാഃ
പാർത്താ, ഗൗതമന്റെ വാസസ്ഥലത്തിന് സമീപം മനോഹരമായ അശ്വത്ത്വൃക്ഷങ്ങളുടെ വനങ്ങളും മനോഹരമായ ലോധ്രവനങ്ങളും കാണാം.
അര്ബുദഃ ശക്രവാപീ ച പന്നഗൌ ശത്രുതാപനൌ। സ്വസ്തികസ്യാലയശ്ചാത്ര മണിനാഗസ്യ ചോത്തമഃ
ഇവിടെ അർബുദം, ഇന്ദ്രവാപി, പന്നഗൻ, ശത്രുതാപനൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള സർപ്പങ്ങൾ, സ്വസ്തികന്റെ വാസസ്ഥലവും മഹത്തായ മണിനാഗന്റെയും വാസവും ഉണ്ട്.
അപാരിഹാര്യാ മേഘാനാം മാഗധാ മനുനാ കൃതാഃ। കൌശികോ മണിമാംശ്ചൈവ ചക്രാതേ ചാപ്യനുഗ്രഹമ്
മാനു നിർമ്മിച്ച മാഗധ കോട്ടകൾ മേഘങ്ങൾക്കു പോലും അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയാത്തവയാണ്; കൗശികനും മണിമാനും ഇവിടെയെത്തി അനുഗ്രഹം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
പാണ്ഡരേ വിപുലേ ചൈവ തഥാ വാരാഹകേഽപി ച। ചൈത്യകേ ചജ ഗിരിശ്രേഷ്ഠേ മാദങ്ഗേ ച ശിലോച്ചയേ
പാണ്ടര എന്ന വിശാലമായ പർവ്വതത്തിലും, വാരാഹകത്തിലും, ചൈത്യകത്തിലും, മഹത്തായ മാദംഗ പർവ്വതത്തിലും, ശിലകളാൽ നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിലും—
ഏതേഷു പര്വതേന്ദ്രേഷു സര്വസിദ്ധസമാലയാഃ। യതീനാമാശ്രമാശ്ചൈവ മുനീനാം ച മഹാത്മനാമ്
ഈ പ്രധാന പർവ്വതങ്ങളിൽ എല്ലാം സിദ്ധന്മാരാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മഹാത്മാക്കളായ യതികളും മുനികളും അവിടങ്ങളിൽ ആശ്രമങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
വൃഷഭസ്യ തമാലസ്യ മഹാവീര്യസ്യ വൈ തഥാ। ഗന്ധര്വരക്ഷസാം ചൈവ നാഗാനാം ച തഥാഽഽലയാഃ
വലിയ വീര്യശാലിയായ വൃഷഭനും തമാലനും, കൂടാതെ ഗന്ധർവന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും നാഗന്മാരുടെയും വാസസ്ഥലങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്.
കക്ഷീവതസ്തപോവീര്യാത്തപോദാ ഇതി വിശ്രുതാഃ। പുണ്യതീര്ഥാശ്ച തേ സര്വേ സിദ്ധാനാം ചൈവ കീര്തിതാഃ। മണേശ്ച ദര്ശനാദേവ ഭദ്രം ശിവമവാപ്നുയാത്
കക്ഷീവതിന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ഇവയെല്ലാം തപോദാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്; ഇവയെല്ലാം സിദ്ധന്മാർക്ക് പുണ്യമായ തീർഥങ്ങളാണ്. മാണിക്യം കണ്ടു മാത്രം ശുഭവും ക്ഷേമവും ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം പ്രാപ്യ പുരം രമ്യം ദുരാധര്പം സമന്തതഃ।। അര്ഥസിദ്ധിം ത്വനുപമാം ജരാസന്ധോഽഭിമന്യതേ
ഇങ്ങനെ ആ മനോഹരവും ആരും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത നഗരത്തിലെത്തിയ ജരാസന്ധൻ അപരിമിതമായ വിജയമുണ്ടായെന്നു കരുതിച്ചു.
ഏവമുക്ത്വാ തതഃ സര്വേ ഭ്രാതരോ വിപുലൌജസഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും—
വാര്ഷ്ണേയഃ പാണ്ഡവൌ ചൈവ പ്രതസ്ഥുര്മാഗധം പുരമ്। ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനോപേതം ചാതുര്വര്ണ്യസമാകുലമ്
വാർഷ്ണേയനും രണ്ട് പാണ്ഡവന്മാരും സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ, നാലു വർണ്ണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മാഗധ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സ്ഫീതോത്സവമനാധൃഷ്യമാസേദുശ്ച ഗിരിവ്രജതമ്। തതോ ദ്വാരമനാസാദ്യ പുരസ്യ ഗിരിമുച്ഛ്രിതമ്
പെരുന്നാളുകളും ഉത്സവങ്ങളും നിറഞ്ഞു ആരും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത ഗിരിവ്രജ നഗരത്തിലേക്ക് അവർ എത്തി; പിന്നീട് നഗരവാതിലിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ഉയർന്ന പർവ്വതം അവർ കണ്ടു.
ബാര്ഹദ്രഥൈഃ പൂജ്യമാനം തഥാ നഗരവാസിഭിഃ। മാഗധാനാം തു രുചിരം ചൈത്യകാന്തരമാദ്രവന്
ബാർഹദ്രഥരും നഗരവാസികളും ആദരിച്ചുകൊണ്ട്, അവർ മാഗധരുടെ മനോഹരമായ ചൈത്യവനം പ്രവേശിച്ചു.
യത്ര മാംസാദമൃഷഭമാസസാദ ബൃഹദ്രഥഃ। തം ഹത്വാ മാസതാലാഭിസ്തിസ്രോ ഭേരീകാരയത്
അവിടെ ബൃഹദ്രഥൻ മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന ഒരു കാളയെ കണ്ടു; അതിനെ കൊല്ലുകയും, അതിന്റെ മാംസം സമ്മാനമായി മൂന്ന് ഭേരികൾ അടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
സ്വപുരേ സ്ഥാപയാമാസ തേന ചാനഹ്യ ചര്മണാ। യത്ര താഃ പ്രാണദന്ഭേര്യോ ദിവ്യപുഷ്പാവചൂര്ണിതാഃ
അത് തന്റെ നഗരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ആ കാളയുടെ ചർമ്മം കൊണ്ട് ഭേരികൾ മൂടിച്ചു; അവിടെ ദിവ്യപുഷ്പങ്ങൾ ചിതറുന്ന ഭേരികൾ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
ഭങ്ക്ത്വാ ഭേരീത്രയം തേഽപി ചൈത്യപ്രാകാരമാദ്രവന്। ദ്വാരതോഽഭിമുഖാഃ സര്വേ യയുര്നാനായുധാസ്തധാ
അവർ ആ മൂന്ന് ഭേരികളും തകർത്ത ശേഷം, ചൈത്യപ്രാകാരത്തിലേക്ക് ഓടി; എല്ലാവരും വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് വാതിലിലൂടെ നേരെ മുന്നോട്ട് കയറി.
മാഗധാനാം സുരുചിരം ചൈത്യകം തം സമാദ്രവന്। ശിരസീവ സമാഘ്നന്തോ ജരാസന്ധം ജിഘാംസ്വഃ
മാഗധരുടെ അതി മനോഹരമായ ആ ചൈത്യത്തേക്കാണ് അവർ ഓടിയെത്തിയത്; ജരാസന്ധന്റെ തലയിൽ അടിക്കുന്നതുപോലെ, അവനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചായിരുന്നു.
സ്ഥിരം സുവിപുലം ശൃങ്ഗം സുമഹത്തത്പുരാതനമ്। അര്ചിതം ഗന്ധമാല്യൈശ്ച സതതം സുപ്രതിഷ്ഠിതമ്
അത് വളരെ ഉറപ്പുള്ള, വിശാലവും പുരാതനവുമായ ഒരു പർവ്വതശിഖരമായിരുന്നു; സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കളാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വിപുലൈര്ബാഹുഭിര്വീരസ്തേഽഭിഹത്യാഭ്യപാതയന്। തതസ്തേ മാഗധം ഹൃഷ്ടാഃ പുരം പ്രവിവിശുസ്തദാ
വലിയ കൈകളാൽ ആ വീരന്മാർ അതിനെ അടിച്ചു തകർത്തു; അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അവർ മാഗധ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ। ദൃഷ്ട്വാ തു ദുര്നിമിത്താനി ജരാസന്ധമദര്ശയന്
അത് നടക്കുന്ന സമയത്താണ് വേദപാരായണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ദുഷ്പ്രതികൂല സൂചനകൾ കണ്ടു, അവ ജരാസന്ധനോട് കാണിച്ചു.
പര്യുഗ്ന്യകുര്വംശ്ച നൃപം ദ്വിരദസ്ഥം പുരോഹിതാഃ। തതസ്തച്ഛാന്തയേ രാജാ ജരാസന്ധഃ പ്രതാപവാന്। ദീക്ഷിതോ നിയമസ്ഥോഽസാവുപവാസപരോഽഭവത്
രാജാവ് ആനപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുമ്പോൾ പുരോഹിതന്മാർ ശാന്തി കർമ്മങ്ങൾ നടത്തി; അതിനുശേഷം, ആ ദോഷങ്ങൾ അകറ്റാൻ ശക്തശാലിയായ ജരാസന്ധൻ വ്രതം സ്വീകരിച്ച് ഉപവാസം ആരംഭിച്ചു.
സ്നാതകവ്രതിനസ്തേ തു ബാഹുശസ്ത്രാ നിരായുധാഃ। യുയുത്സവഃ പ്രവിവിശുര്ജരാസന്ധേന ഭാരത
സ്നാതകവ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ, ആയുധങ്ങളില്ലാതെ ബാഹുപിടിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, ഭാരത, ജരാസന്ധനോടൊപ്പം പൊരുതാൻ അകത്തു കയറി.
ഭക്ഷ്യമാല്യാപണാനാം ച ദദൃശുഃ ശ്രിയമുത്തമാമ്। സ്ഫീതാം സര്വഗുണോപേതാം സര്വകാമസമൃദ്ധിനാമ്
അവിടെ ഭക്ഷ്യവും പൂമാലകളും വിൽക്കുന്ന കടകളിൽ സമ്പന്നതയുടെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ രൂപം അവർ കണ്ടു. എല്ലാത്തരം ഗുണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ സമൃദ്ധി അവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
താം തു ദൃഷ്ട്വാ സമൃദ്ധിം തേ വീഥ്യാം തസ്യാം നരോത്തമാഃ। രാജമാര്ഗേണ ഗച്ഛന്തഃ കൃഷ്ണഭീമധനഞ്ജയാഃ। ബലാദ്ഗൃഹീത്വാ മാല്യാനി മാലാകാരാന്മഹാബലാഃ
അവിടെ ആ സമൃദ്ധി കണ്ട ശേഷം, കൃഷ്ണനും ഭീമനും അർജ്ജുനനും രാജപഥത്തിലൂടെ നടന്നു. അവൻമാർ ശക്തിയോടെ പൂമാലകൾ മാലാകാരന്മാരിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തു.
കര്പൂരശൃങ്ഗം കോഷ്ഠം ച സഫലം ചാന്തരാപണേ। വൈശ്യാദ്ബലാദ്ഗൃഹീത്വാ തേ വിഹൃത്യ ച മഹാരഥാഃ
കമ്പാരവും സുഗന്ധമുള്ള കുരുമുളകും പഴങ്ങളും അകത്തുള്ള കടയിൽ നിന്ന് ഒരു വ്യാപാരിയോട് നിന്ന് ശക്തിയോടെ പിടിച്ചെടുത്ത്, ആ മഹാശക്തന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ നടന്നു.
വിരാഗവസനാഃ സര്വേ സ്രഗ്വിണോ മൃഷ്ടകുണ്ഡലാഃ। നിവേശനമഥാജഗ്മുര്ജരാസന്ധസ്യ ധീമതഃ
അവർ എല്ലാവരും മങ്ങിയ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചും പൂമാലകളും തിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലങ്ങളും അണിഞ്ഞും, ജരാസന്ധൻ എന്ന ബുദ്ധിമാൻ രാജാവിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് കയറി.
ഗോവാസമിവ വീക്ഷന്തഃ സിംഹാ ഹൈമവതാ യഥാ। ശാലസ്തമ്ഭനിഭാസ്തേഷാം ചന്ദനാഗുരുരൂഷിതാഃ
അവർ പശുവിന്റെ തോടുപോലെയുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചും, ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നുള്ള സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നിച്ചു. അവരുടെ കൈകൾ ശാലമരത്തിന്റെ തണ്ടുപോലെയും, ചന്ദനം അഗരു മുതലായ സുഗന്ധവസ്തുക്കളാൽ മണക്കുന്നവയുമായിരുന്നു.
അശോഭന്ത മഹാരാജ ബാഹവോ യുദ്ധശാലിനാമ്। താന്ദൃഷ്ട്വാ ദ്വിരദപ്രഖ്യാഞ്ശാലസ്കന്ദാനിവോദ്ഗതാന്
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അവരുടെ കൈകൾ ആനയുടെ തണ്ടുകൾ പോലെ ശാലമരത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നതുപോലെ ദീപ്തിയായി തെളിഞ്ഞു.