തതഃ സുരൈര്വിജയമവാപ്യ മന്ദരഃ സ്വമേവ ദേശം ഗമിതഃ സുപൂജിതഃ। വിനാദ്യ ഖം ദിവമപി ചൈവ സര്വശ- സ്തതോ ഗതാഃ സലിലധരാ യഥാഗതമ്
പിന്നീട് ദേവന്മാര് വിജയം നേടിയശേഷം, മന്ദരപര്വ്വതം വലിയ ആദരവോടെ അവന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോയി; ആകാശത്തിലും സ്വര്ഗ്ഗത്തിലും മുഴുവനായി ഗംഭീരശബ്ദം മുഴക്കി, എല്ലാ മേഘങ്ങളും വന്നപോലെ തന്നെ പിന്മാറി.
തതോഽമൃതം സുനിഹിതമേവ ചക്രിരേ സുരാഃ പുരാം മുദമഭിഗമ്യ പുഷ്കലാമ്। ദദോ ച തം നിധിമമൃതസ്യ രക്ഷിതും കിരീടിനേ ബലഭിദഥാമരൈഃ സഹ
അതിനുശേഷം, ദേവന്മാര് വലിയ സന്തോഷത്തോടെ അമൃതം സൂക്ഷ്മമായി സംരക്ഷിച്ചു; ആ അമൃതത്തിന്റെ നിധി കിരീടധാരിയായ ബലഹന്താവിനും ദേവന്മാരോടൊപ്പം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനായി ഏല്പ്പിച്ചു.
ഏതത്തേ കഥിതം സര്വമമൃതം മഥിതം യഥാ। യത്ര സോഽശ്വഃ സമുത്പന്നഃ ശ്രീമാനതുലവിക്രമഃ
ഇങ്ങനെ, അമൃതം എങ്ങനെ മഥിച്ചു ലഭിച്ചുവെന്നും, അവിടെ ആ മഹത്വമുള്ള, അപാരശക്തിയുള്ള കുതിര എങ്ങനെ ജനിച്ചുവെന്നും ഞാന് മുഴുവന് പറഞ്ഞുതന്നു.
തം നിശാമ്യ തദാ കദ്രൂര്വിനതാമിദമബ്രവീത്। ഉച്ചൈഃശ്രവാ ഹി കിംവര്ണോ ഭദ്രേ പ്രബ്രൂഹി മാ ചിരമ്
അത് കണ്ട കദ്രു, വിനതയോടു പറഞ്ഞു: 'സ്നേഹിതേ, ഉച്ചൈശ്രവസിന്റെ നിറം എന്താണെന്ന് വേഗം പറയൂ.'
ശ്വേത ഏവാശ്വരാജോഽയം കിം വാ ത്വം മന്യസേ ശുഭേ। ബ്രൂഹി വര്ണം ത്വമപ്യസ്യ തതോഽത്ര വിപണാവഹേ
'ഈ കുതിരരാജാവ് വെളുപ്പാണെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു. നീ എന്ത് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു, സുന്ദരിയേ? നീയും അവന്റെ നിറം പറയൂ, പിന്നെ നമ്മള് ഇതില് ഒരു പന്തയം വയ്ക്കാം.'
കൃഷ്ണവാലമഹം മന്യേ ഹയമേനം ശുചിസ്മിതേ। ഏഹി സാര്ധം മയാ ദീവ്യ ദാസീഭാവായ ഭാമിനി
'ശുഭസ്മിതയേ, ഈ കുതിരയ്ക്ക് കറുത്ത കേശമുണ്ടെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു. സുന്ദരിയേ, നീയും എന്നോടൊപ്പം വന്നു, തോറ്റവള് മറ്റവളുടെ ദാസിയായിരിക്കട്ടെ എന്ന് പന്തയം വയ്ക്കാം.'
ഏവം തേ സമയം കൃത്വാ ദാസീഭാവായ വൈ മിഥഃ। ജഗ്മതുഃ സ്വഗൃഹാനേവ ശ്വോ ദ്രക്ഷ്യാവ ഇതി സ്മ ഹ
അങ്ങനെ, പരസ്പരം ദാസിയായിരിക്കാനുള്ള ഉടമ്പടി ചെയ്തു, ഇരുവരും 'നാളെ നമുക്ക് കാണാം' എന്ന് പറഞ്ഞ് തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് തിരിച്ചു.
തതഃ പുത്രസഹസ്രം തു കദ്രൂര്ജിഹ്യം ചികീര്ഷതീ। ആജ്ഞാപയാമാസ തദാ വാലാ ഭൂത്വാഽഞ്ജനപ്രഭാഃ
അതിനുശേഷം, ജയിക്കാനാഗ്രഹിച്ച കദ്രു, തന്റെ ആയിരം മക്കളായ പാമ്പുകളോട്, 'നിങ്ങള് കറുത്ത രോമങ്ങളായി മാറൂ' എന്ന് കല്പിച്ചു.
ആവിശധ്വം ഹയം ക്ഷിപ്രം ദാസീ ന സ്യാമഹം യഥാ। നാവപദ്യന്ത യേ വാക്യം താഞ്ശശാപ ഭുജംഗമാന്
'നിങ്ങള് വേഗം കുതിരയുടെ ശരീരത്തിലേക്ക് കടന്നുകൂടൂ, ഞാന് ദാസിയായിരിക്കാതിരിക്കട്ടെ.' അവളുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കാത്ത പാമ്പുകളെ അവള് ശപിച്ചു.
സര്പസത്രേ വര്തമാനേ പാവകോ വഃ പ്രധക്ഷ്യതി। ജനമേജയസ്യ രാജര്ഷേഃ പാണ്ഡവേയസ്യ ധീമതഃ
'സര്പ്പയാഗം നടക്കുമ്പോള് പാണ്ഡവവംശജനായ ധീരനായ ജനമേജയന് തീകൊണ്ട് നിങ്ങളെ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കും.'
ശാപമേനം തു ശുശ്രാവ സ്വയമേവ പിതാമഹഃ। അതിക്രൂരം സമുത്സൃഷ്ടം കദ്ര്വാ ദൈവാദതീവ ഹി
കദ്രു അത്യന്തം ക്രൂരമായി ഉച്ചരിച്ച ആ ശാപം ബ്രഹ്മാവു തന്നെ കേട്ടു; അതു ദൈവികമായി നിശ്ചയിച്ചതാണെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി.
സാര്ധം ദേവഗണൈഃ സര്വൈര്വാചം താമന്വമോദത। ബഹുത്വം പ്രേക്ഷ്യ സര്പാണാം പ്രജാനാം ഹിതകാമ്യയാ
എല്ലാ ദേവതകളോടൊപ്പം, പാമ്പുകളുടെ അതിരൂക്ഷമായ എണ്ണം കണ്ട്, ലോകത്തിന്റെ ഭാവിന്മേല് കരുതലോടെ, ബ്രഹ്മാവ് ആ വാക്ക് അംഗീകരിച്ചു.
തിഗ്മവീര്യവിഷാ ഹ്യേതേ ദന്ദശൂകാ മഹാബലാഃ। തേഷാം തീക്ഷ്ണവിഷത്വാദ്ധി പ്രജാനാം ച ഹിതായ ച
വളരെ ശക്തിയും കഠിനമായ വിഷവും ഉള്ള ഈ പാമ്പുകൾ മഹാബലമുള്ളവരാണ്. ഇവയുടെ കഠിനമായ വിഷം കാരണം, ജീവികൾക്ക് നന്മ ഉണ്ടാക്കാനായി,
യുക്തം മാത്രാ കൃതം തേഷാം പരപീഡോപസര്പിണാമ്। അന്യേഷാമപി സത്ത്വാനാം നിത്യം ദോഷപരാസ്തു യേ
മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഇവർക്കും, എല്ലായ്പ്പോഴും ദോഷം ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന മറ്റു ജീവികൾക്കും, ഒരു പരിധി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു.
തേഷാം പ്രാണാന്തികോ ദണ്ഡോ ദൈവേന വിനിപാത്യതേ। ഏവം സംഭാഷ്യ ദേവസ്തു പൂജ്യ കദ്രൂം ച താം തദാ
അവർക്കായി ദൈവം മരണശിക്ഷ വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവൻ അന്നപ്പോൾ കദ്രുവിനെ ആദരിച്ചു.
ആഹൂയ കശ്യപം ദേവ ഇദം വചനമബ്രവീത്। യദേതേ ദന്ദശൂകാശ്ച സര്പാ ജാതാസ്ത്വയാനഘ
ദേവൻ കശ്യപനെ വിളിച്ചു വരുത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'നിഷ്പാപനായ നീയാണല്ലോ ഈ പാമ്പുകളും സർപ്പങ്ങളും ജനിപ്പിച്ചത്.'
വിഷോല്ബണാ മഹാഭോഗാ മാത്രാ ശപ്താഃ പരംതപ। തത്ര മന്യുസ്ത്വയാ താത ന കര്തവ്യഃ കഥംചന
വലിയ വിഷവും ശക്തിയും ഉള്ള, അമ്മയുടെ ശാപം ലഭിച്ച ഇവരെക്കുറിച്ച്, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവനേ, നീ ഈ കാര്യത്തിൽ ഒരിക്കലും കോപം കാണിക്കേണ്ടതില്ല.
ദൃഷ്ടം പുരാതനം ഹ്യേതദ്യജ്ഞേ സര്പവിനാശനമ്। ഇത്യുക്ത്വാ സൃഷ്ടികൃദ്ദേവസ്തം പ്രസാദ്യ പ്രജാപതിമ്। പ്രാദാദ്വിഷഹരീം വിദ്യാം കശ്യപായ മഹാത്മനേ
പഴയകാലത്ത് യാഗത്തിൽ പാമ്പുകൾ നശിച്ച സംഭവം കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ദേവൻ, പ്രജാപതിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, മഹാത്മാവായ കശ്യപന് വിഷം നീക്കാനുള്ള വിജ്ഞാനം നൽകി.
ഏവം ശപ്തേഷു നാഗേഷു കദ്ര്വാതു ദ്വിജസത്തമ। അദ്വിഗ്നഃ ശാപതസ്തസ്യാഃ കദ്രൂം കര്കോടകോഽബ്രവീത്
പാമ്പുകൾ ഇങ്ങനെ ശപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ആ ശാപത്തിൽ വിഷമമില്ലാതെ കർക്കോട്ടകൻ കദ്രുവിനോട് പറഞ്ഞു.
മാതരം പരമപ്രീതസ്തഥാ ഭുജഗസത്തമഃ। ആവിശ്യ വാജിനം മുഖ്യം ബാലോ ഭൂത്വാഞ്ജനപ്രഭഃ
പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ അതിയായി സന്തോഷത്തോടെ അമ്മയോട് പറഞ്ഞു; പ്രധാന കുതിരയിൽ പ്രവേശിച്ച്, അഞ്ജനപോലെയുള്ള ദേഹത്തിൽ ഒരു ബാലനായി മാറി.
ദര്ശയിഷ്യാമി തത്രാഹമാത്മാനം കാമമാശ്വസ। ഏവമസ്ത്വിതി സാ പുത്രം പ്രത്യുവാച യശസ്വിനീ
'ഞാൻ അവിടെ എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും, ആശ്വാസത്തോടെ ഇരിക്കൂ,' എന്ന് മഹത്വമുള്ള അമ്മ മകനോട് പറഞ്ഞു.
തതോ രജന്യാം വ്യുഷ്ടായാം പ്രഭാതേഽഭ്യുദിതേ രവൌ। കദ്രൂശ്ച വിനതാ ചൈവ ഭഗിന്യൌ തേ തപോധന
അപ്പോൾ രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, കദ്രുവും വിനതയും, ആ സഹോദരിമാർ, തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ,
അമര്ഷിതേ സുസംരബ്ധേ ദാസ്യേ കൃതപണേ തദാ। `സ്മഗരസ്യ പരം പാരം വേലാവനവിഭൂഷിതമ്।' ജഗ്മതുസ്തുരഗം ദ്രഷ്ടുമുച്ചൈഃശ്രവസമന്തികാത്
കോപവും അസൂയയും നിറഞ്ഞ്, ദാസ്യത്തിന് പണം വെച്ചവരായി, മണൽത്തിട്ടകൾ അലങ്കരിച്ച സമുദ്രത്തിന്റെ അറ്റത്തുള്ള ഉച്ചൈശ്രവസിന്റെ അടുത്തേക്ക് കുതിരയെ കാണാൻ പോയി.
ദദൃശാതേഽഥ തേ തത്ര സമുദ്രം നിധിമമ്ഭസാമ്। മഹാന്തമുദകാഗാധം ക്ഷോഭ്യമാണം മഹാസ്വനമ്
അവിടെ അവർ വെള്ളത്തിന്റെ ഭണ്ഡാരമായ വലിയ, ആഴമുള്ള, അലമുറയോടെ അലയുന്ന സമുദ്രം കണ്ടു.
തിമിംഗിലഝഷാകീര്ണം മകരൈരാവൃതം തഥാ। സത്വൈശ്ച ബഹുസാഹസ്രൈര്നാനാരൂപൈഃ സമാവൃതമ്
അത് തിമിംഗലങ്ങളും മകരങ്ങളും വലിയ മീനുകളും നിറഞ്ഞതും, അനേകം രൂപത്തിലുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ജീവികൾകൊണ്ട് നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
ഭീഷണൈര്വികൃതൈരന്യൈര്ഘോരൈര്ജലചരൈസ്തഥാ। ഉഗ്രൈര്നിത്യമനാധൃഷ്യം കൂര്മഗ്രാഹസമാകുലമ്
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, വിചിത്രമായ, ഭയാനകമായ ജലജീവികളും, ഭീകരരായ എപ്പോഴും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരും, ആമകളും മുതലകളും നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
ആകരം സര്വരത്നാനാമാലയം വരുണസ്യ ച। നാഗാനാമാലയം രമ്യമുത്തമം സരിതാം പതിമ്
അത് എല്ലാ രത്നങ്ങളുടെയും ഖനിയും, വരുണന്റെ വാസസ്ഥലവും, പാമ്പുകളുടെ മനോഹരമായ വാസവും, നദികളുടെ അത്യുത്തമനായ രാജാവുമാണ്.
പാതാലജ്വലനാവാസമസുരാണാം ച ബാന്ധവമ്। ഭയംകരം ച സത്ത്വാനാം പയസാം നിധിമര്ണവമ്
അത് പാതാളത്തിലെ അഗ്നിയുടെ വാസവും, അസുരന്മാരുടെ ബന്ധുവും, ജീവികൾക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, വെള്ളത്തിന്റെ സമ്പത്തായ സമുദ്രവുമാണ്.
ശുഭം ദിവ്യമമര്ത്യാനാമമൃതസ്യാകരം പരമ്। അപ്രമേയമചിന്ത്യം ച സുപുണ്യജലമദ്ഭുതമ്
അത് അമരന്മാർക്ക് ദിവ്യമായ മനോഹരമായ സ്ഥലവും, അമൃതത്തിന്റെ ഉത്സവുമാണ്; അളക്കാൻ കഴിയാത്തതും, മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്തതും, അതിപവിത്രമായ വെള്ളവും അത്ഭുതകരമായതുമാണ്.
ഘോരം ജലചരാരാവരൌദ്രം ഭൈരവനിഃസ്വനമ്। ഗമ്ഭീരാവര്തകലിലം സര്വഭൂതഭയംകരമ്
അത് ജലജീവികളുടെ ഭയാനകമായ ശബ്ദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, ഭീകരമായ ഗർജ്ജനങ്ങളുമുള്ളതും, ആഴമുള്ള ചുഴികളാൽ നിറഞ്ഞതും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ്.