ഭവ ഏധസ്വ മോദസ്വ ധനൈസ്തര്പയ ച ദ്വിജാന്। ഏതത്തേ വിസ്തരേണോക്തം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി। ആപൃച്ഛേ ത്വാം ഗമിഷ്യാമി ദാശാര്ഹനഗരീം പ്രതി
നീ സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിക്കണം, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കണം, ധനത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സംതൃപ്തരാക്കണം. നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി ഞാൻ നിന്നോട് വിടപറയുന്നു; ദാശാർഹരുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഏവമാഖ്യായ പാര്ഥേഭ്യോ നാരദോ ജനമേജയ। ജഗാമ തൈര്വൃതോ രാജന്നൃഷിഭിര്യൈഃ സമാഗതഃ
ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവന്മാരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹാരാജാവേ, നാരദൻ അവിടെ കൂടിയിരുന്ന ഋഷിമാരുമായി ചേർന്ന് അവിടം വിട്ടുപോയി.
ഗതേ തു നാരദേ പാര്ഥോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ കൌരവഃ। രാജസൂയം ക്രതുശ്രേഷ്ഠം ചിന്തയാമാസ പാര്ഥിവഃ
നാരദൻ പോയതിനു ശേഷം, കുരുവംശത്തിലെ രാജകുമാരൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാജസൂയയാഗം കുറിച്ച് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഋഷേസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നിശശ്വാസ യുധിഷ്ഠിരഃ। ചിന്തയന്രാജസൂയേഷ്ടിം ന ലേഭേ ശര്മ ഭാരത
ഋഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ആഴമായി ഉശിരെടുത്തു. രാജസൂയയാഗം ചിന്തിച്ചപ്പോൾ അവനു മനസ്സിൽ ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.
രാജര്ഷീണാം ച തം ശ്രുത്വാ മഹിമാനം മഹാത്മനാമ്। യജ്വനാം കര്മഭിഃ പുണ്യൈര്ലോകപ്രാപ്തിം സമീക്ഷ്യ ച
ആ മഹാത്മാക്കളായ രാജർഷിമാരുടെ മഹത്വം കേട്ടതും, യാഗങ്ങൾ നടത്തി സത്കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് അവർ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നതു കണ്ടതും,
ഹരിശ്ചന്ദ്രം ച രാജര്ഷി രോജമാനം വിശേഷതഃ। യജ്വാനം യജ്ഞമാഹര്തും രാജസൂയമിയേഷ സഃ
യാഗങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായ രാജർഷി ഹരിശ്ചന്ദ്രനെ പ്രത്യേകമായി ഓർത്തു, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിരസ്തതഃ സര്വാനര്ചയിത്വാ സഭാസദഃ। പ്രത്യര്ചിതശ്ച തൈഃ സര്വൈര്യജ്ഞായൈവ മനോ ദധേ
അതിനുശേഷം യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സഭയിലെ എല്ലാവരെയും ആദരിക്കുകയും, അവരിൽ നിന്ന് ആദരവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. അവന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ യാഗത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
സ രാജസൂയം രാജേന്ദ്ര കുരൂണാമൃഷഭസ്തദാ। ആഹര്തും പ്രവണം ചക്രേ മനഃ സഞ്ചിന്ത്യ ചാസകൃത്
അന്നത്തെ കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനനായ രാജാവ്, രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
ഭൂയശ്ചാദ്ഭുതവീര്യൌജാ ധര്മമേവാനുചിന്തയന്। കിം ഹിതം സര്വലോകാനാം ഭവേദിതി മനോ ദധേ
ആ അത്ഭുതശക്തിയുള്ളവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ധർമ്മം മാത്രം ചിന്തിച്ചു. എല്ലാവർക്കും എന്താണ് നല്ലത് എന്നതിലായിരുന്നു അവന്റെ മനസ്സു.
അനുഗൃഹ്ണന്പ്രജാഃ സര്വാഃ സര്വധര്മഭൃതാം വരഃ। അവിശേഷേണ സര്വേഷാം ഹിതം ചക്രേ യുധിഷ്ഠിരഃ
ധർമ്മത്തിൽ പ്രധാനനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ എല്ലാ പ്രജകളോടും ദയ കാണിച്ചു. ആരെയും വേർതിരിക്കാതെ എല്ലാവർക്കും നല്ലത് ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചു.
സര്വേഷാം ദീയതാം ദേയം മുഷ്ണന്കോപമദാവുഭൌ। സാധു ധര്മേതി ധര്മേതി നാന്യച്ഛ്രൂയേത ഭാഷിതമ്
എല്ലാവർക്കും കൊടുക്കേണ്ടത് കൊടുക്കണമെന്ന്, കോപവും ക്ഷമയും ഒതുക്കി, 'ധർമ്മം, ധർമ്മം' എന്നതല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അവിടെ കേൾക്കാനുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഏവം ഗതേ തതസ്തസ്മിന്പിതരീവാശ്വസഞ്ജനാഃ। ന തസ്യ വിദ്യതേ ദ്രേഷ്ടാ തതോഽസ്യാജാതശത്രുതാ
ഇങ്ങനെ ആയപ്പോൾ, അവന്റെ ജനങ്ങൾ പിതാവിനോട് കാണിക്കുന്നതുപോലെ വിശ്വാസത്തോടെ ജീവിച്ചു. അവനോട് വെറുക്കാൻ ആരുമില്ലായിരുന്നു, അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവൻ 'ശത്രുക്കൾ ജനിക്കാത്തവൻ' എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
പരിഗ്രഹാന്നരേന്ദ്രസ്യ ഭീമസ്യ പരിപാലനാത്। ശത്രൂണാം ക്ഷപണാച്ചൈവ ബീഭത്സോഃ സവ്യസാചിനഃ
ഭീമൻ രാജാവിന്റെ സമ്പത്തിനെ കാത്തതും, അർജുനൻ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ചതും കൊണ്ടു, ആരും അവർക്കെതിരെ വരാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
ബലീനാം സമ്യഗുത്ഥാനാന്നകുലസ്യ യശസ്വിനഃ'। ധീമതഃ സഹദേവസ്യ ധര്മാണാമനുശാസനാത്
ശക്തനും പ്രശസ്തനുമായ നകുലന്റെ ശരിയായ പരിശ്രമവും, ധീരനായ സഹദേവന്റെ ധർമ്മോപദേശവും കൊണ്ടു,
വൈനത്യാത്സര്വതശ്ചൈവ നകുലസ്യ സ്വഭാവതഃ। അവിഗ്രഹാ വീതഭയാഃ സ്വകര്മനിരതാഃ സദാ
നകുലന്റെ ജാഗ്രതയും സ്വഭാവവും കാരണം, ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭയമോ വഴക്കോ ഇല്ലാതെ, എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ജോലി നിർഭയമായി ചെയ്തു.
നികാമവര്ഷാഃ സ്ഫീതാശ്ച ആസഞ്ജനപദാസ്തഥാ। വാര്ധുഷീ യജ്ഞസത്വാനി ഗോരക്ഷം കര്ഷണം വണിക്
എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും നല്ല മഴയും സമൃദ്ധിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ജനങ്ങൾക്കും യാഗത്തിനുള്ള മൃഗങ്ങൾക്കും പശുക്കളെ കാത്തവർക്കും കർഷകരും വ്യാപാരികൾക്കും സന്തോഷമായി ജീവിക്കാൻ സാധിച്ചു.
വിശേഷാത്സര്വമേവൈതത്സഞ്ജജ്ഞേ രാജകര്മണാ। അനുകര്ഷം ച നിഷ്കര്ഷം വ്യാധിപാവകമൂര്ഛനമ്
ഇത് എല്ലാം രാജാവിന്റെ നല്ല ഭരണത്താൽ സംഭവിച്ചു; സമൃദ്ധിയും ദാരിദ്ര്യനാശവും, രോഗം, തീപിടിത്തം, കലഹം എന്നിവയുടെ ശമനവും ഉണ്ടായി.
സര്വമേവ ന തത്രാസീദ്ധര്മനിത്യേ യുധിഷ്ഠിരേ। ദസ്യുഭ്യോ വഞ്ചകേഭ്യശ്ച രാജ്ഞഃ പ്രതി പരസ്പരമ്
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജാവായിരുന്നപ്പോൾ അവിടെ ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കള്ളന്മാരിൽ നിന്നോ വഞ്ചകരിൽ നിന്നോ രാജാവിൽ നിന്നോ ജനങ്ങൾ തമ്മിൽ തന്നെയോ, ആരിൽ നിന്നുമില്ല.
രാജവല്ലഭതശ്ചൈവ നാശ്രൂയത മൃഷാകൃതമ്। പ്രിയം കര്തുമുപസ്ഥാതും ബലികര്മ സ്വകര്മജമ്
രാജാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും കള്ളം ചെയ്തതായി കേട്ടിട്ടില്ല; അവരവരുടെ കടമനുസരിച്ച് ബലി അർപ്പിക്കാൻ അവർ മുന്നോട്ട് വന്നു.
അഭിഹര്തും നൃപാഃ ഷട്സു പൃഥക്ജാത്യൈശ്ച നൈഗമൈഃ। വവൃധേ വിഷയസ്തത്ര ധര്മനിത്യേ യുധിഷ്ഠിരേ
അവരവരുടെ കൂട്ടരെയും വിവിധ ജാതികളെയും കൂട്ടി രാജാക്കന്മാർ ആദരവോടെ എത്തിയപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായിരുന്ന യുദിഷ്ഠിരന്റെ ഭരണത്തിൽ ആ രാജ്യം വളർന്നു.
കാമതോഽപ്യുപയുഞ്ജാനൈ രാജസൈര്ലോഭജൈര്ജനൈഃ। സര്വവ്യാപീ സര്വഗുണീ സര്വസാഹഃ സ സര്വരാട്
രാജാക്കന്മാരോ സ്വാർത്ഥികളോ തങ്ങൾ ഇഷ്ടമുള്ളതെല്ലാം ചെയ്യാൻ വന്നാലും, സർവ്വതും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും സഹനവും ഉള്ള ആ സർവ്വാധിപൻ എല്ലാറ്റിലും വിജയിച്ചു.
യസ്മിന്നധികൃതഃ സമ്രാഡ് ഭ്രാജമാനോ മഹായശാഃ। യത്ര രാജന്ദശ ദിശഃ പിതൃതോ മാതൃതസ്തഥാ। അനുരക്താഃ പ്രജാ ആസന്നാഗോപാലാ ദ്വിജാതയഃ
ആ മഹാപ്രശസ്തനായ സാമ്രാട്ടിൽ, രാജാവേ, പത്തു ദിശകളിലും ജനങ്ങളും കാവലുകാരും ബ്രാഹ്മണരും മാതാപിതാക്കളെ പോലെ സ്നേഹത്തോടെ അണിനിരന്നു.
സ മന്ത്രിണഃ സമാനായ്യ ഭ്രാതൃംശ്ച വദതാം വരഃ। bരാജസൂയം പ്രതി തദാ പുനഃ പുനരപൃച്ഛത
വാക്കിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ മന്ത്രിമാരെയും സഹോദരന്മാരെയും വിളിച്ചു, രാജസൂയയാഗത്തെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
തേ പൃച്ഛ്യമാനാഃ സഹിതാ വചോഽര്ഥ്യം മന്ത്രിണസ്തദാ। യുധിഷ്ഠിരം മഹാപ്രാജ്ഞം യിയക്ഷുമിദമബ്രുവന്
അങ്ങനെ ചേർന്ന് ചോദിക്കപ്പെട്ട മന്ത്രിമാർ, യാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച മഹാപണ്ഡിതനായ യുദിഷ്ഠിരനോട് ഉചിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യേനാഭിഷിക്തോ നൃപതിര്വാരുണം ഗുണമൃച്ഛതി। തേന രാജാഽപി തം കുത്സ്നം സമ്രാഡ്ഗുണമഭീപ്സൃതി
ആർക്കാണ് അഭിഷേകം ലഭിക്കുന്നത്, അവൻ വാരുണഗുണം നേടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ സാമ്രാട്ട് ആ സമ്പൂർണ്ണ ഗുണം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തസ്യ സമ്രാഡ്ഗുണാര്ഹസ്യ ഭവതഃ കുരുനന്ദന। രാജസൂയസ്യ സമയം മന്യന്തേ സുഹൃദസ്തവ
കുരുവംശത്തെ സന്തോഷമേ, സാമ്രാട്ടിന്റെ ഗുണങ്ങൾക്ക് അർഹനായ നിനക്കായി, നിന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ രാജസൂയയാഗത്തിന് സമയമാകുന്നുവെന്ന് കരുതുന്നു.
തസ്യ യജ്ഞസ്യ സമയഃ സ്വാധീനഃ ക്ഷത്രസമ്പദാ। സാമ്നാ ഷഡഗ്നയോ യസ്മിംശ്ചീയന്തേ ശംസിതവ്രതൈഃ
ആ യാഗത്തിന്റെ സമയം രാജസമ്പത്തുള്ളവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്; അവിടെ, വ്രതം പാലിക്കുന്നവർ സ്തുതിയോടെ ആറ് അഗ്നികളെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ദര്വീഹോമാനുപാദായ സര്വാന്യഃ പ്രാപ്നുതേ ക്രതൂന്। അഭിഷേകം ച യജ്ഞാന്തേ സര്വജിത്തേന ചോച്യതേ
ദർവിയിൽ ഹോമം നടത്തുമ്പോൾ, മറ്റെല്ലാ യാഗങ്ങളും ലഭിക്കും; യാഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാം ജയിച്ചവനാണ് അഭിഷേകത്തിന് അർഹൻ എന്ന് പറയുന്നു.
സമര്ഥോഽസി മഹാബാഹോ സര്വേ തേ വശഗാ വയമ്। അചിരാത്ത്വം മഹാരാജ രാജസൂയമവാപ്സ്യസി
നീ ശക്തനാണ്, മഹാബാഹുവേ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിന്റെ വശത്താണ്; മഹാരാജാവേ, നീ ഉടൻ രാജസൂയയാഗം നേടും.
അവിചാര്യ മഹാരാജ രാജസൂയേ മനഃ കുരു। ഇത്യേവം സുഹൃദഃ സര്വേ പൃഥക്ച സഹ ചാബ്രുവന്
മഹാരാജാവേ, യാഗം ചെയ്യുന്നതിൽ ഒരു സംശയവും വയ്ക്കാതെ മനസ്സ് നിർത്തുക; അങ്ങനെ നിന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ ഓരോരുത്തരും ചേർന്നും പറഞ്ഞു.