പര്വതശ്ച മഹാഭാഗോ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാമുനിഃ। പവിത്രപാണിഃ സാവര്ണോ ഭാലുകിര്ഗാലവസ്തഥാ
പര്വതൻ, മഹാഭാഗൻ, മാർക്കണ്ടേയൻ മഹാമുനി, പവിത്രപാണി, സാവർണൻ, ഭാലുക്കി, ഗാലവൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ജങ്ഘാബന്ധുശ്ച രൈഭ്യശ്ച കോപവേഗസ്തഥാ ഭൃഗുഃ। ഹരിബഭ്രുശ്ച കൌണ്ഡിന്യോ ബഭ്രുമാലീ സനാതനഃ
ജംഗാബന്ധു, റൈഭ്യൻ, കോപവേഗൻ ഭൃഗു, ഹരിബഭ്രു, കൗണ്ടിന്യൻ, ബഭ്രുമാലി എന്ന ശാശ്വതൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കാക്ഷീവാനൌശിജശ്ചൈവ നാചികേതോഽഥ ഗൌതമഃ। പൈങ്ഗ്യോ വരാഹഃ ശുനകഃ ശാണ്ഡില്യശ്ച മഹാതപാഃ
കാക്ഷീവാൻ, ഔശിജൻ, നാചികേതസ്, ഗൗതമൻ, പൈംഗ്യൻ, വരാഹൻ, ശുണകൻ, മഹാതപസ്സുകാരനായ ശാണ്ഡില്യൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കുക്കുരോ വേണുജങ്ഘോഽഥ കാലാപഃ കഠ ഏവ ച। മുനയോ ധര്മവിദ്വാംസോ ധൃതാത്മാനോ ജിതേന്ദ്രിയാഃ
കുക്കുരൻ, വേണുജംഘൻ, കാലാപൻ, കഠൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ആത്മസംയമനവും ഇന്ദ്രിയജയവും നേടിയ മുനികൾ ആയിരുന്നു അവർ.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ വേദവേദാങ്ഗപാരഗാഃ। ഉപാസതേ മഹാത്മാനം സഭായാമൃഷിസത്തമാഃ
ഇവരും വേറെയും അനേകം വേദവും അതിന്റെ അങ്കങ്ങളുമെല്ലാം പഠിച്ച മഹർഷിമാർ ആ മഹാത്മാവിനെ സഭയിൽ സേവിച്ചു.
കഥയന്തഃ കഥാഃ പുണ്യാ ധര്മജ്ഞാഃ ശുചയോഽമലാഃ। തഥൈവ ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠാ ധര്മരാജമുപാസതേ
ധർമ്മം അറിയുന്ന, ശുദ്ധമായ, പാപരഹിതമായ മഹർഷിമാർ പുണ്യകഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, അങ്ങനെ തന്നെ ശ്രേഷ്ഠനായ ക്ഷത്രിയന്മാരും ധർമ്മരാജാവിനെ സേവിച്ചു.
ശ്രീമാന്മഹാത്മാ ധര്മാത്മാ മുഞ്ജകേതുര്വിവര്ധനഃ। സങ്ഗ്രാമജിദ്ദുര്മുഖശ്ച ഉഗ്രസേനശ്ച വീര്യവാന്
ശ്രീമാനായ മഹാത്മാവും ധർമ്മനിഷ്ഠനും ആയ മുണ്ജകേതു, സംഗ്രാമജിത്, ദുര്മുഖൻ, വീര്യശാലിയായ ഉഗ്രസേനൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കക്ഷസേനഃ ക്ഷിതിപതിഃ ക്ഷേമകശ്ചാപരാജിതഃ। കമ്ബോജരാജഃ കമഠഃ കമ്പനശ്ച മഹാബലഃ
കക്ഷസേനൻ ഭൂമിയുടെ അധിപൻ, അജേയനായ ക്ഷേമകൻ, കംബോജരാജാവ്, കമഠൻ, മഹാബലശാലിയായ കംപനൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സതതം കമ്പയാമാസ യവനാനേക ഏവ യഃ। ബലപൌരുഷസമ്പന്നാന്കൃതാസ്ത്രാനമിതൌജസഃ। യഥാഽസുരാന്കാലകേയാന്ദേവോ വജ്രധരസ്തഥാ
അവൻ ശക്തിയും ധൈര്യവും ആയുധവിദ്യയും നിറഞ്ഞ യവനന്മാരെ തുടർച്ചയായി വിറപ്പിച്ചു, അതുപോലെ തന്നെ വജ്രം കൈവശമുള്ള ദേവൻ കാലകേയാസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചതുപോലെ.
ജടാസുരോ മദ്രകാനാം ച രാജാ കുന്തിഃ പുലിന്ദശ്ച കിരാതരാജഃ। തഥാങ്ഗവാങ്ഗൌ സഹപുണ്ഡ്രകേണ പാണ്ഡ്യോഡ്രരാജൌ ച സഹാന്ധ്രകേണ
ജടാസുരൻ, മദ്രരാജാവ്, കുന്തി, പുലിന്ദൻ എന്ന കിരാതരാജാവ്, അങ്ങനെ അങ്ക, വംഗ രാജാക്കന്മാർ, പുണ്ഡ്രരാജാവും, പാണ്ഡ്യനും ഉഡ്രരാജാവും ആന്ധ്രരാജാവിനോടൊപ്പം—
അങ്ഗോ വങ്ഗഃ സുമിത്രശ്ച ശൈബ്യശ്ചാമിത്രകര്ശനഃ। കിരാതരാജഃ സുമനാ യവനാധിപതിസ്തഥാ
അങ്കൻ, വംഗൻ, സുഹൃത്ത്, ശക്തനായ ശൈബ്യൻ, കിരാതരാജാവ്, സുമനസ്, യവനാധിപൻ—
ചാണൂരോ ദേവരാതശ്ച ഭോജോ ഭീമരഥശ്ച യഃ। ശ്രുതായുധശ്ച കാലിങ്ഗോ ജയസേനശ്ച മാഗധഃ
ചാണൂരൻ, ദേവരാതൻ, ഭോജൻ, ഭീമരഥൻ, കലിംഗരാജാവായ ശ്രുതായുധൻ, മാഗധരാജാവായ ജയസേനൻ—
സുകര്മാ ചേകിതാനശ്ച പുരുശ്ചാമിത്രകര്ശനഃ। കേതുമാന്വസുദാനശ്ച വൈദേഹോഽഥ കൃതക്ഷണഃ
സുകർമ, ചേകിതാനൻ, പുരു, കേതുമാൻ, വസുദാനൻ, വൈദേഹരാജാവ്, കൃതക്ഷണൻ—
സുധര്മാ ചാനിരുദ്ധശ്ച ശ്രുതായുശ്ച മഹാബലഃ। അനൂപരാജോ ദുര്ധര്പഃ ക്രമജിച്ച സുദര്ശനഃ
സുധർമ്മ, അനിരുദ്ധൻ, മഹാശക്തനായ ശ്രുതായു, അനൂപരാജാവ്, ദുര്ദർപ്പൻ, ക്രമജിത്, സുദർശൻ—
ശിശുപാലഃ സഹസുതഃ കരൂപാധിപതിസ്തഥാ। വൃഷ്ണീനാം ചൈവ ദുര്ധര്പാഃ കുമാരാ ദേവരൂപിണഃ
ശിശുപാലൻ, സഹസുതൻ, കരൂപരാജാവ്, ദൈവസദൃശരൂപമുള്ള വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ അഭിമാനമുള്ള രാജകുമാരന്മാർ—
ആഹുകോ വിപൃഥുശ്ചൈവ ഗദഃ സാരണ ഏവ ച। അക്രൂരഃ കൃതവര്മാ ച സത്യകശ്ച ശിനേഃ സുതഃ
ആഹുകൻ, വിപൃഥു, ഗദൻ, സാരണൻ, അക്രൂരൻ, കൃതവർമൻ, ശിനിയുടെ മകനായ സത്യകൻ—
ഭീഷ്മകോഽഥാകൃതിശ്ചൈവ ദ്യുമത്സേനശ്ച വീര്യവാന്। കേകയാശ്ച മഹേഷ്വാസാ യജ്ഞസേനശ്ച സോമകിഃ
ഭീഷ്മകൻ, ആകൃതി, വീര്യശാലിയായ ദ്യുമത്സേനൻ, കേകയരുടെ മഹാബാണധാരികൾ, യജ്ഞസേനൻ, സോമകി—
കേതുമാന്വസുമാംശ്ചൈവ കൃതാസ്ത്രശ്ച മഹാബലഃ। ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ ക്ഷത്രിയാ മുഖ്യസംമതാഃ
കേതുമാൻ, വസുമാൻ, മഹാശക്തനായ കൃതാസ്ത്രൻ, ഇങ്ങനെ പ്രധാനമായും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന അനേകം ക്ഷത്രിയന്മാർ—
ഉപാസതേ സഭായാം സ്മ കുന്തീപുത്രം യുധിഷ്ഠിരമ്। അര്ജുനം യേ വ സംശ്രിത്യ രാജപുത്രാ മഹാബലാഃ
ഇവരും അർജുനനെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന മറ്റു ശക്തശാലിയായ രാജകുമാരന്മാരും കൂടെ, കുന്തീപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ ആ സഭയിൽ സേവിച്ചു.
അശിക്ഷന്ത ധനുര്വേദം രൌരവാജിനവാസസഃ। തത്രൈവ ശിക്ഷിതാ രാജന്കുമാരാ വൃഷ്ണിനന്ദനാഃ
റൂരു മൃഗത്തിന്റെ ചർമ്മം ധരിച്ച് അവിടെ തന്നെ അവർ ധനുര്വേദം അഭ്യസിച്ചു; അവിടെ തന്നെ വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ രാജകുമാരന്മാരും പരിശീലനം നേടി.
രൌക്മിണേയശ്ച സാമ്ബശ്ച യുയുധാനശ്ച സാത്യകിഃ। സുധര്മാ ചാനിരുദ്ധശ്ച ശൈവ്യശ്ച നരപുങ്ഗവഃ
രൗക്മിണേയൻ, സാംബൻ, യുയുധാനൻ സാത്യകി, സുധർമ്മ, അനിരുദ്ധൻ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശൈബ്യൻ—
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ രാജാനഃ പൃഥിവീപതേ। ധനഞ്ജയസഖാ ചാത്ര നിത്യമാസ്തേ സ്മ തുമ്ബുരുഃ
ഇവരും അനേകം രാജാക്കന്മാരും, ഭൂമിപതിയായ രാജാവേ, ധനഞ്ജയന്റെ സഖാവായ തുംബുരുവും അവിടെ സദാ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉപാസതേ മഹാത്മാനമാസീനം സപ്തവിംശതിഃ। ചിത്രസേനഃ സഹാമാത്യോ ഗന്ധര്വാപ്സരസസ്തഥാ
സപ്തവിംശതി പേർ, മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ചിത്രസേനനും, കൂടാതെ ഗന്ധർവരും അപ്സരസുകളും, മഹാത്മാവിനെ ഇരുന്ന് സേവിച്ചു.
ഗീതവാദിത്രകുശലാഃ സാമ്യതാലവിശാരദാഃ। പ്രമാണോഽഥ ലയേ സ്ഥാനേ കിന്നരാഃ കൃതനിശ്രമാഃ
ഗാനം, വാദ്യം എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, താളത്തിലും ലയത്തിലും നിപുണരായ കിന്നരന്മാർ അവിടെ കലാപരിശ്രമം കാട്ടി.
സഞ്ചോദിതാസ്തുമ്ബുരുണാ ഗന്ധര്വസഹിതാസ്തദാ। ഗായന്തി ദിവ്യതാനൈസ്തേ യഥാന്യായം മനസ്വിനഃ
തുംബുരുവിന്റെ പ്രേരണയോടെ, ഗന്ധർവരും കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം, മനസ്സോടെ, ദിവ്യമായ രാഗങ്ങളിൽ യുക്തമായി പാടുകയായിരുന്നു.
പാണ്ഡുപുത്രാനൃഷീംശ്ചൈവ രമയന്ത ഉപാസതേ। തസ്യാം സഭായാമാസീനാഃ സുവ്രതാഃ സത്യസങ്ഗരാഃ
അവർ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും ആനന്ദിപ്പിച്ചു സേവിച്ചു; ആ സഭയിൽ സത്യനിഷ്ഠയും നല്ല വ്രതവും പാലിക്കുന്നവർ ഇരുന്നു.
ദിവീവ ദേവാ ബ്രഹ്മാണം യുധിഷ്ഠിരമുപാസതേ
സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ ആദരിക്കുന്നതുപോലെ, ഇവിടെയുള്ളവർ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെയും അതേ ആദരവോടെ ആദരിക്കുന്നു.
സമ്പൂജ്യാഥാഭ്യനുജ്ഞാതോ മഹര്ഷേര്വചനാത്പരമ്। പ്രത്യുവാചാനുപൂര്വ്യേണ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ
മഹർഷിയുടെ വചനപ്രകാരം യഥാവിധി ആദരവും അനുമതിയും ലഭിച്ച ശേഷം, ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ക്രമത്തിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഭഗവത്യായ്യമാഹൈതം യഥാവദ്ധര്മനിശ്ചയമ്। യഥാശക്തി യഥാന്യായം ക്രിയതേഽയം വിധിര്മയാ
ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഈ ധർമ്മനിയമം ഞാൻ എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് നീതിയോടുകൂടി നടപ്പിലാക്കുന്നു.
രാജഭിര്യദ്യഥാ കാര്യം, പുരാ വൈ തന്ന സംശയഃ। യഥാന്യായോപനീതാര്ഥം കൃതം ഹേതുമദര്ഥവത്
പഴയ രാജാക്കന്മാർ ചെയ്തതിൽ സംശയമില്ല; നീതിയനുസരിച്ച് കാരണപൂർവം ഉചിതമായി അവർ ചെയ്തതെല്ലാം സാർഥകമായതായിരുന്നു.