അഭിഭൂയ ശ്രിയം തേഷാം കുലാനാമഭിഷേചിതഃ। സ്ഥിതോ മൂര്ധ്നി നരേന്ദ്രാണാമോജസാഽഽക്രമ്യ സര്വശഃ
അവൻ ആ വംശങ്ങളുടെ ഐശ്വര്യം കീഴടക്കി, അഭിഷിക്തനായി. തന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും തലയിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചു.
സോഽവനീം മധ്യമാം ഭുക്ത്വാ മിഥോ ഭേദമമന്യത। പ്രഭുര്യസ്തു പരോ രാജാ യസ്മിന്നേകവശേ ജഗത്
അവൻ ഭൂമിയുടെ നടുവിൽ ആസ്വദിച്ച്, തമ്മിൽ ഭേദം വരുത്താൻ ആലോചിച്ചു. എന്നാൽ, ലോകം ഒരാളുടെ അധികാരത്തിൽ ഒന്നാകുമ്പോൾ ആ രാജാവാണ് പരമാധികാരി.
സ സാമ്രാജ്യം മഹാരാജ പ്രാപ്തോ ഭവതി യോഗതഃ। തം സ രാജാ ജരാസന്ധം സംശ്രിത്യ കില സര്വശഃ
രാജാവേ, അവൻ ജരാസന്ധനോടൊപ്പം ചേർന്ന് സാമ്രാജ്യം നേടുകയുണ്ടായി; ആ രാജാവായ ജരാസന്ധനിൽ അവൻ മുഴുവൻ ആശ്രയിച്ചു.
രാജന്സേനാപതിര്ജാതഃ ശിശുപാലഃ പ്രതാപവാന്। തമേവ ച മഹാരാജ ശിഷ്യവത്സമുപസ്ഥിതഃ
ശിശുപാലൻ, ശക്തിയും പ്രതാപവും ഉള്ളവൻ, അവന്റെ സൈന്യാധിപതിയായി; രാജാവേ, ശിഷ്യന്റെ ഭക്തിയോടെ അവനോടു ചേർന്നു.
വക്രഃ കരൂഷാധിപതിര്മായായോധീ മഹാബലഃ।। അപരൌ ച മഹാവീര്യൌ മഹാത്മാനൌ സമാശ്രിതൌ
കരൂഷരാജാവായ വക്രൻ, മഹാശക്തിയും മായായുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ളവൻ, കൂടെ രണ്ടു മഹാവീരന്മാരും മഹാത്മാക്കളും അവനിൽ ആശ്രയം തേടി.
ജരാസന്ധം മഹാവീര്യം തൌ ഹിംസഡിമ്ബികാവുഭൌ। വക്രദന്തഃ കരൂഷസ്യ കരഭോ മേഘവാഹനഃ। മൂര്ധ്നാ ദിവ്യം മണിം ബിഭ്രദ്യമദ്ഭുതമണിം വിദുഃ
ഹംസനും ഡിംഭകനും, ഇരുവരും മഹാവീരന്മാർ, അതി ശക്തനായ ജരാസന്ധനോടൊപ്പം ചേർന്നു; കരൂഷരാജാവായ വക്രദന്തൻ, കരഭൻ, മേഘവാഹനൻ എന്നിവരൊക്കെയും തലയിൽ അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യമണിയുമായി പ്രശസ്തരാണ്.
മരും ച നരകം ചൈവ ശാസ്തി യോ യവനാധിപഃ। അപര്യന്തബലോ രാജാ പ്രതീച്യാം വരുണോ യഥാ
യവനരാജാവ്, അതിരില്ലാത്ത ശക്തിയുള്ളവൻ, പടിഞ്ഞാറ് വരുണനെപ്പോലെ, മരുവിനെയും നരകത്തെയും ഭരിക്കുന്നു.
ഭഗദത്തോ മഹാരാജ വൃദ്ധസ്തവ പിതുഃ സഖാ। സ വാചാ പ്രണതസ്തസ്യ കര്മണാ ച വിശേഷതഃ
ഭഗദത്തൻ, രാജാവേ, വൃദ്ധനും നിന്റെ പിതാവിന്റെ സുഹൃത്തും ആകുന്നു; വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും അവനെ പ്രത്യേകമായി ആദരിച്ചു.
സ്നേഹബദ്ധശ്ച മനസാ പിതൃവദ്ഭക്തിമാംസ്ത്വയി। പ്രതീച്യാം ദക്ഷിണം ചാന്തം പൃഥിവ്യാഃ പ്രതി യോ നൃപഃ
ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹബന്ധംകൊണ്ട്, പിതാവിനെപ്പോലെ ഭക്തിയോടെ നിന്നോടു ചേർന്നവൻ, പടിഞ്ഞാറും തെക്കും ഭൂമിയുടെ അറ്റം ഭരിക്കുന്ന രാജാവാണ്.
മാതുലോ ഭവതഃ ശൂരഃ പുരുജിത്കുന്തിവര്ധനഃ। സ തേ സന്നിതിമാനേകഃ സ്നേഹതഃ ശത്രുസൂദനഃ
നിന്റെ മാതുലനായ വീരനായ പുരുജിത് കുന്തിവർദ്ധനൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, അനേകം കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം സ്നേഹത്താൽ നിന്നോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു.
ജരാസന്ധം ഗതസ്ത്വേവ പുരാ യോ ന മയാ ഹതഃ। പുരുഷോത്തമവിജ്ഞാതോ യോസൌ ചേദിഷു ദുര്മതിഃ
ജരാസന്ധനോടു പോയി, എങ്കിൽ ഞാൻ കൊല്ലാതിരുന്ന, ചേദികളിൽ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള പുരുഷോത്തമൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ ആണവൻ.
ആത്മാനം പ്രതിജാനാതി ലോകേഽസ്മിന്പുരുഷോത്തമമ്। ആദത്തേ സതതം മോഹാദ്യഃ സ ചിഹ്നം ച മാമകമ്
ഇവൻ ഈ ലോകത്ത് തന്നെ പരമപുരുഷനെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; അവൻ ഭ്രമത്തിൽ എപ്പോഴും എന്റെ ചിഹ്നം തന്നെ സ്വന്തമാക്കുന്നു.
വങ്ഗപുണ്ഡ്രകിരാതേഷു രാജാ ബലസമന്വിതഃ। പൌണ്ഡ്രകോ വാസുദേവേതി യോസൌ ലോകേഽഭിവിശ്രുതഃ
വംഗരും പുണ്ഡ്രരും കിരാതരും ഇടയിൽ ശക്തിയുള്ള രാജാവായ പൗണ്ഡ്രകൻ, ലോകത്ത് 'വാസുദേവൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്.
ചതുര്ഥഭാങ്മഹാരാജ ഭോജ ഇന്ദ്രസഖോ ബലീ। വിദ്യാബലാദ്യോ വ്യജയത്സ പാണ്ഡ്യക്രഥകൈശികാന്
രാജാവേ, ഇന്ദ്രന്റെ സുഹൃത്തായ ബലവാനായ ഭോജരാജാവ്, നാലാം ഭാഗം ലഭിച്ചവൻ, വിദ്യയുടെയും ശക്തിയുടെയും ബലത്തിൽ പാണ്ഡ്യന്മാരെയും ക്രഥന്മാരെയും കൈശികന്മാരെയും ജയിച്ചു.
ഭ്രാതാ തസ്യാകൃതിഃ ശൂരോ ജാമദഗ്ന്യസമോഽഭവത്। സ ഭക്തോ മാഗധം രാജാ ഭീഷ്മകഃ പരവീരഹാ
അവന്റെ സഹോദരൻ, വീരനും ജാമദഗ്ന്യനോടു സമാനനും, ഭക്തനായ മാഗധരാജാവായ ഭീഷ്മകൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനാണ്.
പ്രിയാണ്യാചരതഃ പ്രഹ്വാന്സദാ സമ്ബന്ധിനസ്തതഃ। ഭജതോ ന ഭജത്യസ്മാനപ്രിയേഷു വ്യവസ്ഥിതഃ
സഹോദരന്മാർക്കു പ്രിയമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിൽ എപ്പോഴും വിനയത്തോടെ, നമ്മെ ആദരിക്കാത്തവരെ അവൻ ആദരിക്കാറില്ല; പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
ന കുലം സബലം രാജന്നഭ്യജാനാത്തഥാഽഽത്മനഃ। പശ്യമാനോ യശോ ദീപ്തം ജരാസന്ധമുപസ്ഥിതഃ
രാജാവേ, ജരാസന്ധന്റെ പ്രകാശമുള്ള യശസ്സിനെ കണ്ടപ്പോൾ, തന്റെ ശക്തിയുള്ള വംശത്തെ അവൻ അംഗീകരിച്ചില്ല; പകരം അവനോടു ചേർന്നു.
ഉദീച്യാശ്ച തഥാ ഭോജാഃ കുലാന്യഷ്ടാദശ പ്രഭോ। ജരാസന്ധഭയാദേവ പ്രതീചീം ദിശമാസ്ഥിതാഃ
പ്രഭോ, അതുപോലെ തന്നെ, ഉത്തരഭാഗത്തുള്ള പതിനെട്ട് ഭോജകുലങ്ങൾ ജരാസന്ധന്റെ ഭയത്തിൽ പടിഞ്ഞാറ് അഭയം തേടി.
ശൂരസേനാ ഭദ്രകാരാ ബോധാഃ ശാല്വാഃ പടച്ചരാഃ। സുസ്ഥലാശ്ച സുകുട്ടാശ്ച കുലിന്ദാഃ കുന്തിഭിഃ സഹ
ശൂരസേനന്മാർ, ഭദ്രകാരന്മാർ, ബോധന്മാർ, ശാൽവന്മാർ, പടച്ചരന്മാർ, സുസ്ഥലന്മാർ, സുകുട്ടന്മാർ, കുലിന്ദന്മാർ, കൂടെ കുന്തികളുമാണ്.
ശാല്വായനാശ്ച രാജാനഃ സോദര്യാനുചരൈഃ സഹ। ദക്ഷിണാ യേ ച പഞ്ചാലാഃ പൂര്വാഃ കുന്തിഷു കോസലാഃ
ശാൽവായന രാജാക്കന്മാർ സഹോദരന്മാരോടും അനുചരന്മാരോടും കൂടി, തെക്കൻ പാഞ്ചാലന്മാരും കുന്തികളിൽ പൂർവഭാഗത്തുള്ള കോസലന്മാരും.
തഥോത്തരാം ദിശം ചാപി പരിത്യജ്യ ഭയാര്ദിതാഃ। മത്സ്യാഃ സന്ന്യസ്തപാദാശ്ച ദക്ഷിണാം ദിശമാശ്രിതാഃ
ഭയത്തിൽ വിറെച്ച്, മത്സ്യവർഗ്ഗക്കാർ വടക്കേ ദിശ വിട്ട്, കാലുകൾ പിൻവലിച്ച് തെക്കേ ദിശയിലേക്കാണ് അഭയം തേടിയത്.
തഥൈവ സര്വപഞ്ചാലാ ജരാസന്ധഭായര്ദിതാഃ। സ്വരാജ്യം സമ്പരിത്യജ്യ വിദ്രുതാഃ സര്വതോദിശമ്
അതു പോലെ തന്നെ, ജരാസന്ധന്റെ ഭയത്താൽ എല്ലാ പാഞ്ചാലരും സ്വന്തം രാജ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
അഗ്രതോ ഹ്യസ്യ പാഞ്ചാലാസ്തത്രാനീകേ മഹാത്മനഃ। അനിര്ഗതേ സാരബലേ മാഗധേഭ്യോ ഗിരിവ്രജാത്
ആ മഹാത്മാവിന്റെ സൈന്യത്തിൽ പാഞ്ചാലർ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്നു; മാഗധരുടെ മുഴുവൻ സൈന്യവും ഗിരിവ്രജയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടതിനു മുമ്പായിരുന്നു ഇത്.
ഉഗ്രസേനസുതഃ കംസഃ പുരാ നിര്ജിത്യ ബാന്ധവാന്'। ബാര്ഹദ്രഥസുതേ ദേവ്യാവുപാഗച്ഛദ്വൃഥാമതിഃ
ഉഗ്രസേനന്റെ മകൻ കംസൻ, ഒരിക്കൽ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ ജയിച്ച്, തെറ്റായ മനസ്സോടെ ബൃഹദ്രഥപുതന്റെ രണ്ടു പുത്രിമാരുടെ അടുക്കലെത്തി.
അസ്തിഃ പ്രാസ്തിശ്ച നാമ്നാ തേ സഹദേവാനുജേഽബലേ। ബലേന തേന സ്വജ്ഞാതീനഭിഭൂയ വൃഥാമതിഃ
അസ്തി, പ്രാസ്തി എന്നായിരുന്നു അവരുടെ പേരുകൾ; ശക്തനായ സഹദേവന്റെ അനുജമാരായിരുന്നു അവർ. ആ ശക്തിയാൽ കംസൻ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ കീഴടക്കി.
ശ്രൈഷ്ഠ്യം പ്രാപ്തഃ സ തസ്യാസീദതീവാപനയോ മഹാന്। ഭോജരാജന്യവൃദ്ധൈശ്ച പീഡ്യമാനൈര്ദുരാത്മനാ
അവൻ വലിയ സ്ഥാനമെത്തിയെങ്കിലും, ഭൂജരും രാജന്യവൃദ്ധന്മാരും അവനെ പീഡിപ്പിച്ചതിനാൽ, വലിയ ഒരു തകർച്ചയുണ്ടായി.
ജ്ഞാതിത്രാണമഭീപ്സദ്ഭിരസ്മത്സമ്ഭാവനാ കൃതാ। ദത്വാഽഽക്രൂരായ സുതനും താമാഹുകസുതാം തദാ
ബന്ധുക്കളെ രക്ഷിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ, അവർ നമ്മുടെ അനുകൂല്യം തേടി, അഹൂകന്റെ സുന്ദരിയായ പുത്രിയെ അക്രൂരനു വിവാഹം നൽകി.
സങ്കര്ഷണദ്വിതീയേന ജ്ഞാതികാര്യം മയാ കൃതമ്। ഹതൌ കംസസുനാമാനൌ മയാ രാമേണ ചാപ്യുത
ബന്ധുക്കളുടെ കാര്യത്തിനായി ഞാൻ സംകർഷണനോടൊപ്പം ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചു; കംസനും അവന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും ഞാനും രാമനും ചേർന്ന് സംഹരിച്ചു.
ഹത്വാ കംസം തഥൈവാദൌ ജരാസന്ധസ്യ ബിഭ്യതഃ। മയാ രാമേണ ചാന്യത്ര ജ്ഞാതയഃ പരിപാലിതഃ
ആദ്യം കംസനെ കൊല്ലുമ്പോൾ ജരാസന്ധൻ ഭയത്തിൽ വിറെക്കുമ്പോൾ, ഞാനും രാമനും മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിലും ബന്ധുക്കളെ സംരക്ഷിച്ചു.
ഭയേ തു സമതിക്രാന്തേ ജരാസന്ധേ സമുദ്യതേ। മന്ത്രോഽയം മന്ത്രിതോ രാജന്കുലൈരഷ്ടാദശാവരൈഃ
ജരാസന്ധന്റെ ഭയം മാറി, അവൻ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ, രാജാവേ, പതിനെട്ട് കുടുംബങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ഈ ആലോചന നടത്തി.