ന ച വംശകരഃ പുത്രസ്തസ്യാജായത കശ്ചന। മങ്ഗലൈര്ബഭിര്ഹോമൈഃ പുത്രകാമാഭിരിഷ്ടിഭിഃ
അവന് വംശം തുടരാന് ഒരു മകനും ജനിച്ചില്ല, മകനുണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച് അനേകം ശുഭകര്മ്മങ്ങളും ഹോമങ്ങളും ചെയ്തു കഴിഞ്ഞിട്ടും.
നാസസാദ നൃപശ്രേഷ്ഠഃ പുത്രം കുലവിവര്ധനമ്। സ ഭാര്യാഭ്യാം ച സഹിതോ നിര്വേദമഗമദ്ധൃശമ്
ആ രാജാക്കന് കുടുംബം വളരാന് ഒരു മകനും ലഭിച്ചില്ല; ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അവന് ആഴമായ വിഷാദത്തിലായി.
രാജ്യം ചാപി പരിത്യജ്യ തപോവനമഥാശ്രയത്। ' വാര്യമാണഃ പ്രകൃതിഭിര്നൃപഭക്ത്യാ വിശാമ്പതേ
അവന് രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് വനം ശരണമായി. പ്രജകള് ഭക്തിയോടെ തടഞ്ഞിട്ടും അവന് സന്ന്യാസ ജീവിതം സ്വീകരിച്ചു.
അഥ കാക്ഷീവതഃ പുത്രം ഗൌതമസ്യ മഹാത്മനഃ।। ശുശ്രാവ തപസി ശ്രേഷ്ഠമുദാരം ചണ്ഡകൌശികമ്
അപ്പോള് കാക്ഷീവതനും ഗൗതമനും ആയ മഹാത്മാവായ ചണ്ഡകൗശികന് എന്ന മഹാതപസ്സിയെക്കുറിച്ച് അവന് കേട്ടു.
യദൃച്ഛയാഽഽഗതം തം തു വൃക്ഷമൂലമുപാശ്രിതമ്। പത്നീഭ്യാം സഹിതോ രാജാ സര്വയത്നൈരതോഷയത്
അവിടേക്ക് യാദൃശ്ചികമായി എത്തിയ ആ മഹാത്മാവ് ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടില് വിശ്രമിച്ചു. രാജാവും ഭാര്യമാരും എല്ലാ വിധത്തിലും അദ്ദേഹത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കാന് ശ്രമിച്ചു.
ബൃഹദ്രഥം ച സ ഋഷിര്യഥാവച്ചാഭ്യനന്ദത। ' ഉപവിഷ്ടഃ സ തേനാഥ അനുജ്ഞാതോ മഹാത്മനാ
ആ മഹാത്മാവ് ബ്രഹദ്രഥനെ യഥാവിധി സ്വീകരിച്ചു; ഇരുവരും കൂടെ ഇരുന്നപ്പോള് മഹാത്മാവ് അനുമതി നല്കി.
തമപൃച്ഛത്തദാ വിപ്രഃ കിമാഗമനമിത്യഥ। വിപ്രൈരനുഗതസ്യൈവ പത്നീഭ്യാം സഹിതസ്യ ച
അപ്പോള് ആ മഹാത്മാവ് രാജാവിനോട്, 'നിങ്ങള് ഇവിടെ വരാനുള്ള കാരണം എന്ത്?' എന്ന് ചോദിച്ചു. ബ്രാഹ്മണന്മാരും ഭാര്യമാരും കൂടെ ഇരുന്ന് രാജാവ് അവന്റെ മുമ്പില് ഇരുന്നു.
സ ഉവാച മുനിം രാജാ ഭഗവന്നാസ്തി മേ സുതഃ। അപുത്രസ്യ തു രാജ്യേന വൃദ്ധത്വേ കിം പ്രയോജനമ്
രാജാവ് മഹാത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവന്, എനിക്ക് മകനില്ല; മകനില്ലാത്തവന്แก่ രാജ്യം എന്തിന്?'
സോഽഹം തപശ്ചരിഷ്യാമി പത്നീഭ്യാം സഹിതോ വനേ। നാപ്രജസ്യ മുനേ കിര്തിഃ സ്വധാ ചൈവാക്ഷയാ ഭവേത്। ഏവമുക്തഃ സ രാജ്ഞാ തു മുനിഃ കാരുണ്യമാഗതഃ
'അതുകൊണ്ട്, ഞാന് ഭാര്യമാരോടൊപ്പം വനത്തില് തപസ്സു ചെയ്യാന് പോകുന്നു; മഹാത്മാ, മകനില്ലാത്തവന്ക്ക് neither പ്രശസ്തിയും nor ശാശ്വതമായ പിതൃകര്മ്മങ്ങളും ഉണ്ടാവില്ല.' രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട മഹാത്മാവിന് കരുണ തോന്നി.
തമബ്രവീത്സത്യധൃതിഃ സത്യവാഗൃഷിസത്തമഃ। പരിതുഷ്ടോഽസ്മി രാജേന്ദ്ര വരം വരയ സുവ്രത
സത്യവാനായ മഹാത്മാവ് പറഞ്ഞു: 'രാജാധിരാജാ, ഞാന് സന്തോഷവാനാണ്; നീ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ, ധര്മ്മനിഷ്ഠനായവനേ.'
തതഃ സഭാര്യഃ പ്രണതസ്തമുവാച ബൃഹദ്രഥഃ। പുത്രദര്ശനനൈരാശ്യാദ്ബാഷ്പസന്ദിഗ്ധയാ ഗിരാ
അതിനുശേഷം ബ്രഹദ്രഥന് ഭാര്യമാരോടൊപ്പം നമസ്കരിച്ചു, മകനെ കാണാനുള്ള പ്രതീക്ഷ നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് കണ്ണീര് നിറഞ്ഞ സ്വരത്തില് സംസാരിച്ചു.
ഭഗവന് രാജ്യമുത്സൃജ്യ പ്രസ്ഥിതസ്യ തപോവനമ്। കിം വരേണാല്പഭാഗ്യസ്യ കിം രാജ്യേനാപ്രജസ്യ മേ
'ഭഗവന്, രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് തപോവനത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്ന എനിക്ക്, ഈ ദൗര്ഭാഗ്യത്തിനിടയില് ഒരു വരം എന്തിന്, മകനില്ലാത്തവന് രാജ്യം എന്തിന്?'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ മുനിര്ധ്യാനമഗമന്ക്ഷുഭിതേന്ദ്രിയഃ। തസ്യൈവ ചാമ്രവൃക്ഷസ്യ ഛായായാം സമുപാവിശത
ഇത് കേട്ട മഹാത്മാവ് മനസ്സില് ആഴമായി ധ്യാനത്തിലേര്ന്നു, മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അലമുറയോടെ, ആ ആമ്പഴ വൃക്ഷത്തിന്റെ തണലില് ഇരുന്നു.
തസ്യോപവിഷ്ടസ്യ മുനേരുത്സങ്ഗേ നിപപാത ഹ। അവാനമശുകാദഷ്ടമേകമാമ്രഫലം കില
അവിടെ ഇരുന്ന മഹാത്മാവിന്റെ മടിയില് ഒരു വണ്ടി കടിച്ച പാകം വന്ന ആമ്പഴം വീണു.
തത്പ്രഗൃഹ്യ മുനിശ്രേഷ്ഠോ ഹൃദയേനാഭിമന്ത്ര്യ ച। രാജ്ഞേ ദദാവപ്രതിമം പുത്രസമ്പ്രാപ്തികാരണമ്
അത് എടുത്ത മഹാത്മാവ് ഹൃദയപൂര്വം ആശീര്വദിച്ച് രാജാവിന് നല്കി; മകനു ജന്മം ലഭിക്കാന് അതു അപൂര്വമായ ഒരു മാര്ഗ്ഗമായിരുന്നു.
ഉവാച ച മഹാപ്രാജ്ഞസ്തം രാജാനം മഹാമുനിഃ। ഗച്ഛ രാജന്കൃതാര്ഥോഽസി നിവര്തസ്വ നരാധിപ
മഹാപണ്ഡിതനായ മഹാത്മാവ് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിന്റെ ആഗ്രഹം പൂര്ത്തിയായി; നീ മടങ്ങിപ്പോകൂ.'
ഏഷ തേ തനയോ രാജന്മാ തപേഹ തപോവനേ। പ്രജാഃ പാലയ ധര്മേണ ഏവ ധര്മോ മഹീക്ഷിതാമ്
'രാജാവേ, ഇതാണ് നിന്റെ മകന്; വനത്തില് തപസ്സു ചെയ്യേണ്ടതില്ല. നീ നിന്റെ ജനങ്ങളെ ധര്മ്മത്തോടെ ഭരിക്കണം; അതാണ് രാജാക്കന്മാരുടെ കര്ത്തവ്യം.'
യജസ്വ വിവിധൈര്യജ്ഞൈരിന്ദ്രം തര്പയ ചേന്ദുനാ। പുത്രം രാജ്യേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ തത ആശ്രമമാവ്രജ
'നാനാ യാഗങ്ങള് നടത്തി ഇന്ദ്രനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തൂ; മകനെ രാജസിംഹാസനത്തില് സ്ഥാപിച്ച ശേഷം ആശ്രമത്തിലേക്ക് വരിക.'
അഷ്ടൌ വരാന്പ്രയച്ഛാമി തവ പുത്രസ്യ പാര്ഥിവ। ബ്രഹ്മണ്യത്വമജേയത്വം യുദ്ധേഷു ച തഥാ മതിഃ
രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ മകനിന് എട്ട് അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നു: ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുള്ള ഭക്തി, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്ത ശക്തി, യുദ്ധത്തിൽ ബുദ്ധി,
പ്രിയാതിഥേയതാം ചൈവ ദീനാനാമന്വവേക്ഷണമ്। തഥാ ബലം ച സുഭഹല്ലോകേ കീര്തി ച ശാശ്വതീമ്
അതുപോലെ അതിഥികൾക്ക് ആദരവു, ദുർബലരോടുള്ള കരുണ, വലിയ ബലം, ലോകത്തിൽ സ്ഥിരമായ പ്രശസ്തി,
അനുരാഗം പ്രജാനാം ചേത്യേവമഷ്ടൌ വരാന്നൃപ। ഗച്ഛ ത്വം കൃതകൃത്യോഽസി നിവര്തസ്വ ജനാധിപ
ജനങ്ങളുടെ സ്നേഹവും — ഇതാണ് ആ എട്ട് അനുഗ്രഹങ്ങൾ, രാജാവേ. ഇനി നീ നിർവൃതനായി മടങ്ങൂ, ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയായ രാജാവേ.
അനുജ്ഞാതഃ സ ഋഷിണാ പത്നീഭ്യാം സഹിതോ നൃപഃ। പൌരൈരനുഗതശ്ചാപി വിവേശ സ്വപുരം തതഃ
മഹർഷിയുടെ അനുമതിയോടെ രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം, നഗരവാസികൾ കൂടെ, സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
യഥാസമയമാജ്ഞായ തദാ സ നൃപസത്തമഃ। ദ്വാഭ്യാമേകം ഫലം പ്രാദാത്പത്നീഭ്യാം ഭരതര്ഷഭ
ശരിയായ സമയമെന്നു മനസ്സിലാക്കി, ആ മഹാനായ രാജാവ് തന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാർക്ക് ഒരു പഴം നൽകി.
മുനേശ്ച ബഹുമാനേന കാലസ്യ ച വിപര്യയാത്। തേ തദാമ്രം ദ്വിധാ കൃത്വാ ഭക്ഷയാമാസതുഃ ശുഭേ
മഹർഷിയോടുള്ള വലിയ ആദരവും സമയത്തിന്റെ മാറ്റവും കണക്കിലെടുത്ത്, ആ രണ്ടു സുന്ദരികൾ ആ മാങ്ങയെ രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ഭക്ഷിച്ചു.
തയോഃ സമഭവദ്ഗര്ഭഃ ഫലപ്രാശനസമ്ഭവഃ। തേ ച ദൃഷ്ട്വാ സ നൃപതിഃ പരാം മുദമവാപ ഹ
അവൾകൾ ആ പഴം കഴിച്ചതിനാൽ ഇരുവർക്കും ഗർഭം ഉണ്ടായി; ഇത് കണ്ട രാജാവ് അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
അഥ കാലേ മഹാപ്രാജ്ഞ യഥാസമയമാഗതേ। ജായേതാമുഭേ രാജഞ്ശരീരശകലേ തദാ
ശരിയായ സമയത്ത്, മഹാപണ്ഡിതനായ രാജാവേ, ആ രണ്ടു രാജ്ഞികളും ഓരോ ശരീരഭാഗം വീതം പ്രസവിച്ചു.
ഏകാക്ഷിബാഹുചരണേ അര്ധോദരമുഖസ്ഫിചേ। ദൃഷ്ട്വാ ശരീരശകലേ പ്രവേപതുരുഭേ ഭൃശമ്
ഓരോ ഭാഗത്തിനും ഒരു കണ്ണ്, ഒരു കൈ, ഒരു കാൽ, അര വയറ്, അര വായ്, അര ചുമ്മൽ എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു; ഈ ശരീരഭാഗങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ ഇരുവരും ഭയത്തോടെ വിറച്ചു.
ഉദ്വിഗ്രേ സഹ സംമന്ത്ര്യ തേ ഭഗിത്യൌ തദാഽബലേ। സജീവേ പ്രാണിശകലേ തത്യജാതേ സുദുഃഖിതേ
വളരെ വിഷമിച്ച അവൾകൾ തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു, അതീവ ദുഃഖത്തോടെ ജീവിച്ചിരുന്ന ആ ശരീരഭാഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തയോര്ധാത്ര്യൌ സുസംവീതേ കൃത്വാ തേ ഗര്ഭസമ്പ്ലവേ। നിര്ഗമ്യാന്തഃ പുരദ്വാരാത്സമുത്സൃജ്യാഭിജഗ്മതുഃ
അവരുടെ ദായമാർ ആ കുഞ്ഞുങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി പൊതിഞ്ഞ്, നഗരത്തിന്റെ അകത്തെ വാതിലിലൂടെ പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി അവിടെ വിട്ടു.
ദുകൂലാഭ്യാം സുസഞ്ഛന്നേ പാണ്ഡരാഭ്യാമുഭേ തദാ। അജ്ഞാതേ കസ്യചിത്തേ തു ജഹതുസ്തേ ചതുഷ്പഥേ
അപ്പോൾ ആ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളും വെള്ള വസ്ത്രത്തിൽ നന്നായി പൊതിഞ്ഞ്, ആരും അറിയാതെ, നാലുവഴിച്ചെത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു.