കിം കര്മ തേനാചരിതം തപോ വാ നിയതവ്രത। യേനാസൌ സഹ ശക്രേണ സ്പര്ധദേ സുമഹായശാഃ
അവന് ചെയ്ത കര്മ്മം എന്ത്? അവന് അനുഷ്ഠിച്ച വ്രതം അല്ലെങ്കില് തപസ്സു എന്ത്? അതുവഴി അവന് ശക്രനോടൊപ്പം തുല്യമായി പ്രശസ്തനായി?
പിതൃലോകഗതശ്ചൈവ ത്വയാ വിപ്ര പിതാ മമ। ദൃഷ്ടഃ പാണ്ഡുര്മഹാഭാഗഃ കഥം വാഽപി സമാഗതഃ
ബ്രാഹ്മണാ, പിതൃലോകത്തിലെത്തിയ എന്റെ പിതാവായ പാണ്ഡുവിനെ നീ കണ്ടുവെന്ന് പറഞ്ഞു. അവിടെ എങ്ങനെയാണ് അവന് എത്തിയതോ, എന്തുവഴിയാണോ സംഭവിച്ചത്?
കിമുക്തവാംശ്ച ഭഗവംസ്തന്മമാചക്ഷ്വ സുവ്രത। ത്വത്തഃ ശ്രോതും സര്വമിദം പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
ഭഗവാനെ, അവിടെ അവന് പറഞ്ഞത് എന്താണെന്ന് ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ. ഈ കാര്യങ്ങള് എല്ലാം നിന്നില് നിന്ന് കേള്ക്കാന് എനിക്ക് വലിയ ആഗ്രഹമുണ്ട്.
യന്മാം പൃച്ഛസി രാജേന്ദ്ര ഹരിശ്ചന്ദ്രം പ്രതി പ്രഭോ। തത്തേഽഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം തസ്യ ധീമതഃ
രാജേന്ദ്രാ, നീ ഹരിശ്ചന്ദ്രനെക്കുറിച്ച് എന്നോട് ചോദിച്ചതിനുള്ള ഉത്തരം, ആ ധീരന്റെ മഹത്വം, ഇപ്പോള് ഞാന് വിശദമായി പറയും.
ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ ജാതസ്ത്രിശങ്കുര്നാമ പാര്ഥിവഃ। അയോധ്യാധിപതിര്വീരോ വിശ്വാമിത്രേണ സംസ്ഥിതഃ
ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശത്തില് ത്രിശങ്കു എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു രാജാവ് ജനിച്ചു. അയോധ്യയുടെ രാജാവായ ആ വീരന് വിശ്വാമിത്രനോടൊപ്പം ബന്ധപ്പെട്ടു ജീവിച്ചു.
തസ്യ സത്യവതീ നാമ പത്നീ കേകയവംശജാ। തസ്യാം ഗര്ഭഃ സമഭവദ്ധര്മേണ കുരുനന്ദന
അവന്റെ ഭാര്യയുടെ പേര് സത്യവതിയായിരുന്നു. അവള് കേകയ വംശത്തില് ജനിച്ചവളാണ്. അവളില് ധര്മപുത്രനായ ഒരു മകനു ജനനം ലഭിച്ചു.
സാ ച കാലേ മഹാഭാഗാ രാജന്മാസം പ്രവിശ്യ ച। കുമാരം ജനയാമാസ ഹരിശ്ചന്ദ്രമകല്മഷമ്। സ വൈ രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്ത്രൈശങ്കവ ഇതി സ്മൃതഃ
കാലം കഴിഞ്ഞ്, മഹാഭാഗയായ രാജ്ഞി സത്യവതി ഗര്ഭകാലം പൂര്ത്തിയാക്കി, പാപരഹിതനായ ഹരിശ്ചന്ദ്രനെ പ്രസവിച്ചു. ത്രിശങ്കുവിന്റെ പുത്രനെന്ന നിലയില് ഹരിശ്ചന്ദ്രന് എന്ന രാജാവാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സ രാജാ ബലവാനാസീത്സമ്രാട് സര്വമഹീക്ഷിതാമ്। തസ്യ സര്വേ മഹീപാലാഃ ശാസനാവനതാഃ സ്ഥിതാഃ
ആ രാജാവ് ശക്തനും ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കളുടെയും ചക്രവർത്തിയുമായിരുന്നു. അവന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴില് എല്ലാ രാജാക്കളും വിനയത്തോടെ നിന്നു.
തേനൈകം രഥമാസ്ഥായ ജൈത്രം ഹേമവിഭൂഷിതമ്। ശസ്ത്രപ്രതാപേന ജിതാ ദ്വീപാഃ സപ്ത ജനേശ്വര
ഒരേ ഒരു വിജയരഥത്തില് കയറി, പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച ആ രഥത്തില് ഇരുന്നു, ആയുധശക്തിയാല് ഏഴു ദ്വീപുകളും അവന് ജയിച്ചു.
സ നിര്ജിത്യ മഹീം കൃത്സ്നാം സശൈലവനകാനനാമ്। ആജഹാര മഹാരാജ രാജസൂയം മഹാക്രതുമ്
പര്വ്വതങ്ങളോടും കാടുകളോടും കാനനങ്ങളോടും കൂടിയ മുഴുവന് ഭൂമിയും ജയിച്ച ശേഷം, മഹാരാജാവ് രാജസൂയയാഗം ചെയ്തു.
തസ്യ സര്വേ മഹീപാലാ ധനാന്യാജഹ്രുരാജ്ഞയാ। ദ്വിജാനാം പരിവേഷ്ടാരസ്തസ്മിന്യജ്ഞേ ച തേഽഭവന്
അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം എല്ലാ രാജാക്കളും ധനം കൊണ്ടുവന്നു. ആ യാഗത്തില് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സേവിക്കുന്നവരായി അവര് നിന്നു.
സമാപ്തയജ്ഞോ വിധിവദ്ധരിശ്ചന്ദ്രഃ പ്രതാപവാന്। അഭിഷിക്തശ്ച ശുശുഭേ സാമ്രാജ്യേന നരാധിപഃ
യാഗം വിധിപൂര്വ്വം പൂര്ത്തിയായപ്പോള്, മഹാതേജസ്സുള്ള ഹരിശ്ചന്ദ്രന് അഭിഷിക്തനായി, മനുഷ്യരില് പരമാധിപതിയായി പ്രകാശിച്ചു.
രാജസൂയേഽഭിഷിക്തശ്ച സമാപ്തവരദക്ഷിണേ
രാജസൂയയാഗത്തിൽ അഭിഷേകം പൂർത്തിയാക്കി, ആഗ്രഹിച്ച ദാനങ്ങളും ദക്ഷിണകളും നൽകി തീർത്തപ്പോൾ,
പ്രാദാച്ച ദ്രവിണം പ്രീത്യാ യാചകാനാം നരേശ്വരഃ। യഥോക്തവന്തസ്തേ തസ്മിംസ്തതഃ പഞ്ചഗുണാധികമ്
ആ രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ യാചകരെ ധനസമ്പത്തുകൊണ്ട് സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അവർ ചോദിച്ചതിനേക്കാൾ അഞ്ചിരട്ടി അധികം അവർക്കു നൽകി.
അതര്പയച്ച വിവിധൈര്വസുഭിര്ബ്രാഹ്മണാംസ്തദാ। പ്രസര്പകാലേ സമ്പ്രാപ്തേ നാനാദിഗ്ഭ്യഃ സമാഗതാന്
വിവിധ വസ്തുക്കളും സമ്പത്തുകളും കൊണ്ട്, ദാനവിതരണ സമയത്ത് പല ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തിയ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അദ്ദേഹം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
ഭക്ഷ്യഭോജ്യൈശ്ച വിവിധൈര്യഥാകാമപുരസ്കൃതൈഃ। രത്നൌഘതര്പിതൈസ്തുഷ്ടൈര്ദ്വിജൈശ്ച സമുദാഹൃതമ്। തേജസ്വീ ച യശസ്വീ ച നൃപേഭ്യോഽഭ്യധികോഽഭവത്
അവരുടെ ഇഷ്ടാനുസരണം വിഭവങ്ങളാൽ, വിഭിന്നരത്നങ്ങൾകൊണ്ടും, രുചികരമായ ഭക്ഷണങ്ങൾകൊണ്ടും, സന്തോഷത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ പ്രസംസിച്ചപ്പോൾ, ശക്തിയും പ്രശസ്തിയും നിറഞ്ഞവനായ അദ്ദേഹം മറ്റാരെയുംക്കാൾ മികവുറ്റവനായി.
ഏതസ്മാത്കാരണാദ്രാജന്ഹരിശ്ചന്ദ്രോ വിരാജതേ। തേഭ്യോ രാജസഹസ്രേഭ്യസ്തദ്വിദ്വി ഭരതര്ഷഭ
ഈ കാരണത്താലാണ് രാജാവേ, ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പ്രശസ്തനായത്; ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരിൽ അവൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
സമാപ്യ ച ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മഹായജ്ഞം പ്രതാപവാന്। അഭിഷിക്തശ്ച ശുശുഭേ സാമ്രാജ്യേന നരാധിപ
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ മഹായാഗം പൂർത്തിയാക്കി, സാമ്രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം പ്രാപിച്ച രാജാവായി മനുഷ്യരിൽ പ്രകാശിച്ചു.
യേ ചാന്യേ ച മഹീപാലാ രാജസൂയം മഹാക്രതുമ്। യജന്തേ തേ സഹേന്ദ്രേണ മോദന്തേ ഭരതര്ഷഭ
മറ്റു മഹാരാജാക്കന്മാരും രാജസൂയയാഗം നടത്തുമ്പോൾ, അവർ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കുന്നു, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
യേ ചാപി നി നം പ്രാപ്താഃ സങ്ഗ്രാമേഷ്വപലായിനഃ। തേ തത്സദനമ് താദ്യ മോന്ദതേ ഭരതര്ഷഭ
യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റെങ്കിലും ഒളിച്ചോടാതിരുന്നവരും ആ സഭയിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
തപസാ യേ ച തീവ്രേണ ത്യജന്തീഹ കലേവരമ്। തേ തത്സ്ഥാനം സമാസാദ്യ ശ്രീമന്തോ ഭാന്തി നിത്യശഃ
കടുത്ത തപസ്സിലൂടെ ഈ ലോകത്ത് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചവരും ആ സ്ഥാനം പ്രാപിച്ച്, ഐശ്വര്യത്തോടെ എന്നും പ്രകാശിക്കുന്നു.
പിതാ ച ത്വാഽഽഹ കൌന്തേയ പാണ്ഡുഃ കൌരവനന്ദന। ഹരിശ്ചന്ദ്രേ ശ്രിയം ദൃഷ്ട്വാ നൃപതൌ ജാതവിസ്മയഃ
കുന്തിയുടെ മകനേ, പാണ്ഡു, കുരുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദം, ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ഐശ്വര്യം കണ്ടപ്പോൾ അതിശയിച്ചു.
വിജ്ഞായ മാനുഷം ലോകമായാന്തം മാം നരാധിപ। പ്രോവാച പ്രണതോ ഭൂത്വാ വദേഥാസ്ത്വം യുധിഷ്ഠിരമ്
ഞാൻ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് വരുമെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ്, വണങ്ങി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഇതു യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് പറയണം.'
സമര്ഥോഽസി മഹീം ജേതും ഭ്രാതരസ്തേ സ്ഥിതാ വശേ। രാജസൂയം ക്രതുശ്രേഷ്ഠമഹാരസ്വേതി ഭാരത
'നീ ഭൂമി ജയിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്; സഹോദരന്മാർ നിന്റെ കീഴിലാണ്. ഭാരതവംശജാ, രാജസൂയയാഗം നിർവഹിക്കണം.'
ത്വയീഷ്ടവതി പുത്രേഽഹം ഹരിശ്ചന്ദ്രവദാശു വൈ। മോദിഷ്യേ ബഹുലാഃ ശശ്വത്സമാഃ ശക്രസ്യ സംസദി
'മകനേ, നീ ആ യാഗം നിർവഹിച്ചാൽ, ഞാൻ ഹരിശ്ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഇന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ അനവധി വർഷങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാം.'
ഏവം ഭവതു വക്ഷ്യേഽഹം തവ പുത്രം നരാധിപമ്। ഭൂലോകം യദി ഗച്ഛേയമിതി പാണ്ഡുമഥാബ്രുവമ്
'അങ്ങനെ തന്നെ; മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് മടങ്ങിയാൽ ഞാൻ നിന്റെ മകനോട് ഇതു പറയും, രാജാവേ,' എന്ന് ഞാൻ പാണ്ഡുവിനോട് പറഞ്ഞു.
തസ്യ ത്വം പുരുഷവ്യാഘ്ര സങ്കല്പം കുരു പാണ്ഡവ। ഗന്താസിത്വം മഹേന്ദ്രസ്യ പൂര്വൈഃ സഹ സലോകതാമ്
അതുകൊണ്ട്, പുരുഷസിംഹനേ, പാണ്ഡവാ, അച്ഛന്റെ ആഗ്രഹം നീ നിറവേറ്റണം; നീയും നിന്റെ പൂർവ്വികരുമായും ഇന്ദ്രന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും.
ബഹുവിഘ്നശ്ച നൃപതേ ക്രതുരേഷ സ്മൃതോ മഹാന്। ഛിദ്രാണ്യസ്യ വാഞ്ഛന്തി യജ്ഞഘ്നാ ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ
രാജാവേ, ഈ മഹായാഗം അനേകം തടസ്സങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; യാഗത്തെ വെറുക്കുന്നവരും ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാരും അതിന്റെ ദോഷങ്ങൾ തേടുന്നു.
യുദ്ധം ച ക്ഷത്രശമനം പൃഥിവീക്ഷയകാരണമ്। കിഞ്ചിദേവ നിമിത്തം ച ഭവത്യത്ര ക്ഷയാവഹമ്
ചെറുതായാലും ഒരു കാരണത്തിൽ യുദ്ധവും, ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ നാശവും, ഭൂമിയുടെ വിനാശവും ഉണ്ടാകാം.
ഏതത്സഞ്ചിന്ത്യ രാജേന്ദ്ര യത്ക്ഷമം തത്സമാചര। അപ്രമത്തോത്ഥിതോ നിത്യം ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ രക്ഷണേ
ഇതൊക്കെ ചിന്തിച്ച്, രാജാധിരാജാവേ, യോജിച്ചതു ചെയ്യണം; നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണത്തിന് എല്ലായ്പ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ നിലകൊള്ളണം.