തസ്യ സര്വേ മഹീപാലാ ധനാന്യാജഹ്രുരാജ്ഞയാ। ദ്വിജാനാം പരിവേഷ്ടാരസ്തസ്മിന്യജ്ഞേ ച തേഽഭവന്
അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം എല്ലാ രാജാക്കളും ധനം കൊണ്ടുവന്നു. ആ യാഗത്തില് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സേവിക്കുന്നവരായി അവര് നിന്നു.
സമാപ്തയജ്ഞോ വിധിവദ്ധരിശ്ചന്ദ്രഃ പ്രതാപവാന്। അഭിഷിക്തശ്ച ശുശുഭേ സാമ്രാജ്യേന നരാധിപഃ
യാഗം വിധിപൂര്വ്വം പൂര്ത്തിയായപ്പോള്, മഹാതേജസ്സുള്ള ഹരിശ്ചന്ദ്രന് അഭിഷിക്തനായി, മനുഷ്യരില് പരമാധിപതിയായി പ്രകാശിച്ചു.
രാജസൂയേഽഭിഷിക്തശ്ച സമാപ്തവരദക്ഷിണേ
രാജസൂയയാഗത്തിൽ അഭിഷേകം പൂർത്തിയാക്കി, ആഗ്രഹിച്ച ദാനങ്ങളും ദക്ഷിണകളും നൽകി തീർത്തപ്പോൾ,
പ്രാദാച്ച ദ്രവിണം പ്രീത്യാ യാചകാനാം നരേശ്വരഃ। യഥോക്തവന്തസ്തേ തസ്മിംസ്തതഃ പഞ്ചഗുണാധികമ്
ആ രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ യാചകരെ ധനസമ്പത്തുകൊണ്ട് സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അവർ ചോദിച്ചതിനേക്കാൾ അഞ്ചിരട്ടി അധികം അവർക്കു നൽകി.
അതര്പയച്ച വിവിധൈര്വസുഭിര്ബ്രാഹ്മണാംസ്തദാ। പ്രസര്പകാലേ സമ്പ്രാപ്തേ നാനാദിഗ്ഭ്യഃ സമാഗതാന്
വിവിധ വസ്തുക്കളും സമ്പത്തുകളും കൊണ്ട്, ദാനവിതരണ സമയത്ത് പല ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തിയ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അദ്ദേഹം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
ഭക്ഷ്യഭോജ്യൈശ്ച വിവിധൈര്യഥാകാമപുരസ്കൃതൈഃ। രത്നൌഘതര്പിതൈസ്തുഷ്ടൈര്ദ്വിജൈശ്ച സമുദാഹൃതമ്। തേജസ്വീ ച യശസ്വീ ച നൃപേഭ്യോഽഭ്യധികോഽഭവത്
അവരുടെ ഇഷ്ടാനുസരണം വിഭവങ്ങളാൽ, വിഭിന്നരത്നങ്ങൾകൊണ്ടും, രുചികരമായ ഭക്ഷണങ്ങൾകൊണ്ടും, സന്തോഷത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ പ്രസംസിച്ചപ്പോൾ, ശക്തിയും പ്രശസ്തിയും നിറഞ്ഞവനായ അദ്ദേഹം മറ്റാരെയുംക്കാൾ മികവുറ്റവനായി.
ഏതസ്മാത്കാരണാദ്രാജന്ഹരിശ്ചന്ദ്രോ വിരാജതേ। തേഭ്യോ രാജസഹസ്രേഭ്യസ്തദ്വിദ്വി ഭരതര്ഷഭ
ഈ കാരണത്താലാണ് രാജാവേ, ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പ്രശസ്തനായത്; ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരിൽ അവൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
സമാപ്യ ച ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മഹായജ്ഞം പ്രതാപവാന്। അഭിഷിക്തശ്ച ശുശുഭേ സാമ്രാജ്യേന നരാധിപ
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ മഹായാഗം പൂർത്തിയാക്കി, സാമ്രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം പ്രാപിച്ച രാജാവായി മനുഷ്യരിൽ പ്രകാശിച്ചു.
യേ ചാന്യേ ച മഹീപാലാ രാജസൂയം മഹാക്രതുമ്। യജന്തേ തേ സഹേന്ദ്രേണ മോദന്തേ ഭരതര്ഷഭ
മറ്റു മഹാരാജാക്കന്മാരും രാജസൂയയാഗം നടത്തുമ്പോൾ, അവർ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കുന്നു, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
യേ ചാപി നി നം പ്രാപ്താഃ സങ്ഗ്രാമേഷ്വപലായിനഃ। തേ തത്സദനമ് താദ്യ മോന്ദതേ ഭരതര്ഷഭ
യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റെങ്കിലും ഒളിച്ചോടാതിരുന്നവരും ആ സഭയിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
തപസാ യേ ച തീവ്രേണ ത്യജന്തീഹ കലേവരമ്। തേ തത്സ്ഥാനം സമാസാദ്യ ശ്രീമന്തോ ഭാന്തി നിത്യശഃ
കടുത്ത തപസ്സിലൂടെ ഈ ലോകത്ത് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചവരും ആ സ്ഥാനം പ്രാപിച്ച്, ഐശ്വര്യത്തോടെ എന്നും പ്രകാശിക്കുന്നു.
പിതാ ച ത്വാഽഽഹ കൌന്തേയ പാണ്ഡുഃ കൌരവനന്ദന। ഹരിശ്ചന്ദ്രേ ശ്രിയം ദൃഷ്ട്വാ നൃപതൌ ജാതവിസ്മയഃ
കുന്തിയുടെ മകനേ, പാണ്ഡു, കുരുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദം, ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ഐശ്വര്യം കണ്ടപ്പോൾ അതിശയിച്ചു.
വിജ്ഞായ മാനുഷം ലോകമായാന്തം മാം നരാധിപ। പ്രോവാച പ്രണതോ ഭൂത്വാ വദേഥാസ്ത്വം യുധിഷ്ഠിരമ്
ഞാൻ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് വരുമെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ്, വണങ്ങി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഇതു യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് പറയണം.'
സമര്ഥോഽസി മഹീം ജേതും ഭ്രാതരസ്തേ സ്ഥിതാ വശേ। രാജസൂയം ക്രതുശ്രേഷ്ഠമഹാരസ്വേതി ഭാരത
'നീ ഭൂമി ജയിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്; സഹോദരന്മാർ നിന്റെ കീഴിലാണ്. ഭാരതവംശജാ, രാജസൂയയാഗം നിർവഹിക്കണം.'
ത്വയീഷ്ടവതി പുത്രേഽഹം ഹരിശ്ചന്ദ്രവദാശു വൈ। മോദിഷ്യേ ബഹുലാഃ ശശ്വത്സമാഃ ശക്രസ്യ സംസദി
'മകനേ, നീ ആ യാഗം നിർവഹിച്ചാൽ, ഞാൻ ഹരിശ്ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഇന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ അനവധി വർഷങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാം.'
ഏവം ഭവതു വക്ഷ്യേഽഹം തവ പുത്രം നരാധിപമ്। ഭൂലോകം യദി ഗച്ഛേയമിതി പാണ്ഡുമഥാബ്രുവമ്
'അങ്ങനെ തന്നെ; മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് മടങ്ങിയാൽ ഞാൻ നിന്റെ മകനോട് ഇതു പറയും, രാജാവേ,' എന്ന് ഞാൻ പാണ്ഡുവിനോട് പറഞ്ഞു.
തസ്യ ത്വം പുരുഷവ്യാഘ്ര സങ്കല്പം കുരു പാണ്ഡവ। ഗന്താസിത്വം മഹേന്ദ്രസ്യ പൂര്വൈഃ സഹ സലോകതാമ്
അതുകൊണ്ട്, പുരുഷസിംഹനേ, പാണ്ഡവാ, അച്ഛന്റെ ആഗ്രഹം നീ നിറവേറ്റണം; നീയും നിന്റെ പൂർവ്വികരുമായും ഇന്ദ്രന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും.
ബഹുവിഘ്നശ്ച നൃപതേ ക്രതുരേഷ സ്മൃതോ മഹാന്। ഛിദ്രാണ്യസ്യ വാഞ്ഛന്തി യജ്ഞഘ്നാ ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ
രാജാവേ, ഈ മഹായാഗം അനേകം തടസ്സങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; യാഗത്തെ വെറുക്കുന്നവരും ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാരും അതിന്റെ ദോഷങ്ങൾ തേടുന്നു.
യുദ്ധം ച ക്ഷത്രശമനം പൃഥിവീക്ഷയകാരണമ്। കിഞ്ചിദേവ നിമിത്തം ച ഭവത്യത്ര ക്ഷയാവഹമ്
ചെറുതായാലും ഒരു കാരണത്തിൽ യുദ്ധവും, ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ നാശവും, ഭൂമിയുടെ വിനാശവും ഉണ്ടാകാം.
ഏതത്സഞ്ചിന്ത്യ രാജേന്ദ്ര യത്ക്ഷമം തത്സമാചര। അപ്രമത്തോത്ഥിതോ നിത്യം ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ രക്ഷണേ
ഇതൊക്കെ ചിന്തിച്ച്, രാജാധിരാജാവേ, യോജിച്ചതു ചെയ്യണം; നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണത്തിന് എല്ലായ്പ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ നിലകൊള്ളണം.
ഭവ ഏധസ്വ മോദസ്വ ധനൈസ്തര്പയ ച ദ്വിജാന്। ഏതത്തേ വിസ്തരേണോക്തം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി। ആപൃച്ഛേ ത്വാം ഗമിഷ്യാമി ദാശാര്ഹനഗരീം പ്രതി
നീ സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിക്കണം, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കണം, ധനത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സംതൃപ്തരാക്കണം. നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി ഞാൻ നിന്നോട് വിടപറയുന്നു; ദാശാർഹരുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഏവമാഖ്യായ പാര്ഥേഭ്യോ നാരദോ ജനമേജയ। ജഗാമ തൈര്വൃതോ രാജന്നൃഷിഭിര്യൈഃ സമാഗതഃ
ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവന്മാരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹാരാജാവേ, നാരദൻ അവിടെ കൂടിയിരുന്ന ഋഷിമാരുമായി ചേർന്ന് അവിടം വിട്ടുപോയി.
ഗതേ തു നാരദേ പാര്ഥോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ കൌരവഃ। രാജസൂയം ക്രതുശ്രേഷ്ഠം ചിന്തയാമാസ പാര്ഥിവഃ
നാരദൻ പോയതിനു ശേഷം, കുരുവംശത്തിലെ രാജകുമാരൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാജസൂയയാഗം കുറിച്ച് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഋഷേസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നിശശ്വാസ യുധിഷ്ഠിരഃ। ചിന്തയന്രാജസൂയേഷ്ടിം ന ലേഭേ ശര്മ ഭാരത
ഋഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ആഴമായി ഉശിരെടുത്തു. രാജസൂയയാഗം ചിന്തിച്ചപ്പോൾ അവനു മനസ്സിൽ ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.
രാജര്ഷീണാം ച തം ശ്രുത്വാ മഹിമാനം മഹാത്മനാമ്। യജ്വനാം കര്മഭിഃ പുണ്യൈര്ലോകപ്രാപ്തിം സമീക്ഷ്യ ച
ആ മഹാത്മാക്കളായ രാജർഷിമാരുടെ മഹത്വം കേട്ടതും, യാഗങ്ങൾ നടത്തി സത്കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് അവർ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നതു കണ്ടതും,
ഹരിശ്ചന്ദ്രം ച രാജര്ഷി രോജമാനം വിശേഷതഃ। യജ്വാനം യജ്ഞമാഹര്തും രാജസൂയമിയേഷ സഃ
യാഗങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായ രാജർഷി ഹരിശ്ചന്ദ്രനെ പ്രത്യേകമായി ഓർത്തു, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിരസ്തതഃ സര്വാനര്ചയിത്വാ സഭാസദഃ। പ്രത്യര്ചിതശ്ച തൈഃ സര്വൈര്യജ്ഞായൈവ മനോ ദധേ
അതിനുശേഷം യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സഭയിലെ എല്ലാവരെയും ആദരിക്കുകയും, അവരിൽ നിന്ന് ആദരവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. അവന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ യാഗത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
സ രാജസൂയം രാജേന്ദ്ര കുരൂണാമൃഷഭസ്തദാ। ആഹര്തും പ്രവണം ചക്രേ മനഃ സഞ്ചിന്ത്യ ചാസകൃത്
അന്നത്തെ കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനനായ രാജാവ്, രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
ഭൂയശ്ചാദ്ഭുതവീര്യൌജാ ധര്മമേവാനുചിന്തയന്। കിം ഹിതം സര്വലോകാനാം ഭവേദിതി മനോ ദധേ
ആ അത്ഭുതശക്തിയുള്ളവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ധർമ്മം മാത്രം ചിന്തിച്ചു. എല്ലാവർക്കും എന്താണ് നല്ലത് എന്നതിലായിരുന്നു അവന്റെ മനസ്സു.
അനുഗൃഹ്ണന്പ്രജാഃ സര്വാഃ സര്വധര്മഭൃതാം വരഃ। അവിശേഷേണ സര്വേഷാം ഹിതം ചക്രേ യുധിഷ്ഠിരഃ
ധർമ്മത്തിൽ പ്രധാനനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ എല്ലാ പ്രജകളോടും ദയ കാണിച്ചു. ആരെയും വേർതിരിക്കാതെ എല്ലാവർക്കും നല്ലത് ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചു.