തപസാ യേ ച തീവ്രേണ ത്യജന്തീഹ കലേവരമ്। തേ തത്സ്ഥാനം സമാസാദ്യ ശ്രീമന്തോ ഭാന്തി നിത്യശഃ
കടുത്ത തപസ്സിലൂടെ ഈ ലോകത്ത് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചവരും ആ സ്ഥാനം പ്രാപിച്ച്, ഐശ്വര്യത്തോടെ എന്നും പ്രകാശിക്കുന്നു.
പിതാ ച ത്വാഽഽഹ കൌന്തേയ പാണ്ഡുഃ കൌരവനന്ദന। ഹരിശ്ചന്ദ്രേ ശ്രിയം ദൃഷ്ട്വാ നൃപതൌ ജാതവിസ്മയഃ
കുന്തിയുടെ മകനേ, പാണ്ഡു, കുരുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദം, ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ഐശ്വര്യം കണ്ടപ്പോൾ അതിശയിച്ചു.
വിജ്ഞായ മാനുഷം ലോകമായാന്തം മാം നരാധിപ। പ്രോവാച പ്രണതോ ഭൂത്വാ വദേഥാസ്ത്വം യുധിഷ്ഠിരമ്
ഞാൻ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് വരുമെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ്, വണങ്ങി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഇതു യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് പറയണം.'
സമര്ഥോഽസി മഹീം ജേതും ഭ്രാതരസ്തേ സ്ഥിതാ വശേ। രാജസൂയം ക്രതുശ്രേഷ്ഠമഹാരസ്വേതി ഭാരത
'നീ ഭൂമി ജയിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്; സഹോദരന്മാർ നിന്റെ കീഴിലാണ്. ഭാരതവംശജാ, രാജസൂയയാഗം നിർവഹിക്കണം.'
ത്വയീഷ്ടവതി പുത്രേഽഹം ഹരിശ്ചന്ദ്രവദാശു വൈ। മോദിഷ്യേ ബഹുലാഃ ശശ്വത്സമാഃ ശക്രസ്യ സംസദി
'മകനേ, നീ ആ യാഗം നിർവഹിച്ചാൽ, ഞാൻ ഹരിശ്ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഇന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ അനവധി വർഷങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാം.'
ഏവം ഭവതു വക്ഷ്യേഽഹം തവ പുത്രം നരാധിപമ്। ഭൂലോകം യദി ഗച്ഛേയമിതി പാണ്ഡുമഥാബ്രുവമ്
'അങ്ങനെ തന്നെ; മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് മടങ്ങിയാൽ ഞാൻ നിന്റെ മകനോട് ഇതു പറയും, രാജാവേ,' എന്ന് ഞാൻ പാണ്ഡുവിനോട് പറഞ്ഞു.
തസ്യ ത്വം പുരുഷവ്യാഘ്ര സങ്കല്പം കുരു പാണ്ഡവ। ഗന്താസിത്വം മഹേന്ദ്രസ്യ പൂര്വൈഃ സഹ സലോകതാമ്
അതുകൊണ്ട്, പുരുഷസിംഹനേ, പാണ്ഡവാ, അച്ഛന്റെ ആഗ്രഹം നീ നിറവേറ്റണം; നീയും നിന്റെ പൂർവ്വികരുമായും ഇന്ദ്രന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും.
ബഹുവിഘ്നശ്ച നൃപതേ ക്രതുരേഷ സ്മൃതോ മഹാന്। ഛിദ്രാണ്യസ്യ വാഞ്ഛന്തി യജ്ഞഘ്നാ ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ
രാജാവേ, ഈ മഹായാഗം അനേകം തടസ്സങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; യാഗത്തെ വെറുക്കുന്നവരും ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാരും അതിന്റെ ദോഷങ്ങൾ തേടുന്നു.
യുദ്ധം ച ക്ഷത്രശമനം പൃഥിവീക്ഷയകാരണമ്। കിഞ്ചിദേവ നിമിത്തം ച ഭവത്യത്ര ക്ഷയാവഹമ്
ചെറുതായാലും ഒരു കാരണത്തിൽ യുദ്ധവും, ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ നാശവും, ഭൂമിയുടെ വിനാശവും ഉണ്ടാകാം.
ഏതത്സഞ്ചിന്ത്യ രാജേന്ദ്ര യത്ക്ഷമം തത്സമാചര। അപ്രമത്തോത്ഥിതോ നിത്യം ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ രക്ഷണേ
ഇതൊക്കെ ചിന്തിച്ച്, രാജാധിരാജാവേ, യോജിച്ചതു ചെയ്യണം; നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണത്തിന് എല്ലായ്പ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ നിലകൊള്ളണം.
ഭവ ഏധസ്വ മോദസ്വ ധനൈസ്തര്പയ ച ദ്വിജാന്। ഏതത്തേ വിസ്തരേണോക്തം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി। ആപൃച്ഛേ ത്വാം ഗമിഷ്യാമി ദാശാര്ഹനഗരീം പ്രതി
നീ സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിക്കണം, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കണം, ധനത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സംതൃപ്തരാക്കണം. നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി ഞാൻ നിന്നോട് വിടപറയുന്നു; ദാശാർഹരുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഏവമാഖ്യായ പാര്ഥേഭ്യോ നാരദോ ജനമേജയ। ജഗാമ തൈര്വൃതോ രാജന്നൃഷിഭിര്യൈഃ സമാഗതഃ
ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവന്മാരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹാരാജാവേ, നാരദൻ അവിടെ കൂടിയിരുന്ന ഋഷിമാരുമായി ചേർന്ന് അവിടം വിട്ടുപോയി.
ഗതേ തു നാരദേ പാര്ഥോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ കൌരവഃ। രാജസൂയം ക്രതുശ്രേഷ്ഠം ചിന്തയാമാസ പാര്ഥിവഃ
നാരദൻ പോയതിനു ശേഷം, കുരുവംശത്തിലെ രാജകുമാരൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാജസൂയയാഗം കുറിച്ച് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഋഷേസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നിശശ്വാസ യുധിഷ്ഠിരഃ। ചിന്തയന്രാജസൂയേഷ്ടിം ന ലേഭേ ശര്മ ഭാരത
ഋഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ആഴമായി ഉശിരെടുത്തു. രാജസൂയയാഗം ചിന്തിച്ചപ്പോൾ അവനു മനസ്സിൽ ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.
രാജര്ഷീണാം ച തം ശ്രുത്വാ മഹിമാനം മഹാത്മനാമ്। യജ്വനാം കര്മഭിഃ പുണ്യൈര്ലോകപ്രാപ്തിം സമീക്ഷ്യ ച
ആ മഹാത്മാക്കളായ രാജർഷിമാരുടെ മഹത്വം കേട്ടതും, യാഗങ്ങൾ നടത്തി സത്കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് അവർ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നതു കണ്ടതും,
ഹരിശ്ചന്ദ്രം ച രാജര്ഷി രോജമാനം വിശേഷതഃ। യജ്വാനം യജ്ഞമാഹര്തും രാജസൂയമിയേഷ സഃ
യാഗങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായ രാജർഷി ഹരിശ്ചന്ദ്രനെ പ്രത്യേകമായി ഓർത്തു, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിരസ്തതഃ സര്വാനര്ചയിത്വാ സഭാസദഃ। പ്രത്യര്ചിതശ്ച തൈഃ സര്വൈര്യജ്ഞായൈവ മനോ ദധേ
അതിനുശേഷം യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സഭയിലെ എല്ലാവരെയും ആദരിക്കുകയും, അവരിൽ നിന്ന് ആദരവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. അവന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ യാഗത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
സ രാജസൂയം രാജേന്ദ്ര കുരൂണാമൃഷഭസ്തദാ। ആഹര്തും പ്രവണം ചക്രേ മനഃ സഞ്ചിന്ത്യ ചാസകൃത്
അന്നത്തെ കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനനായ രാജാവ്, രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
ഭൂയശ്ചാദ്ഭുതവീര്യൌജാ ധര്മമേവാനുചിന്തയന്। കിം ഹിതം സര്വലോകാനാം ഭവേദിതി മനോ ദധേ
ആ അത്ഭുതശക്തിയുള്ളവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ധർമ്മം മാത്രം ചിന്തിച്ചു. എല്ലാവർക്കും എന്താണ് നല്ലത് എന്നതിലായിരുന്നു അവന്റെ മനസ്സു.
അനുഗൃഹ്ണന്പ്രജാഃ സര്വാഃ സര്വധര്മഭൃതാം വരഃ। അവിശേഷേണ സര്വേഷാം ഹിതം ചക്രേ യുധിഷ്ഠിരഃ
ധർമ്മത്തിൽ പ്രധാനനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ എല്ലാ പ്രജകളോടും ദയ കാണിച്ചു. ആരെയും വേർതിരിക്കാതെ എല്ലാവർക്കും നല്ലത് ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചു.
സര്വേഷാം ദീയതാം ദേയം മുഷ്ണന്കോപമദാവുഭൌ। സാധു ധര്മേതി ധര്മേതി നാന്യച്ഛ്രൂയേത ഭാഷിതമ്
എല്ലാവർക്കും കൊടുക്കേണ്ടത് കൊടുക്കണമെന്ന്, കോപവും ക്ഷമയും ഒതുക്കി, 'ധർമ്മം, ധർമ്മം' എന്നതല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അവിടെ കേൾക്കാനുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഏവം ഗതേ തതസ്തസ്മിന്പിതരീവാശ്വസഞ്ജനാഃ। ന തസ്യ വിദ്യതേ ദ്രേഷ്ടാ തതോഽസ്യാജാതശത്രുതാ
ഇങ്ങനെ ആയപ്പോൾ, അവന്റെ ജനങ്ങൾ പിതാവിനോട് കാണിക്കുന്നതുപോലെ വിശ്വാസത്തോടെ ജീവിച്ചു. അവനോട് വെറുക്കാൻ ആരുമില്ലായിരുന്നു, അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവൻ 'ശത്രുക്കൾ ജനിക്കാത്തവൻ' എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
പരിഗ്രഹാന്നരേന്ദ്രസ്യ ഭീമസ്യ പരിപാലനാത്। ശത്രൂണാം ക്ഷപണാച്ചൈവ ബീഭത്സോഃ സവ്യസാചിനഃ
ഭീമൻ രാജാവിന്റെ സമ്പത്തിനെ കാത്തതും, അർജുനൻ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ചതും കൊണ്ടു, ആരും അവർക്കെതിരെ വരാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
ബലീനാം സമ്യഗുത്ഥാനാന്നകുലസ്യ യശസ്വിനഃ'। ധീമതഃ സഹദേവസ്യ ധര്മാണാമനുശാസനാത്
ശക്തനും പ്രശസ്തനുമായ നകുലന്റെ ശരിയായ പരിശ്രമവും, ധീരനായ സഹദേവന്റെ ധർമ്മോപദേശവും കൊണ്ടു,
വൈനത്യാത്സര്വതശ്ചൈവ നകുലസ്യ സ്വഭാവതഃ। അവിഗ്രഹാ വീതഭയാഃ സ്വകര്മനിരതാഃ സദാ
നകുലന്റെ ജാഗ്രതയും സ്വഭാവവും കാരണം, ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭയമോ വഴക്കോ ഇല്ലാതെ, എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ജോലി നിർഭയമായി ചെയ്തു.
നികാമവര്ഷാഃ സ്ഫീതാശ്ച ആസഞ്ജനപദാസ്തഥാ। വാര്ധുഷീ യജ്ഞസത്വാനി ഗോരക്ഷം കര്ഷണം വണിക്
എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും നല്ല മഴയും സമൃദ്ധിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ജനങ്ങൾക്കും യാഗത്തിനുള്ള മൃഗങ്ങൾക്കും പശുക്കളെ കാത്തവർക്കും കർഷകരും വ്യാപാരികൾക്കും സന്തോഷമായി ജീവിക്കാൻ സാധിച്ചു.
വിശേഷാത്സര്വമേവൈതത്സഞ്ജജ്ഞേ രാജകര്മണാ। അനുകര്ഷം ച നിഷ്കര്ഷം വ്യാധിപാവകമൂര്ഛനമ്
ഇത് എല്ലാം രാജാവിന്റെ നല്ല ഭരണത്താൽ സംഭവിച്ചു; സമൃദ്ധിയും ദാരിദ്ര്യനാശവും, രോഗം, തീപിടിത്തം, കലഹം എന്നിവയുടെ ശമനവും ഉണ്ടായി.
സര്വമേവ ന തത്രാസീദ്ധര്മനിത്യേ യുധിഷ്ഠിരേ। ദസ്യുഭ്യോ വഞ്ചകേഭ്യശ്ച രാജ്ഞഃ പ്രതി പരസ്പരമ്
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജാവായിരുന്നപ്പോൾ അവിടെ ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കള്ളന്മാരിൽ നിന്നോ വഞ്ചകരിൽ നിന്നോ രാജാവിൽ നിന്നോ ജനങ്ങൾ തമ്മിൽ തന്നെയോ, ആരിൽ നിന്നുമില്ല.
രാജവല്ലഭതശ്ചൈവ നാശ്രൂയത മൃഷാകൃതമ്। പ്രിയം കര്തുമുപസ്ഥാതും ബലികര്മ സ്വകര്മജമ്
രാജാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും കള്ളം ചെയ്തതായി കേട്ടിട്ടില്ല; അവരവരുടെ കടമനുസരിച്ച് ബലി അർപ്പിക്കാൻ അവർ മുന്നോട്ട് വന്നു.
അഭിഹര്തും നൃപാഃ ഷട്സു പൃഥക്ജാത്യൈശ്ച നൈഗമൈഃ। വവൃധേ വിഷയസ്തത്ര ധര്മനിത്യേ യുധിഷ്ഠിരേ
അവരവരുടെ കൂട്ടരെയും വിവിധ ജാതികളെയും കൂട്ടി രാജാക്കന്മാർ ആദരവോടെ എത്തിയപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായിരുന്ന യുദിഷ്ഠിരന്റെ ഭരണത്തിൽ ആ രാജ്യം വളർന്നു.